Η Κοινότητα της επιστήμης και της τεχνολογίας - Κατευθύνσεις για ένα νέο κοινοτικό πρόγραμμα-πλαίσιο στον τομέα της τεχνολογικής έρευνας και ανάπτυξης 1987- 1991

ARCHIVES HISTORIQUES
DE LA COMMISSION



COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"




COM (86) 129



Vol. 1986/0043

Disclaimer
Conformément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983,
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit
règlement.
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Economic
Community and the European Atomic Energy Community (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243,
27.9.2003, p. 1), this file is open to the public. Where necessary, classified documents in this
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1.
Februar 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgemeinschaft (ABI. L 43 vom 15.2.1983,
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. September 2003
(ABI. L 243 vom 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5
der genannten Verordnung freigegeben.
ΕΠ Ι Τ ΡΟΠΗ Τ Ω Ν ΕΥΡΩΠΑΪ ΚΩΝ Κ Ο Ι ΝΟ Τ Η Τ Ω Ν
COM(86) 129 τελικό
Βρυξέλλες, 24 Μαρτίου 1986
Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ
Κατευθύνσεις για ένα νέο κοινοτικό πρόγραμμα-πλαίσιο στον τομέα της
τεχνολογικής έρευνας και ανάπτυξης 1987-1991.
(Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο)
(8ϋ) 129 τελικό
- I -
Η Κοινότητα της Επιστήμης και της Τεχνολογίας :
κατευθύνσεις για το νέο πρόγραμμα-πλακσιο στον τομέα της τεχνολογικής
έρευνας και ανάπτυξης 1987-1991.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
1. Μια νέα ευκαιρία για την Ευρώπη
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει την πρόκληση.
I'έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από την επιτάχυνση της εισαγωγής
καινοτομιών, από τη διεθνοποίηση των παραγωγικών διαδικασιών, από
την ανάπτυξη των υπηρεσιών, και τέλος από την προώθηση των
αμυντικών προγραμμάτων και την "εισβολή" του διαστημικού
παράγοντα στην τεχνολογική ανάπτυξη των εθνών, η Ευρώπη
οργανώνεται. Το 1985 χαρακτηρίστηκε από το ξεκίνημα της
Κοινότητας της τεχνολογίας, από την πρωτοβουλία ΕΥΡΗΚΑ και από τη
θέσπιση, στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, δραστηριοτήτων τεχνολογικής
έρευνας και ανάπτυξης.
Γήμερα η Επιτροπή εκθέτει τις κατευθύνσεις της για το νέο
πρόγραμμα-πλαίσιο στον τομέα της τεχνολογικής έρευνας και
ανάπτυξης 1987-1991.
2. Τι προσφέρει η κοινοτική διάσταση στην τεχνολογική έρευνα και
ανάπτυξη της Ευρώπης;
Η επιτυχία και το γόητρο προγραμμάτων όπως το ESPRIT, το RACE και
το BRITE στηρίζονται στη συνειδητοποιίηση της προστιθέμενης αξα'ας
που δημιουργούν οι κοινοτικές δραστηριότητες τεχνολογικής έρευνας
και ανάπτυξης.
Η Κοινότητα επιτρέπει τη συνέργεια των προσπαθειών και των
γνώσεων. Έτσι επιτυγχάνονται οικονομίες κλαμακας και οι διάφορες
εξελίξεις αποκτούν την αναγκαία "κρίσιμη μάζα", ενώ
δημιουργούνται οι δυνατότητες διαφοροποίησης που απαιτούνται από
μια γρήγορη και δαπανηρή επιστημονική και τεχνική πρόοδο.
Η κοινοτική δράση δημιουργεί το υπόβαθρο το κατάλληλο για την
αύξηση της παραγωγικότητας και της συνεργασίας των επιστημονικών
και βιομηχανικών πρωταγωνιστών, στο πλα-ίσιο στρατηγικών
προγραμμάτων και σημαντικών έργων με επείγοντα χαρακτήρα.
Το κοινοτικό πλαίσιο συνδέει την τεχνολογική προσπάθεια με τη
μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά. θα έχουν διαμορφωθεί το 1992 ανοικτές
δημόσιες αγορές με κοινά πρότυπα και κοινή πολιτική βιομηχανικής
ιδιοκτησίας.
Η Κοινότητα διαθέτει για την έρευνα πόρους που αντλεί από τα
χρηματοδοτικά μέσα που διαθέτει στο πλαίσιο του προϋπολογισμού’
τους προσεχείς μήνες θα ανακοινωθούν, συμπληρωματικά, νέοι
μηχανισμοί χρηματοοικονομικής τεχνικής, προσαρμοσμένοι στις
ειδικές ανάγκες των επιστημονικών και βιομηχανικών φορέων.
Το κοινοτικό πλαίσιο εξασφαλίζει επίσης τη σύνδεση με μια
δυναμική εμπορική πολιτική που επεκτείνει και στηρίζει τη
δραστηριότητα των ερευνητών και των βιομηχανιών.
Τέλος, η Κοινότητα αποτελεί ένα συνεκτικό πλαίσιο που επιτρέπει
τη βελτιστοποίηση των προσπαθειών των κρατών μελών, την
αξιοποίηση του δυναμικού τους, την αποφυγή των επαναλήψεων, προς
όφελος του συνόλου της Κοινότητας και των περιοχών της.
Ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για την τεχνολογική έρευνα και ανάπτυξη.
Με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, η ανάπτυξη της επιστημονικής και
τεχνικής στρατηγικής της Κοινότητας αποκτά μία νέα πολιτική και
νομική βάση.
Η δράση της Κοινότητας όσον αφορά την τεχνολογική έρευνα και
ανάπτυξη (TEA) θα περί στραφεί γύρω από τρεις δέσμες προγραμμάτων:
ένα πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο ομόφωνης έγκρισης, το οποίο
αποτελεί τη βάση μίας ισόρροπης και συνολικής ανάπτυξης των
δράσεων της Κοινότητας,
- ειδικά προγράμματα, θεσπιζόμενα με ειδική πλειοψηφία, τα οποία
καθορίζουν τους ειδικούς στόχους, ενθαρρύνουν τη συνεργασία
μεταξύ όλων των ενεχόμενων εταίρων, και ανοιχτά στην ενδεχόμενη
συμμετοχή τρίτων χωρών,
- συμπληρωματικά προγράμματα στα οποία συμμετέχουν μόνο τα
ενδιαφερόμενο κράτη μέλη.
Ποιές προτεραιότητες για την κοινοτική δράση;
Το σχετικό με τον προσανατολισμό των δράσεων έγγραφο προτείνει
επτά κατευθυντήριες γραμμές, στη χάραξη των οποίων έχουν ληφθεί
υπόψη οι νέες απαιτήσεις της δεκαετίας του '90.
Αποβλέποντας ^ κυρίως στο να συμβάλουν στη βελτίωση της διεθνούς
ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, στη βελτίωση της ποιότητας της
ζωής και στη δημιουργία μίας πραγματικής Ευρώπης των ερευνητών,
οι κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά την έρευνα καλύπτουν επτά
τόμε ί ς :
“ διαχείριση των πόρων (ιδίως των γεωργικών),
- διαχείριση της ενέργειας,
- ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και των υπηρεσιών
(τεχνολογίες των πληροφοριών, τηλεπικοινωνίες ...),
ποιότητα της ζωής ("η Ευρώπη κατά του καρκίνου", καταπολέμηση
του AIDS, ασφάλεια, προστασία του περιβάλλοντος, ...),
- επιστήμη και τεχνολογία στην υπηρεσία της ανάπτυξης,
- επιστημονικό και τεχνικό δυναμικό της Ευρώπης,
“ γενική στήριξη της επιστημονικής και τεχνολογικής ανάπτυξης
(καινοτομία, επιστημονικά δίκτυα, αυτόματη μετάφραση ...).
Η Επιτροπή εισηγείται την ουσιαστική ένταση των δραστηριοτήτων
των σχετικών με την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και των
υπηρεσιών της, ^οχι μονο λογω της παγκόσμιας επιστημονικής και
τεχνολογικής εξέλιξης, αλλα και λόγω της εντεινόμενης εξωτερικής
προώθησης που έχει να αντιμετωπίσει η ήπειρός μας.
Στην διαχείριση της ενεργεί ας, η Επιτροπή ελπίςει να διατηρήσει την
παγκόσμια πρωτοπορία της Ευρώπης στην Σύντηξη.
- III -
Όσον αφορά τις άλλες πλευρές των ενεργειακών ερευνών, συνιοτάται
ένας σχετικά σημαντικός αναπροοανατολιομός των δραστηριοτήτων. Η
Επιτροπή πιστεύει ωστόσο ότι η σημερινή απρόβλεπτη εξέλιξη της
τιμής του πετρελαίου δεν πρέπει να οδηγήσει σε εγκατάλειψη του
τύπου αυτού της έρευνας, ο οποίος παραμένει σημαντικός παράγοντας
διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού της Κοινότητας και μείωσης
της ενεργειακής κατανάλωσής της.
Η Επιτροπή μελετά εξάλλου τη δυνατότητα να περιληφθούν στις υπό
εκτέλεση δράσεις του προσεχούς προγράμματος-πλαίσίο,
δραστηριότητες σχετικές με τη χρησιμοποίηση του διαστήματος και
την ανάπτυξη της αεροναυτικής.
Η έκταση της πρόκλησης και η ικανότητα της Κοινότητας να την
αντιμετωπίσει καθιστούν αναγκαία τη σημαντική αύξηση των
χρηματοδοτικών μέσων, δημόσιων και ιδιωτικών, εθνικών και
κοινοτικών, που θα διατεθούν στην έρευνα και την τεχνολογία. Από
πλευράς της, η Επιτροπή υπολογίζει σε 10 περίπου δισεκατομμύρια
ECU το συνολικό ποσό που απαιτείται για την υλοποίηση του
προσεχούς προγράμματος-πλαίσιο 1987-1991. Μολονότι συνιστά μία
σημαντική αύξηση σε σχέση με τον προϋπολογισμό που έχει διατεθεί
για το προηγούμενο πρόγραμμα-πλαίσιο, το ποσό αυτό δεν
αντιπροσωπεύει παρά ποσοστό κάτω του 5% του συνόλου των
ερευνητικών δαπανών των κρατών μελών για το ίδιο διάστημα.
Νέοι τρόποι εφαρμογής για την κοινοτική έρευνα
Όσον αφορά το προσεχές πρόγραμμα-πλαίσιο, η Επιτροπή ευνοεί μία
σημαντική αύξηση του ποσοστού των δράσεων κοινής δαπάνης, όπως το
ESPRIT, έναντι των άμεσων δράσεων που αναλαμβάνει το Κοινό Κέντρο
Ερευνών, του οποίου ο ρόλος και η αποστολή θα επανεξεταστούν και
θα αποτελόσουν πολύ σύντομα αντικείμενο ανακοίνωσης.
Ιε συμπληρωματική εξάλλου βάση με αυτούς που εφαρμόζονται ήδη
στην κοινοτική τεχνολογική έρευνα και ανάπτυξη, θα διαμορφωθούν
νέοι τρόποι εφαρμογής, όπως η δημιουργία κοινών επιχειρήσεων ή η
ανάληψη συμπληρωματικών προγραμμάτων, που προβλέπονται στην
Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη.
Η Επιτροπή, είναι έτοιμη να εξετάσει τις δυνατότητες δημιουργίας
ευλύγιστων δομών του τύπου "γραφεία", που να εξασφαλίζουν τη
σύνδεση μεταξύ των προτεραιοτήτων και των πολιτικών της
Κοινότητας αφενός, και των ειδικών αναγκών των επιχειρήσεων
αφετέρου. Τέλος, οι παρεμβάσεις της Κοινότητας μέσω του
προϋπολογισμού θα συμπληρωθούν από ένα πλαίσιο που θα προκύψει
από τις νέες πρωτοβουλίες της Επιτροπής σε θέματα
χρηματοοικονομικής τεχνικής, ιδίως για έργα τεχνολογικής Ε&Α
βιομηχανικής σκοπιμότητας που δεν απέχουν πολύ από την εμπορική
εκμετάλλευσή τους, όπως τα έργα ΕΥΡΗΚΑ.
Μία ανοιχτή και χωρίς συμπλέγματα Κοινότητα της τεχνολογίας
Η Κοινότητα της τεχνολογίας δεν μπορεί να απομονωθεί στα
γεωγραφικά και θεσμικά της σύνορα.
Ανοιγόμενη προς τα έξω, θα ενισχύαει τη διεθνή συνεργασία της,
νυμφώνα με ό,τι συμβαίνει στη θερμοπυρηνική σύντηξη.
- IV -
Όσον αφορά το αυστηρώς ευρωπαϊκό πλαίσιο, η Επιτροπή συνιατά τη
σύσφιγξη των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία του Διαστήματος,
το CERN, το Ευρωπαϊκό Επιστημονικό Ίδρυμα και το Συμβούλιο
της Ευρώπης.
Η διμερής συνεργασία με τις χώρες ΕΖΕΣ αποκτά μια νέα διάσταση με
την υλοποίηση συμφωνιών-πλαίσιο επιστημονικής και τεχνικής
συνεργασίας που έχουν ήδη υπογράφει' ή που πρόκειται να
υπογράφουν.
Σημαντική θέση κατέχει η υλοποίηση του προγράμματος-πλαιστίου για
την ανάπτυξη της συνεργασίας COST, όπου συμμετέχουν πολυάριθμες
μη κοινοτικές χώρες.
Τέλος, η Επιτροπή υποστηρίζει την πρωτοβουλία ΕΥΡΗΚΑ. Πιστεύει
ότι τα κοινοτικά προγράμματα και τα έργα ΕΥΡΗΚΑ, λόγω της
συμπληρωματικότητάς τους, συνιστούν ένα σύνολο με τον ίδιο στόχο,
δηλαδή την αύξηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της
βιομηχανίας, την ανάπτυξη της απασχόλησης και την ευημερία στην
Ευρώπη.
Ος εχ τούτου η Κοινότητα, και ειδικότερα η Επιτροπή, μπορούν να
συμβάλουν ποικιλοτρόπως ώστε η πρωτοβουλία του ΕΥΡΗΚΑ να αποφέρει
τους αναμενόμενους καρπούς :
- συνεργασία σε έργα ΕΥΡΗΚΑ,
- απόσπαση κατάλληλου προσωπικού στη γραμματεία του ΕΥΡΗΚΑ,
- διοργάνωση βιομηχανικών εκθέσεων,
- διάθεση ενός συστήματος διαβίβασης πληροφοριών που
τελειοποιείται στο πλαίσιο του ESPRIT,
- δημιουργία της μεγάλης αγοράς,
- νέα κατάλληλα θεσμικά»χρηματοδοτικά πλαίσια.
7. Αύριο, το πρόγραμμα-πλαίσιο 1987-1991
Αφού ολοκληρωθούν οι συζητήσεις που θα έχουν κατά τη διάρκεια των
προσεχών εβδομάδων, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο επί των εν
λόγω κατευθυντηρίων γραμμών, η Επιτροπή θα υποβάλλει τον προσεχή
Ιούλιο την επίσημη πρότασή της για το πρόγραμμα-πλαίσιο όσον
αφορά την τεχνολογική έρευνα και ανάπτυξη 1987-1991.
* *
*
- 1 -
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
I. Εισαγωγή
II. Αντικείμενο του εγγράφου
III. Κατάσταση και προοπτικές : η Ευρώπη διεθνώς
IV. Η εκ των έσω πρόκληση : να δημιουργηθεί η Ευρωπαϊκή
Κοινότητα της Επιστήμης και της Τεχνολογίας
1. Κριτήρια επιλογής των ενεργειών
2. Κατευθυντήριες γραμμές
3. Δημοσιονομική ισορροπ-ία
V. Πραγματοποίηση της Κοινότητας της Επιστήμης και της
Τεχνολογίας
1. Γενικό πλαίσιο
2. Διαδικασίες κατάστρωσης, εκτέλεσης, χρηματοδότησης και
αξιολόγησης
Α. Υφιστάμενες διαδικασίες εκτέλεσης - Ρόλος του ΚΚΕρ
Β. Νέες διαδικασίες
Γ. Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων
3. Μέτρα συνοδευτικού χαρακτήρα
4. Μια ανοικτή και χωρΤς συμπλέγματα Κοινότητα της
Τεχνολογίας
- ΕΥΡΗΚΑ
- COST
VI. Συμπεράσματα
Παράρτημα
Παράρτημα
I
II
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας των κοινοτικών δράσεων
Δελτία για τις κοινοτικές δράσεις
- 2 -
Η Κοινότητα της επιστήμης και της τεχνολογίας
I. Εισαγωγή
Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας αντιμετωπίζουν σήμερα μία
σημαντικότατη πρόκληση : να υλοποιήσουν μία ενια-ία Κοινότητα της
επιστήμης και της τεχνολογίας.
Κάτι τέτοιο δεν σημαίνει ασφαλώς παραγνώριση των ευκαιριών ή των
δυνατοτήτων επωφελούς εξω-κοινοτικής συνεργασίας. Αντίθετα, οι
παρούσες προτάσεις της Επιτροπής προβλέπουν την ανάληψη κοινοτικών
πρωτοβουλιών προς τρίτες ευρωπαϊκές χώρες και την ενίσχυση των
δυνατοτήτων συνεργασίας - σε βάση ισοτιμίας - με τους μεγάλους μη
ευρωπαϊκούς εταίρους.
Η Κοινότητα είναι όντως σε θέση να διαμορφώσει και να υιοθετήσει
μία ηπειρωτικών διαστάσεων στρατηγική τεχνολογικής έρευνας και
ανάπτυξης-!
Η ευρωπαϊκή διάσταση επιβάλλεται προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι
σημαντικές και αυξανόμενες δαπάνες της TEA, για να καταστεΤ δυνατή,
η πραγματοποίηση οικονομιών λόγω της κλϊμακας των εγχειρημάτων, και
για να αξιοποιηθούν οι παρεχόμενες δυνατότητες διαφοροποίησης,
καθώς επίσης και για να εξασφαλιστεί η καλύτερη συνέργεια των
προσπαθειών και της τεχνογνωσίας στους επιστημονικούς και τεχνικούς
τομείς που αναπτύσσονται ραγδα-ία.
Το κοινοτικό πλαίσιο επιτρέπει, στο πλαίσιο μιας συνολικής
στρατηγικής, τη βελτιστοποίηση των μέτρων που ε»ίναι αναγκαία για τη
βελτίωση, κατά τρόπο στενά συμπληρωματικό, της οικονομικής
ανταγωνιστικότητας και της επιστημονικής και τεχνολογικής βάσης της
Ευρώπης :
- τη συνεργασία των επιστημονικών και βιομηχανικών φορέων στο
πλαίσιο στρατηγικών προγραμμάτων και σημαντικών έργων
προτεραιότητας, τους καρπούς των οποίων μοιράζονται με μικρότερο
κόστος,
- τη δημιουργία μίας ευρείας και πρωτοποριακής εσωτερικής αγοράς
μέσω μίας συνεκτικής πολιτικής τυποποίησης, ανο.ίγματος αγορών,
βιομηχανικής ιδιοκτησίας, ανταγωνισμού, κλπ...
- τη διάθεση κατάλληλων χρηματοοικονομικών μέσων, μέσω της
χρησιμοποίησης υφιστάμενων χρηματοοικονομικών μέσων και νέων
μεθόδων χρηματοοικονομικής τεχνικής,
- τη συνεργασία για το σχεδιασμό, τη δημιουργία και τη
χρησιμοποίηση σύνθετων και δαπανηρών υποδομών (τηλεπικοινωνίας,
επιστημονικά εργαλεία και έργα μεγάλης κλίμακας),
- την αύξηση του συντονισμού, προς όφελος των πλέον μειονεκτικών
περιοχών ή πληθυσμιακών κατηγοριών, μέσω της χρησιμοποίησης
διαρθρωτικών ταμείων που συνδέονται με την επίτευξη κοινοτικών
οικονομικών και κοινωνικών στόχων.
- 3 -
- τη χρησιμοποίηση της κοινής πολιτικής εξωτερικών και εμπορικών
οχέοεων για την υιοθέτηση κοινής στάσης στις μεγάλες διεθνείς
συζητήσεις,
- την ανάπτυξη της εκπαίδευσης και της κατάρτισης μέσω της στενής
συνεργασίας σε κοινοτικό επίπεδο μεταξύ πανεπιστημίων και
βιομηχανιών, και μέσω της ανάπτυξης νέων εξοπλισμών και
συστημάτων, προκειμένου να διευκολυνθεί η προσαρμογή των
επαγγελματικών προσόντων στις επικείμενες μεταβολές, και να
επιτευχθεί το υψηλό επίπεδο της τεχνογνωσίας που απαιτούν οι νέες
τεχνολογίες.
Η υλοποίηση της Κοινότητας της επιστήμης και της τεχνολογίας,
εγχείρημα μέχρι σήμερα δύσκολο, αν όχι χιμαιρικό, μπορεί τώρα να
γίνει πραγματικότητα.
Με τη διεύρυνσή της σε 12 κράτη μέλη, η Κοινότητα δημιούργησε μία
νέα πολιτική, οικονομική και εμπορική βάση.
Κατά τη σύνοδό του στο Μιλάνο (28/29 Ιουνίου 1985), το Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο "ενέκρινε και υιοθέτησε" το υπόμνημα της Επιτροπής "Προς
μία Ευρωπαϊκή Κοινότητα της τεχνολογίας".
Η διακήρυξη αρχής που εγκρίθηκε στο Αννόβερο (Νοέμβριος 1985)
τοποθέτησε σαφώς την πρωτοβουλία ΕΥΡΗΚΑ και τα απορρέοντα έργα στο
πλαίσιο της επέκτασης των κοινοτικών και πολύπλευρων ευρωπαϊκών
δράσεων στον τομέα της 'Ερευνας, Επίδειξης και Ανάπτυξης (Ε, Α&Α),
με σκοπό να ενισχυθούν οι δράσεις αυτές σε βιομηχανικό επίπεδο.
Επιπλέον, έχουν ήδη συναψθεί ή πρόκειται σύντομα να συναφθούν
συμφωνίες-πλαίσιο επιστημονικής/τεχνικής συνεργασίας μεταξύ της
Κοινότητας και πολλών τρίτων ευρωπαϊκών χωρών (Αυστρία, Ελβετία,
Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία).
Τα κεφάλαια εξάλλου "Εσωτερική αγορά" και "Τεχνολογική »'Ερευνα και
ανάπτυξη" της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης άνοιξαν το δρόμο της
ταυτόχρονης και συντονισμένης ανάπτυξης των κοινοτικών πολιτικών
στον επιστημονικό, τεχνολογικό, βιομηχανικό και εμπορικό τομέα.
Τέλος, οι παρατηρούμενες διεθνείς εξελίξεις, τόσο στον οικονομικό
τομέα όσο και στους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας
(αεροναυτική, διάστημα, μεγάλα στρατιωτικά προγράμματα...)
εδραιώνουν την πεποίθηση της Επιτροπής ότι η εφαρμογή μίας νέας και
φιλόδοξης ευρωπαϊκής επιστημονικής και τεχνικής στρατηγικής είναι
σήμερα και αναγκαία αλλά και δυνατή.
Αναγκαία, διότι οι επιστημονικές και τεχνολογικές δυνατότητες των
μεγάλων οικονομικών δυνάμεων θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό και κατά
τη διάρκεια της τρέχουσας δεκαετίας την ικανότητά τους να αυξήσουν
την απασχόληση.
Δυνατή, λόγω της στενής συνεργασίας και του κλίματος εμπιστοσύνης
που δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια μεταξύ των επιχειρήσεων και
των επιστημονικών οργανώσεων στην Κοινότητα, καθώς και μεταξύ των
τελευταίων και της Επιτροπής, ιδίως στο πλαίσιο των προγραμμάτων
ESPRIT, RACE και BRITE.
_
Βλ. κεφάλαιο III του παρόντος εγγράφου
- 4 -
Δυνατή επίσης διότι η Κοινότητα αποτελεί το οργανωμένο πλαίσιο που
προάγει τη συγκέντρωση και διάθεση των απαιτούμενων μέσων :
συντονισμένη χρησιμοποίηση των ανθρώπινων και χρηματικών πόρων,
συντονισμένη και προσανατολισμένη αύξηση των εθνικών και κοινοτικών
μέσων.
II. Αντικείμενο του εγγράφου
Στο ψήφισμά του της 25ης Ιουλίου 1983 του Συμβουλίου το οποίο
ενέκρινε - όσον αφορά τις αρχές, τους στόχους και τα κριτήρια
επιλογής των δράσεων - το πρόγραμμα-πλαίσιο των κοινοτικών
δραστηριοτήτων Ε/Τ 1984-1987, προβλεπόταν μία επανεξέταση του εν
λόγω προγράμματος "το αργότερο το 1985".
Κατά τη διάρκεια του 1985 ο "φάκελλος έρευνα" επετέλεσε αντικείμενο
πολλών συζητήσεων και πρωτοβουλιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο : Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο του Μιλάνου, υπουργικές διασκέψεις για το ΕΥΡΗΚΑ,
διακυβερνητική συνδιάσκεψη του Λουξεμβούργου. Στη βάση αυτή η
Επιτροπή, όπως εξάλλου το είχε επιαημάνει-στην ανακοίνωσή της "Προς
μία ευρωπαϊκή κοινότητα της τεχνολογίας" , εκτιμά ότι η εν λόγω
επανεξέταση πρέπει τώρα "να διενεργηθεί με ταχύτητα προκειμένου
χωρίς καθυστέρηση να διαμορφωθεί και να θεσπιστεί ένα δεύτερο
πρόγραμμα-πλαίσιο για το διάστημα 1967-1991*'.
Στόχος του παρόντος εγγράφου είναι η σκιαγράφηση των γενικών
κατευθύνσεων του εν λόγω προγράμματος-πλαίσιο για το διάστημα
1987-1991, καθώς και των κατάλληλων τρόπων και μέσων για την
υλοποίησή του.
Από το πρώτο αυτό έγγραφο, το οποίο δεν αποτελεί την επίσημη
πρόταση της Επιτροπής και δεν προκαθορίζει κατίουδένα τρόπο το
τελικό περιεχόμενο, η Επιτροπή επιθυμεί να συγκεντρώσει τις γνώμες
και απόψεις των κοινοτικών οργάνων, ιδίως όσον αφορά :
τις κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει να χαραχθούν όσον αφορά
την επιστήμη και την τεχνολογία,
τις προτεραιότητες και ισορροπίες, που πρέπει να τηρηθούν,
το μέγεθος των χρηματοοικομονομικών μέσων που πρέπει να
προβλεφθούν για το διάστημα 1987-1991.
Λαμβάνοντας υπόψη τις συζητήσεις αυτές και τα συμπεράσματά τους, η
Επιτροπή θα διαμορφώσει την επίσημη πρότασή της για το
πρόγραμμα-πλαίσιο 1987-1991 και θα την υποβάλει στο Συμβούλιο και
το Κοινοβούλιο τον Ιούλιο 1986.
III. Κατάσταση και προοπτικές : η Ευρώπη διεθνώς
Παρά τις μόνιμες και ανησυχητικές αδυναμίες που θα αναλυθούν
παρακάτω, κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών τα ευρωπαϊκά κράτη
απέδειξαν όχι μόνο ότι μπορούσαν να ανταπεξέλθουν σε μία σοβαρή
κρίση, αλλά και ότι μπορούσαν, με την ένωσή τους και/ή το σύνολο
των συνεργασιών τους, να συγκροτήσουν μία δύναμη χωρίς προηγούμενο
στον κόσμο.
C0M(85) 530 τελικό της 30.09.85.
- 5 -
Η Ευρώπη διατηρεί τη θέση της ως πρώτης εμπορικής δύναμης στον
κόσμο, δεδομένου ότι πλέον του ενός τρίτου του διεθνούς εμπορίου
διακινείται μέσω αυτής. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η οποία έχει την
πλέον ανοιχτή οικονομία στον κόσμο, ανταλλάσσει πέραν των συνόρων
της το 40% της βιομηχανικής παραγωγής της, 25% έως 30% του
ακαθάριστου εσωτερικού προϊόντος, έναντι ποσοστών της τάξεως του
10% έως 12% για τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία.
Μπροστά στην αστάθεια του δολαρίου και πολλών ξένων νομισμάτων, η
Ευρώπη - χάρις στο ECU - κατώρθωσε να διατηρήσει μία αξιοσημείωτη
νομισματική σταθερότητα.
Πέραν του ότι κατόρθωσαν να δαμάσουν σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό
τον πληθωρισμό, οι ευρωπαϊκές χώρες, βελτιώνοντας την κατανομή της
προστιθέμενης αξίας προς όφελος των επιχειρήσεων, πραγματοποίησαν
μία αργή αλλά πραγματική αύξηση των επενδύσεων και της
παραγωγικότητας' αύξηση μεγαλύτερη απ'ό,τι οι Ηνωμένες Πολιτε-ίες
λόγου χάριν.
Σε πολλές παγκόσμιες αγορές, η Ευρώπη έχει να παρουσιάσει
αποτελέσματα συγκρινόμενα με εκείνα του τρομερού εμπορικού
αντιπάλου της, της Ιαπωνίας (ιδίως στη ζώνη ΟΠΕΠ). Στον ενεργειακό
τομέα η Ευρώπη κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες χάρις στις οποίες
μειώθηκε από 65 σε 45% η εξάρτησή της από το πετρέλαιο, μέσα σε μία
δεκαετία, ενώ η εξάρτηση της Ιαπων·ίας παραμένει σε επίπεδα άνω του
60%.
Τέλος, οι ευρωπαϊκές επιτυχίες στον τομέα της επιστήμης και της
τεχνολογίας (AIRBUS, ARIANE, CERN, JET, ESPRIT, BRITE, RACE ...)
υπογραμμίζει την αξία και την αποτελεσματικότητα του ευρωπαϊκού
δυναμικού E, Ε&Α.
Οπωσδήποτε η γρήγορη αυτή απαρίθμηση ορισμένων θετικών ευρωπαϊκών
δεδομένων δεν μειώνει τη σημασία των αρνητικών στοιχείων, τα οποία
επίσης, και σε μεγαλύτερο ίσως βαθμό, επιβεβαιώνουν την ανάγκη για
μια επιθετική ευρωπαϊκή στρατηγική στον τομέα της έρευνας και της
καινοτομίας, με στόχο τη διεθνή ανταγωνιστικότητα, και, μέσω της
επίτευξής της, την αύξηση της απασχόλησης.
Μεταξύ των μεγάλων εκβιομηχανισμένων χωρών, οι χώρες μέλη της
Κοινότητας αντιμετωπίζουν εταίρους με σημαντικό επιστημονικό και
τεχνικό δυναμικό και δυναμισμό που πολλές φορές τις ξεπερνούν κατά
πολύ. Οι οικονομικές συνθήκες που επικράτησαν τη δεκαετία του '70
επηρεάζουν ακόμη σημαντικά τις πολιτικές των ευρωπαϊκών χωρών στον
τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας, παρά το γεγονός ότι άρχισε
να γίνεται αισθητή κάποια οικονομική ανάκαμψη.
Μέσα σε ένα κλίμα όπου η λύση του προβλήματος της ανεργίας
απετέλεσε, και αποτελεί ακόμη, σημαντικότατο μέλημα των
περισσότερων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, η πολιτική στον τομέα της Ε/Τ
δεν αποτέλεσε συνήθως ζήτημα πρώτης προτεραιότητας, και η
χρηματοδότησή της εξακολούθησε να αντιμετωπίζει σοβαρούς
περιορισμούς, παρά τη στενή σχέση μεταξύ της τεχνολογίας, της
ανάπτυξης και της απασχόλησης.
Είναι ευτύχημα που η τάση αυτή αντί στράφηκε στα τέλη της δεκαετίας
του '70, όταν οι περισσότερες κυβερνήσεις αναγνώρισαν τη σημασία
που έχει μία δυναμική Ε&Α για μία αναπτυσσόμενη οικονομία. Πρέπει
- 6 -
να σημειωθεί ιδιαίτερα η τάση που παρατηρήθηκε για κατά
προτεραιότητα ενίσχυση της εφηρμοσμένης και προσανατολισμένης προς
οικονομικούς στόχους έρευνας. Οι πολιτικές των περισσότερων
ευρωπαϊκών χωρών στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας
τείνουν ολοένα και περισσότερο προς την ενθάρρυνση της καινοτομίας
και προς καλύτερη σύνδεση της έρευνας βάσεως και της βιομηχανίας.
Δεν πρέπει ωστόσο να υποτιμάται το μέγεθος των προσπαθειών που
πρέπει να καταβληθούν, δηλαδή των προσπαθειών που πρέπει να
προβλεφθούν για το μέλλον. Πράγματι, δεν υφίσταται σήμερα ένα
ευρωπαϊκό κράτος - ανεξαρτήτως διαστάσεων - το οποίο να μπορεί μόνο
του να αντιμετωπίσει την τεχνολογική πρόκληση. Για να
συνειδητοποιηθεί η έκτασή τους πρέπει να εκτιμηθούν σωστά τέσσερα
βασικά χαρακτηριστικά των τελευταίων ετών :
- η επιτάχυνση της εισαγωγής καινοτομιών, δηλαδή του ανταγωνισμού
μέσω των καινοτομιών σε" δ ι εθνές επίπεδο. Η ένταση της
διαδικασίας αυτής καθορίζει την εμφάνιση νέων τεχνολογιών,
προϊόντων, μεθόδων, στηριζόμενων σε ερευνητικά προγράμματα
σημαντικών διαστάσεων. Τα ευρωπαϊκά κράτη πρέπει να αυξήσουν
σημαντικά τη χρηματοδοτική τους προσπάθεια στον τομέα της Ε&Α
ώστε να μην ξεπεραστούν ανεπανόρθωτα στη σημερινή κούρσα των
καινοτομιών,
η διείσδυση στο σύνολο των οικονομικών και κοινωνικών
δραστηριοτήτων νέων τεχνολογιών ταχύτατης εξέλιξης
(πληροφοριών, βιοτεχνολογίας, νέα υλικά),
η επιτάχυνση της διεθνοποίησης των παραγωγικών δραστηριοτήτων,
γεγονός που αποτελεί έντονα διαγραφόμενη τάση και που
παρατηρεί ται επίσης στον τομέα της επιστήμης και της
τεχνολογίας και που δημιουργεί τον κίνδυνο της παράλυσης της
Ευρώπης παρά τη θέληση των κρατών μελών της,
η άνοδος των "μη υλικών" δραστηριοτήτων, που σημαίνει ταχεία
αύξηση των θέσεων απασχόλησης στον τομέα των υπηρεσιών. 0
πλούτος των εθνών στηρίζεται και στο προβλεπόμενο μέλλον θα
στηρίζεται σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό, στις αποδοτικές
δραστηριότητες στον τομέα των υπηρεσιών : υπηρεσίες στον τομέα
της παραγωγής, οικονομικές υπηρεσίες, υπηρεσίες στον τομέα των
επικοινωνιών και των πληροφοριών, της κατανομής, της
εκπαίδευσης, της έρευνας, ...
και τελευταίο μεν, αλλά πρώτο ίσως σε σημασία χαρακτηριστικό,
σε βραχύ- και μεσο-πρόθεσμη βάση, είναι η προώθηση των
αμυντικών προγραμμάτων Kat οι επιπτώσεις τους σε παγκόσμια
κλίμακα όσον αφορά την έρευνα, την επιστήμη και την τεχνολογία.
0 παραδοσιακός διαχωρισμός μεταξύ στρατιωτικής και μη
στρατιωτικής έρευνας τείναι να εξαλειφθεί" τα μεγάλα αμυντικά
προγράμματα λειτουργούν προς δύο κατευθύνσεις από επιστημονική
και τεχνολογική άποψη.
Τα μεγάλα αυτά αμυντικά προγράμματα επικεντρώνουν τις προσπάθειες
Ε8Α γύρω από ορισμένους τομείς-κλειδί, όπως οι τηλεπικοινωνίες, οι
ενέργειες υψηλής απόδοσης, οι μεγάλοι υπολογιστές, τα προηγμένα
υλικά, το διάστημα. Σε αρκετές χώρες αυνάπτονται στο πλαίσιο των
εν λόγω προγραμμάτων σημαντικές συμβάσεις με μεγάλους βιομηχανικούς
ομίλους (που έχουν συχνά μία ειδικευμένη στις στρατιωτικές
- 7 -
εφαρμογές δομή Ε&Α). Εξάλλου, απορροφούν σημαντικό και συνεχώς
αυξανόμενο μέρος του ερευνητικού δυναμικού σε ανθρώπινους και μη
ανθρώπινους πόρους.
Αξίζει να σταθούμε στο τελευταίο αυτό σημε>ίο, και ιδ,ίως στην
περίπτωση των ΗΠΑ. 0 ρόλος του κράτους γπνεται σήμερα όλο και
σημαντικότερος, μέσω των προϋπολογισμών του Υπουργείου Αμύνης στον
τομέα της Ε&Α. Πράγματι, η σημαντική αύξηση των δαπανών Ε&Α στις
ΗΠΑ έχει άμεση σχέση με τα στρατιωτικά προγράμματα της εν λόγω
χώρας, ενώ η πρόσφατη ώθηση, που ήταν ιδιαίτερα σημαντική, αφορούσε
την Πρωτοβουλία Στρατηγικής 'Αμυνας - SDI. Το σχετικό ποσοστό του
προϋπολογισμού της στρατιωτικής Ε&Α, σε σχέση με τις δημόσιες
δαπάνες των ΗΠΑ - δηλαδή 40 δισεκατομμύρια δολάρια επί 57
δισεκατομμυρίων δολαρίων το 1986 - αυξήθηκε μέσα σε λίγα χρόνια από
50% σε 70% το 1986.
Πέραν της επιτάχυνσης της τεχνολογικής ανάπτυξης που συνεπάγονται
οι οικονομικές αυτές ενέσεις, τα εν λόγω προγράμματα οδηγούν συχνά
σε εντελώς νέες και πρωτότυπες ερευνητικές κατευθύνσεις
στρατιωτικής και μη στρατιωτικής χρησιμότητας, οι οποίες αποτελούν
το θεμέλιο της παραγωγής και των υπηρεσιών του αύριο. Επιπλέον, τα
προγράμματα αυτά αποβλέπουν στη δημιουργία ολόκληρων συστημάτων,
και όχι μόνο μερών ή προϊόντων, γεγονός που παίζει σημαντικό
εμπορικό ρόλο Yta το μέλλον. Οι πιστώσεις εξάλλου που διατίθενται
σε τέτοια προγράμματα, συνιστούν στην ουσία άμεση επιχορήγηση στις
βιομηχανίες που εκτελούν τα προγράμματα αυτά.
Τέλος, οι πρόσφατες προσπάθειες των Ηνωμένων Πολιτειών
τοποθετούνται στην προοπτική της - ελεγχόμενης - διεθνοποϋίησης της
έρευνας, δεδομένου ότι οδηγούν στη δημιουργία δικτύων συνεργασίας
τόσο όσον αφορά την έρευνα, όσο και την τεχνολογική ανάπτυξη.
Αυτά είναι τα δεδομένα που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τη
δημιουργία ενός συστήματος κοινοτικής τεχνολογικής έρευνας και
ανάπτυξης. 0 κατακερματισμός των εθνικών προσπαθειών δημιουργεί
τον κίνδυνο να στερηθεί επί πολύ η Κοινότητα τους πόρους που ε·ίναι
αναγκαίοι για σημαντικά βήματα σε τομείς που οι ευρωπαίοι θεωρούν
εξίσου σημαντικούς. Δημιουργεί επίσης τον κίνδυνο να περιορίσει
τους ευρωπαίους σε ρόλο υπεργολαβίας στα έργα που δεν θα έχουν τη
δυνατότητα να κατευθύνουν εκεα που τα συμφέροντά τους το απαιτούν.
Επεκτείνοντας τη σύγκριση στον μεταξύ των κρατών της Κοινότητας και
του υπόλοιπου κόσμου χώρο - παρά το γεγονός ότι ειίναι δύσκολη η
μέσο- και μακροπρόθεσμη πρόβλεψη της εξέλιξης των πολιτικών Ε/Τ των
εκβιομηχανισμένων χωρών - μπορούμε να επισημάνουμε ορισμένες
τάσεις.
- 8 -
Από την ανάλυση των τάσεων αυτών που παρατηρήθηκαν την τελευταία
δεκαετία όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες Ε&Α, υπολογίζονται σε 230
δισεκατομμύρια ECU περίπου οι δημόσιες πιστώσεις που τα 12 κράτη
μέλη της Κοινότητας αναμένεται να διαθέσουν στην Ε, Ε&Α στο
διάστημα 1987-1991, και σε 460 δισεκατομμύρια ECU οι ακαθάριστες
εγχώριες δαπάνες των εν λόγω κρατών μελών σε Ε&Α. (Η συνολική
αυτή εκτίμηση συγκαλύπτει, όπως αναφέρεται στη σελίδα 13 του
παρόντος εγγράφου, άνιση κατανομή προσπαθειών μεταξύ των χωρών της
Κοινότητας). Για το -ίδιο διάστημα, οι δημόσιες και ιδιωτικές
δαπάνες των ΗΠΑ υπολογίζονται σε 1.000 δισεκατομμύρια ECU περίπου,
ενώ αυτές της Ιαπωνίας σε 330 δισεκατομμύρια ECU (σύμφωνα με μια
εκτίμηση που στηρίζεται σε παρέκταση των στοιχείων του 00ΣΑ που
αφορούν τα δέκα τελευταία έτη). Η κοινοτική λοιπόν προσπάθεια όσον
αφορά την Ε&Α τοποθετείται λοιπόν μεταξύ της Ιαπωνίας, της οποίας
τα τεχνολογικά επιτεύγματα περιττεύει να υπενθυμίσουμε εκ νέου, και
των ΗΠΑ.
Πρέπει επιπλέον να αξιολογήσουμε σωστά τις παραπάνω διαπιστώσεις,
συγκρίνοντας το οικονομικό εκτόπισμα των τριών αυτών περιοχών.
Αναφερόμενοι στο ΑΕΠ, παρατηρείται ότι την τελευταία δεκαετία, το
ΑΕΠ της EUR και το ΑΕΠ των ΗΠΑ είναι στα »ίδια περ»ίπου επίπεδα, ενώ
το ΑΕΠ της Ιαπωνίας είναι κατώτερο κατά 50% περ·(που. Εάν υποτεθε·ί
ότι η τάση αυτή θα διατηρηθεί μέχρι το 1991, τα 460 δισεκατομμύρια
ECU της EUR 12 θα πρέπει να συγκριθούν με 660 εκατομμύρια ECU για
την Ιαπωνία (με συγκρίσιμο λοιπόν ΑΕΠ).
Η προβληματική αυτή δεν στερείται ίσως ασθενών σημείων, επιτρέπει
όμως να προβληθεί η δυναμική στρατηγική Ε&Α που η Ιαπωνία και οι
ΗΠΑ έχουν υιοθετήσει για το μέλλον.
Διαπιστώνεται επίσης ότι σε σχέση με τους άλλους εταίρους, η
Κοινότητα δεν είναι πλέον σε προφανή θέση ισχύος. Στην ΕΣΣΔ
ιδιαίτερα, παρατηρούμε ότι το 1983 οι συνολικές δαπάνες Ε&Α
ανέρχονταν σε 26 δισεκατομμύρια ρούβλια, δηλαδή 38 δισεκατομμύρια
ECU, έναντι 55 δισεκατομμυρίων ECU που δαπάνησε η EUR 12. Αν
υποτεθεί ότι οι τάσεις επιβεβαιώνονται, στα 460 δισεκατομμύρια ECU
της EUR 12 για την περίοδο 87-91 θα πρέπει να αντιστοιχούν περίπου
320 δισεκατομμύρια ECU στην ΕΣΣΔ. Εξάλλου είναι πολύ πιθανό,
εφόσον στηριχθούμε στα ντοκουμέντα του 26ου Συνεδρίου, να ενταθούν
έτι περαιτέρω οι προσπάθειες. Μπορούμε εν προκειμένω να
παρατηρήσουμε μία σημαντική αύξηση του αριθμού των ερευνητών, οι
οποίοι από το 1985 έχουν υπερτριπλασιαστεί, και οι οποίοι
προβλέπεται να φθάσουν τον αριθμό των αμερικανών ερευνητών το 1987.
Πρέπει εξάλλου να σημειωθεί η πρόσφατη υπογραφή, στις 18 Δεκεμβρίου
1985, του "Προγράμματος-πλαίόιο για την επιστημονική και τεχνική
πρόοδο των κρατών μελών της COMECON μέχρι το έτος 2000", το οποίο
αποτελεί ταυτόχρονα ευρύ και φιλόδοξο πρόγραμμα.
Οι εκτιμήσεις εκφράζονται σε τρέχουσες τιμές.
DIRD = Δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες. Το ποσοστό της δημόσιας
χρηματοδότησης στο σύνολο των πιστώσεων Ε&Α είναι της τάξεως του
50% για την EUR 12, του 22% για την Ιαπωνία και του 52% για τις
ΗΠΑ.
- 9 -
Διάφορα, τέλος, έθνη κάνουν αισθητή την παρουσία τους στον
επιστημονικό και τεχνικό χώρο : Κίνα, Βραζιλία, Ινδία, Μεξικό,
Κορέα, ... εντείνοντας έτι περαιτέρω το "διενθή ανταγωνισμό μέσω
της καινοτομίας".
Στο γενικό λοιπόν αυτό πλαίσιο, η Επιτροπή θεωρεί πλέον θεμελιώδη
στόχο να αποκτήσει η Ευρώπη διεθνώς ανταγωνιστική ισχύ, παρουσία
και ικανότητα' να αποκτήσει μία βάση, ένα επιστημονικό και
τεχνολογικό σύστημα ικανό να ανταποκριθεί στις εσωτερικές και
εξωτερικές προκλήσεις.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί απαραίτητο να δοθεί, μεταξύ όλων
των κοινοτικών δραστηριοτήτων, πρώτη προτεραιότητα στην τεχνολογική
έρευνα και ανάπτυξη, και να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο ρυθμό
αύξησης των σχετικών πιστώσεων στον προϋπολογισμό.
- 10 -
IV. Η εκ των έσω πρόκληση : να δημιουργηθειί η Ευρωπαϊκή Κοινότητα της
Επιοτήμης και Τεχνολογίας
Παρόλα τα σημαντικά πλεονεκτήματα που διαθέτει η Ευρώπη - το
άνομοιογενές αυτό σύνολο "χωρών που παρακμάζουν ο'έναν κόσμο που
ανανεώνεται" - υπάρχει κίνδυνος να τεθεί σταδιακά στο περιθώριο με
τον εξωτερικό ανταγωνισμό που αντιμετωπίζει στον τομέα της Ε/Τ, αν
δεν επωφεληθεί αρκετά από τα πλεονεκτήματα αυτά και, κυρίως, από το
μέγεθος και το δυναμισμό της Κοινότητας.
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα καλείται να αποτελέσει τη βάση, τον κύριο άξονα
ενός παρόμοιου εγχειρήματος, σε όλες τις μελέτες της Επιτροπής, τα
συμπεράσματα των οποίων υποστηρίζει όχι μόνο η πλειονότητα του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής
αλλά και των υπευθύνων για τον καθορισμό των πολιτικών των κρατών
μελών στον τομέα της ESA, καθώς και των αντιπροσώπων του
επιστημονικού και βιομηχανικού κόσμου.
Η Επιτροπή κρίνει ότι πρέπει να αναπτύξει ταυτόχρονα τις ενέργειές
τής σε τρία επίπεδα :
α) στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, γεγονός που πρέπει να έχει
πραγματοποιηθεί το 1992. Με την ολοκλήρωση αυτή θα δοθεί η
δυνατότητα στο σύνολο των κρατών μελών να συνδυάσουν στον τομέα
των προηγμένων τεχνολογιών το άνοιγμα των δημόσιων αγορών τους και
την πρόσβαση στις αντίστοιχες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις.
Επομένως, η πολιτική καινοτομιών των δημόσιων αγορών και η κοινή
στρατηγική Ε, Α+Ε πρέπει να εξετάζονται από κοινού,
β) στη χρήση νέων χρηματοοικονομικών μηχανισμών, που θα επιτρέψουν να
υπάρχει σύγκλιση μεταξύ της δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης,
γ) στη συνέχιση και ανάπτυξη μίας στρατηγικής τεχνολογικής έρευνας
και ανάπτυξης, η οποία πρέπει να βασίζεται πρώτα-πρώτα στους
ακόλουθους κύριους στόχους κατά τα επόμενα χρόνια :
- στο να ενιοχυθούν οι επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις της
ευρωπαϊκής βιομηχανίας και στο να αναπτυχθεί η διεθνής
ανταγωνιστικότητα της (στόχος που προβλέπεται στο τμήμα V. Τίτλος
VI της ενιαίας πράξης).
- στο να ενισχυθεί η οικονομική και κοινωνική συνοχή της Κοινότητας.
Ολα τα κράτη μέλη και όλες οι περιοχές της Κοινότητας πρέπει να
επωφεληθούν από τα αποτελέσματα του προγράμματος πλαισίου και των
ειδικών προγραμμάτων που συνεπάγεται το πρόγραμμα αυτό, καθώς και
να συμμετέχουν στην προώθηση της ανάπτυξης που βασ-ίζεται στο
υπόστρωμα που δημιουργείται κατά τον τρόπο αυτό. Στο πλαίσιο της
δυναμικής αυτής, θα συνδυαστούν διάφορα μέσα και ενέργειες όπως το
ΕΤΠΑ, τα ΟΜΠ, ο συντονισμός των υπόλοιπων χρηματοπιστωτικών μέσων
(όπως του Κοινωνικού Ταμείου, του τμήματος προσανατολισμού του
FEOGA, ...), καθώς και ο καθορισμός νέων μέσων χορήγησης δανείων.
- στο να βελτιωθεί γενικά η ποιότητα διαβ.ίωσης στο πλαίσιο της
Κοινότητας (ο στόχος αυτός, ο οποίος καλύπτει πολλές ενέργειες στον
τομέα της υγείας, της ασφάλειας, του περιβάλλοντος, ... πρέπει να
συμπληρώνει και, συγχρόνως, να εξισορροπεί το θέμα της
"τεχνολογικής και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας").
- 11 -
Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί κρίνεται απαραίτητο να
εξασφαλιστεί η αισθητή αύξηση των δημόσιων και ιδιωτικών
χρηματοπιστωτικών μέσων στο πλαίοιο των κρατών μελών, καθώς και η
ουσιαστική αύξηση των κοινοτικών πιστώσεων για την Ε/Τ, στην οποία
πρέπε ι να προστεθεί η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων
φορέων ανάπτυξης στον τομέα της Ε/Τ (βιομηχανιών, πανεπιστημίων — ).
Στο κρατικό επίπεδο, οι δαπάνες για την Ε, Α+Ε έχουν πράγματι μειωθεί
σχετικά, αφού, κατά μέσο όρο, ανέρχοντα^ στο 2% μόνο του ΑΕΠ, ενώ το
αντίστοιχο, λόγου χάρη, ποσοστό στις ΗΠΑ3 ανέρχεται σε 2,8%, και στην
Ιαπωνία αναμένεται να ανέλθει σε 3% στο τέλος της δεκαετίας. Ωστόσο,
πρέπει να σημειωθούν οι αισθητές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των
κρατών μελών της Κοινότητας. Το ποσοστό 2% του ΑΕΠ που αφιερώνουν
κατά μέσο όρο για την έρευνα, αντιστοιχεί σε κρατικές ενέργειες που
κυμαίνονται μεταξύ 0,35% και 2,4%.
Εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίσουν τη μορφή που θα δώσουν στις
παραπάνω αυξήσεις, είτε με το να ενισχύσουν τα δημόσια
χρηματοπιστωτικά μέσα, είτε με το να παράσχουν κίνητρα για να
αυξηθούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται στον τομέα της βιομηχανικής
έρευνας.
Σ τ ο κοινοτικό επίπεδο, τόσο σε απόλυτες τιμές όσο και σε ποσοστό του
κοινοτικού προϋπολογισμού, οι προσπάθειες που καταβάλλονται
εξακολουθούν να είναι εξίσου μέτριες (+/-3% του γενικού
προϋπολογισμού των Κοινοτήτων και 2,5% του συνόλου των δημόσιων
προϋπολογισμών των κρατών μελών για την Ε+Α). Αν ληφθεί υπόψη το
γεγονός ότι οι χρηματοπιστωτικές παρεμβάσεις της Κοινότητας στον
τομέα της Ε+Α έχουν σαν αποτέλεσμα να παροτρύνονται και να
συντονίζονται οι διάφορες ενέργειες, τα μέσα αυτά θα αυξηθούν αισθητά
και, με τον τρόπο αυτό, θα επιδιωχθεί να χρησιμοποιούνται όσο το
δυνατό καλύτερα οι πόροι της Κοινότητας και των κρατών μελών της.
Με την επίτευξη των κύριων στόχων που αναφέρονται παραπάνω, θα
μπορέσει να προωθηθεί, στο πλαίσιο της Κοινότητας των 12, ένα
επιστημονικό και τεχνολογικό σύστημα που θα επιτρέψει στην Κοινότητα
να αναπτύξει ισόρροπα αλλά και επιλεκτικά τους σχετικούς τομείς.
Ωστόσο, η δυνατότητα αυτή επιλογής δεν πρέπει να έχει σαν αποτέλεσμα
να αποκλειστούν ορισμένοι τομείς που υπάγονται στην αρμοδιότητα της
Κοινότητας (η εκπαίδευση και η κατάρτιση, η δημιουργία της Ευρώπης
των ερευνητών, η γεωργία, η βιομηχανία, η διατήρηση και βελτίωση του
ανθρώπινου περιβάλλοντος, η υγεία, η ασφάλεια, ...).
Τέλος, η ανάπτυξη αυτή θα πρέπει να βασίζεται σε σειρά ενεργειών που
θα αξιοποιούν όσο το δυνατό περισσότερο την προστιθέμενη αξία που
προκύπτει από την κοινοτική διάσταση. Η κοινοτική αυτή προστιθέμενη
αξία εκφράζεται συγκεκριμένα με τα ακόλουθα οφέλη :
- τον καταμερισμό του κόστους,
- τον καταμερισμό των επιχειρηματικών κινδύνων που συνεπάγεται η
επιστημονική έρευνα (συντονισμός όσον αφορά τους στόχους και τις
μεθόδους, αύξηση των επιστημονικών τρόπων προσέγγισης),
Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι το σχέδιο του ομοσπονδιακού
προϋπολογισμού των ΗΠΑ για την Ε+Α, ανέρχεται σε 63 δισεκατομμύρια
δολάρια για το 1987 αντί 57 δισεκατομμυρίων για το 1986 (από τα οποία
τα 42 δισεκατομμύρια διατίθενται για το Υπουργείο Άμυνας, ενώ τα 4,8
δισεκατομμύρια διατίθενται για το πρόγραμμα SDI και μόνο).
- 12 -
- τη διεύρυνση του πεδίου των ικανοτήτων και της εξειδίκευσης,
- το σχηματισμό της κρίσιμης μάζας που είναι απαραίτητη όσον αφορά
τους οικονομικούς πόρους ή το ανθρώπινο δυναμικό,
- την αύξηση της αποτελεσματικότητας των εργασιών στον τομέα της Ε+Α
(περισσότερο φιλόδοξα σχέδια και ταχύτερη συγκέντρωση
αποτελεσμάτων, γεγονός που ευνοεί τη θέση της Κοινότητας στο
πλαίσιο του επιστημονικού και βιομηχανικού ανταγωνισμού),
- την κινητοποίηση των πρόσθετων μέτρων που είναι απαραίτητα για την
επιτυχ ία.
1. Κριτήρια επιλογής των ενεργειών
Προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιλογή των ειδικών ενεργειών και
προγραμμάτων που προσφέρουν αυτήν την κοινοτική προστιθέμενη αξία,
(ενέργειες, που διαφοροποιούνται κατά τον τρόπο αυτόν από τις
ενέργειες που μπορούν να αναπτυχθούν στο περιφερειακό και κρατικό
επίπεδο ή στο πλαίσιο άλλων διεθνών ή πολυμερών αρχών), η Επιτροπή
κρίνει ότι οι ενέργειες αυτές πρέπει να επιλεγούν με βάση ένα
συγκεκριμένο σύνολο κριτηρίων :
- να διαθέτουν τόση εμβέλεια ώστε τα διάφορα κράτη μέλη να μην
μπορούν, παρά μόνο με δυσκολία, να αφιερώσουν τα απαραίτητα
κεφάλαια για τις ενέργειες αυτές,
- να παρουσιάζουν φανερά πλεονεκτήματα με το να βελτιώνουν την
αποτελεσματικότητα και να μειώνουν το κόστος που οφείλεται στον
καταμερισμό των εργασιών και την κινητοποίηση των κατάλληλων
ανθρώπινων και χρηματοπιστωτικών πόρων,
- να επιτρέπουν να αντλούνται σημαντικά αποτελέσματα για την
Κοινότητα στο σύνολό της, λόγω της συμπληρωματικότητας των εργασιών
που αναλαμβάνονται στο κρατικό επίπεδο και των διαστάσεων των
προβλημάτων που τίθενται, στο γεωγραφικό, κυρίως, επίπεδο,
- να δημιουργήσουν ένα χώρο που να ευνοεί τις διακρατικές ανταλλαγές
και τη δημιουργικότητα,
- να αντιπροσωπεύουν την "κρίσιμη μάζα" που είναι απαραίτητη έναντι
των κρατικών ή πολυμερών ενεργειών που αναπτύσσονται ή που
πρόκειται να αναπτυχθούν, είτε με το οικονομικό τους μέγεθος είτε
με τις επιδράσεις παρότρυνσης ή ενθάρρυνσης που ασκούν,
- να συμβάλλουν στην πραγματοποίηση των κοινοτικών πολιτικών και,
κυρίως, στην ολοκλήρωση της μεγάλης αγοράς.
Σε γενικές γραμμές, τα έξι αυτά βασικά κριτήρια αλληλεπικαλύπτονται ή
αλληλοσυμπληρώνονται και, οπωσδήποτε, δεν αποκλείουν το ένα το άλλο.
2. Κατευθυντήριες γραμμές
Με βάση τις γενικές σκέψεις που θίγονται παραπάνω καθώς και τα
κριτήρια που έχουν παρατεθεί, η Επιτροπή προτείνει να επιλεγούν επτά
βασικές κατευθυντήριες γραμμές, προκειμένου να χαραχτεί η στρατηγική
που θα ακολουθήσει η Κοινότητα στον τομέα της Ε/Τ κατά το χρονικό
διάστημα 1987-1991. Στο πλαίσιο δε των γραμμών αυτών θα εξασφαλιστεί
η επιλογή των προτεραιοτήτων και των προγραμμάτων.
- 13 -
Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι επιλογές που θα πραγματοποιηθούν θα
ευνοήοουν τις δραστηριότητες που συμβάλλουν :
- στη διεθνή ανταγωνιστικότητα,
- στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής,
- στη δημιουργία της Ευρώπης των ερευνητών.
Στο παράρτημα I, παρουσιάζεται ένα πρώτο σχέδιο των επιστημονικών και
τεχνικών κατευθύνσεων που θα λάβουν κατά το χρονικό διάστημα
1987-1991 οι διάφορες αυτές ενέργειες, καθώς και των κεφαλαίων που
κρίνεται σκόπιμο να χορηγηθούν για τις ενέργειες αυτές. Οι εργασίες
που αφορούν τη μελέτη και τη διεξοδική εξέταση των κατευθύνσεων αυτών
θα εξακολουθήσουν να διεξάγονται καθόλη τη διάρκεια της επεξεργασίας
της επίσημης πρότασης που αφορά το νέο πρόγραμμα-πλαποιο. Το
αναλυτικό, όμως, περιεχόμενο των ενεργειών που θα αναπτυχθούν, θα
καθοριστεί στις προτάσεις ειδικών προγραμμάτων.
- 14 -
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ
1. Διαχείριση πόρων
1.1. Γεωργικοί και αλιευτικό»/ πόροι
1.2. Πρώτες ύλες
2. Διαχείριση ενέργειας
2.1. Σώντηξη
2.2. Πυρηνική σχάση
2.3. Ενεργειακές πηγές από ορυκτά καύσιμα, νέες και
ανανεώσιμες πηγές, ορθολογική χρήση της ενέργειας
3. Ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και των υπηρεσιών
3.1. Τεχνολογίες των πληροφοριών
3.2. Τεχνολογίες των τηλεπικοινωνιών
3.3. Ενοποίηση των τεχνολογιών των πληροφοριών και των
τηλεπικοινωνιών για νέες εφαρμογές και υπηρεσίες κοινής ωφελείας
3.4. Συνεργασία στον τομέα της βασικής έρευνας που αφορά την
τεχνολογία των πληροφοριών
*
3.5. Τεχνολογίες για τη μεταποιητική βιομηχανία και ειδικές
τεχνολογίες
3.6. Βιοτεχνολογία, γεωργοβιομηχανική τεχνολογία
3.7. Επιστήμη και τεχνολογία των υλικών
3.8. Επιστήμη και τεχνολογία της θάλασσας
*
3.9. Μεταφορές
*
3.10. Επιστημονικά πρότυπα, υλικά και μέθοδοι αναφοράς
4. Ποιότητα της ζωής
4.1 Υγεία
4.2. Ασφάλεια
4.3. Προστασία του περιβάλλοντος
5. Επιστήμη και τεχνολογία στην υπηρεσία της Ανάπτυξης
6. Το επιστημονικό και τεχνικό δυναμικό της Ευρώπης - Η Ευρώπη των
ερευνητών
7. Γενική ενίσχυση για την επιστημονική και τεχνική ανάπτυξη
7.1. Καινοτομία
7.2. Δίκτυα επικοινωνιών και πληροφοριών και βάσεις επιστημονικών
δεδομένων
7.3. Γλωσσικά προβλήματα
7.4. Πρόβλεψη, αξιολόγηση και στατιστικά εργαλεί-α
7.5. Διεθνής συνεργασία
- 15 -
Στο στάδιο αυτό είναι δυνατό να σκιαγραφηθούν οι παρακάτω γενικός
γραμμές, συνοψίζοντας τις επιστημονικές και τεχνικές κατευθύνσεις
που περιλαμβάνονται στα δελτία :
1η κατευθυντήρια γραμμή : η διαχείριση των πόρων
Όσον αφορά τους γεωργικούς πόρους, πρέπει να ενισχυθεί η ενέργεια
Ε+Α ττοΰ έχει αναπτυχθε>ί μέχρι τη στιγμή αυτή - στο πλαίσιο των
προοπτικών που διανοίγονται από το "Πράσινο Βιβλίο" της Επιτροπής.
Πρόκειται για έναν τομέα στο πλαίσιο του οποχ'ου ο συντονισμός των
κρατικών δραστηριοτήτων ενέχει ιδιαίτερη σημασία. Εξάλλου, η ενέργεια
αυτή θα πρέπει να αναπτυχθεί σε στενή αλληλεξάρτηση με τις ενέργειες
που αναπτύσσονται (3.6.) στον τομέα της βιοτεχνολογίας και των
γεωργο-βιομηχανικών τεχνολογιών.
Όσον αφορά τους αλιευτικούς πόρους, πρέπει, τελικά, να αρχίσει να
αναπτύσσεται πραγματικά μία κοινοτική δραστηριότητα, που αναβάλλεται
εδώ και πολύ καιρό, σε συνδυασμό με τις νέες δραστηριότητες που θα
αναπτυχθούν στον τομέα των επιστημών και τεχνολογιών της θάλασσας.
Όσον αφορά τις πρώτες ύλες, οι ενέργειες που προτείνονται βασίζονται
ουσιαστικά κόΓϊ ενισχύουν επιλεκτικά την ενέργεια που αποτέλεσε
αντικείμενο κοινού προσανατολισμού του Συμβουλίου το Δεκέμβριο 1985.
2η κατευθυντήρια γραμμή : η διαχείριση των ενεργειακών πόρων
Η θερμοπυρηνική σύντηξη αποτελεα έναν από τους τομείς στους οποίους
έχει προωθηθεί περισσότερο η ενοποίηση των ευρωπαϊκών προσπαθειών.
Πρόκειται για μακρόπνοη έρευνα, της οποίας τα αποτελέσματα θα
μπορέσουν να καθορίσουν και να εξασφαλίσουν τον εφοδιασμό της
Κοινότητας σε ενέργεια. Για το λόγο αυτό, η έρευνα αυτή επιβάλλει να
καταβάλλονται έντονες και συνεχείς προσπάθειες όσον αφορά τα δημόσια
κεφάλαια, επειδή δεν πρέπει να διακυβευθούν τα σημερινά επιτεύγματα
εξαιτίας της έλλειψης κατάλληλης χρηματοδότησης.
Στον τομέα της πυρηνικής σχάσης θα δοθεί έμφαση στις πλευρές της
ασφάλειας για την εφαρμογή αυτής της πηγής ενέργειας. Η διαχείριση
και η αποθήκευση των ραδιενεργών καταλοίπων, η ασφάλεια των
αντιδραστήρων που θα κατοχυρωθεί με τα πρότυπα και η "εγγύηση όσον
αφορά τα σχάσιμα υλικά" (οι διασφαλίσεις) αποτελούν θέματα στα οπο«ία
καταδεικνύεται πόσο σημαντικές ειίναι οι εργασίες στο κοινοτικό
επίπεδο.
Όσον αφορά τις ορυκτές, νέες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την
ορθολογική χρήση των ενεργειακών πόρων, πρέπει να ληφθεί υπόψη η
εξέλιξη των τεχνικών που σημειώνεται στον τομέα αυτό, και, κυρ*ίως, η
πλήρης ανάπτυξη ορισμένων από αυτές καθώς και ο παράγοντας της
διεύρυνσης, στην οποία οφείλεται ο έντονος σχετικά αναπροσανατολισμός
των δραστηριοτήτων. Ωστόσο, η σημερινή ή και απρόβλεπτη εξέλιξη της
τιμής του πετρελαίου δεν πρέπει να έχει σαν αποτέλεσμα να
εγκαταληφθεί το θέμα αυτό που εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό
παράγοντα για τη διαφοροποίηση των πηγών ανεφοδιασμού της Κοινότητας
και τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στο πλαίσιο αυτής.
3η κατευθυντήρια γραμμή : η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και των
υπηρεσιών
- 16 -
Εξυπακούεται ότι ο στόχος αυτός επιβάλλεται να επιτευχθεί πριν από
οποIονδήποτε άλλο, αν ληφθεί υπόψη η κοινωνικοοικονομική κατάσταση
της Κοινότητας, η εξέλιξη του διεθνούς επιστημονικού και τεχνολογικού
πλαισίου, καθώς και η αυξανόμενη πίεση που ασκεί η εξωτερική
πρόκληση. Η Κοινότητα μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον
τομέα αυτό με το να παρακινεί, να ευνοεί ή να υποστηρίζει όλα τα είδη
συνεργασίας μεταξύ των κρατών και μεταξύ των βιομηχανιών.
Qi τεχνολογίες των πληροφοριών έχουν αναπτυχθεί σημαντικά στο πλαίσιο
της κοινοτικής Ε+Α, με την εφαρμογή του προγράμματος ESPRIT. Αυτό που
πρέπει να γίνει, σήμερα, είναι να ενισχυθούν οι προσπάθειες που έχουν
επιτευχθεί, αφού ληφθεί υπόψη η πολύτιμη εμπειρία η οποία έχει
αντληθεί από το πρώτο πρόγραμμα καθώς και οι έντονες προσπάθειες που
αναλαμβάνουν στον τομέα αυτό η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ. Ιδιαίτερη προσοχή
πρέπει να καταβληθεί στον τομέα του λογικού που αποτελεί ταυτόχρονα
γενική τεχνολογία των ΤΠΤ και βασικό στοιχείο για την ανάπτυξη των
εφαρμογών.
Επιπλέον, έχει συνειδητοποιηθεί ότι είναι αναγκαίο να καταβληθούν
προσπάθειες από την πλευρά της Κοινότητας και στον τομέα των
τηλεπικοινωνιών, λόγω των διακρατικών διαστάσεών του και της
οπούδαιότητας των νέων υπηρεσιών που προσφέρει η ανάπτυξη των
τηλεπικοινωνιακών δικτύων και τερματικών προηγμένης τεχνολογίας. Το
πρόγραμμα RACE πρέπει να αποτελεί την απάντηση της Ευρώπης τόσο για
τις ευκαιρίες όσο και για τις ελλείψεις που σημειώνονται σήμερα. Πέρα
από τις δραστηριότητες που έχουν περισσότερο τεχνολογικό χαρακτήρα, η
Ευρώπη πρέπει να συγκεντρώσει τις προσπάθειές της στην ενοποίηση των
τεχνολογιών των πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών για τις εφαρμογές
και τις νέες υπηρεσίες κοινού ενδιαφέροντος : οι τομείς της
εκπαίδευσης και των μεταφορών αποτελούν παραδείγματα των εφαρμογών
αυτών κοινού ενδιαφέροντος στις οποίες, εξάλλου, ενυπάρχει η
κοινωνική μέριμνα, με τη μορφή που εκφράζεται στην πρωτοβουλία IRIS.
Ειδικότερα, θα πρέπει να καταβληθεί μέριμνα ώστε να υπάρχει στενός
συντονισμός των κρατικών δραστηριοτήτων στον τομέα αυτό.
Πριν από οποιαδήποτε τεχνολογική μέριμνα, προτείνεται, επιπλέον, να
πραγματοποιηθεί συνεργασία όσον αφορά τη βασική έρευνα στον τομέα των
τεχνολογιών των πληροφοριών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνεχής
συνεισφορά των νέων γνώσεων σ'ένα τομέα που αναπτύσσεται ταχύρρυθμα.
Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στην Ευρώπη όσον αφορά την ανανέωση των
παραδοσιακών βιομηχανιών με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών. Η
επιτυχία του προγράμματος BRITE αποδεικνύει ότι η πρωτοβουλία της
Κοινότητας στον τομέα αυτό ανταποκρίνέται σε μία πραγματική ανάγκη.
Για τις ενέργειες που αφορούν τις τεχνολογίες για τις μεταποιητικές
βιομηχαν ί ες και τις ειδικές τεχνολογίες, έχουν χαραχτεί νέες
κατευθύνσεις που βασίζονται στις εμπειρίες που έχουν αντληθεί.
Επιπλέον οι τεχνολογίες των ζώντων οργανισμών έχουν ήδη σήμερα
καταδείξει πόσο τεράστιο δυναμικό διαθέτουν για τη μετατροπή των
δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σε πολλούς παραδοσιακούς
οικονομικούς τομείς, όπως τομέας της χημείας και της φαρμακευτικής.
Το γεγονός αυτό αιτιολογεί την πρόταση της Επιτροπής να ενισχύσει τις
ενέργειες στον τομέα των βιοτεχνολογιών και να προωθήσει νέες
ενέργειες στον τομέα τνιν τεχνολογιών των γεωργο-β ι ομηχαν ικών
τεχνολογιών, οι οποίες πρέπει να αναπτυχθούν σε στενή αλληλεξάρτηση
με το γεωργικό πρόγραμμα Ε+Α προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σ'αυτό τα
πλεονεκτήματα που προσφέρει η βιοτεχνολογία.
- 17 -
Το μέλλον μας στον τομέα της τεχνολογίας εξαρτάται κατά κύριο λόγο
από το βαθμό αυτάρκειάς μας ατον τομέα των υλικών. Πρόκειται για έναν
τομέα στον οποίο είναι ιδιαίτερα έντονη η πρόκληση που συνιστούν τα
επιτεύγματα των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας. ι'Οπως φαίνεται, επιβάλλεται να
καταβληθούν σύντονες προσπάθειες και να δημιουργηθούν κοινοτικά
δίκτυα, στο γεγονός δε αυτό οφείλονται οι νέες δραστηριότητες που
προτείνονται για την ενέργεια στον τομέα της επιστήμης και των
τεχνολογιών των υλικών. “ ““
Οι επιστήμες και τεχνολογίες της θάλασσας αποτελούν αντικείμενο
πολυάριθμων καί διαφόρων εργασιών στα περισσότερα κράτη μέλη της
Κοινότητας. Η Επιτροπή κρ-ίνει ότι μία κοινοτική ενέργεια στον
ευρύτατο αυτό τομέα δικαιολογείται από τη χρήση σημαντικών και
δαπανηρών εξοπλισμών που επιβαρύνουν τους πόρους κάθε χώρας χωριστά,
την καλύτερη δυνατή χρήση των εξοπλισμών που υπάρχουν σήμερα (σκάφη
ωκεανογραφίας, υποβρύχια μηχανήματα), την από κοινού αξιοποίηση των
συμπληρωματικών γνώσεων που διαθέτουν τα κράτη μέλη, την εφαρμογή των
αποτελεσμάτων της έρευνας κατά την υλοποίηση των κοινών πολιτικών, τη
χορήγηση ενισχύσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες, τη συνεισφορά στην
ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς που εξαρτάται από την αποδοχή κοινών
προδιαγραφών.
Οι μεταφορές αποτελούν τον κατεξοχήν τομέα στον οποπο πρέπει να
συγκεντρωθούν οι ενέργειες διακρατικού χαρακτήρα. Οι κοινοτικές
προσπάθειες Ε+Α στον τομέα αυτόν, που μέχρι σήμερα περιορίζονταν σε
μερικές ενέργειες στο πλαίσιο του προγράμματος COST, των οπο>ίων η
αξία είναι αναγνωρισμένη, αξίζει να ενισχυθούν. Η ολοκλήρωση της
εσωτερικής αγοράς αποτελε-ί έναν από τους κύριους στόχους της
Κοινότητας κατά τα επόμενα χρόνια. Για να πραγματοποιηθεί ο στόχος
αυτός πρέπει να αναληφθούν πολλές πρωτοβουλ-ίες, μεταξύ των οποίων
ιδιαίτερη σημασία επιβάλλεται να δοθε»ί στον καθορισμό και την έγκριση
κοινών προδιαγραφών. Ωστόσο, η κατάρτιση προδιαγραφών και προτύπων
έγκειται πολλές φορές σε ερευνητικές, κατ'.'αρχές, εργασ-ίες, οι οποίες
όταν διεξάγονται από κοινού συντελούν στο να γίνουν ευκολότερα
αποδεκτές από όλους οι σχετικές προδιαγραφές και τα πρότυπα. Στο
γεγονός αυτό οφείλονται οι νέες προτάσεις για τη συνέχεια και την
ενίσχυση της κοινοτικής ενέργειας στον τομέα των επιστημονικών
προδιαγραφών, των υλικών και των μεθόδων αναφοράς, στο πλαίσιο κυρίως
του ΚΚΕρ. ’
4η κατευθυντήρια γραμμή : η ποιότητα της ζωής
Ωστόσο, το γεγονός ότι δίνεται έμφαση στην ανταγωνιστικότητα των
βιομηχανιών και των υπηρεσιών δεν πρέπει να απομακρύνει την Κοινότητα
από το στόχο της να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής των πολιτών της.
Όπως έχει διευκρινιστεί και παραπάνω, η Επιτροπή κρένει, πράγματι,
ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο να πραγματοποιηθεί ο στόχος
αυτός τόσο λόγω του άμεσου κοινωνικοοικονομικού του χαρακτήρα και των
επιδράσεων που θα ασκήσει όσον αφορά την κοινωνική αποδοχή των νέων
τεχνολογιών, όσο και λόγω των επιπτώσεων που συνεπάγονται οι έρευνες
οι οποίες έχουν αναληφθεί, για την ευημερία των πολιτών.
Προτείνονται τρεις κύριες κατευθυντήριες γραμμές :
~ ο τομέας της υγείας : θα ενισχυθούν οι δραστηριότητες στον τομέα
των επιόημιών και της καθιέρωσης κοινών προδιαγραφών. Επίσης, θα
αναπτυχθούν ιδιαίτερες ενέργειες όσον αφορά τον καρκίνο (EURESPOIR)
και το SIDA,
- 18 -
- ο τομέας της ασφάλειας : πολλά πρόοφατα ατυχήματα που έχουν
σημειωθεί σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις έχουν καταδε*ίξει πόσο
σημαντικό είναι να ενισχυθε*ί η ασφάλεια των εγκαταστάσεων υψηλού,
ενδεχομένως, κινδύνου, με μία διεξοδική επιστημονική ανάλυση,
- η προστασία του περιβάλλοντος : στους τομείς αυτούς ο διακρατικός
χαρακτήρας των προβλημάτων είναι ολοφάνερος και η κοινοτική δράση
όσον αφορά το θέμα αυτό είναι ιδιαίτερα ενδεδειγμένη, στο πλαίσιο,
κυρίως, των κατευθύνσεων που έχει διανοίξει η περιβαλλοντική
πολιτική της Κοινότητας.
5η κατευθυντήρια γραμμή : η επιστήμη και η τεχνολογία στην υπηρεσία
της ανάπτυξης
Η Ευρώπη έχει χρέος να εξετάζει με προσοχή τα προβλήματα του Τρ*ίτου
Κόσμου. 0 τομέας της Επιστήμης και της Τεχνολογίας αποτελεί μ.ία
σημαντική πτυχή της ανάπτυξης. Η κοινοτική δράση στον τομέα αυτό
πρέπει να εξακολουθήσει να αναπτύσσεται και να ενισχυθεί, αφού
ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες τόσο της Κοινότητας όσο και των
δικαιούχων χωρών.
Ειδικότερα, επιβάλλεται να πραγματοποιηθεί στενή συνεργασ-ία μεταξύ
των ευρωπαϊκών εργαστηρίων και των οργανισμών των περισσότερο
προηγμένων από τις αναπτυσσόμενες χώρες. Με βάση δε τη συνεργασία
αυτή θα διεξαχθούν ειδικές ή περιφερειακές ενέργειες σε όφελος των
λιγότερο ευνοημένων χωρών, με το να ενισχυθεέ, κυρίως, ή να
δημιουργηθεί επιτόπια υποδομή στον τομέα της Ε/Τ.
6η κατευθυντήρια γραμμή : η Ευρώπη των ερευνητών
Η ζωτικότητα, η δημιουργικότητα της κοινότητας της επιστήμης και της
τεχνολογίας βασίζονται κατά πρώτο λόγο στην ποιότητα του ανθρώπινου
δυναμικού και των ομάδων που τονώνουν και εξασφαλίζουν την
τεχνολογική έρευνα και ανάπτυξη. Η κινητικότητα των ερευνητών, η
ενίσχυση των επιστημονικών και τεχνικών δικτύων, η κατάρτιση, η
επιμόρφωση, η καλύτερη δυνατή χρήση των κύριων επιστημονικών οργάνων
που υπάρχουν ή που πρόκειται να δημιουργηθοών, αποτελούν πολλά θέματα
που είναι απαραίτητο στο εξής να υποστηριχθούν και για τα οποία
πρέπει να αναληφθούν πρωτοβουλίες σε κοινοτική κλ-ίμακα. Οι νέες
κατευθύνσεις που προτείνονται εντάσσονται στο πλα*ίσιο αυτό.
7η κατευθυντήρια γραμμή : γενική υποστήριξη της επιστημονικής και
τεχνικής ανάπτυξης
Η τεχνολογική έρευνα, ανάπτυξη και επιίδειξη της Κοινότητας μπορούν να
πραγματοποιηθούν σ'ένα και μόνο πλα,ίσιο, και συγκεκριμένα σ'ένα
περιβάλλον που θα διασφαλίζει την ανάπτυξή τους. Το γεγονός αυτό
αναγκάζει την Επιτροπή να προβλέψει την προσθήκη στο νέο
πρόγραμμα-πλαίσιο ενεργειών που σκοπό έχουν να εξασφαλίσουν την
ανάπτυξη αυτή.
Πρόκειται :
- για ενέργειες στον τομέα της καινοτομίας και της αξιοποίησης των
αποτελεσμάτων των κοινοτικών δραστηριοτήτων : όλες οι κοινοτικές
προσπάθειες στον τομέα της Ε+Α θα πρέπει να μπορούν να επωφεληθούν
- 19 -
από ένα καλύτερο μηχανισμό καινοτομιών, που να εξασφαλίζει τη χρήση
των αποτελεσμάτων της Ε+Α στο επίπεδο των κοινωνικοοικονομικών
φορέων,
-για ενέργειες στον τομέα των δικτύων επικοινωνιών, της μεταβίβασης
πληροφοριών και των επιστημονικών βάσεων δεδομένων, που αποτελούν
απαραίτητη υποδομή για την Ευρώπη των ερευνητών : οι συντονισμένες
προσπάθειες μεταξύ των οργανισμών Ε+Α που είναι γεωγραφικά
διασκορπισμένοι και, με τον τρόπο αυτό, η αύξηση της ποιότητας και
της αποτελεσματικότητας της Ε+Α, καθώς και η επιτάχυνση των
διαδικασιών μεταφοράς. Η εξέλιξη των τεχνικών έχει προωθηθεί σε
βαθμό που να μπορεί στο εξής να πραγματοποιηθεί το γεγονός αυτό.
* *
*
Πρέπει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή έχει εξετάσει την πιθανότητα να
συμπεριλάβει στον κατάλογο των ενεργειών που θα αναπτύξει στο επόμενο
πρόγραμμα-πλαίσιο το θέμα της χρήσης του διαστήματος και της
ανάπτυξης της αεροναυτικής.
Όσον αφορά το διάστημα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο θα μπορέσει η
Κοινότητα να διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο στο επιστημονικό,
τεχνολογικό και βιομηχανικό επίπεδο, χωρίς να παραβλέψει την
αρμοδιότητα των ειδικών ευρωπαϊκών και εθνικών οργανισμών στον τομέα
των διαστημικών δραστηριοτήτων, και κυρίως, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού
του Διαστήματος. 0 ρόλος αυτός θα συνίσταται ουσιαστικά στο να
αξιοποιηθούν στο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο οι τεχνικές που
αναπτύσσονται με τόση επιτυχία οί ο ευρωπαϊκό επίπεδο. Η αξιοποίηση
αυτή έχει ήδη αρχίσει να πραγματοποιείται στο πλαίσιο των ενεργειών
που αφορούν τον τομέα των τηλεπικοινωνιών, τον τομέα της
τηλε-αν ίχνευσης που εφαρμόζεται στους γεωργικούς πόρους, τον τομέα
της ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος. Η Επιτροπή
εξακολουθεί να καταβάλλει προσπάθειες για τον εντοπισμό άλλων τομέων
που έχουν σχέση με το διάστημα και στους οποίους μία δράση στο
κοινοτικό επίπεδο μπορεί να αποτελέσει προστιθέμενη αξία.
Όσον αφορά την αεροναυτική, εξακολουθούν να διεξάγονται μελέτες για
το κατά πόσο είναι σκόπιμο να εκδηλωθεί ειδική δράση στο κοινοτικό
επίπεδο. Οσον αφορά το θέμα αυτό έχει περιληφθεί ένα πρώτο δελτίο
στο παράρτημα I, στο λήμμα των Μεταφορών.
Εξυπακούεται ότι η Κοινότητα οφείλει να διατηρήσει δυνατότητες
αναπροσαρμογής, που ενδέχεται να υπαγορεύσουν οι μεταβαλλόμενες
συνθήκες της πολιτικής, οικονομικής, επιστημονικής και τεχνολογικής
συγκυρίας, τόσο κατά την επιλογή των επιστημονικών και τεχνικών
κατευθύνσεων όσο και κατά την έγκριση των χρηματοπιστωτικών μέσων που
κρίνονται απαραίτητα προκειμένου να εξασφαλιστεί η εφαρμογή των
κατευθύνσεων αυτών για ένα πενταετές διάστημα (βλέπε παραπάνω).
Ειδικότερα, είναι απαραίτητο να μπορέσουν να ληφθούν υπόψη οι
προσπάθειες που θα καταβληθούν για να επιταχυνθεί η διαδικασία
ανακαλύψεων και καινοτομιών.
ί ια το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να προβλεφθεί στο κείμενο της
απόφασης που αφορά το πρόγραμμα-πλαίσιο για το διάστημα 1987-1991,
μια ρήτρα αναθεώρησης που θα επιτρέπει την αναπροσαρμογή αυτή.
- 20 -
3. Δημοσιονομική ιοορροττία
3.1. Για καθεμία από τις κοινοτικές ενέργειες ΕΑΤ παρέχονται ένα
ανώτατο και ένα κατώτατο όριο χρηματοπιστωτικών εκτιμήσεων στον
πίνακα που περιλαμβάνει το παράρτημα I. Τα όρια αυτά
αντιστοιχούν σε διαφορετικούς βαθμούς έντασης κατά την εφαρμογή
των στόχων που έχουν περιγράφει'. Ανάλογα με τις σχετικές
προτεραιότητες που παρέχονται για τις ενέργειες διάφοροι
συνδυασμοί των ορίων αυτών καταλήγουν στο συνολικό ποσό των 9
περίπου δισεκατομμυρίων ECU, σε τρέχον νόμισμα, για την
πενταετία που θα διαρκέσει το πρόγραμμα πλαίσιο. Επιπλέον, θα
προβλεφθεί ένα αποθεματικό της τάξης των 15 %, γεγονός που θα
έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα συνολικό ποσό της τάξης
των 10,35 δισεκατομμυρίων ECU.
Το αποθεματικό αυτό προβλέπεται για τη χρηματοδότηση των
ενεργειών που θα κληθεί η Επιτροπή να προτείνει λόγω της
εξέλιξης της κατάστασης τόσο στο πολιτικό όσο και στο
επιστημονικό και τεχνολογικό επίπεδο, και η οποία είναι αδύνατο
να καθοριστεί στο στάδιο αυτό.
Η Επιτροπή γνωρίζει ότι είναι αναγκαίο να αυξηθούν σταδιακά οι
δαπάνες στον τομέα της ΕΑΤ. Η ανάγκη αυτή θα ληφθεί υπόψη κατά
τον καθορισμό των πιθανών εξελίξεων των πιστώσεων για την
ανάληψη υποχρεώσεων και των πιστώσεων πληρωμών κατά το διάστημα
1987-1991.
3.2. Είναι σχεδόν αδύνατο να αντιπαραβληθούν άμεσα οι κύριες
κατευθυντήριες γραμμές στο σύνολό τους και η δημοσιονομική
ισορροπία που διαγράφονται κατά τον τρόπο αυτό για το διάστημα
1987-1991, με τις κατευθυντήριες γραμμές και τη δημοσιονομική
ισορροπία του προηγούμενου προγράμματος πλαισίου, εξαιτίας του
διαφορετικού τρόπου προσέγγισης που έχει τηρηθεί για τη
διάρθρωση του προγράμματος-πλαισίου αυτή καθαυτή. Στο πρόγραμμα
πλαίσιο 1984-1987, η δημοσιονομική ισορροπία βασιζόταν στους
στόχους που επιδίωκαν οι ενέργειες Ε, Α+Ε ανάλογα με τις
διάφορες προτάσεις. Κατά τον τρόπο αυτό, το πρόγραμμα για τις μη
πυρηνικές πηγές ενέργειας συνέβαλλε τόσο στην επίτευξη του
στόχου για "τη βελτίωση της διαχείρισης των ενεργειακών πόρων"
(74%) όσο και στην επίτευξη του στόχου για "την προώθηση της
βιομηχανικής δραστηριότητας" (16%), καθώς και για την επίτευξη
των υπόλοιπων στόχων του πρώτου προγράμματος πλαισίου σε
μικρότερο βαθμό (κάτω του 5%). Με τη νέα διάρθρωση, η
δημοσιονομική ισορροπία εφαρμόζεται άμεσα στις ενέργειες που
συγκεντρώνουν ένα ή περισσότερα προγράμματα Ε+Α. Στον ακόλουθο
ωστόσο πίνακα, απεικονίζεται, σε πολύ γενικές γραμμές, η εξέλιξη
που μπορούν να σημειώσουν οι σχετικές προτεραιότητες των
διαφόρων θεμάτων που αιτιολογούν τις κοινοτικές ενέργειες.
- 21 -
Θέματα
Δεκέμβριος 1985
Κατάσταση Πρόγραμμα- Εκτέλεση του Πρόγραμμα-
1982 πλαιίσιο προγράμματος πλαίσιο
84-87 πλαισίου 84-87 1987-1991
- Γεωργικοί πόροι,
αλιεία, πρώτες
ύλες 3,3 X 5,6 Ζ 2,6 Ζ 2 Ζ- Ενέργεια 65,4 Ζ 47,2 Ζ 47,3 Ζ 21 Ζ- Βιομηχανική
ανταγωνιστικότητα 16,9 Ζ 28,2 X 35,7 Ζ 60 X- Ποιότητα ζωής 9,7 Ζ 10,3 Ζ 10,5 Ζ 7,5 Ζ- Ε/Τ στην υπηρεσία
της Ανάπτυξης 0,7 Ζ 4 Ζ 1,7 Ζ 1,5 Ζ- Δυναμικό Ε/Τ της
Ευρώπης 0 2,3 Ζ 1,6 Ζ 5 Ζ- Γενική ενίσχυση
της ανάπτυξης
της Ε/Τ 4 Ζ 2,4 Ζ 0,6 Ζ 3 Ζ
100 X 100 Ζ 100 Ζ 100 Ζ
- 22 -
V. Πραγματοποίηαη της Κοινότητας της Επιστήμης και της Τεχνολογίας
1. Γενικό πλαίσιο
Με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη η εξέλιξη της επιστημονικής και
τεχνικής στρατηγικής της Κοινότητας ευρίσκει μια νέα πολιτική και
νομική βάση.
Η Ενιαία Πράξη έταξε ως στόχο στην Κοινότητα την ενίσχυση των
επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας
και τη στήριξη της ανάπτυξης της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς της.
Η δράση της Κοινότητας σε θέματα έρευνας και τεχνολογικής
ανάπτυξης θα πρέπει να οργανωθεί γύρω από μία αλληλουχία
προγραμμάτων που καταλαμβάνουν τρία επίπεδα :
- ένα πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο που θεσπίζεται με ομοφωνία και
συνιστά τη βάση μιας ισόρροπης και σφαιρικής ανάπτυξης των
δράσεων της Κοινότητας-
- ειδικά προγράμματα που αποφασίζονται με ειδική πλειοψηφία,
καθορίζουν ειδικούς στόχους, ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ όλων
των ενδιαφερομένων εταίρων (επιχειρήσεις, κέντρα ερευνών) και
είναι ανοικτά για να συμμετάσχουν και τρίτες χώρες-
- συμπληρωματικά προγράμματα στα οποία συμμετέχουν μόνο ορισμένα
κράτη μέλη.
Εν αναμονή της επικύρωσης της Ενιαίας Πράξης από τα κράτη μέλη, η
πρόταση της Επιτροπής για το πρόγραμμα πλαίσιο 1987-1991 βασίζεται
στα άρθρα 235 ΕΟΚ και 7 ΕΚΑΕ.
Όσο για τα ειδικά προγράμματα, όσα εξαρτώνται από την ΕΟΚ θα
θεσπιστούν σύμφωνα με τις διαδικασίες που επιβάλλει η Ενιαία
Ευρωπαϊκή Πράξη : απόφαση του Συμβουλίου, που αποφασίζει με ειδική
πλειοψηφία, προτάσει της Επιτροπής σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο. Όσα προγράμματα εξαρτώνται από την ΕΥΡΑΤΟΜ θα
θεσπιστούν σύμφωνα με μια ταυτόσημη διαδικασία εκτός από τα
αφορώντα το Κοινοβούλιο, του οποίου ο ρόλος θα είναι απλώς
συμβουλευτικός.
Οι δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης, στο σύνολό
τους, θα παρουσιαστούν ή μνημονευτούν στο πρόγραμμα-πλαίσιο. Πλην
όμως δεν θα περιληφθούν στο κείμενο της απόφασης προς έγκριση με
ομοφωνία από το Συμβούλιο :
- τα ειδικά προγράμματα που εξαρτώνται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ και που
υπόκεινται σε απόφαση της Επιτροπής
- τα έργα επίδειξης στον τομέα "Ενέργεια" που αποβλέπουν πράγματι
στην επίδειξη των συμφορών όρων εκμετάλλευσης κατασκευασθέντων
προϊόντων ή καταρτισθεισών μεθόδων, πέρα από τις δράσεις έρευνας
και τεχνολογικής ανάπτυξης, επεκτείνοντας έτσι την κοινοτική
ερευνητική δραστηριότητα.
- 23 -
2. Διαδικασίες κατάστρωσης, εκτέλεσης, χρηματοδότησης και αξιολόγησης
Ακόμα και ατη φάση κατάστρωσης του προγράμματος-πλαισίου, πέρα από
τις βασικές διαβουλεύσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής CREST, η
Επιτροπής προτίθεται να στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στις
γνωμοδοτήσεις των διαφόρων συμβουλευτικών επιτροπών που την
πλαισιώνουν (Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή, CODEST, IRDAC,
Επιτροπή ESPRIT, κλπ....).
Οι επιτροπές αυτές στην πραγματικότητα συγκεντρώνουν τους
αντιπροσώπους των επιστημονικών και τεχνικών κύκλων, της
βιομηχανίας, των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των ενώσεων των
καταναλωτών .... Η Επιτροπή θεωρεί* ότι η συμμετοχή όλων των
ενδιαφερομένων φορέων είναι ουσιώδης για τον καθορισμό της
κοινοτικής επιστημονικής και τεχνολογικής στρατηγικής που
ανταποκρίνεται καλύτερα στις εκφραζόμενες ανάγκες και πόθους.
Α. Υφιστάμενες διαδικασίες εκτέλεσης - Ρόλος του ΚΚΕρ
Για να εξασφαλίσει την εφαρμογή των δράσεων που περιλαμβάνονται
στο πρόγραμμα-πλαίσιο, η Επιτροπή προτίθεται να χρησιμοποιήσει το
πλήρες φάσμα των υφισταμένων διαδικασιών και συγχρόνως να ορίσει
μια σειρά νέων διαδικασιών οι οποίες κυρίως της προσφέρονται από
την ενιαία ευρωπαϊκή πράξη.
Για τις επί του παρόντος χρησιμοποιούμενες διαδικασίες (άμεσες
δράσεις, δράσεις με κοινή χρηματοδότηση, συντονισμένες δράσεις,
έργα επίδειξης), ο συνημμένος πίνακας δίνει μια εικόνα της
προτιμώμενης προσφυγής στις διαδικασίες που προτείνονται για κάθε
δράση.
Το σύστημα των δράσεων με κοινή χρηματοδότηση συνιστά σαφώς
διαδικασία που χρησιμοποιείται στις περισσότερες περιπτώσεις’ με
την από κοινού συνεισφορά των πόρων της βιομηχανίας και των
εθνικών ιδρυμάτων ερευνών και των αντίστοιχων της Κοινότητας,
δίνεται η δυνατότητα να χρησιμοποιούνται κατά βέλτιστο τρόπο τα
περιορισμένα χρηματικά ποσά που διαθέτει η Ευρώπη.
Για τη διαδικασία της άμεσης δράσης γίνεται επίκληση ενός σχολίου
που αφορά το μελλοντικό ρόλο του ΚΚΕρ : Για την εκτέλεση του
προγράμματος-πλαισίου η Επιτροπή θα προσφεύγει στο ΚΚΕρ για τις
δράσεις που ταιριάζουν καλύτερα στη διαδικασία αυτή. Στη βάση των
παρόντων γενικών προσανατολισμών του προγράμματος-πλαισίου η
Επιτροπή ευρίσκέται σήμερα στη φάση της κατάστρωσης του νέου
προγράμματος του ΚΚΕρ για τη χρονική περίοδο 1987-1991, για το
οποίο νέο πρόγραμμα υποβάλλει παράλληλα ένα έγγραφο με θέμα "Οι
προσανατολισμοί για τη μελλοντική ανάπτυξη του ΚΚΕρ". Οι
προσανατολισμοί αυτοί στηρίζονται στη σφαιρική αξιολόγηση που
πρόσφατα διεξήγαγε το επιστημονικό συμβούλιο του ΚΚΕρ. Είναι
σαφές ότι ο προορισμός του ΚΚΕρ τοποθετείται βασικά στα πλαίσια
της έρευνας για την κατάρτιση πάσης φύσης προτύπων, δηλαδη στην
ανάπτυξη των αναγκαίων επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων που να
δίνουν τη δυνατότητα στις αρχές που θεσπίζουν τους κανονισμούς να
στηρίξουν τα πάσης φύσης πρότυπα σε στέρεη και ουδέτερη βάση.
Τούτο αντιπροσωπεύει σημαντικό στοιχείο για την ολοκλήρωση της
εσωτερικής αγοράς. 0 προορισμός του ΚΚΕρ συνδέεται επίσης με την
- 24 -
έρευνα στους τομείς της τεχνολογικής ασφάλειας και της προστασίας
του περιβάλλοντος, στους οποίους το ΚΚΕρ διαδραματίζει αρκετά
ιδιάζοντα ρόλο που σχετίζεται με τις αποκτηθείσες βαθειές γνώσεις
και με τις υφιστάμενες πειραματικές εγκαταστάσεις.
Η σημερινή ερευνητική εργασία του ΚΚΕρ περιλαμβάνει ήδη ορισμένα
έργα που ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στον προορισμό του αλλά που
θα πρέπει να αναπτυχθούν και προωθηθούν ακόμη περισσότερο στο
μελλοντικό πρόγραμμα" προβλέπεται, σε σύγκριση με τη σημερινή
κατάσταση, διεύρυνση των προγραμμάτων που υπεισέρχονται στις
κοινοτικές δράσεις σχετικά με την "Ανταγωνιστικότητα της
βιομηχανίας και των υπηρεσιών" και την "Ποιότητα της ζωής".
Αντίθετα, πρέπει να μειωθεί η δραστηριότητα του ΚΚΕρ σχετικά με τη
"Διαχείριση ενέργειας". Οι αλλαγές αυτές αντιπροσωπεύουν σοβαρό
άλμα σε σχέση με το σημερινό πρόγραμμα. Η πρόσφατη έκθεση
αξιολόγησης απο το επιστημονικό συμβούλιο δείχνει ότι το ΚΚΕρ
είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις αλλαγές αυτές.
Για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού, πρέπει βεβαίως να
τοποθετηθεί το ΚΚΕρ στα πλαίσια της κοινοτικής ερευνητικής
δραστηριότητας. Με βάση πάντα τα συμπεράσματα της έκθεσης
αξιολόγησης, η Επιτροπή έχει την πρόθεση, αφενός, να λάβει μέτρα
για να εξασφαλίσει μεγαλύτερη ενότητα στο πλέγμα των διαφορετικών
διαδικασιών που ακολουθούνται στον τομέα της έρευνας και,
αφετέρου, να εξασφαλίσει στενότερες επαφές μεταξύ του ΚΚΕρ, των
βιομηχανικών κύκλων και των εθνικών ιδρυμάτων ερευνών. Η Επιτροπή
προβλέπει επίσης μια αύξηση της κινητικότητας των ερευνητών του
ΚΚΕρ καθώς και τις αναγκαίες δομές για την αύξηση του αριθμού των
επιστημονικών επισκεπτών και των υποτρόφων που έρχονται από τα
κράτη μέλη.
Β. Νέες διαδικασίες
Πέρα από τη χρησιμοποίηση των υφισταμένων μέχρι τώρσ
διαχειριστικών και χρηματοδοτικών διαδικασιών, η Επιτροπή εκφράζει
την επιθυμία να αποκτήσει τη δυνατότητα προσφυγής σε ένα σύνολο
νέων μεθόδων που να είναι συγχρόνως πιο ευέλικτες και καλύτερα
προσαρμοσμένες στο νέο πλέγμα των προτεινόμενων δράσεων. 'Ενα
πρωτότυπο φάσμα διαδικασιών ήδη προβλέπεται ή ευρίσκεται στο
στάδιο της μέλετης στους κόλπους των υπηρεσιών της Επιτροπής.
Ας αναφερθούν στο σημείο αυτό οι νέες διαδικασίες που θα μπορούσαν
να τεθούν γρήγορα σε εφαρμογή :
1· Τα κοινά επιστημονικά εγχειρήματα. Τα εγχειρήματα αυτά αφορούν
τΠν επέκταση στη συνθήκη ΕΟΚ, μετά από διευθετήσεις και
απλουστεύσεις, του συστήματος που προβλέπεται στη συνθήκη ΕΚΑΧ
(με ή χωρίς τη συμμετοχή της Κοινότητας, του συνόλου ή μη των
κρατών μελών, και ενδεχομένως και τρίτων χωρών).
2- Τα συμπληρωματικά προγράμματα. Τέτοια προγράμματα - όπως
εκείνα που εφαρμόστηκαν στο παρελθόν ή υφίστανται ακόμη στο
πλαίσιο της ΕΥΡΑΤΟΜ - θα μπορούν στο εξής να αναπτύσσονται με
βάση τη συνθήκη ΕΟΚ. Τα προγράμματα αυτά, με ή χωρίς συμμετοχή
που να επιβαρύνει τον κοινοτικό προϋπολογισμό, θα έχουν τη
- 25 -
δυνατότητα να καθορίζονται και να υλοποιούνται αποκλειστικά από
τα ενδιαφερόμενο κράτη μέλη και να χρηματοδοτούνται από εθνικές
συνεισφορές.
Οι υπηρεσίες
Τέλος, υπό το ίδιο πάντα πρίσμα της συμπληρωματικότητας σε σχέση
με τις υφιστάμενες διαδικασίες, όσον αφορά την υλοποίηση της
κοινοτικής ΕΑ και Ε, η Επιτροπή εξετάζει τη δυνατότητα να στήσει
ευέλικτες δομές, του τύπου της "υπηρεσίας", που θα επιτρέπουν
να εξασφαλιστεί η διασύνδεση μεταξύ, αφενός, των προτεραιοτήτων
και των πολιτικών της Κοινότητας και, αφετέρου, των ειδικών
αναγκών των φορέων, κυρίως για έργα έρευνας και τεχνολογικής
ανάπτυξης, βιομηχανικής σκοπιμότητας, εγγύς της αγοράς, όπως
για παράδειγμα τα σχέδια ΕΥΡΗΚΑ.
Οι συμμετοχές κατά μικρό ποσοστό της Κοινότητας σε δράσεις ή
ερευνητικά έργα εθνικού και πολυεθνικού χαρακτήρα. Η προσφυγή
σε μια τέτοια διαδικασία θα έδινε τη δυνατότητα να συνδεθεί η
Κοινότητα, έναντι μιας κάποιας χρηματοδοτικής ενίσχυσης, με δράσεις
ή ερευνητικά έργα κοινοτικού ενδιαφέροντος.
Οι χρηματοδοτικές παρεμβάσεις της Κοινότητας με κονδύλια από
τον προϋπολογισμό της θα συμπληρωθούν από ένα σύνολο διευκολύνσεων
που προέρχονται από νέες πρωτοβουλίες της Επιτροπής στον τομέα
των χρηματοπιστωτικών μηχανισμών.
ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ
1. Διαχείριση πόρων
1.1» Γεωργικοί και αλιευτ ικο ί πόροι
1.2. Πρώτες ύλες
2. Διαχείριση ενέργειας
2.1. Σύντηξη
2.2. Πυρηνική σχάση
2.3. Ενεργειακές πηγές από ορυκτά καύσιμα,
νέες και ανανεώσιμες πηγές,
ορθολογική χρήση της ενέργειας
3. Ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας
και των υπηρεσιών
3.1. Τεχνολογίες των πληροφοριών
3.2. Τεχνολογίες των τηλεπικοινωνιών
3.3. Ενοποίηση των τεχνολογιών πληροφοριών και
των τηλεπικοινωνιών για νέες εφαρμογές και
υπηρεσίες κοινής ωφελείας
3.4. Συνεργασία στον τομέα της βασικής έρευνας
που αφορά την τεχνολογία των πληροφοριών
3.5. Τεχνολογίες για τη μεταποιητική βιομηχανία
και ειδικές τεχνολογίες
3.6. Βιοτεχνολογία, γεωργοβιομηχανική τεχνολογία
Συντονισμέ- Δράσεις Κοινό Συμπληρω- Παρατηρήσεις
νες με κοινή Κέντρο ματικά
δράσεις χρηματο- Ερευνών προγράμ-
δότηση ματα
XXX XX XX1 (1) θέματα
X XXX τηλεανίχνευσης
XXX XX
X XXX XXX XX
XX XXX X XX
XXX
X XXX
X XXX
XX XX
XXX
XX XXX
3.7. Επιστήμη και τεχνολογία των υλικών XX χχχ (2) (2) θέματα υλι­
κών του ΚΚΕρ στο
3.10 προς διευ­
κρίνιση αργότερα
3.8. Επιστήμη και τεχνολογία της θάλασσας
3.9. Μεταφορές XX XX
3.10. Επιστημονικά πρότυπα, υλικά και μέθοδοι
αναφοράς ΧΧΧ
4. Ποιότητα της ζωής
4.1. Υγε ία ΧΧΧ XX
4.2. Ασφάλεια X χχχ
4.3. Προστασία του περιβάλλοντος XX χχχ
5. Επιστήμη και τεχνολογία στην υπηρεσία
της ανάπτυξης χχχ
6. Το επιστημονικό τεχνικό δυναμικό
7.
της Ευρώπης - Η Ευρώπη των ερευνητών χχχ
Γενική υποστήριξη για την επιστημονική
και τεχνική ανάπτυξη
7.1. Καινοτομία XX XX
7.2. Δίκτυα επικοινωνιών και πληροφοριών και
βάσεις επιστημονικών δεδομένων XX XX
7.3. Γλωσσικά προβλήματα χχχ
7.4. Πρόβλεψη, αξιολόγηση και στατιστικά
εργαλεία X χχχ
7.5. Διεθνής συνεργασία
Υπόμνημα : Η δράση αυτή θα διεξαχθεί X : κατά μικρό μέρος
XX : σε σημαντικό βαθμό
ΧΧΧ : ως επ4 το πλείστο μέσω της υπόψη διαδικασίας
- 27 -
Αξιολόγηοη των αποτελεσμάτων
Για να συμπληρώσει αυτό το σύνολο των διαδικασιών, η Επιτροπή
έχει τέλος την πρόθεση να ενισχύσει - στη βάση της πολυετούς
πείρας που απέκτεισε - το σύστημα αξιολόγησης των ερευνητικών
προγραμμάτων της και των αποτελεσμάτων τους.
Ειδικότερα, θα συστηματοποιηθούν και θα διεξάγονται ανά τακτά
χρονικά διαστήματα για όλα τα προγράμματα Ε&Α οι εργασίες
αξιολόγησης από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες οι οποίες ήδη
έχουν εφαρμοστεί για ποΧυάριόμες κοινοτικές δραστηριότητες
(ΚΚΕρ, προγράμματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μεσοπρόθεσμη
ανασκόπηση του ESPRIT...).
Μέτρα συνοδευτικού χαρακτήρα
Για τη στήριξη της εφαρμογής των προγραμμάτων Ε, ASE, θα μπορεί
εξάλλου να χρησιμοποιηθεί ένα φάσμα μέτρων συνοδευτικού
χαρακτήρα. 'Ηδη μπορούν να αναφερθούν ως παραδείγματα:
- Τ ο σύνολο των πρωτοβουλιών που συμβάλλουν στην οργάνωση της
μεγάλης εσωτερικής αγοράς (πάσης φύσης πρότυπα, ελεύθερη
κυκλοφορία προϊόντων και κεφαλαίων, εναρμόνιση των
δημοσιονομικών μέτρων). Ειδικότερα, στο πλαίσιο της πολιτικής
της στον τομέα του ανταγωνισμού, η Επιτροπή θα επιδιώξει να
διευκολύνει τη σύναψη συμφωνιών μεταξύ βιομηχανιών για Ε8Α
και για την εκμετάλλευση των σχετικών αποτελεσμάτων. Κατά την
εφαρμογή των κανόνων του κοινοτικού ανταγωνισμού, η Επιτροπή
θα είναι ευνοϊκά προδιατεθειμένη έναντι των κρατικών
ενισχύσεων προς την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη.
- Ορισμένες πρωτοβουλίες που ενδιαφέρουν ειδικότερα τα κράτη ή
τις περιοχές της Κοινότητας των οποίων η επιστημονική και
τεχνική ανάπτυξη απαιτεί την καταβολή ιδιαίτερων προσπαθειών.
Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η ισόρροπη ανάπτυξη όλων των
κρατών μελών και περιοχών της Κοινότητας θα εξασφαλιστεί
βασικά με τη συγκεκριμένη μεταφορά του προγράμματος-πλαίσιου
σε ένα σύνολο κατάλληλων ειδικών προγραμμάτων.
Συμπληρωματικά, μπορεί να εξεταστεί η προσφυγή στο ΕΤΠΑ και
στα ΟΜΠ για ορισμένα έργα υποδομής καθώς και η δημιουργία
νέων χρηματοδοτικών μηχανισμών που να μπορούν συγχρόνως να
ανταποκρίνονταi στη στήριξη έργων υποδομής και στις ίδιες
ανάγκες των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.
Εξάλλου, εκ μέρους της Επιτροπής έχουν ήδη υποβληθεί
προτάσεις, όπως το πρόγραμμα σχετικά με την ανάπτυξη
ορισμένων μειονεκτικών περιοχών της Κοινότητας για μια
καλύτερη πρόσβαση στις υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών (πρόγραμμα
STAR C0M(85)836 τελικό). Τέλος, στο πλαίσιο των προγραμμάτων
για δράσεις Ε8Α με κοινή χρηματοδότηση, οι υπηρεσίες της
Επιτροπής μελετούν τρόπους σύμπραξης των εργαστηρίων ή
επιχειρήσεων των μειονεκτικών περιοχών με τα ιδρύματα ESA των
πιο προηγμένων στο επιστημονικό/τεχνολογικό επίπεδο χωρών της
- 28 -
Κοινότητας, πράγμα που θα εφαρμόζεται ατούς τομείς όπου αυτός
ο τύπος των συμπράξεων επιτρέπει επωφελείς αξιοποιήσεις λόγω
διασταύρωσης.
Η εφαρμογή μέτρων για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις με
στόχο την ένταξή τους στην κοινοτική δυναμική εξέλιξη και την
εκμετάλλευση του παράγοντος της μεγάλης εσωτερικής αγοράς.
Η κοινότητα της ^ επιστήμης και της τεχνολογίας θα πρέπει
πραγματικά να λαβει υπόψη το γεγονός ότι οι προηγμένες
βιομηχανικές οικονομίες διέρχονται μία φάση έντονων
τεχνολογικών αλλαγών κατά τη διάρκεια της οποίας οι MME είναι
συχνά οι πιο ικανές για να υιοθετήσουν πολιτικές καινοτομίας
και για να διατηρήσουν ένα υψηλό επίπεδο ανταγωνισμού μέσω
της καινοτομίας. Οι καινοτόμες MME αποτελούν για την Ευρώπη
εγγύηση της θετικής ενσωμάτωσης στον νέο διεθνή καταμερισμό
της εργασίας και μιας ανταγωνιστικής τεχνολογικής εξάπλωσης.
Κατά συνέπεια, η Κοινότητα θα πρέπει να φροντίσει να
εξασφαλίσει το κατάλληλο περιβάλλον για την ανάπτυξη ενός
ιστού υγιών, δυναμικών και καινοτόμων ευρωπαϊκών MME. Η
Επιτροπή συντόμως θα μεταβιβάσει στο Συμβούλιο μια ανακοίνωση
που είναι ειδικά αφιερωμένη σε αυτό τον τύπο της δράσης.
- Τέλος, η αυξημένη στήριξη της κατάρτισης και της κυκλικής
μετακίνησης των ερευνητών. Πρέπει να διευκρινιστεί στο σημείο
αυτό ότι στο πρόγραμμα-πλαίσιο των επιστημονικών και τεχνικών
κοινοτικών δραστηριοτήτων θα ληφθούν υπόψη μόνο πρωτοβουλίες
προς λήψη υπέρ των μεταπτυχιακών ερευνητών και επιστημόνων.
Οι πρωτοβουλίες αυτές τοποθετούνται τοιουτοτρόπως πέρα από το
πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού προγράμματος εκπαίδευσης και
κατάρτισης στον τομέα των τεχνολογιών (C0METT) το οποίο, από
την πλευρά του, αφενός αποβλέπει βασικά στη συμπληρωματική
κατάρτιση σπουδαστών, διδακτικού προσωπικού, μηχανικών και
τεχνικών, όσον αφορά την εξέλιξη των νέων τεχνολογιών,
αφετέρου συνιατά ένα αναγκαίο συμπλήρωμα στις δράσεις που
προβλέπονται στο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και
τεχνολογική ανάπτυξη.
Μια ανοικτή και χωρίς συμπλέγματα Κοινότητα της τεχνολογίας
Η ενίσχυση της κοινοτικής δραστηριότητας στον τομέα της έρευνας
και τεχνολογικής ανάπτυξης δεν σημαίνει καθόλου ότι η Κοινότητα
απομονώνεται επι επιστημονικού και τεχνικού επιπέδου στο
εσωτερικό των γεωγραφικών και θεσμικών συνόρων της. θα πρέπει
αντίθετα η ενίσχυση αυτή να συνοδεύεται με μία διεύρυνση της
συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο, ιδίως σ*έναν τομέα όπως η
θερμοπυρηνική σύντηξη και ειδικότερα στο ευρωπαϊκό επίπεδο.
- Ot στενοί δεσμοί που αναπτύχθηκαν με το ευρωπαϊκό κληροδότημα
της επιστήμης, την ευρωπαϊκή υπηρεσία διαστήματος, την CERN
και το Συμβούλιο της Ευρώπης θα πρέπει να διατηρηθούν, αν όχι
να ενισχυθούν, ιδίως με την εκτέλεση έργων από κοινού.
- Η διμερής συνεργασία με τις χώρες της ΕΖΕΣ θα γνωρίσει μια
νέα διάσταση με την εφαρμογή συμφωνιών-πλαισίων επιστημονικής
και τεχνικής συνεργασίας που ήδη έχουν υπογράφει ή έχουν
προοπτική να υπονραφούν. Οι χώρες της ΕΖΕΣ που έχουν ήδη
- 29 -
συμπράξει σε πολλά κοινοτικά προγράμματα που έχουν διεξαχθεί
τόσο βάοει της συνθήκης ΕΥΡΑΤΟΜ (σύντηξη, ραδιενεργά
απόβλητα) όσο και βάσει της συνθήκης ΕΟΚ (περιβάλλον, πρώτες
ύλες), θα πρέπει στο μέλλον να ενισχύσουν τη συνεργασία τους
με την Κοινότητα σε πολλούς τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες,
οι τεχνολογίες των πληροφοριών, οι βιομηχανικές τεχνολογίες
και τα υλικά.
- Τέλος, οι δεσμοί με δύο πρωτοβουλίες πολυμερούς συνεργασίας,
από τις οποίες η μία πολύ πρόσφατη - ΕΥΡΗΚΑ - και η άλλη πολύ
παλαιότερη - COST -, θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο
μιας ιδιαίτερης προσοχής κατά την κατάστρωση του νέου
προγράμματος-πλαίσιου. Στο σημερινό στάδιο των στοχασμών,
υπάρχει δυνατότητα σκιαγράφησης των ακόλουθων δεσμών μεταξύ
της κοινοτικής δραστηριότητας και των δύο παραπάνω
πρωτοβουλιών.
ΕΥΡΗΚΑ
Η πρωτοβουλία ΕΥΡΗΚΑ εκφράζει την πολιτική βούληση των
κυβερνήσεων 18 ευρωπαϊκών κρατών και της Επιτροπής να
αντιμετωπίσουν μαζί τις προκλήσεις που θέτει η ανάπτυξη των
νέων τεχνολογιών και η ενσωμάτωσή τους στη διαδικασία της
βιομηχανικής καινοτομίας.
Είκοσι έξη σχέδια συνεργασίας μεταξύ βιομηχανίας και πολλών
κρατών, με την Κοινότητα να συμμετέχει σε πολλά εξ αυτών,
εγκαινιάστηκαν από τότε που υιοθετήθηκε, από τους ευρωπαίους
υπουργούς εξωτερικών και έρευνας, στο Αννόβερο στις 5 και 6
Νοεμβρίου 1985, η δήλωση αρχών που όριζει ειδικότερα τους
στόχους και τους όρους εφαρμογής αυτής της πρωτοβουλίας, ενώ η
ίδια η πρωτοβουλία ΕΥΡΗΚΑ εγκαινιάστηκε στη διάσκεψη των
ευρωπαίων υπουργών τεχνολογίας στο Παρίσι στις 17 Ιουλίου 1985
αφού εθίγει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μιλάνου στις 28 και 29
Ιουνίου 1985.
Η δήλωση αυτή ορίζει ότι "σκοπός των σχεδίων ΕΥΡΗΚΑ δεν είναι
να αποτελέσουν υποκατάστατο της υφισταμένης ευρωπαϊκής
τεχνολογικής συνεργασίας - που πραγματοποιείται στα πλαίσια
προγραμμάτων όπως αυτά των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ... -,
συμπεριλαμβανομένης και της μεταγενέστερης εξέλιξής της. Στόχος
των σχεδίων αυτών είναι, αντίθετα, η επέκταση ή συμπλήρωση της
συνεργασίας αυτής."
Ενώ η Κοινότητα θα επιδιώξει την ανάπτυξη προγραμμάτων
επιστημονικού και τεχνολογικού προσανατολισμού, καταστρωμένων
συναρτήσει στόχων, κριτηρίων επιλογής και προτεραιοτήτων που
καθορίζονται από κοινού με τις κυβερνήσεις και τις βιομηχανίες
των κρατών μελών, τα σχέδια ΕΥΡΗΚΑ θα πραγματοποιηθούν
ουσιαστικά κατόπιν συγκεκριμένων πρωτοβουλιών επιχειρήσεων που
επιθυμούν να συμπράξουν. Οι επιχειρήσεις αυτές θα εξασφαλίσουν
τον έλεγχο των σχεδίων, συμπεριλαμβανομένης, στις περισσότερες
περιπτώσεις, της χρηματοδότησής τους. Τα σχέδια αυτά θα αφορούν
κυρίως την από κοινού ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών εγγύς της
αγοράς ή υποδομών που παρουσιάζουν υπερεθνικό ενδιαφέρον.
- 30 -
Η Επιτροπή στήριξε την πρωτοβουλία αυτή εξαρχής, θεωρώντας ότι,
διεξαγώμενα κατά τρόπο που να εξασφαλίζει την μεταξύ τους
συνοχή και αρμονική συνύπαρξη, τα κοινοτικά προγράμματα και τα
έργα που πηγάζουν από αυτά καθώς και τα σχέδια ΕΥΡΗΚΑ μπορούν,
ένεκα της συμπληρωμάτικότητάς τους, να συγκροτήσουν ένα σύνολο
ικανό να επιτύχει τους στόχους που είναι κοινοί για τις δύο
αυτές κατηγορίες της προσπάθειας, δηλαδή να αυξηθεί η
παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών
βιομηχανιών και εθνικών οικονομιών στα πλαίσια της παγκόσμιας
αγοράς και να πραγματοποιηθεί τοιουτοτρόπως η συμβολή στην
ανάπτυξη της ευημερίας των εργαζομένων.
θα πρέπει στο σημείο αυτό να υπογραμμιστεί ότι στο γενικό
προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για το οικονομικό έτος
1986, περιλαμβάνεται ένα νέο κεφάλαιο 78, που αφορά τις
"δαπάνες σχετικά με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σε
επιστημονικά και τεχνολογικά σχέδια κοινοτικού ενδιαφέροντος -
ΕΥΡΗΚΑ κλπ.". Η Επιτροπή εκτιμά ότι η Κοινότητα θα πρέπει να
παράσχει στο ΕΥΡΗΚΑ πολλούς τύπους συμβολής για να βοηθήσει την
πρωτοβουλία αυτή να αποφέρει πλήρως τους καρπούς της.
- Ενδιαφέρει από τούδε η ενεργός συμμετοχή των εμπειρογνωμόνων
της στην κατάστρωση διαδικασιών κατά τη διάρκεια των
συζητήσεων για τη συγκρότηση του προγράμματος, η καταρχήν
συμφωνία της να αποσπάσει ειδικευμένο προσωπικό στη
γραμματεία του ΕΥΡΗΚΑ.
Ενδιαφέρει εξάλλου η διάθεση, σε συνεργασία με την Ιρλανδία,
του συστήματος επικοινωνιών πληροφοριών EUR0K0M που
ετοιμάστηκε στο πλαίσο του ESPRIT.
- En»διώκεται η συμμετοχή στην οργάνωση επιστημονικών
συζητήσεων μεταξύ βιομηχανικών φορέων όπως εκείνη που είχε
θέμα το αρσενικούχο γάλλιο και τις βιοτεχνολογίες.
- Επιδιώκεται η άμεση συμμετοχή της Κοινότητας σε ορισμένα
σχέδια ΕΥΡΗΚΑ που παρουσιάζουν αναμφισβήτητο κοινοτικό
ενδιαφέρον.
- Επιδιώκεται ακόμη η συνεργασία της Κοινότητας σε σχέδια
ΕΥΡΗΚΑ που τοποθετούνται στα πλαίσια της άμεσης επέκτασης των
εργασιών που διεξάγονται βάσει των κοινοτικών προγραμμάτων
(για παράδειγμα : με θέμα το άμορφο πυρίτιο, το φορητό του
λογικού υπολογιστών, τα υμένια, το περιβάλλον, τα δίκτυα
ερευνών, κλπ.).
- Ενδιαφέρει η συμβολή που θα παράσχει η Κοινότητα στην
επιτυχία της συνεργασίας στον τομέα της έρευνας με τη
δημιουργία μιας μεγάλης εσωτερικής αγοράς που θα εξασφαλίσει
όχι μόνο στα κοινοτικά προγράμματα αλλά επίσης και στα σχέδια
ΕΥΡΗΚΑ τις καλύτερες συνθήκες για την οικονομική αξιοποίησή
τους.
- Επιδιώκεται τέλος η διάθεση, στο μέλλον, ελαστικών θεσμικών
και χρηματοπιστωτικών πλαισίων, που ήδη αναφέρθηκαν παραπάνω,
κατάλληλων για τα σχέδια ΕΥΡΗΚΑ, των οποίων η εφαρμογή θα
ανταποκρινόταν στα κοινοτικά συμφέροντα.
- 31 -
Αεομοι με τη συνεργασία COST
Η Επιτροπή έχει τονίσει πολλές φορές το ενδιαφέρον που
προσδίδει στην ανάπτυξη της συνεργασίας COST. Η συνεργασία αυτή
που συστάθηκε το 1971 έχει επιτρέψει πολλαπλές δράσεις σε
ποικίλλους επιστημονικούς και τεχνικούς τομείς, συνδυάζοντας τα
πλεονεκτήματα μιας εύκαμπτης διαδικασίας, μιας μεταβλητής
σύμπραξης κρατών ανάλογα με τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντά τους και
μιας συμμετοχής ευρωπαϊκών κρατών μη μελών της Κοινότητας στην
επιστημονική και τεχνική προσπάθεια μιας διευρυμένης Ευρώπης.
Βεβαίως,, από τότε που δημιουργήθηκε η COST, το πλαίσιο στο
οποίο αναπτύσσεται η συνεργασία αυτή έχει τροποποιηθεί ριζικά.
Η διεύρυνση της Κοινότητα από τα 6 στα 12 κράτη, η
διαφοροποίηση του φάσματος των κοινοτικών προγραμμάτων Ε&Α, το
αύξον άνοιγμα των προγραμμάτων αυτών σε τρίτες χώρες, η
ενίσχυση των δεσμών των χωρών της ΕΖΕΕ και της Κοινότητας
κατόπιν ιδίως της Δήλωσης του Λουξεμβούργου του Απριλίου του
1984, η εμφάνιση κατά το 1985 της πρωτοβουλίας ΕΥΡΗΚΑ,
συνιστούν ένα σύνολο παραγόντων που δεν μπορούν να αγνοηθούν
κατά τη θέωρηση του μέλλοντος της συνεργασίας COST.
©α επιδιωχθεί να εξασφαλιστεί στο μέλλον συμβίωση των
κοινοτικών προγραμμάτων, των δράσεων COST και των σχεδίων
ΕΥΡΗΚΑ' στα πλαίσια αυτής της προσφερόμενης στην Ευρώπη
επιλογής μέσων για δράση η συνεργασία COST φαίνεται ότι
ταιριάζει ιδιαίτερα:
- για τις πολύ ειδικής φύσης δράσεις, περιορισμένης χρονικής
διάρκειας που δεν προσφέρονται για να συμπεριληφθούν στα
μεγάλα στρατηγικά προγράμματα της Κοινότητας και οι οποίες
άλλωστε, ενώ ακολουθούν τον τρόπο αντιμετώπισης από τη βάση
προς την κορυφή (B0TT0M-UP) των σχεδίων ΕΥΡΗΚΑ, δεν μπορούν
να τοποθετηθούν στο τελευταίο αυτό πλαίσιο ένεκα της φύσης
τους, π.χ. εξαιτίας της μεγάλης τους απόστασης από την αγορά.
- για τις δράσεις που είναι τοποθετημένες σε κενά καλυπτόμενα
ανεπαρκώς ή και καθόλου από τα κοινοτικά προγράμματα: οι
μεταφορές και η υδατοκαλλιέργεια αποτελούν σχετικά
παραδε ίγματα.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να συμμετέχει με τα κράτη μέλη και τα
λοιπά κράτη της COST στο διάλογο για τους προσανατολισμούς που
πρέπει να δοθούν κατά τα προσεχή έτη στη συνεργασία COST.
Πρέπει να δοθεί στην COST σημαντική θέση κατά την εφαρμογή του
νέου προγράμματος-πλαίσιου.
- 32 -
Συμπεράσματα
Όλα τα ερωτηθέντα συμβουλευτικά σώματα (CREST, CODEST, IRDAC,
ΕΔΣ προγραμμάτων, 7επιτροπή ESPRIT... ) - επ ι'σηρα ή ανεπίσηυα-υπο-
στηρι'ςουν την πεποίθηση Tps Επιτροπη5 οτι :
η πραγματοποίηση μιας ευρωπαϊκής
κοινότητας της επιστήμης και της τεχνολογίας είναι συγχρόνως
αναγκαία και δυνατή.
Κατά συνέπεια, απαιτείται να αναληφθεί μια τεράστια προσπάθεια,
που συνεπάγεται τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων φορέων
(Λημόσιων Κέντρων Ε&Α, μεγάλων επιχειρήσεων, MME, εθνικών και
κοινοτικών διοικητικών αρχών} ικανών να συνδράμουν για την
πραγματοποίηση αυτού του στόχου .
Σε αυτό το σύνθετο σύνολο των προς διεξαγωγή δραστηριοτήτων και
προς λήψη πρωτοβουλιών, θα πρέπει να καθοριστεί, κατά τους
επόμενους μήνες, η κοινοτική δράση, δηλαδή η μερίδα του
εγχειρήματος που θα πρέπει να εξασφαλιστεί από κοινού.
Το "Πρόγραμμα-πλαίσιο των κοινοτικών επιστημονικών/τεχνικών
δραστηριοτήτων 1987-1991" που αποτελεί τη βάση της ευρωπαϊκής
επιστημονικής και τεχνικής στρατηγικής πρέπει να
συγκροτήσει το μέσο για το εγχείρημα αυτό.
Για το λόγο αυτό η Επιτροπή εκφράζει την επιθυμία, με αφετηρία
το παρόν έγγραφο - το οποίο δεν αποτελεί την επίσημη πρόταση
της Επιτροπής και δεν προδικάζει ποσώς το περιεχόμενό της -, να
συζητήσει με τα κοινοτικά όργανα και να γνωρίσει τις
τοποθετήσεις τους πάνω:
- στους γενικούς επιστημονικούς/τεχνικούς προσανατολισμούς που
πρέπει να διαφυλαχθούν
-στις προτεραιότητες και ισορροπίες που πρέπει να τηρηθούν
- στα χρηματοδοτικά μέσα καθώς και στη σταδιακή "ανοδική
εξέλιξη" που πρέπει να προβλεφθούν τόσο ως προς τις αναλήψεις
υποχρεώσεων όσο και ως προς τις πληρωμές.
Υπό το φως των συζητήσεων αυτών και των πορισμάτων τους η
Επιτροπή θα συντάξει την επίσημη πρότασή της και θα την
παρουσιάσει στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο τον Ιούλιο του
1986.
- I -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I
ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ
1. Διαχείριση πόρων
1.1. Γεωργικοί και αλιευτικοί πόροι
1.2. Πρώτες ύλες
2. Διαχείριση ενέργειας
2.1. Σύντηξη
2.2. Πυρηνική σχάση
2.3. Ενεργειακές πηγές από ορυκτά καύσιμα, νέες
και ανανεώσιμες πηγές, ορθολογική χρήση της
ενέργειας
Ψαλλίδες i
χρηματοδοτήσεων
ggu εκατομμύρια
90-180
60-90
1060-1200
600-700
250-350
3. Ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και των
υπηρεσιών
3.1. Τεχνολογίες των πληροφοριών
3.2. Τεχνολογίες των τηλεπικοινωνιών
3.3. Ενοποίηση των τεχνολογιών των πληροφοριών και των τηλε­
πικοινωνιών για νέες εφαρμογές και υπηρεσίες
κής ωφελείας
3.4. Συνεργασία στον τομέα της βασικής έρευνας που
αφορά την τεχνολογία των πληροφοριών
3.5. Τεχνολογίες για τη μεταποιητική βιομηχανία
και ειδικές τεχνολογίες
3.6. Βιοτεχνολογία, γεωργοβιομηχανική τεχνολογία
3.7. Επιστήμη και τεχνολογία των υλικών
3.8. Επιστήμη και τεχνολογία της θάλασσας
3.9. Μεταφορές
3.10. Επιστημονικά πρότυπα, υλικά και μέθοδοι
αναφοράς
2200
1000
700-900
40-50
600-900
350-460
200- 309*
π.υ.
50-80
300-350
4. Ποιότητα της ζωής
4.1. Υγεία
4.2. Ασφάλεια
4.3. Προστασία του περιβάλλοντος
5. Επιστήμη και τεχνολογία στην υπηρεσία της
ανάπτυξης
6. Το επιστημονικό και τεχνικό δυναμικό της
Ευρώπης - Η Ευρώπη των ερευνητών
140-160
230-280
285-320
100-200
400-500
Η Επιτροπή θα παρουσιάσει τον Ιούλιο του 1986 μια επίσημη πρόταση
από επιστημονικής και χρηματοπιστωτικής πλευράς, υπό το φως των
συζητήσεων με τα κοινοτικά όργανα.
το χρηματικό ποσό που θα περιληφθεί μεταγενέστερα θα βαρύνει το αποθεματικό
χωρίς να περιλαμβάνεται ενδεχόμενη δράση στο πεδίο της αεροναυτικής, το
χρηματικό ποσό για την οποία θα βαρύνει το αποθεματικό
- II -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I
ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΙ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ
(συνέχεια) “
7. Γενική υποστήριξη για την επιστημονική και
τεχνική ανάπτυξη
7.1. Καινοτομία
7.2. Δίκτυα επικοινωνιών και πληροφοριών και βάσεις
επιστημονικών δεδομένων
7.3. Γλωσσικά προβλήματα
7.4. Πρόβλεψη, αξιολόγηση και στατιστικά εργαλεία
7.5. Διεθνής συνεργασία
Συμπληρωματικά προγράμματα (εκτός ιδίων πόρων)
που έχουν καθοριστεί στο παρόν στάδιο: Αντιδρα­
στήρας υψηλής ροής (ΗΡί?)
Ψαλλίδες
χρηματοδοτήσεων
εκατομμύρια
80-150
20
80-100
30-35
50-60
100
Η Επιτροπή θα παρουσιάσει τον Ιούλιο του 1986 μια επίσημη πρόταση
από επιστημονικής και χρηματοπιστωτικής πλευράς, υπό το φως των
συζητήσεων με τα κοινοτικά όργανα.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
ΔΕΛΤΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ Σελίδα
1. Διαχείριση πόρων
1.1. Γεωργικοί και αλιευτικοί πόροι 11-1
1.2. Πρώτες ύλες 12-1
2. Διαχείριση ενέργειας 21-1
2.1. Σύντηξη 2*1-1
2.2. Πυρηνική σχάση 2*2-1
2.3. Ενεργειακές πηγές από ορυκτά καύσιμα, νέες
και ανανεώσιμες πηγές, ορθολογική χρήση της
ενέργειας 2_3~1
3. Ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και των
υπηρεσιών 3 - 1
3.1. Τεχνολογίες των πληροφοριών 31-1
3.2. Τεχνολογίες των τηλεπικοινωνιών 3 2-1
3.3. Ενοποίηση των τεχνολογιών των πληροφοριών και των τηλε~
πικοινών ιών για νέες εφαρμογές και υπηρεσίες
κοινής ωφελείας 3
3.4. Συνεργασία στον τομέα της βασικής έρευνας που αφορά
την τεχνολογία των πληροφοριών 3 4-1
3.5. Τεχνολογίες για τη μεταποιητική βιομηχανία
και ειδικές τεχνολογίες 3 3_·|
3.6. Βιοτεχνολογία, γεωργοβιομηχανική τεχνολογία 3*6-1
3.7. Επιστήμη και τεχνολογία των υλικών 3*7-1
3.8. Επιστήμη και τεχνολογία της θάλασσας 3*8-1
3.9. Μεταφορές
3.10. Επιστημονικά πρότυπα, υλικά και μέθοδοι
αναφοράς
3.9- 1
3.10- 1
4. Ποιότητα της ζωής ,
4.1. Υγεία
4.2. Ασφάλεια
4.3. Προστασία του περιβάλλοντος
1
4.1- 1
4.2- 1
3-1
5. Επιστήμη και τεχνολογία στην υπηρεσία της
ανάπτυξης ^
6. Το επιστημονικό και τεχνικό δυναμικό της
Ευρώπης - Η Ευρώπη των ερευνητών ^
7. Γενική υποστήριξη για την επιστημονική και
τεχνική ανάπτυξη ^
7.1. Καινοτομία
7.2. Δίκτυα επικοινωνιών και πληροφοριών και βάσεις
επιστημονικών δεδομένων γ 2_-|
7.3. Γλωσσικά προβλήματα
7.4. Πρόβλεψη, αξιολόγηση και στατιστικά εργαλεία
7.5. Διεθνής συνεργασία
1-1
7.1-1
7.3- 1
7.4- 1
7.5- 1
1.1 - 1
1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΟΡΩΝ
1.1. Γεωργικο ί και αλιευτικο ί πόροι
1.1.1. Γ εωργικο ί πόροι
α. Για βασικούς λόγους και προς το γενικό συμφέρον οι κοινοτικές
δράσεις στον τομέα της γεωργικής έρευνας πρέπει να έχουν ως
στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας των πόρων σε ανθρώπινο
δυναμικό και οικονομικά μέσα οι οποίοι διατίθενται στη γεωργία:
- να επιδιώκεται, μέσω του καλύτερου συντονισμού, η αποφυγή
άχρηστων επαναλήψεων προσπαθειών"
- να τονώνεται η ανάπτυξη στην Ευρώπη μιας γεωργικής
επιστημονικής κοινότητας’
να προσανατολίζονται οι προσπάθειες για έρευνα στον άξονα
των απαιτήσεων της κοινής γεωργικής πολιτικής.
Η πολιτική αυτή έρχεται αντιμέτωπη με μια σειρά προκλήσεων οι
οποίες θα επηρεάσουν τη μελλοντική της ανάπτυξη: πλεονασματική
παραγωγή στα βασικά γεωργικά προσόντα, επακόλουθη πίεση στις
τιμές, η ανάγκη για είδη διατροφής υψηλής ποιότητας, η ανάγκη
για την εξεύρεση αγορών για τα μη εδώδιμα προσόντα, η ανάγκη
συγκράτησης του αγροτικού πληθυσμού σε ορισμένες περιφέρειες
μέσω της παροχής εισοδημάτων μη γεωργικού χαρακτήρα, η ανησυχία
που προκαλείται από τους κινδύνους για το περιβάλλον που
δημιουργούν ορισμένες σύγχρονες καλλιεργητικές μέθοδοι, κλπ.
Η κοινοτική έρευνα στον τομέα της γεωργίας πρέπει να λάβει
υπόψη τις προκλήσεις αυτές και να αγωνιστεί να αναπτύξει
δράσεις έρευνας ικανές να προλάβουν τις δυσκολίες τις οποίες
τα ζητήματα αυτά πρόκειται αναπόφευκτα να επιφέρουν στη
γεωργία και στην κοινή γεωργική πολιτική.
β. Οι κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης
θα βασίζονται σε τέσσερις κυρίους προσανατολισμούς:
1. Απόδοση των τεχνικών μεθόδων παραγωγής: στην παραγωγικότητα
των φυτικών καλλιεργειών (συμπεριλαμβανομένης της δασικής
παραγωγής) και των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, ενσωμάτωση
με τις βιομηχανικές δραστηριότητες που προηγούνται και
έπονται (βλέπε αντίστοιχες αναφορές στο θέμα
"γεωργο-βιομηχανικές τεχνολογίες"), στη χρησιμοποίηση της
ενέργειας, ολοκληρωμένο βιολογικό έλεγχο, νέες τεχνολογίες
στο γεωπονο-δασολογικό κλάδο, και εφαρμογή των τεχνολογιών
πληροφοριών σε όλους τους τομείς’
2. Χρησιμοποίηση του εδάφους και του νερού: υποβάθμιση και
ευφορία του εδάφους, εναλλακτικές χρήσεις, διαχείριση
υδάτων και ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών (ειδικότερα
της τηλεανίχνευσης και σχετικών τεχνολογιών πληροφοριών)*
3. Περιφερειακή ισορροπία: ολοκληρωμένη αγροτική ανάπτυξη
(ιδιαίτερα σε μεσογειακές περιοχές), ειδικά προβλήματα της
παραγωγής στις μειονεκτικές περιοχές, διαφοροποίηση"
1.1 - 2
4. Χρησιμοποίηση και ποιότητα των γεωργικών προσόντων: έρευνα:
στα παραδοσιακά προσόντα, στα νέα προσόντα και παράγωγα
για διατροφή ή βιομηχανική χρήση, στη βελτίωση της
θρεπτικής αξίας των προσόντων.
Οι προσαναστολισμοί αυτοί, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό
αντανακλούν τις δυνατότητες που συζητήθηκαν από τη μόνιμη
επιτροπή γεωργικής έρευνας (SCAR) για το συντονισμό της
γεωργικής έρευνας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, πρέπει να
ληφθούν υπόψη επίσης σε στενή σχέση με τις δράσεις
"βιοτεχνολογία και γεωργο-βιομηχανικές τεχνολογίες" (βλέπε
§ 3.6).
Για όλους αυτούς τους τομείς, η κοινοτική διάσταση
προσφέρει ιδιαίτερα πλεονεκτήματα στο ότι δίνει τη
δυνατότητα να μοιραστεί το κόστος της προ-ανταγωνιστικής
και γενικής φύσης έρευνας και να διαδοθούν τα οφέλη
απ 'αυτήν* αντίστοιχα επιτρέπει να αναληφθε^ έρευνα σε
τομείς όπου δεν επαρκούν οι εθνικές προσπάθειες. Σε τομείς
όπως η εναρμόνιση των μεθοδολογιών και αναλυτικών μεθόδων,
η κοινοτική διάσταση είναι ουσιώδης για μια συνεπή
τυποποίηση.
γ. Η προτεινόμενη ερευνητική προσπάθεια ενσωματώνει την εμπειρία
από τα προηγούμενα έτη, (το τρίτο πρόγραμμα καλύπτει την
περίοδο 1984 έως 1988, με κόστος 30 εκατομμύρια ECU) αλλά
αντανακλά συγχρόνως τις επιπτώσεις από νέα τεχνολογικά
εργαλεία, και την ανάπτυξη νέων προτεραιοτήτων στην εφαρμοστέα
πολιτική. Κατ'αυτό τον τρόπο, για παράδειγμα, η εργασία
χαρτογράφησης των εδαφών αποκτά νέα σημασκα με την αυξανόμενη
ανάγκη νέων χρήσεων για τη γη, και οι περιφερειακές ανάγκες
της γεωργίας των μεσογειακών περιοχών αποκτούν μεγαλύτερη
σπουδαιότητα λόγω των νέων κρατών μελών.
δ. Θεωρείται ότι οι περισσότερες από τις προτεινόμενες δράσεις θα
πρέπει να είναι με κοινή χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένης
της τόνωσης των επιστημονικών προσπαθειών. Τα έργα επίδειξης
αποτελούν επίσης απαραίτητα στοιχεία για να εξασφαλιστεί η
επωφελής εκμετάλλευση και διάδοση των αποτελεσμάτων. Σε
μερικούς τομείς πιθανόν να χρησιμοποιηθούν συντονισμένες
δράσεις. Το ΚΚΕρ θα συμβάλει μέσω των δραστηριοτήτων του στον
τομέα της τηλεανίχνευσης.
ε. Για να φθάσουν στο ελάχιστο επίπεδο επάρκειας, εκτιμάται ότι τα
απαιτούμενα κεφάλαια ανέρχονται σε 60 έως 150 εκατομμύρια ECU
για την περίοδο 1987-1991. Ορισμένοι από τους στόχους αυτούς
καλύπτονται από την έρευνα βάσει του άρθρου 41 της συνθήκης και
αντιστοιχούν σε ποσό 100 εκατομμυρίων ECU.
1.1.2. ΑΧιευτικο ί πόροι
α. Η ιχθυοπαραγωγή αποτελεί για την Κοινότητα μια σημαντική πηγή
πρωτεϊνών υψηλής ποιότητας αλλά, μολονότι η τρέχουσα παραγωγή
της Ε0Κ είναι της τάξης των 6 εκατομμυρίων τόνων, η Κοινότητα
είναι ελλειμματική στον τομέα αυτό. Ως εκ τούτου αποτελεί
στόχο της κοινοτικής κοινής αλιευτικής πολιτικής η αύξηση της
1.1 - 3
παραγωγής, στις περιπτώσεις που αυτό είναι δυνατό χωρίς να
βλάπτονται οι πληθυσμοί των φαριών, και η καλύτερη
χρησιμοποίηση των αλιευμάτων. Υπάρχει αξιόλογο δυναμικό για
την εφαρμογή νέων μεθόδων διαχείρισης πόρων, για τη μείωση της
φόρας και για την αύξηση της παραγωγής από ορισμένες περιοχές
που μέχρι τώρα τΰχαιναν σχετικά μικρής προσοχής.
Από, τότε που καταρτίστηκε η κοινή αλιευτική πολιτική, η έρευνα
στον τομέα της αλιείας έχει γίνει αναπόσπαστο στοιχείο της
κοινοτικής στρατηγικής. Δεν τίθεται θέμα απόσπασης της έρευνας
από τα υπόλοιπα στοιχεία που απαρτίζουν τη συνολική πολιτική
όσον αφορά την κοινοτική αλιεία. Πέρα από το γεγονός αυτό,
υπάρχουν πολλοί λόγοι που υπαγορεύουν την απόδοση υψηλής
προτεραιότητας στην έρευνα στον τομέα της αλιείας στα πλαίσια
της κοινής αλιευτικής πολιτικής. Τούτο έχει καταστεί ακόμα
σημαντικότερο μετά τη διεύρυνση της Κοινότητας με την
προσχώρηση της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, χώρες στις οποα'ες
η αλιεία έχει ιδιαίτερη σημασία. Είναι σαφές ότι για να
οργανωθεί σε ορθολογική βάση η κοινοτική προσπάθεια που
καταβάλλεται στον τομέα της αλιείας, πρέπει να αποτελεί κύριο
μέλημα η έρευνα με αντικείμενο της κοινωνικοοικονομικές
πλευρές της αλιείας.
Συγχρόνως υπάρχουν πολλά πεδία έρευνας τα οποία ε^ναι καίριας
σημασίας για την Κοινότητα, ιδίως εκειίνα που αναφέρονται:
■" στη διαχείριση των αλιευτικών πόρων : εκτίμηση αποθεμάτων
με σύγχρονες τεχνικές μεθόδους (συμπεριλαμβανομένης της
αίσθησης εξ αποστάσεως), βιολογικά ομοιώματα που λαμβάνουν
υπόψη τις αμοιβαίες επιδράσεις μεταξύ των ειδών,
πολυεπιστημονική προσέγγιση (βιολογική, τεχνική και
κοινωνικοοικονομική) στη διοίκηση των αλιευτικών εργασιών"
·=■ στις τεχνικές μεθόδους της αλιε>ίας : βελτίωση στα αλιευτικά
σύνεργα και μεθόδους"
- στην υδατοκαλλιέργεια : ανάπτυξη, επιβίωση και διατροφή των
καλλιεργούμενων ειδών (ψάρια, μαλάκια και οστρακόδερμα),
διάγνωση και θεραπεία ασθενειών, έρευνα στον τομέα της
γενετικής για την ανάπτυξη βελτιωμένων ειδών κατάλληλων για
εκτροφή"
- στην ^ επεξεργασία της παραγωγής : ψύξη, αποστείρωση,
αποθήκευση, βέλτιστη χρήση των ψαριών μικρού μεγέθους και
των παραπροϊόντων, έλεγχος και βελτίωση της ποιότητας του
τροφί μου.
Όπως ήδη αναφέρθηκε παραπάνω, τα κυριότερα κριτήρια που
πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή των θεμάτων για
έρευνα είναι οι απαιτήσεις της κοινοτικής αγορά και η ανάγκη
διατήρησης των φυσικών αποθεμάτων σε ψάρια για το μέλλον.
Μέχρι τώρα, η Κοινότητα δεν έχει αναλάβει καμιά αξιόλογη δράση
στο πεδίο της έρευνας, αλλά η κατάσταση αυτή πρόκειται σύντομα
να διορθωθεί με^ την αναμενόμενη υλοποίηση ενός πολυετούς
ερευνητικού προγράμματος, που έχει καταρτιστεί από την Επιτροπή
και είναι τώρα υπό συζήτηση στο Συμβούλιο. Η πραγματοποίηση του
1.1 - 4
προγράμματος θα γίνει κατά δύο τρόπους. Κατά πρώτο, η Κοινότητα
θα χρηματοδοτήσει έρευνες που θα αναληφθούν από πολλά κράτη
μέλη ατη βάση της από κοινού συνεργασίας και κατά δεύτερο θα
ενισχύσει και συντονίσει μια ανταλλαγή ερευνητών, τη δημοσίευση
δεδομένων και την οργάνωσησυμποσίων και σεμιναρίων. Επιπλέον
πιθανώς να εξεταστεί η συνεργασία με τρίτες χώρες βάσει των
διαδικασιών της COST, ιδίως στο πεδίο της υδατοκαλλιέργειας.
δ. Οι δραστηριότητες αυτές συνεπάγονται κοινοτική χρηματοδότηση
ύψους 30 εκατομμυρίων ECU σε πενταετή βάση.
1.2 - 1
1.2. Πρώτες ύλες
. _ ^ « # *1.2.1. Μη καύσιμα ορυκτά
α. Παρά την προαχώρηοη της Ισπανίας και της Πορτογαλίας στην
Κοινότητα, η οποία συνεπάγεται την είσροή υπολογίσιμων
αποθεμάτων οε ορυκτά, το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου της
ΕΟΚ οε πρωτογενείς ορυκτές πρώτες ύλες (12.000 εκατομμύρια ECU
κατά το 1984) θα παραμείνει υψηλό για ορισμένα μέταλλα
στρατηγικής και αποφασιστικής σημασ-ίας (παρόλο που θα μειωθεί
για τα κοινά μέταλλα). Η κατάσταση αυτή καθιστά αναγκαία την
προώθηση της εκμετάλλευσης των εγχώριων πρωτογενών και
δευτερογενών (από ανακύκλωση) πόρων, και την αύξηση της
απόδοσής τους συγκριτικά με το κόστος. Επιπλέον ο μεταλλευτικός
και ο μεταλλουργικός τομέας πρέπει να παραμε^νουν
ανταγωνιστικοί στην ανά τον κόσμο επιχειρηματική δραστηριότητά
τους. Αυτού του είδους οι στόχοι δεν μπορούν να επιτευχθούν
χωρίς την κατάλληλη ερευνητική προσπάθεια.
Η αγορά για τις πρώτες ύλες υφ
μεγάλο βαθμό, η έρευνα που χρηματοδοτε-ίται από πιστώσεις του
δημοσίου θα πρέπει να μην έχει κυκλικό χαρακτήρα, ιδιαίτερα
επειδή οι εμπειρογνώμονες προβλέπουν μακροπρόθεσμα μια ανοδική
μεταβολή από την παρούσα κατάσταση που βρίσκεται σε ύφεση.
β. Η έρευνα των πρωτογενών πρώτων υλών θα επικεντρωθεί σε
προβλήματα κοινού ενδιαφέροντος που αφορούν την αναζήτηση
(κατάστρωση ιδεών και μεθόδων ενόψει μιας μελλοντικής
αναθέρμανσης των δραστηριοτήτων αναζήτησης κοιτασμάτων), τη
μεταλλευτική τεχνολογία (βελτίωση της οικονομικής βιωσιμότητας
των υφισταμένων ορυχείων και ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών
για μελλοντικά ορυχεία) και την κατεργασ-ία μεταλλευμάτων
(εμπλουτισμός συμπλοκών, πτωχών και πυρ*ίμαχών μεταλλευμάτων και
μεταλλευμάτων που περιέχουν μέταλλα χρήσιμα στην τεχνολογία των
προηγμένων υλικών). Γενικό στόχο αποτελεί η μείωση του
επενδυτικού και λειτουργικού κόστους.
Η έρευνα στους τομείς αυτούς μπορεί να οφεληθεΐί σε μεγάλο βαθμό
από μια συντονισμένη πολυεθνική προσέγγιση. Η π·ίστη αυτή
βασίζεται κυρίως στους εξής λόγους:
απαντιόνται όμοιοι τύποι κοιτασμάτων και ορυχείων σε όλη την
Κοινότητα,
οι σύγχρονες μέθοδοι αναζήτησης θα βασίζονται όλο και
περισσότερο στη συνδυασμένη επεξεργασία δεδομένων από
πολλούς επιστημονικούς κλάδους και ιδιαίτερα στις εξελίξεις
που συμβαίνουν στους τομείς υψηλής τεχνολογίας" τούτο
πιθανώς να ξεπερνά τις διατιθέμενες σε οποιοδήποτε κράτος
μέλος επιστημονικές γνώσεις,
* (εξαιρέσει του χάλυβα, που καλύπτεται από τις δραστηριότητες
ΕΚΑΧ)
1.2 - 2
ο εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων κατεργασίας των ορυκτών
και των ορυχείων μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω κοινών
ερευνητικών προσπαθειών που συνεπάγονται επαρκή κλίμακα
εργασίας και σωστή διάδοση των αποτελεσμάτων προς τη
βιομηχαν ία.
Άλλοι πιθανοί προσανατολισμοί :
έρευνα με αντικείμενο τους πόρους στο βυθό της θάλασσας,
ιδιαίτερα στην παράκτια ζώνη οικονομικής εκμετάλλευσης των
200 μιλιών,
μελέτες της ηπειρωτικής λιθόσφαιρας για βασική έρευνα με
αντικείμενο τις διαδικασίες συγκέντρωσης των μεταλλευμάτων
(θα αναπτυχθούν δεσμοί με εθνικά και διεθνή προγράμματα).
Οι προπτικές για έρευνες στον τομέα αυτό σαφώς ξεπερνούν το
δυναμικό οποιουδήποτε κράτους μέλους μόνου του.
Στον τομέα των δευτερογενών πρώτων υλών, η κοινοτική διάσταση
της έρευνας προκύπτει από :
την ομοιότητα των προβλημάτων που απαντώνται σε όλα τα
κράτη μέλη,
την ανάγκη εξάπλωσης μέσω της βιομηχανίας των
αποτελεσμάτων της έρευνας, προωθώντας τοιουτοτρόπως την
καινοτομία σε ένα ταχέως εξελισσόμενο πεδίο,
τον παράγοντα προστασίας του περιβάλλοντος.
Για παράδειγμα, νέα υλικά όπως
θα χρησιμοποιούνται όλο και
τομείς με υψηλή τεχνολογική
ανακυκλώνονται.
ειδικά κράματα και σύνθετα υλικά
περισσότερο στους βιομηχανικούς
ανάπτυξη, και θα πρέπει να
Η έρευνα στον τομέα της ανακύκλωσης των αστικών και
βιομηχανικών αποβλήτων (πλαστικών, γυαλιού, χαρτιού και
οργανικών ουσιών) θα επικεντρωθεί στην οικονομικός συμφέρουσα
ανάκτηση υλικών η οποία να μπορεί να ανταγωνιστεί στην αγορά
την απόκτηση από πρωτογενείς πηγές.
Όσον αφορά την τρέχουσα προσπάθεια, η οποία απέδωσε
ικανοποιητικά αποτελέσματα σύμφωνα με την αξιολογική έκθεση,
οι προβλεπόμενες τάσεις για τη μελλοντική έρευνα έχουν ως εξής:
στον τομέα της αναζήτησης: μετατόπιση της προσοχής από τα
κοινά μέταλλα στα ορυκτά που χρειάζονται για τα νέα υλικά
και τις νέες τεχνολογίες,
στον τομέα της μεταλλευτικής τεχνολογίας: έμφαση στις
εφαρμογές της ρομποτικής, στην κατάτμηση των πετρωμάτων,
στην ασφάλεια των μέσων μεταφοράς και της εργασίας
υπογείως,
στον τομέα της κατεργασίας ορυκτών: έμφαση στην ανάπτυξη
προηγμένων τεχνικών μεθόδων και στα νέα αντιδραστήρια
επ ίπλεύσης.
1.2 - 3
δ. Το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας που ενισχύεται χρηματοδοτικά
από την ΕΚ πρόκειται να διεξαχθεί με τη μορφή συμβάσεων με
κοινή χρηματοδότηση σε έργα με φορείς εταιρίες και/ή
ερευνητικούς οργανισμούς από δύο τουλάχιστον κράτη μέλη.
Ένα μέρος των κεφαλαίων θα διατεθεί για δραστηριότητες
συντονισμού, είτε με αντικείμενο θέματα που ήδη μελετώνται στο
εθνικό πρόγραμμα ή που πρόκειται να φθάσουν σε κοινές μεθόδους
και πρότυπα.
1.2.2. Ξύλο
α. ‘Οπως αναφέρθηκε ξανά πολύ πρόσφατα στο συνέδριο SILVA
(Παρίσι), το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου της ΕΚ στον τομέα
του ξύλου και των προσόντων από ξύλο ανέρχεται σε 17.000
εκατομμύρια ECU ετησίως, και το ύψος του είναι μικρότερο μόνο
από το αντίστοιχο για τα προσόντα πετρελαίου. Παρ'όλα αυτά, τα
12 κράτη μέλη διαθέτουν εκτεταμένους πόρους σε δάση, έκτασης
τουλάχιστον 53 εκατομμυρίων εκταρίων, αλλά πόρω απέχουν από το
να εκμεταλλεύονται το πραγματικό δυναμικό των δασών αυτών
εξαιτιάς διαφόρων λόγων τεχνικού, κοινωνικού και οικονομικού
χαρακτήρα.
Τα δάση είναι χρήσιμα και για άλλους σκοπούς. Πέρα από την
παραγωγή του ξύλου, ρυθμίζουν τους υδάτινους πόρους, εμποδίζουν
την διάβρωση των εδαφών, μειώνουν τη ρύπανση του αέρα και
προσφέρουν στον πληθυσμό ανεκτίμητους τόπους αναψυχής, είτε
ευρί σκόντα ι πλησίον των αστικών κέντρων είτε σε
απομεμακρυαμένες περιοχές. Παρίόλα αυτά, απειλούνται από
εχθρούς με πηγή τον άνθρωπο (ρύπανση, πυρκα^,ά), παράσιτα
(έντομα, μήκυτες, ιούς), μετεωρολογικά φαινόμενα (ξηρασίες,
άνεμο), καταπάτηση από την πολεοδομική ανάπτυξη.
Η αναδάσωση της γης, την οποία πιθανώς να εγκαταλείψει η
γεωργία στο άμεσο μέλλον, θα απαιτήσει προσεκτική διαχείριση
για να αποβεί επικερδής και για να αποφευχθούν σημαντικές
οικονομικές ζημίες.
Η έρευνα πιθανώς να συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση των
πολλαπλών προβλημάτων των ευρωπαϊκών δασών.
Πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν οι βιομηχανίες που χρησιμοποιούν
ξύλο να αναπτύξουν και εφαρμόσουν τις πιο εξελιγμένες
τεχνολογίες προκειμένου να κάνουν την άριστη δυνατή χρήση
βασικών προϊόντων τα οποία συχνά είναι σχετικώς κατώτερης
ποιότητας και προκειμένου να ανταγωνιστούν με μεγαλύτερη
επιτυχία τους μεγαλύτερους, κάθετα ολοκληρωμένους, αμερικανούς
και σκανδιναβούς αντιπάλους τους.
β. Η έρευνα στον τομέα αυτό η οποία ενισχυεται οικονομικά από την
Κοινότητα είναι αιτιολογημένη και αναγκαία για την αντιμετώπιση
προβλημάτων κοινού ενδιαφέροντος. Σε όλα τα κράτη μέλη
απαντώνται όμοιοι τύποι κλίματος και εδαφών : τα ίδια είδη
δένδρων και τύπων οικολογικών συστημάτων απαντώνται ή πρέπει να
αναπτυχθούν για πρώτη φορά. Τα παράσιτα απλώνονται ελεύθερα
1.2 - 4
διασχίζοντας εθνικά σύνορα, όπως οι ρυπαντικές ουσίες και οι
ανεμοθύελες η οι ξηρασίες. Παρόμοια είναι και τα προβλήματα στη
χρησιμοποίηση των δασικών προσόντων.
Η συντονισμένη σε κοινοτικό επίπεδο έρευνα δικαιολογείται
επίσης από το ότι πιθανώς να προσφέρει μια σταθερή τεχνική βάση
για την ανάπτυξη κοινοτικών πολιτικών (προστασία του
περιβάλλοντος, διαμόρφωση μέτρων για την εσωτερική αγορά,
κανονισμοί για τις χρήσεις γης, ανάπτυξη μειονεκτικών περιοχών,
ολοκληρωμένα μεσογειακά προγράμματα και πιο ειδικές δράσεις
στον τομέα των δασών, κλπ...).
Για να είναι πιο αποτελεσματική θα πρέπει η έρευνα αυτή να
είναι ενοποιημένη για όλο τον "κύκλο του ξύλου", από την
παραγωγή σπόρων στην τελική χρήση του ξύλου και άλλων δασικών
προ,ι,όντων, συμπεριλαμβανομένων προβλημάτων όπως για παράδειγμα
βελτιώσεις γενετικού χαρακτήρα, φυσιολογ.ία των δένδρων,
προστασία από παράσιτα και ρύπανση, χρησιμοποίηση του ξύλου ως
πηγής ινών και ως πρώτης ύλης για παραγωγή χημικών ουσιών.
γ. Η κοινοτική έρευνα που διεξάγεται από το 1982, έδωσε τη
δυνατότητα στους ευρωπα^ους ειδικούς επιστήμονες να
συνεργαστούν στενά και επίσης να αναπτύξουν πολλές
ευρεσιτεχνίες και βιομηχανικές εφαρμογές σε τομείς όπως η κοπή,
η κατασκευή χαρτοπολτού, η ανακύκλωση του χαρτιού
κλπ....(αξίζει να σημειωθεί ότι η Σουηδία και η ελβετία
συμμετέχουν στο πρόγραμμα αυτό). Η μελλοντική έρευνα θα
εκμεταλλευθεί τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν και θα δώσει
μεγαλύτερη έμφαση σε έργα κοινού ενδιαφέροντος που εκτελούνται
με συνεργασία φορέων. Ενώ στις τεχνολογικές εξελίξεις μπορούν
να ν,υπαχθούν αποτελέσματα σχετικά γρήγορα, ο αντίστοιχος ρυθμός
στην ίδια τη δασική παραγωγή είναι πολύ βραδύτερος, και στον
κλάδο αυτό έχει ουσιώδη σημασία η συνέχεια της προσπάθειας.
δ. Στο πεδίο αυτό η κοινοτική έρευνα διεξάγεται κυρίως μέσω
συμβάσεων κοινής χρηματοδότησης με ερευνητικούς οργανισμούς και
βιομηχανικές εταιρίες αλλά πρέπει να επεκταθε.ί σε μεγάλο βαθμό
ο συντονισμός των εθνικών προγραμμάτων σε σχέση με τις μέχρι
τώρα ενέργειες.
* *
*
ε. Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία αυτής της δράσης για πολλά κράτη
μέλη, ειδικότερα τα νέα μέλη της Κοινότητας, και προκειμένου να
επιτευχθεί αξιόλογο αποτέλεσμα, εκτιμάται ότι για τη δράση αυτή
θα πρέπει να διατεθούν κεφάλαια της τάξης των 60 έως 90
εκατομμυρίων ECU για τη χρονική περίοδο 1987-1991.
Το επίπεδο αυτό της προσπάθειας θα πρέπει να αντιπροσωπεύει
ποσοστό 5 έως 7% περίπου του ύψους χρηματοδότησης αυτού του
πεδίου έρευνας στα κράτη μέλη.
2.1 - 1
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
1. Σύντηξη
Το μακροπρόθεσμο δυναμικό της σύντηξης, δηλαδή η διάνοιξη μιας
νέας οδού για την παραγωγή ισχύος, που να είναι φιλική προς το
περιβάλλον και να καταναλίσκει ένα πρακτικά ανεξάντλητο
καύσιμο, παραμένει ένα βάσιμο και ισχυρό επιχείρημα για να
συνεχιστεί με σθένος η ανάπτυξη της σύντηξης. Σε μερικές
δεκαετίες η σύντηξη θα μπορούσε να συμβάλλει στο να μειωθε>ί
δραστικά η ευαισθησία της Ευρώπης στα οικονομικά, οικολογικά
και πολιτικά ζητήματα.
Η οδός προς την κατασκευή του πρωτοτύπου ενός θερμοπυρηνικού
αντιδραστήρα (DEMO, ο οποίος θα πρέπει να αποδείξει την
οικονομική σκοπιμότητα της σύντηξης) διέρχεται πρώτα από την
επίδειξη του επιστημονικός εφικτού της σύντηξης (που ελπ'ίζεται
ότι θα πραγματοποιηθεί στις αρχές της δεκαετίας του '90 από το
JET και της ισοδύναμες με αυτό συσκευές σε ξένες χώρες), και
έπειτα μέσω της επίδειξης του τεχνολογικός εφικτού της σύντηξης
(που πρόκειται να επιτευχθεί από το NET (NEXT EUROPEAN TORUS),
και τις ισοδύναμες με αυτό συσκευές" επέ του παρόντος το NET
ευρίσκέται στη φάση του εννοιολογικού σχεδιασμού).
Η σύντηξη έχει ήδη τη στιγμή αυτή ένα ευρύ περιεχόμενο υψηλής
τεχνολογίας : το JET, τα ειδικά μηχανήματα υπό κατασκευή ή
λειτουργία στα συνεργαζόμενα εργαστήρια, και η προσανατολισμένη
στο NET ανάπτυξη επιμέρους στοιχείων, από μόνα τους αποτελούν
επίδειξη υψηλής τεχνολογίας, με δευτερογενείς αντί κτύπους
(ειδικότερα στους χώρους της τεχνολογίας των υπεραγώγιμων
μαγνητών, της ρομποτικής και των συστημάτων των μικροκυμμάτων
υψηλής ισχύος) προς όφελος άλλων κλάδων της επιστήμης και της
ευρωπαι,κής βιομηχανίας. Αναμένεται σημαντική διεύρυνση του
ρόλου της βιομηχανίας όταν το NET θα εισέλθει στη φάση του
τεχνικού σχεδιασμού.
Σύμφωνα με επανειλημμένες αποφάσεις του Συμβουλίου, "το
κοινοτικό πρόγραμμα στον τομέα της σύντηξης αποτελε* ένα
μακροπρόθεσμο έργο, προσόν συνεργασίας, που περικλείει όλες τις
εργασίες που έχουν διεξαχθεί στα κράτη μέλη στον τομέα της
ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης. Αποβλέπει στο να οδηγήσει
σε εύθετο χρόνο στην από κοινού κατασκευή ενός πρωτοτύπου για
αντιδραστήρες σύντηξης με σκοπό τη βιομηχανική τους παραγωγή
και προώθηση στην αγορά".
Την ανάγκη για ένα πρόγραμμα μεγάλης κλίμακας με υψηλού βαθμού
ολοκλήρωση δημιουργούν οι δυσκολίες και το μήκος της οδού προς
την εμπορική παραγωγή ισχύος από σύντηξη, μαζέ με το
συνεπαγόμενο υψηλό κόστος και επιστημονική αβεβαιότητα. Στην
Ευρώπη,, όλες οι δραστηριότητες των κρατών μελών (και επιπλέον
της Σουηδίας και της Ελβετίας) απαρτίζουν ένα μοναδικό
πρόγραμμα που ενισχύεται από την Επιτροπή. Η κοινοτική
προσέγγιση καθιστά την Ευρώπη ελκυστικό εταίρο για διεθνή
συνεργασία (ΗΠΑ, Ιαπωνία, ΕΣΣΔ, Καναδάς....) και έχει οδηγήσει.
όχι μόνο σε προστιθέμενες αλλά επίσης και σε εξ υπαρχής
δημιουργούμενες αξίες όπως το JET, ο σχηματισμός της ομόδας του
NET και η κινητικότητα του προσωπικού.
Οι κυριότεροι στόχοι της δραστηριότητας στον τομέα της σύντηξης
για την περίοδο 1987-91 είναι:
η κατάρτιση της βάσης από πλευράς επιστημονικών γνώσεων
στον τομέα της φυσικής και της τεχνολογίας η οποία είναι
αναγκαία για το λεπτομερή σχεδιασμό του NET* τούτο
συνεπάγεται την πλήρη εκμετάλλευση του JET και πολλών
συσκευών ΤΟΚΑΜΑΚ μεσαίου μεγέθους, ειδικής αποστολής, που
υπάρχουν ήδη ή είναι υπό κατασκευή και την ενίσχυση του
τεχνολογικού προγράμματος*
η έναρξη, πιθανώς το 1989/90 του λεπτομερούς σχεδιασμού του
NET*
η διερευνηση των δυνατοτήτων μερικών εναλλακτικών μεθόδων
(συσκευή συγκράτησης πλάσματος, εξωτερικού σχήματος οκτώ -
STELLARAT0R - και σφιγκτήρες ανεστραμένου πεδίου
REVERSED FIELD PINCH) ως αντιδραστήρων.
Τα επιστημονικά και τεχνικά επιτεύγματα του ευρωπαϊκού
προγράμματος τοποθετούν την Ευρώπη στην πρώτη γραμμή της
διεξαγόμενης παγκοσμίως έρευνας στον τομέα της σύντηξης σε
μαγνητικά συγκροτούμενο πλάσμα. Το JET αποτελ&ί το κυριότερο
πείραμα στον τομέα της σύντηξης παγκοσμίως, το οποίο πέτυχε
τους αρχικούς του στόχους για τη φάση της βασικής απόδοσης
έγκαιρα και χωρίς υπερβάσεις του προϋπολογισμού, και συνεπώς
πραγματοποίησε καταπληκτική πρόοδό στην κατεύθυνση της
επίδειξης του επιστημονικός εφικτού της σύντηξης. Οι ευρωπαϊκές
μεσαίου μεγέθους μηχανές συμβάλλουν κατά δυναμικό τρόπο στην
επιστημονική πρόοδο της σύντηξης και στη μελλοντική επιτυχία
του JET. Η Ευρώπη προπορεύεται επ»ίσης στην έρευνα με
αντικείμενο τις συσκευές συγκράτησης πλάσματος εξωτερικού
σχήματος 8 και στους σφιγκτήρες ανεστραμένου πεδίου, οι οποίες
αποτελούν εναλλακτικές διατάξεις έναντι της μεθόδου ΤΟΚΑΜΑΚ.
Όλες αυτές οι συσκευές έχουν κατασκευαστεί από την ευρωπαϊκή
βιομηχανία (για παράδειγμα, άνω του 98% σε κόστος των
συμβολαίων για το JET έχει ανατεθεί σε φορείς εντός της
Ευρώπης) και το ίδιο συμβαίνει με μερικά μακροπρόθεσμα
προγράμματα προηγμένης τεχνολογίας (για παράδειγμα, οι
γεννήτριες ραδιοσυχνοτήτων υψηλής ισχύος και υψηλής
συχνότητας). Η συμμετοχή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας αναμένεται
να πραγματοποιήσει ένα ποιοτικό και ποσοτικό άλμα κατά τα έτη
1989/90, οπότε θα μπορούσε να ληφθεί απόφαση για την έναρξη της
φάσης τεχνικής σχεδίασης του NET.
Το ερευνητικό πρόγραμμα στον τομέα της σύντηξης χαρακτηρίζεται
από το ότι διευθύνεται από τα σχετικά εθνικά όργανα που
συντονίζονται από την Επιτροπή στα πλαίσια του συστήματος των
συμπράξεων. Όλες οι δραστηριότητες στον τομέα της σύντηξης στα
κράτη μέλη (καθώς επίσης και στη Σουηδία και Ελβετία) και στο
ΚΚΕρ είναι ενσωματωμένες στο "ευρωπαϊκό πρόγραμμα".
Η ερευνητική δραστηριότητα στον τομέα της σύντηξης διεξάγεται
κατά τρεις τύπους δράσεων, από τους οποίους οι πρώτοι δύο
αντιστοιχούν σε δράσεις με κοινή χρηματοδότηση:
2.1 - 3
το JET (από κοινού επιστημονικό εγχείρημα)'
το γενικό ερευνητικό πρόγραμμα (συμπράξεις, NET και
τεχνολογ ία)*
το ΚΚΕρ (ανάπτυξη τεχνολογίας επικεντρωμένης στα θέματα της
ασφάλειας της σύντηξης, συμπεριλαμβανομένου του εργαστηρίου
χειρισμού του τριτίου, στα υλικά και στην υποστήριξη προς
το πρόγραμμα NET).
ε. Με βάση μια αναλυτική εκτίμηση του κόστους των διαφόρων
στοιχείων στα οποία αναλύονται οι δραστηριότητες που
περί γράφηκαν συνοπτικά παραπάνω, η απαιτούμενη κοινοτική
χρηματοδότηση ανέρχεται σε 1060 έως 1200 εκατομμύρια ECU
περίπου, για την κάλυψη του ίδιου του προγράμματος στον τομέα
της σύντηξης και των δραστηριοτήτων σχετικά με τη σύντηξη που
διεξάγονται στο ΚΚΕρ. Το ίδιο το πρόγραμμα στον τομέα της
σύντηξης περιλαμβάνει τις δραστηριότητες που καλύπτονται από
την απόφαση του Συμβουλίου του Μαρτίου 1985.
2.2 - 1
2.2. Πυρηνική οχάση
σ. Η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης αποτελεί- ένα από τους
κυριότερους τρόπους για να μειωθεί - μέσω της διαφοροποίησης
των ενεργειακών πηγών - η εξάρτηση της Κοινότητας από τα
εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα όπως π.χ. το πετρέλαιο.
Μακροπρόθεσμα, μέσω των προηγμένων τεχνολογιών - κυρίως των
αναπαραγωγικών αντιδραστήρων ταχέων νετρονίων - η ενέργεια
σχάσης μπορεί πρακτικά να θεωρηθεί ως ανανεώσιμη πηγή
ενέργειας. Συνεπώς, η συνέχιση μιας αποφασιστικής προσπάθειας
στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας παραμένει ένα βασικό
χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής.
0 στρατηγικός στόχος της αύξησης της διαφοροποίησης των
ενεργειακών πηγών και της μείωσης της ενεργειακής εξάρτησης από
τις εισαγωγές πρέπει να συμβιβάζεται με το στόχο της προστασίας
του πληθυσμού και του περιβάλλοντος. Συνεπώς χρειάζεται μια
προσέγγιση σε δύο επ-ίπεδα:
ενώ πρέπει να διατηρηθούν και εδραιωθούν η ασφάλεια και οι
αβλαβείς για το περιβάλλον επιπτώσεις της παρούσας γενεάς
των πυρηνικών τεχνολογιών,
θα πρέπει παράλληλα να εξασφαλίστε.! με εφικτές
τεχνολογικές βελτιώσεις η παραπέρα πρόοδος και καινοτομία
προς συστήματα μεγαλύτερης απόδοσης.
β. Η προτεινόμενη Ε, Α&Ε θα διεξαχθεί επάνω στους εξής άξονες
ενεργειών:
Τα προβλήματα της ασφάλειας των αντιδραστήρων
συμπεριλαμβανομένων και εκείνων τα οποία προκύπτουν από τον
ώριμο βιομηχανικό κλάδο κατασκευής αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος
(Ι-ΝΘ) - εκτείνονται πέρα από εθνικά σύνορα: χρειάζεται να
αναπτυχθεί και διατηρηθεί στο κοινοτικό επίπεδο μια βαθμιαία
εναρμόνιση των απαιτήσεων και κριτηρίων για ασφάλεια
προκειμενού να προσφερθεί ισοδύναμος και ικανοποιητικός βαθμός
προστασίας του πληθυσμού/των εργαζομένων/του περιβάλλοντος, και
για να ενισχυθεί η ανάπτυξη του εμπορίου των σχετικών
εγκαταστάσεων. Το κύριο βάρος της προσπάθειας θα συγκεντρωθεί
στην ασφάλεια και αξιοπιστία του αντιδραστήρα ελαφρού ύδατος
(συμπεριλαμβανομένης της ανάδρασης πληροφοριακών δεδομένων από
γηράσκουσες εγκαταστάσεις), ανάλυση με μαθηματικές προόδους των
ατυχημάτων και ακεραιότητα των κυκλωμάτων σε αναπαραγωγικούς
αντιδραστήρες ταχέων νετρονίων και στη σύγκλιση κωδ·ίκων και
προτύπων.
Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στις εργασίες που σχετίζονται
με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων. Τα προβλήματα
που ανακύπτουν από εργασίες με αντικείμενο ραδιενεργά
απόβλητα περιέχουν ένα συνδυασμό ζητημάτων
κοινωνικού/νομικού/διοικητικού/οικονομικού/τεχνικού χαρακτήρα
τα οποία πρέπει να επιλυθούν στο ίδιο μοναδικό πλαίσιο. Η
προσπάθεια θα επικεντρωθεί βαθμιαία στην επίδειξη δυνατοτήτων
ασφαλούς διάθεσης των αποβλήτων με σκοπό την επίτευξη μιας
ευρωπαϊκής συναίνεσης και τον εναρμονισμό των πολιτικών μέσα
στην Κοινότητα.
2.2 - 2
Άλλα προβλήματα με περισσότερο τεχνικό προσανατολισμό είναι
εκείνα που σχετίζονται με τις εργασίες παροπλ ι σμού των
πυρηνικών εγαταστάσεων. Στο πεδίο αυτό, ή προσπάθε ι α θα
επικεντρωθεί στην επίδειξη σχετικών τεχνολογιών με σκοπό τον
εναρμονισμό του τρόπου αντιμετώπισης και των πολιτικών μέσα
στην Κοινότητα.
Η Επιτροπή αποτελεί! μια αρχή με ίδιες δικαιοδοσίες ελέγχου
διασφαλίσεων (Κεφάλαιο VII της συνθήκης Ευρατόμ) καί έχει
διεξαγάγει E, Α&Ε για να υποστηρίξει τη θεσμική αυτή αποστολή.
Στο μέλλον, η μεταφορά και διακίνηση πυρηνικών υλικών πρόκειται
να αυξηθεί καθώς οι αντιδραστήρες και οι άλλες πυρηνικές
εγκαταστάσεις που βρίσκονται προς το παρόν υπό κατασκευή θα
αρχίσουν να λειτουργούν. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα πρέπει να
επιδιώξει την παραπέρα ανάπτυξη μεθοδολογιών και τεχνικών για
να αντιμετωπίσει με επιτυχία τις περισσότερες σε πλήθος και
ποικιλία εγκαταστάσεις προς παρακολούθηση.
Τέλος, η κοινοτική προσπάθεια θα μπορούσε να υποστηρίξει τα
κράτη μέλη που απασχολούνται με την ανάπτυξη προηγμένων
αντιδραστήρων και συστημάτων συμπεριλαμβανομένων των κύκλων του
πυρηνικού του καυσίμου^
γ. Η Ε&Α της ενέργειας σχάσης, από τη φύση της απαιτεί συνέχεια.
Προβλέπονται, όμως, οι εξής μετατοπίσεις στο βάρος που δίνεται:
Θα μειωθεί γενικά η έμφαση που δίνεται στην Ε&Α στον τομέα της
ασφάλειας των πυρηνικών αντιδραστήρων, ειδικά στο πεδίο των
αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος. Η Επιτροπή θα προωθήσει τη
μεταφορά εμπειρίας και μεθοδολογιών που αποκτήθηκαν στο πεδίο
αυτό προς άλλες βιομηχανικές και λανθανόντως επικίνδυνες
δραστηριότητες.
Όσον αφορά τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων, θα
ελαττωθεί η βασική Ε&Α αλλά θα γνωρίσει ισχυρή αύξηση η Ε&Α που
προσανατολίζεται στην επίδειξη δυνατοτήτων ασφαλούς διάθεσης
αποβλήτων, με αποτέλεσμα συνολική αύξηση στην προσπάθεια.
Η ερευνητική προσπάθεια στον τομέα του παροπλισμού των
πυρηνικών εγκαταστάσεων θα ακολουθήσει παρόμοια τάση με τον
τομέα της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων.
θα διευρυνθεί ελαφρώς η Ε&Α στον τομέα του ελέγχου
διασφαλίσεων.
Gt βοηθητικές δράσεις με αντικείμενο την ανάπτυξη συστημάτων
αντιδραστήρων και του κύκλου του πυρηνικού τους καυσίμου
αποτελούν σχεδόν όλα μια νέα δραστηριότητα που κυρίως
εστιάζεται στην επίδειξη.
δ. Η πραγματοποίηση δράσεων έρευνας στα πεδία της ασφάλειας των
αντιδραστήρων, των ραδιενεργών αποβλήτων και του ελέγχου
διασφαλίσεων θα στηριχθεί συγχρόνως στις δραστηριότητες του
ΚΚΕρ και σε συμβάσεις με κοινή χρηματοδότηση.
2.2 - 3
Η έρευνα στον τομέα του παροπλισμού των πυρηνικών εγκαταστάσεων
θα εκτελεστεί αποκλειστικά με δράσεις κοινής χρηματοδότησης.
Οι βοηθητικές δράσεις έρευνας για την ανάπτυξη συστημάτων
αντιδραστήρων και του κύκλου του πυρηνικού τους καυσίμου θα
διεξαχθούν βασικά μέσω συμπληρωματικών προγραμμάτων και/ή
κοινών επιστημονικών εγχειρημάτων.
ε. Για να επιτύχει η κοινοτική ερευνητική προσπάθεια σημαντικά
αποτελέσματα, εκτιμάται ότι η απαιτούμενη χρηματοδότηση για την
υποστήριξη της Ε, ESA στους παραπάνω τομείς για την περίοδο
1987-1991 ανέρχεται σε ποσό 600 έως 700 εκατομμυρίων ECU. Τούτο
αντιστοιχεί σε 5 έως 10% των συνολικών κονδυλέων για έρευνα στα
κράτη μέλη. Επειδή όμως η κοινοτική ερευνητική δραστηριότητα
έχει επιλεκτικό χαρακτήρα (δηλαδή συγκντρώνεται στα ζητήματα
που έχουν σχέση με την ασφάλεια και δεν απλώνεται σε όλο το
φάσμα των δραστηριοτήτων των κρατών μελών) τα εκατοστιαία
ποσοστά της κοινοτικής χρηματοδότησης στις προτεινόμενες
δραστηριότητες θα είναι υψηλότερα.
Τα συμπληρωματικά προγράμματα για την υποστήριξη της ανάπτυξης
συστημάτων αντιδραστήρων και του κύκλου του πυρηνικού τους
καυσίμου θα συνεπάγονται πρόσθετη χρηματοδότηση.
2.3 - 1
2.3. Ενεργειακές πηγές από ορυκτά καύσιμα, νέες και ανανεώσιμες
πηγές και ορθολογική χρήση της ενέργεΓας
α. Η σημασία των ενεργειακών τεχνολογιών που αποτελούν αντικείμενο
αυτής της δράσης, πηγάζει άμεσα από την κοινοτική ενεργειακή
στρατηγική και τους στόχους της που έχουν καθοριστεί κατά
τρόπο που να συμβάλλουν στο γενικό στόχο της αύξησης της
ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού και της μείωσης των
εισαγωγών ενέργειας. Όσον αφορά τις υπόψη τεχνολογίες, οι
στόχοι αυτοί απαιτούν την αυξημένη συμβολή των στερεών καυσίμων
και των νέων και ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών μέχρι τα τέλη
του αιώνα και την κατά 20 έως 25% μείωση της έντασης της
ενεργειακής ζήτησης μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '90. θα
πρέπει η Κοινότητα να καταβάλει τις ανάλογες προσπάθειες για
την επίτευξη αυτών των μεσοπρόθεσμων στόχων και επίσης για τη
στήριξη της μακροπρόθεσμης ενεργειακής στρατηγικής της -
ανεξάρτητα από τις βραχυπρόθεσμες εξελίξεις στην ενεργειακή
αγορά.
Προϋπόθεση για την πραγματοποίηση των στόχων αυτών αποτελεί η
ανάπτυξη ευρείας κλίμακας από καινοτόμες ενεργειακές
τεχνολογίες προς εφαρμογή σε όλους τους τομείς της οικονομίας
μας. Τούτο αντιπροσωπεύει μια με'ίζονα πρόκληση για την επιστήμη
και τη βιομηχανία, επειδή οι ενεργειακές τεχνολογίες του
μέλλοντος πρέπει να είναι ανταγωνιστικές λαμβάνοντας υπόψη όχι
μόνο το άμεσο κόστος τους αλλά επ=ίσης και τις εγγενείς
περιβαλλοντικές συνέπειές τους, ζήτημα που αφορά ειδικότερα τα
ορυκτά καύσιμα.
Οι παρούσες συνθήκες στην πετρελαϊκή αγορά - μολονότι δεν
αναμένεται να διαρκέσουν επί πολύ χρόνο - πιθανώς να οδηγήσουν
σε μια μείωση της εθνικής και ιδιωτικής χρηματοδότησης για
ενεργειακές έρευνες στα πεδί'α που καλύπτονται από τη δράση
αυτή. Το γεγονός αυτό θα έθιγε πολλά βιομηχανικά και άλλα
εργαστήρια ερευνών για τα οπο-ία οι ενεργειακές παράμετροι
θεωρούνται ως κίνητρα για καινοτομία. Οι μελλοντικές αγορές για
τις εν λόγω τεχνολογίες ειίναι τάξης μεγέθους πολλών
δισεκατομμυρίων ECU ετησίως.
β. Αποτελεί άποψη της Επιτροπής ότι θα πρέπει να συνεχιστεί η
τόνωση των ευρωπαϊκών ερευνητικών εργαστηρίων και βιομηχανιών
για να προετοιμαστούν να κατακτήσουν αξιόλογο μερίδιο των
αγορών αυτών - και μέσα στην ΕΚ, και στις άλλες βιομηχανικές
χώρες και στις αναπτυσσόμενες χώρες -. Τούτο σημαίνει ότι η
Κοινότητα συνεχίζει να υποστηρίζει την από κοινού χρηματοδότηση
έργων στα οποία συνεργάζονται πολλοί φορείς/ το συντονισμό της
έρευνας και των δοκιμών καθώς επασης και την ανάπτυξη μέτρων
και προτύπων. Αυτό δεν αφορά μόνο ορισμένους από τους
πασίγνωστους κλασικούς ενεργειακούς τομε-ίς αλλά επιίσης, και σε
ακόμα μεγαλύτερο βαθμό αρκετούς "οριζόντιους" τομειίς όπου
διαπιστώνεται μια ιδιαίτερη ανάγκη. Παραδείγματα οριζοντίων
τομέων αποτελούν: η επιστήμη της καύσης, οι τεχνικές μέθοδοι
για αισθητήρες, ο φωτοηλεκτρισμός, η ενεργειακή τεχνολογία
κλπ...
που αποτελεί τρέχον αντικείμενο συζήτησης από το Συμβούλιο
2.3 - 2
Η προστιθέμενη αξία της κοινοτικής αυτής δράσης θα συνίσταται
βασικά σε μια συντονισμένη προσέγγιση στον άξονα της υλοποίησης
της κοινοτικής ενεργειακής στρατηγικής, στην προώθηση της
ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας με τη βέλτιστη
χρήση της εμπειρογνωμοσύνης και των χρηματοπιστωτικών πόρων,
και στην προώθηση της δημιουργίας μιας πραγματικής εσωτερικής
αγοράς για ενεργειακές τεχνολογίες. Πρέπει επίσης να ληφθούν
δεόντως υπόψη η πρόσφατη διεύρυνση της Κοινότητας και οι
ιδιαίτερες ανάγκες για στήριξη της Ε&Α που αναπτύσσεται σε
μερικά κράτη μέλη.
γ. Ενώ η "φωτογραφία" της κοινοτικής ESA για το 1987 θα
απεικονίζει τις τρέχουσες δραστηριότητες, η κοινοτική έρευνα
κατά το δεύτερο τμήμα της περιόδου 1987-1991 θα προσανατολίστε*'
στους εξής άξονες :
Συνέχιση (αλλά με προσαρμογή για να ληφθούν υπόψη τα
αποτελέσματα και η αξιολόγησή τους) των δράσεων με αντικείμενο:
την ηλιακή ενέργεια (πιθανώς συγχωνευόμενη με ένα πρόγραμμα
στον τομέα των κτιριακών τεχνολογιών),
την ενέργεια από τη βιομάζα,
την εξοικονόμηση ενέργειας,
τη χρησιμοποίηση στερεών καυσέμων,
την εκμετάλλευση και χρήση των υδρογονανθράκων,
τους νέους φορείς ενέργειας (πιθανώς συγχωνευόμενους με το
υποπρόγραμμα στον τομέα των υδρογονανθράκων),
την ανάλυση των ενεργειακών συστημάτων.
Ανάλογα με τις ανάγκες των κρατών μελών, η τρέχουσα ESA στον
τομέα της γεωθερμικής ενέργειας θα τερματιστε-ί σταδιακά, ενώ
οι εργασίες υψηλής τεχνολογίας στον τομέα της αναζήτησης
πεδίων, του εξοπλισμού με όργανα και της τεχνολογίας των θερμών
ξηρών πετρωμάτων θα πρέπει να διεξάγονται στα πλαίσια άλλων,
νέων, χωριστών δραστηριοτήτων. Το τμήμα της ηλιακής ενέργειας
πιθανώς να συγκεντρωθεί στα "παθητικά ηλιακά συστήματα", στη
συλλογή δεδομένων και στις δοκιμές. Η έρευνα στον τομέα της
αιολικής ενέργειας θα πρέπει να τερματίστε*. Η εξοικονόμηση
ενέργειας πιθανώς να συγκεντρωθεί σε ορισμένες πολύ προηγμένες
τεχνολογίες (συσσωρευτές, αυτοκίνητο καθαρό για το περιβάλλον,
ηλεκτροχημικά στοιχεία με καύσιμο) και σε σημαντικές περιοχές
έρευνας οριζόντιου χαρακτήρα (επιστήμη της καύσης, τεχνικές
μέθοδοι για αισθητήρες, κλπ...).
Ό π ω ς ήδη τονίστηκε, πολλές από τις παραπάνω δράσεις θα
υποστούν αναδιάταξη (με τη συνδρομή της συμβουλευτικής
επιτροπής διαχείρισης και συντονισμού των προγραμμάτων)
προκειμένου να συγκεντρωθούν σε πολύ ειδικούς στόχους
προηγμένης τεχνολογίας (για παράδειγμα : την καθαρή χρήση του
άνθρακα στην περιοχή έρευνας για τα στερεά καύσιμα) και στα
πεδία έρευνας οριζόντιου χαρακτήρα. Η αναδιάταξη αυτή πιθανώς
επίσης να οδηγήσει στη διαμόρφωση ιδιαίτερων επιμέρους
προγραμμάτων στους τομείς:
2.3 - 3
των φωτοβολτα,ικών τεχνολογιών και συστημάτων,
της αιθανόλης που παράγεται από βιομάζα,
των προηγμένων κτιριακών τεχνολογιών (εξοικονόμηση
ενέργειας, ηλιακή αρχιτεκτονική).
Επιπλέον, θα πρέπει να στραφεί η προσοχή σε μία εντελώς νέα
περιοχή έρευνας αναπτύσσοντας δραστηριότητα στον τομέα :
των βαθέων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και της γεωλογίας
μεγάλους βάθους (πιθανώς συμπεριλαμβάνοντας την τεχνολογία
των θερμών ξηρών πετρωμάτων).
Πρέπει να τονιστεί ότι η επιλογή των προσιρερόμενων διαφορετικών
εναλλακτικών δυνατοτήτων που περί γράφηκαν συνοπτικώς παραπάνω
καθώς επίσης και το πιο λεπτομερές περιεχόμενο της κάθε δράσης
θα πρέπει να καθοριστούν σε διαβούλευση με την επιτροπή
διαχείρισης και συντονισμού των προγραμμάτων και υπό το πρίσμα
των πρώτων αποτελεσμάτων του τρ>ίτου προγράμματος Ε&Α στον τομέα
της μη πυρηνικής ενέργειας και των αντί στοιχούντων προς αυτό
δράσεων του ΚΚΕρ, που θα καθίστανται σταδιακά διαθέσιμα.
δ. Το μεγαλύτερο τμήμα της εργασίας στα πλαίσια αυτής της
ερευνητικής δραστηριότητας θα διεξαχθεί μέσω συμβάσεων έρευνας"
οι ειδικές δραστηριότητες με αντικείμενο πρότυπα και δοκιμές
(ηλιακή ενέργεια, κτίρια, εξοικονόμηση) θα διεξαχθούν στο (ή
υπό την επίβλεψη του) ΚΚΕρ, και ορισμένες άλλες δραστηριότητες
θα μπορούσαν να διεξαχθούν μέσω (ενισχυμένων) συντονισμένων
δράσεων.
ε. Η απαιτούμενη κοινοτική χρηματοδότηση για την έρευνα στον τομέα
αυτό εκτιμάται μεταξύ 250 και 350 εκατομμυρίων ECU για την
περίοδο 1987-1991. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει το 7 έως 12% των
συνολικών δαπανών των κρατών μελών στις ίδιες περιοχές έρευνας.
Πέρα από τις δραστηριότητες αυτές θα πρέπει να γίνει μνεία των
ενεργειακών έργων επίδειξης και της έρευνας στον τομέα του άνθρακα
που διεξάγεται στα πλαίσια της συνθήκης ΕΚΑΧ.
3 - 1
3. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
Τεχνολογία των πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών
και εφαρμογή της
(Εισαγωγή στα σημεία 3.1., 3.2., 3.3. και 3.4.)
1. Λόγω των δυνατοτήτων που προσφέρει και της διάδοσής της η
τεχνολογία των πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών παίζει
σημαντικό ρόλο σε όλες τις επιστημονικές, τις οικονομικές και τις
κοινωνικές δραστηριότητες. Η αποδοτικότητα των τομέων αυτών θα
επηρρεάσει σε μεγάλο βαθμό τις κοινωνικο-οικονομικές επιλογές που
διανοίγονται στην Ευρώπη.
Ή δ η τα 2/3 του ΑΕΠ ή το 55% του εργατικού δυναμικού θεωρούται ότι
ασχολούνται με τις δραστηριότητες του τομέα των πληροφοριών
(συγκέντρωση, επεξεργασία, μετάδοση, αποθήκευση, πώληση) και
εξαρτώνται από την αποδοτικότητα της ΤΠ&Τ. 0 ανταγωνισμός μεταξύ
των οικονομικών ζωνών σε παγκόσμιο επίπεδο θα εξαρτηθεί από την
ικανότητα να χρησιμοποιηθεί η ΤΠ&Τ έγκαιρα και αποτελεσματικά για
την επίτευξη των οικονομικών και κοινωνικών στόχων.
Λεδομένου ότι η διάδοση της ΤΠ&Τ διευρύνει τις τεχνικές
ικανότητες, οι τεχνολογίες αυτές είναι ιδιαίτερα επωφελείς για την
Ευρώπη, η οποία είναι υποχρεωμένη όχι μόνο να επιδιώκει την
βέλτιστη χρησιμοποιήση των περιορισμένων φυσικών της πόρων αλλά
και να αντιμετωπίσει τις συσσωρευόμενες αρνητικές επιπτώσεις της
βιομηχανικής παραγωγής στο περιβάλλον και να διευρύνει το σχετικά
σημαντικό επιστημονικό και τεχνικό δυναμικό που διαθέτει.
Η ΤΠ&Τ προσφέρει εξαιρετικές δυνατότητες για την δημιουργία νέων
προϊόντων, διαδικασιών και υπηρεσιών που να ανταποκρίνονται στα
οικονομικά προβλήματα, αλλά το σημαντικότερο είναι, ότι διανοίγει
νέους δρόμους που θα επιτρέψουν να αντιμετωπισθοών τα φλέγοντα
κοινωνικά προβλήματα σε τομείς όπως η υγειονομική περίθαλψη, η
οδική ασφάλεια, η επιμόρφωση των ενηλίκων και άλλα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ιαπωνία, αλλά και άλλες
χώρες, εντείνουν συνεχώς και συγκεντρώνουν τις προσπάθειές τους
στον τομέα της ΤΠ&Τ χρηματοδοτώντας μεγάλα έργα όπως το INS, τους
υπολογιστές της πέμπτης γενιάς, το SDI ή δημιουργώντας ευνοϊκές
συνθήκες με την παροχή κινήτρων για τη συνεργασία στην Ε&Α μεταξύ
των πανεπιστημίων και των εταιριών.
2. Η κοινοτική κλίμακα, το πλαίσιο και τα μέσα θα διευκολύνουν την
προώθηση των δραστηριοτήτων Ε&Α στον τομέα της ΤΠ.
Η έρευνα και οι τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα αυτόν
χαρακτηρίζονται από :
την σπουδαιότητα των δαπανών για Ε&Α που απαιτούνται για την
παρακολούθηση των εξελίξεων στον τομέα. Η ευρωπαϊκή ή η
αμερικανική βιομηχανία ημιαγωγών είναι υποχρεωμένες να δαπανούν
από 7 έως 10% περίπου των ετησίων ακαθαρίστων εσόδων τους στην
Ε&Α.
3 - 2
- την αυξανόμενη ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων (όπου το
χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ δύο γενεών έχει μειωθεί
σε δύο περίπου χρόνια).
- τον σχετικό περιορισμό του ανθρώπινου δυναμικού (περιορισμένος
αριθμός συνθηκών σε τομείς που βρίσκονται σε ταχεία
μετεξέλιξη).
- την αυξανόμενη ανάγκη διεπιστημονικής προσέγγισης των
προβλημάτων.
- την αποδοτικότητα των καινοτομιών που είναι το αποτέλεσμα της
εργασίας που πραγματοποιείται σε μικρές ομάδες πανεπιστημιακών
επιστημόνων ή στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Οι περιορισμοί που θέτει η κατάσταση αυτή (δυσκολία περικοπής των
δαπανών Ε&Α κάτω από ένα ελάχιστο όριο ανερχόμενο σε 5 ως 10% της
παγκόσμιας αγοράς, έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων,
υψηλή τεχνολογική και οικονομικοί κίνδυνοι) είναι δυνατόν να
υπερνικηθούν σε κοινοτικό επίπεδο με τη βοήθεια δράσεων που
προωθούν την συνεργασία και επιτρέπουν :
- τον καθορισμό κοινών στόχων και στρατηγικών.
- την συγκέντρωση των περιορισμένων ανθρώπινων και χρηματικών
πόρων και την αυστηρή κατανομή των εργασιών.
- τις οικονομίες κλίμακος (π.χ. οι ευρωπαϊκές εταιρίες στον τομέα
της ΤΠ είναι υποχρεωμένες να διαθέτουν για την Ε&Α τρεις φορές
περισσότερους πόρους, σε ποσοστό επί των ακαθαρίστων εσόδων
τους, απ'ότι οι αμερικανοί ή οι ιάπωνες ανταγωνιστές τους, με
πολύ πιο πενιχρά αποτελέσματα).
- την διεύρυνση των πεδίων της έρευνας και των εξεταζομένων
τεχνολογικών επιλογών.
- την συντονισμένη και συνεκτική προσέγγιση των θεμάτων που
αφορούν την τυποποίηση και τα συμπληρωματικά μέτρα.
- την παροχή κινήτρων για την ανάπτυξη των τεχνικών ικανοτήτων
και των ειδικευμένων κέντρων που υπάρχουν στο σύνολο της
Ευρώπης, όπως έδειξε η συμμετοχή όλων των κρατών μελών στο
ESPRIT.
3. Για να δοθεί απόκριση στην πρόκληση αυτή και για να αξιοποιηθούν
τα πλεονεκτήματα της κοινοτικής κλίμακας, είναι αναγκαίο να
συνεχιστούν και να ενταθούν οι δράσεις που έχουν αναληφθεί τα
τελευταία χρόνια στο επίπεδο της τεχνολογικής βάσης, αλλά και να
συμπληρωθούν έτσι ώστε να επιτευχθεί η επιθυμητή συνέργεια και να
δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για τις εφαρμογές.
Η διαδικασία αυτή καθιστά αναγκαία μία δέσμη ειδικών συντονισμένων
δράσεων με αντικείμενο ένα αριθμό πρωταρχικών παραγόντων ή θεμάτων τα
οποία σχετίζονται στενά μεταξύ τους :
3 - 3
- διεύρυνση της τεχνολογικής βάσης.
- βελτίωση της χρησιμοποίησης του δυναμικού Ε&Α της βιομηχανίας μέσω
της συνεργασίας και της κατανομής των εργασιών.
- συμβολή στη δημιουργία μιας κοινοτικής αγοράς για τα προϊόντα, τα
είδη εξοπλισμού και τις εφαρμογές της ΤΠ&Τ με την ενίσχυση των
προσπαθειών στους τομείς της τυποποίησης, των διαδικασιών για την
παροχή των εγκρίσεων, και την διακύρηξη διαγωνισμών για κρατικές
προμήθειες.
- την τόνωση της ζήτησης με τη βοήθεια έργων υποδομής, προτύπων
πειραματικών έργων και με την δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την
ευρεία χρησιμοποίηση και τη διάδοση των νέων εφαρμογών.
- την διάδοση της τεχνολογίας σε λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές.
- την βελτίωση του επιπέδου της εκπαίδευσης και κατάρτισης.
4. Όσον αφορά το τεχνολογικό μέρος, το εύρος του πεδίου και τους
στόχους των δράσεων που αφορούν τον τομέα της ΤΠ&Τ και των
εφαρμογών της καθορίζεται σύμφωνα με την εξής διαδικασία :
- προκαταρκτική ανάλυση της στρατηγικής σημασίας της
προβλεπόμενης δράσης για την Ευρώπη.
- καθορισμός σε συνεργασία με τους ενδιαφερομένους εταίρους των
πρωταρχικών παραγόντων και των πεδίων των δράσεων που πρέπει να
αναλυθούν στην συνέχεια.
- εισαγωγή μιας φάσης προσδιορισμού για τον ακριβή και λεπτομερή
καθορισμό των στόχων και την εκτίμηση των απαιτούμενων
ανθρώπινων και χρηματικών πόρων που πρέπει να συγκεντρωθούν.
- συνεχής αξιολόγηση των δράσεων και ετήσια αναθεώρηση του
προγράμματος εργασιών.
Οι προτει νόμενες δράσεις στο πρόγραμμα πλαιίσιο 1987-1991 θα
βασίζονται σε προηγούμενες δράσεις και ειδικότερα :
- στο πρόγραμμα μικροηλεκτρονικής,
- στο πολυετές πρόγραμμα πληροφορικής,
- στο ESPRIT, Φάση I (άρχισε το 1984), και
- στο RACE, Φάση Προσδιοριμού (άρχισε το 1985).
Βασιζόμενοι στις εκτιμήσεις που πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια των
αναφερθέντων προγραμμάτων και σε συνεργασία με τη βιομηχανία, την
επιστημονική κοινότητα, και τις κρατικές διοικήσεις, το νέο πρόγραμμα
πλαίσιο πρέπει να περιλαμβάνει την συνέχιση :
- του ESPRIT I από το ESPRIT II, σύμφωνα με τις συστάσεις του
Συμβουλίου, της Ενδιάμεσης ^Εκθεσης (φθινόπωρο 1985) και της
βιομηχανίας. Στο ESPRIT II η έμφαση θα δοθεί στην ενοποίηση της
3 - 4
τεχνολογίας και οε περισσότερο φιλόδοξα και περισσότερο
ειδικευμένα έργα και θα δοθεί αυξημένη προσοχή στις γενικές
τεχνολογικές απαιτήσεις των προηγμένων εφαρμογών.
- της Φάσης Προσδιορισμού του RACE από την Κυρία Φάση του RACE. Η
κυρία φάση του RACE (που πρόκειται να αρχ·ίσει το 1987) θα
δημιουργήσει την τεχνολογική βάση και θα προσφέρει το πλαίσιο για
την προανταγωνιστική ανάπτυξη των συστημάτων και την διεξαγωγή των
αναγκαίων εργασιών για τον καθορισμό των προδιαγραφών και των
προτύπων τα οποία απαιτούνται για την προοδευτική εισαγωγή της
υποδομής και των υπηρεσιών των ενοποιημένων επικοινωνιών ευρε-ίας
ζώνης.
- της διερευνητικής πανεπιστημιακής έρευνας, ώστε να ενισχυθεί η
ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της βασικής έρευνας που αφορά την
ΤΠ&Τ.
Ωστόσο, μεγαλύτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη νέων
εφαρμογών σε συνεργασία με τους εκάστοτε χρήστες και την αξιοποίηση
της συνέργειας μεταξύ παραλλήλων εξελίξεων.
Οι συμπληρωματικές δράσεις που αφορούν πρωταρχικούς στόχους κοινού
ενδιαφέροντος (και καλύπτουν ορισμένους από τους επτά τομείς που
ανσφέρονται στην πρωτοβουλία IRIS) περιλαμβάνουν την χρησιμοποίηση
ΤΠ&Τ για την πλαισίωση:
- της μάθησης, της διδασκαλίας και της κατάρτισης, που θα επιτρέψει
την κατάργηση ορισμένων από τα εμπόδια που όέτει η απόσταση και οι
δυσκολίες προσπελάσεως στην μάθηση (DELTA).
- της οδικής ασφάλειας, της καθοδήγησης της κυκλοφορίας, και τις
κινητές επικοινωνίες που μπορούν να αντίμετωπισθούν "με την
αξιοποίηση της συνέργειας μεταξύ παραλλήλων τεχνολογικών εξελ-ίξεων
και που μπορούν να οδηγήσουν σε μία ενοποιημένη λύση που να
προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα από άποψη κόστους και απαιτήσεων
υποδομής (DRIVE).
- της βιοπληροφορικής και της ιατρικής πληροφορικής που μπορούν να
ωφεληθούν ως προς το κόστος/απόδοση με τη συστηματική και έγκαιρη
εφαρμογή και ενοποίηση προηγμένης ΠΤ&Π (BICEPS).
Έντονη προσπάθεια καταβάλλεται και για τη διερεύνηση άλλων πεδίων τα
οποία προσφέρονται για την ανάληψη κοινοτικής δράσης και στα επόμενα
δύο χρόνια η προσπάθεια αυτή μπορε-ί να οδηγήσει σε συγκεκριμένες
προτάσεις για την ανάληψη δράσης.
Αυτά είναι:
- το πεδίο της τεχνολογίας εξοπλισμού των εργαστηρίων (βελτίωση της
παραγωγικότητας της Ε&Α) και την τεχνολογ-ία των συναλλαγών που θα
βελτιώσει την ταχύτητα και την ασφάλεια των χρηματικών συναλλαγών,
- άλλα πεδία που συμβάλλουν σε στόχους κοινωνικής σκοπιμότητας στην
Ευρώπη.
Η συνέχιση των προγραμμάτων μικροηλεκτρονικής και πληροφορικής θα
γίνει στα πλαίσια του ESPRIT.
3 - 5
Οι προτεινόμενες δράσεις θα λάβουν τη μορφή προγραμμάτων κοινής
χρηματοδότησης και η πραγματοποιίησή τους θα γίνει σε στενό συντονισμό
με τις άλλες κρατικές και διακρατικές δραστηριότητες.
Οι απαιτούμενοι πόροι θα υπολογισθουν σε συνεργασία με τους
υπεύθυνους φορείς και τις διοικήσεις των κρατών μελών. Ιε αυτό το
πολύ πρώιμο στάδιο και υπό την προϋπόθεση ότι θα εφαρμοσθούν οι
ισχύουσες διατάξεις, τα διατιθέμενα ποσά θα κυμανθούν μεταξύ 3.940
και 4.150 εκατ. ECU για μία περίοδο πέντε ετών.
Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε ένα μικρό μόνο ποσοστό των γενικών
δαπανών που πραγματοποιούνται σε εθνικό επίπεδο από τα κράτη μέλη. Η
προσπάθεια αυτή της Κοινότητας θα εστιασθεί σε σημαντικούς τομείς
στρατηγικής σημασίας και στην τόνωση της εθνολογικής συνεργασίας και
ως εκ τούτου θα έχει επίδραση πολλαπλασιαστική και θα παράγει
αποτελέσυατα που θα υπερκαλύπτουν τις σχετικά περιορισμένες δαπάνες
που απαιτούνται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό.
3.1 - 1
3.1 Τεχνολογία των πληροφοριών
α. Η δράση αυτή καλύπτει το πρόγραμμα ESPRIT, στόχοι του οποίου
είναι :
- να αξιοποιήαει την κοινοτική διάσταση,
- να διευρύνει την τεχνολογική βάση στον τομέα της ΤΠ στο
προανταγωνιστικό επίπεδο, με τη διεύρυνση του πεδ«ίου εφαρμογών
και τις οικονομίες κλίμακος προκειμένου να ανταποκριθεί με
επιτυχία στις απαιτήσεις της παγκόσμιας αγοράς κατά τη δεκαετία
του 1990,
- να βελτιώσει τη χρησιμοποίηση του επιστημονικού και
βιομηχανικού δυναμικού Ε&Α με την προώθηση της συνεργασίας,
- να προετοιμάσει το έδαφος για τη θέσπιση διεθνών προτύπων
γενικής αποδοχής στον τομέα της ΤΠ, και
- να προωθήσει τη μεταφορά τεχνολογίας στον τομέα της ΤΠ με
ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες των μικρών και μεσαίων
επιχειρήσεων.
β. Το πρόγραμμα αναθεωρήθηκε πρόσφατα από ένα ανεξάρτητο φορέα
υψηλού επιπέδου (Επιτροπή Απολογισμού του ESPRIT). Τα
αποτελέσματα της αναθεώρησης αυτής, τα οποία δείχνουν ότι το
ESPRIT έχει εδραιωθεί με επιτυχία και ότι οδεύει προς την
επίτευξη των στόχων του, έχουν υποβληθεί στο Συμβούλιο και το
Κοινοβούλιο (C0M(85)616 τελικό). Εκτός αυτού το ετήσιο πρόγραμμα
εργασίας του ESPRIT είναι ένα μοναδικό μέσο, το οποίο επιτρέπει
τη συνεχή αξιολόγηση του προγράμματος.
Σύμφωνα με τις συστάσεις της Επιτροπής Απολογισμού του ESPRIT,
και ύστερα από εντατικές διαβουλεύσεις με τους εμπειρογνώμονες
της βιομηχανίας, διαμορφώνεται μία κοινή αντίληψη όσον αφορά το
εύρος του πεδίου των εφαρμογών και το περιεχόμενο του
προγράμματος μετά το 1987, γύρω από τους εξής άξονες :
1. Τεχνολογία μικροηλεκτρονικών και περιφερειακών συστημάτων :
Τεχνολογία πυριτίου. Η τεχνολογία του πυριτίου αποτελεί τη
'[Τάση της βιομηχανίας των ολοκληρωμένων κυκλωμάτων και των
διατάξεων που βασίζονται στο πυρίτιο και σε αυτή οφείλεται η
δραματική μείωση του κόστους του ηλεκτρονικού εξοπλισμού η
οποία επήλθε κατά τα τελευταία χρόνια και η οποία θα
εξακολουθήσει και στο μέλλον. Ειδικοί τεχνολογικοί στόχοι θα
είναι π.χ. κυκλώματα με 4 εκατ. κρυσταλλοτριόδους με τη
βοήθεια τεχνολογιών της κλίμακας του 0,5 μικρών και την
ολοκλήρωση σε 3 διαστάσεις.
Σύνθετοι ημιαγωγοί. Η χρησιμοποίηση συνθέτων ημιαγωγών για τα
κυκλώματα υψηλών ταχυτήτων αναμένεται ότι θα παίξει μεγάλο
ρόλο στα μελλοντικά συστήματα υπολογιστών και τηλεπικοινωνιών
καθώς και σε άλλες εφαρμογές. Η Ευρώπη έχει τη δυνατότητα να
γίνει ένας σημαντικός προμηθευτής διατάξεων σύνθετων ημιαγωγών
της οποίας χρησιμοποιούνται σύνθετοι ημιαγωγοί. Η εξασφάλιση
ενός επαρκούς ευρωπαϊκού δυναμικού στον τομέα αυτό απαιτεί τη
σημαντική ανύψωση του σημερινού επιπέδου στον τομέα της ESA.
Σχεδιασμός με τη βοήθεια υπολογιστή (CAD). Η διαθεσιμότητα
συστημάτων CAD για τους σκοπούς ενοποίησης σε πολύ μεγάλη
κλίμακα και την καθολική επιτυχία των προσπαθειών στον τομέα
3.1 - 2
της μικροηλεκτρονικής συνεχίζει να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα.
Τα μελλοντικά έργα στον τομέα των συστημάτων CAD θα
σξιοποί ήσουν τα αποτελέσματα που επετεύχθησαν μέχρι στιγμής
στα πλαίσια του ESPRIT και θα εστιάσουν τις προσπάθειές τους
στα συστήματα υψηλής αποδοτικάτητας και τα θέματα που αφορούν
τις δοκιμές και την τυποποίηση.
Περιφερειακά. Τα περιφερειακά αντιπροσωπεύουν ένα συνεχώς
αυξανόμενο ποσοστό του συνολικού κόστους των συστημάτων ΤΠ. Το
σημαντικό τεχνολογικό άλμα που απαιτείται για την κάλυψη των
μελλοντικών απαιτήσεων της αγοράς προϋποθέτει κατά κύριο λύγο
ουσιαστικές προσπάθειες Ε8Α στους τομείς της μαγνητικής,
οπτικής και μαγνητοοπτικής αποθήκευσης, των εκτυπωτών, των
αισθητήρων και των οθονών.
2. Συστήματα επεξεργασίας πληροφοριών :
- Σχεδιασμός και αρχιτεκτονική συστημάτων. 0 γενικός στόχος
είναι να αποκτήσει η βιομηχανία ΤΠ- τις απαιτούμενες
εγκαταστάσεις που θα της επιτρέψουν να παράγει γρήγορα και
οικονομικά συστήματα υψηλής ποιότητας. Σε 10 χρόνια οι πόροι
που θα απαιτούνται για την ανάπτυξη ενός συστήματος με τα
χαρακτηριστικά ενός συστήματος του 1985 θα πρέπει να
ανέρχονται στο 10% των σημερινών. Επιπλέον, οι νέες
αρχιτεκτονικές για τα συστήματα της ΤΠ θα αναπτύσσονται και
θα αναλύονται βάσει της αξιοπιστίας τους και της
αποδοτικότητάς τους.
- Τεχνολογία των γνώσεων. Η χρησιμοποίηση γνωστικών συστημάτων
αναμένεται
μελλοντικές εφαρμογές της ΠΤ. Το επίπεδο της γενικής έρευνας
που πραγματοποιείται σε συνεργασία στον τομέα αυτό πρέπει να
διατηρηθεί προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι απαιτήσεις του
ανταγωνισμού στη δεκαετία του 1990.
- Επεξεργασία σημάτων, Η ικανότητα της επεξεργασίας της φωνής
και σύνθετων εικόνων αναμένεται ότι θα είναι τα νέα
χαρακτηριστικά που θα παίξουν σημαντικό ρόλο στα μελλοντικά
συστήματα της ΠΤ. Κατά συνέπεια η Ε&Α στον τομέα αυτό θα
αφορά τη συνεχή αναγνώριση της ομιλίας με μεγάλο λεξιλόγιο,
και τα προηγμένα συστήματα επεξεργασίας εικόνων.
3. Ενσωμάτωση της ΠΤ σε συστήματα εφαρμογών :
- Βοηθητικά συστήματα ΠΤ. 0 τομέας αυτός ασχολείται με τη
βασική τεχνολογ ία ΠΤ που εφαρμόζεται στο γραφείο, την
παραγωγή, άλλες επαγγελματικές χρήσεις και στον τομέα της
κατοικίας. Περιλαμβάνει π.χ. την Ε&Α στον τομέα των σταθμών
εργασίας, των υποσυστημάτων I/O πολλαπλών χρήσεων, τα μέσα
διασύνδεσης ανθρώπου μηχανής και τα μέσα διασύνδεσης με το
φυσικό περιβάλλον. Οι επιπτώσεις του τομέα στις
μεσοπρόθεσμες απαιτήσεις της αγοράς αναμένεται ότι θα είναι
ιδιαίτερα σημαντικές.
- Αυτοματισμός εργοστασίων. Οι εφαρμογές της ΤΠ στην παραγωγή
έχουν μεγάλη σημασία για την ευρωπαϊκή οικονομία. 0 βασικός
στόχος είναι η δημιουργία αρχιτεκτονικών ανοικτών
συστημάτων, η προώθηση των συστημάτων CAD/CAM και τα
3.1 - 3
συστήματα ελέγχου των τμημάτων παραγωγής των εργοστασίων. Το
επίπεδο της Ε&Α στον τομέα αυτό πρέπει να ανυψωθεί
σημαντικά.
- Ενοποιημένα συστήματα της ΤΠ. Τα συστήματα αυτά
περιλαμβάνουν έργα γ7α την ενοποίηση της τεχνολογίας τα
οποία βασίζονται σε διαφορετικές τεχνολογίες και
προσανατολίζονται προς επιλεγμένες εφαρμογές.
4. Μέτρα όσον αφορά τη διάδοση των αποτελεσμάτων των έργων στον
τομέα Ε&Α παίζουν σημαντικό ρόλο στην περαιτέρω εξέλιξη της
δράσης.
5. Η συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων σε μεγάλη
κλίμακα στη δράση αυτή θεωρείται ζωτικής σημασίας προκειμένου
να διατηρηθεί ο καινοτομικός της χαρακτήρας, που αποτελεί
προϋπόθεση για την επίτευξη των γενικών της στόχων.
Αναμενόμενα αποτελέσματα :
- να δοθεί στην ευρωπαϊκή βιομηχανία του τομέα της ΤΠ η
δυνατότητα να αντιμετωπίσει με επιτυχία τις απαιτήσεις της
παγκόσμιας αγοράς κατά τη δεκαετία του 1990,
- να διαδοθούν οι τεχνολογίες αυτές στους διαφόρους τομείς της
οικονομίας μας και να οδηγήσουν σε καινοτομίες όσον αφορά τα
προϊόντα, τις διαδικασίες και τις υπηρεσίες.
Κίνητρα για την κοινοτική δράση :
- η συγκέντρωση των πόρων και η κατανομή των εργασιών είναι
απαραίτητη προκειμένου να είναι δυνατός ο ανταγωνισμός με τα
βασικά δημόσια προγράμματα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την
Ιαπων ία,
- Η συντονισμένη προσέγγιση είναι επίσης αναγκαία προκειμένου να
αναπτυχθούν κοινά πρότυπα και να ενθραρρυνθεί η βιομηχανική
συνεργασία στην Ευρώπη.
Οι αντιπρόσωποι της βιομηχανίας εκτιμούν σήμερα το σύνολο των
προσπαθειών που απαιτούνται για την πραγματοποίηση των εργασιών
που περί γράφηκαν σε 30.000 ανθρωποέτη τα οπο-ία πρέπει να
υλοποιηθούν σταδιακά από το 1987 και μετά. Οι εκτιμήσεις αυτές
πρέπει να λάβουν την τελική τους μορφή κατά τη διάρκεια των
επομένων μηνών. Οι προσπάθειες αυτές αναμένεται ότι θα απαιτήσουν
συμβολή της Κοινότητας ανερχόμενη σε 2.200 εκατ. ECU περίπου.
3.2 - 1
3.2. Τεχνολογίες των τηλεπικοινώνιών
Για την ανταγωνιοτικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών η σχέοη
τιμής/απόδοαης των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών παίζει αποφασιτικό
ρόλο στην αναπτυσσόμενη παγκόσμια αγορά. Προκειμένου να διατηρήσει
την ισχυρή της θέση και να παίξει ηγετικό ρόλο στη διαδικασία της
μετάβασης προς μία πλήρως ψηφιακή τεχνολογ-ία, η Ευρώπη θα
χρειασθεί να επενδύσει εγκαίρως στον τομέα των προηγμένων
τηλεπικοινωνιακών τεχνολογιών και να βελτιστοποιήσει τη
χρησιμοποίηση των πόρων της.
Η τηλεματική βιομηχανία στην Ευρώπη και τα ερευνητικά ιδρύματα των
τηλεπικοινωνιακών οργανισμών κατέληξαν σε εκτεταμένη συμφωνία
σχετικά με τον εξής στόχο :
Η ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ
ΕΥΡΕΙΑΣ ΖΩΝΗΣ (IBC) ΩΣ ΤΟ 1995 ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΗ ΣΤΑ ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΑ ΨΗΦΙΑΚΑ
ΔΙΚΤΥΑ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (ISDN)
και διατύπωσαν κοινές απαιτήσεις για :
την Ε&Α στον τομέα της προηγμένης τεχνολογίας των επικοινών ιών
στην Ευρώπη (RACE)
με στόχο τη δημιουργία μιας τεχνολογικής βάσης για τη σταδιακή
εισαγωγή κοινοτικής υποδομής και υπηρεσιών ενοποιημένων
επικοινωνιών ευρείας ζώνης.
Το πρόγραμμα RACE διακρίνει διάφορες φάσεις ή στάδια εργασιών τα
οποία αντιστοιχούν στο σταδιακά καλύτερο προσδιορισμό των στόχων
και των απαιτήσεων. Συγκεκριμένα :
Φάση προσδιορισμού (αποφασιστηκε το 1985), για την πραγματοποίηση
των αρχικών εργασιών που απαιτούνται προκειμένου να εστιασθε-ί με
ακρίβεια το κύριο πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης στις μελλοντικές
λειτουργικές απαιτήσεις του δικτύου, τα προβλήματα των τερματικών
και τις μελλοντικές εφαρμογές, και για την αξιολόγηση βασικών
τεχνολογικών επιλογών.
Φάση I (1987-1991) με τους εξής στόχους :
δημιουργία τεχνολογικής βάσης για τις ενοποιημένες
επικοινωνίες ευρείας ζώνης,
τις προανταγωνιστικές αναπτυξιακές εργασίες που απαιτούνται
για τη δημιουργία εγκαταστάσεων δοκιμών και υπηρεσιών για
τους σκοπούς της επίδειξης των συστημάτων ενοποιημένων
επικοινωνιών ευρείας ζώνης,
την πλαισίωση του έργου των προγραμμάτων CEPT και OCITT
όσον αφορά τη διατύπωση κοινών προτάσεων για τις
προδιαγραφές και τα πρότυπα.
Φάση II (1991-1996), η οποία εξαρτάται από τα αποτελέσματα της
φάσης I και θα έχει γενικούς στόχους που αφορούν την ανάπτυξη της
τεχνολογικής βάσης για τη βελτίωση του εξοπλισμού και των
υπηρεσιών των ενοποιημένων επικοινωνιών ευρείας ζώνης πέρα από το
1995.
3.2 - 2
β. Πεδίο δράοης (Φάση I) :
1. Ειδικά θέματα τεχνολογίας των συστημάτων :
Το μέρος 1 αφορά τις ενοποιημένες επικοινωνίες ευρείας ζώνης από
την άποψη της τεχνολογίας των συστημάτων και εξετάζει την
αρχιτεκτονική των συστημάτων, τα περιβάλλοντα των συνδρομητών, τα
υποσυστήματα των δικτύων και θέματα που αφορούν τη λειτουργία και
τη συντήρηση.Στο πλαίσιο αυτό, το μέρος 1 θα περιλάβει και τα
δίκτυα ISDN καθώς και μορφές εναλλακτικών μέσων και συνδυασμών
μέσων.
Οι εργασίες αποβλέπουν σε τρεις στενά συνδεόμενους αλλά χωριστούς
στόχους :
- τη διερεύνηση και τον προσδιορισμό της εξέλιξης των συστημάτων
IBC,
την αναγνώριση και τον προσδιορισμό των λειτουργικών απαιτήσεων
που θα αποτελέσουν τους στόχους της Ε&Α στον τομέα των
υποσυστημάτων και των βασικών τεχνολογικών επιπέδων, και
τον προσδιορισμό των δοκιμών και του ελέγχου καταλληλότητας που
απαιτείται πριν εξετασθεί η δυνατότητα ανάπτυξης σε πλήρη
κλίμακα, δηλ. ο προσδιορισμός των απαιτήσεων για τους σκοπούς
της επίδειξης και της δοκιμαστικής λειτουργίας.
2. 'Ερευνα σχετικά με τις απαιτήσεις των χρηστών και των
παρεχόντων υπηρεσίες :
Η κατανόηση των απαιτήσεων των χρηστών και των παρεχόντων
υπηρεσίες είναι η βασική προϋπόθεση για την επινόηση και το
σχεδιασμό της μελλοντικής υποδομής και των υπηρεσιών. Ορισμένες
απαιτήσεις μπορούν να εκτιμηθούν με αρκετή ακρίβεια με γνώμονα την
πείρα του παρελθόντος και να χρησιμεύσουν ως κατευθυντήριοι στόχοι
για την τεχνολογική ανάπτυξη. Ωστόσο, οι νέες υπηρεσίες και οι
αρχές λειτουργίας που ισχύουν για τους χρήστες και τους παρέχοντες
υπηρεσίες απαιτούν προσεκτική έρευνα. Η έρευνα αυτή αποτελεί από
μόνη της μία σημαντική διεπιστημονική προσπάθεια Ε&Α.
Η πείρα του παρελθόντος, όσον αφορά την καθιέρωση νέων
επικοινωνιακών υπηρεσιών, δείχνει καθαρά τους κινδύνους που
συνεπάγεται ο διαχωρισμός της έρευνας των τεχνικών από τις
εμπειρικές εφαρμογές και την έρευνα των αναγκών του χρήστη. Κατά
συνέπεια, το μέρος 2 προβλέπεται να έχει ως αντικείμενο τη σύνδεση
μεταξύ των χρηστών και αυτών που παρέχουν υπηρεσίες από τη μια
μεριά και την ανάπτυξη των τεχνολογικών επιλογών από την άλλη.
3. Κύριες και βοηθητικές τεχνολογίες :
Το μέρος αυτό αφορά τις τρεις βασικές οικογένειες τεχνολογιών στις
οποίες θα βασισθεί η υλοποίηση των επόμενων γενεών των
ενοποιημένων επικοινωνιών ευρείας ζώνης :
3.2 - 3
- ηλεκτρονικές διατάξεις χρησιμοποιούμενες στις επικοινωνίες,
- οπτική και οπτικο-ηλεκτρονική, και
- σχεδιασμός των εργαλείων για τα συστήματα επικοινωνιών.
0 στόχος της Ε&Α σε αυτούς τους τομείς θα είναι η βελτίωση των
χαρακτηριστικών επιδόσεων των εφαρμογών των τομέων αυτών στις
τηλεπικοινωνίες, δηλαδή
- των επιδόσεων όσον αφορά το εύρος ζώνης και τη δυνατότητα
συνδυασμού πολλαπλών συστημάτων,
- τη συμβατότητα των συστημάτων, τη δυνατότητα τυποποίησης, και
το κόστος κύκλου ζωής, όπου λαμβάνεται υπόψη και η ποιότητα, η
αξιοπιστία λειτουργίας και η συντήρηση.
Παρόλο που ο κύριος στόχος του μέρους 3 αφορά το επίπεδο της
βασικής τεχνολογίας, το μέρος αυτό περιλαμβάνει και ορισμένες
σκέψεις που αφορούν τα υποσυστήματα, δεδομένου ότι ορισμένες
διατάξεις (π.χ. οι μικροεπεξεργαστές) αποτελούν, από άποψη
πολυπλοκότητας, οι ίδιες υποσυστήματα.
4. Λογικό ειδικών επικοινωνιών :
Το μέρος αυτό πραγματεύεται θέματα έρευνας και ανάπτυξης λογικού
που αφορούν τις εφαρμογές στις τηλεπικοινωνίες. Ως δεδομένο
λαμβάνεται ότι η πρόοδος στον τομέα της τεχνολογίας λογικού η
οποία αποτελεί το στόχο τόσο των εθνικών προγραμμάτων όσο και του
ESPRIT, θα πραγματοποιηθεί και ότι οι εργασίες στα πλαίσια του
RACE θα επωφεληθούν από την πρόοδο αυτή.
Σημαντική προσπάθεια θα απαιτηθεί για την ανάπτυξη των κατάλληλων
εργαλείων που θα πληρούν ταυτόχρονα τις λειτουργικές και
διαχειριστικές απαιτήσεις των τηλεπικοινωνιών. Αυτό ισχύει
ιδιαίτερα όσον αφορά τις ενοποιημένες επικοινωνίες ευρείας ζώνης,
οι οποίες θα απαιτήσουν μ-ία πολύ εκτεταμένη σύνθετη και
λειτουργικά πολύπλευρη εφαρμογή του λογικού.
5. Τεχνολογίες τερματικών :
Η ύπαρξη μιας αποδοτικής και φθηνής τεχνολογίας ενοποιημένων
επικοινωνιών ευρείας ζώνης αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για τη
δημιουργία υπηρεσιών ευρείας ζώνης, αλλά για να επαρκέσει πρέπει
να πραγματοποιηθεί? ταυτόχρονα σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη
σχέση κόστους/απόδοσης της τεχνολογίας των τερματικών.
Οι ενοποιημένες επικοινωνίες ευρείας ζώνης αποβλέπουν τελικά στην
εξυπηρέτηση του κοινού εν γένει, δηλ. δεν πρέπει να εξετάζονται ως
ειδικευμένες υπηρεσίες που εξυπηρετούν την κοινότητα των
επιχειρηματιών, η οποία είναι ενδεχομένως διατεθημένη να αναλάβει
το σχετικά υψηλό κόστος των συστημάτων. Η μεγάλη διάδοση των
ενοποιημένων επικοινωνιών ευρείας ζώνης και η γενική αποδοχή τους
προϋποθέτει σημαντική μείωση του κόστους τους.
3.2 - 4
Ο τερματικός εξοπλισμός με τα κατάλληλα χαρακτηριστικά που
επιτρέπουν την εύκολη χρήση και την ορθή σχέση κόστους/απόδοσης,
θα απαιτήσει μεγάλες τεχνολογικές προόδους και παρατεταμένες
προσπάθειες σε μεγάλη κλίμακα. Το είδος αυτό της τεχνολογίας δεν
πρέπει να αναμένεται ότι θα επωφεληθεί αυτομάτως από τις εφαρμογές
στον τομέα των επιχειρήσεων.
Το μέρος 5 προσδιορίζει την Ε&Α που υπόσχεται να προσφέρει τον
απαιτούμενο βαθμό αποδοτ ι κότητας ώστε να γίνει δυνατή η
χρησιμοποίηση από το κοινό με επαρκές χαμηλό κόστος.
Σκοπός του RACE είναι να εξασφαλίσει μια ισχυρή, αν όχι ηγετική
θέση για τις βιομηχανίες παραγωγής και τις υπηρεσίες στον τομέα
των επικοινωνιών ευρείας ζώνης και να επιταχύνει τη δημιουργία
μιας ισχυρής και ανταγωνιστικής κοινοτικής αγοράς
τηλεπικοινωνιακού υλικού και υπηρεσιών. Η φάση I θα οδηγήσει στη
δημιουργία μιας κοινής τεχνολογικής βάσης και θα συμβάλει στη
σύγκλιση των τεχνικών και των λειτουργικών προδιαγραφών, η οποία
έχει αποφασιστική σημασία για τη δημιουργία μιας κοινοτικής αγοράς
συστημάτων υποδομής, εξοπλισμού και υπηρεσιών ευρείας ζώνης.
δ. 0 στόχος να τεθούν κατά τη δεκαετία του 1990 στη διάθεση των
οικονομιών της Ευρώπης τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες που να κατέχουν
την πρώτη θέση από άποψη κόστους/απόδοσης μπορεί να
πραγματοποιηθεί μόνο αν αξιοποιηθεί πλήρως το σύνολο του δυναμικού
της Ευρώπης όσον αφορά την τεχνολογία, τη βιομηχανική
δυναμικότητα, τους ανθρώπινους πόρους, τις αγορές και τους
χρηματοδοτικούς πόρους. Η συντονισμένη προσέγγιση παρέχει
πλεονεκτήματα κλίμακας και εύρους συγκρίσιμα με αυτά που διαθέτουν
οι κύριοι ανταγωνιστές της Ευρώπης. Οι επενδύσεις που συνδέονται
με την ανάπτυξη είναι τόσο υψηλές ώστε υπερβαίνουν κατά πολύ τις
επενδυτικές δυνατότητες των φορέων και τις βιομηχανίες στα πλαίσια
των εθνικών αγορών.
Το πρόγραμμα RACE, το οποίο θα πραγματοποιηθεί με τη συμμετοχή
όλων των κρατών μελών, θα αποτελέσει το όργανο για την αξιοποίηση
των σημαντικών τεχνολογικών ικανοτήτων που διαθέτει η Ευρώπη σε
τομείς όπως η οπτικο-ηλεκτρονική, οι προηγμένοι ημιαγωγοί και το
λογικό για τα τηλεπικοινωνιακά συστήματα ευρείας ζώνης πολλαπλής
χρήσεως. Με τον τρόπο αυτό θα καλυφθούν, σε κοινοτική κλίμακα, οι
ανάγκες της βιομηχανίας για φθηνά, αξιόπιστα και ασφαλή συστήματα
για τη μετάδοση δεδομένου ήχου και εικόνων και θα δημιουργηθεί μια
μεγάλη ποικιλία επικοινωνιακών και ψυχαγωγικών υπηρεσιών για τη
χρήση του κοινού.
ε. Το 1984 έγινε μία επιχείρηση σχεδιασμοώ από τη βιομηχανία και τους
οργανισμούς τηλεπικοινωνιών κατά την οποία προσδιορίστηκε η
προανταγωνιστική προσπάθεια που θα προσέφερε τα σημαντικά
πλεονεκτήματα της κοινοτικής κλίμακας. Η επιχείρηση αυτή
σχεδιασμού κατέληξε στην εκτίμηση της προσπάθειας σε 14.000
ανθρωποώρες περίπου κατανεμόμενες σε πέντε χρόνια. Το Συμβούλιο
των υπουργών καθόρισε με απόφασή του τον Ιούλιο του 1985 μία φάση
3.2 - 5
προσδιορισμού, στα πλα-ίσια της οπο?ίας θα προσδιορισθε-ί η κλ*ί·μακα
και το εύρος της προσπάθειας που πρέπει να καταβληθεί κατά την
κυρία φάση.
Σε αυτή τη βάση και υπό την προϋπόθεση ότι η Κοινότητα θα συμβώλει
κατά 50% στη χρηματοδότηση, η εκτίμηση αυτή ανέρχεται σε 1.000
εκατ. ECU.
Το Συμβούλιο των υπουργών καθόρισε με απόφασή του τον Ιούλιο του
1985 μία δεκαοκτάμηνη φάση καθορισμού, η οποία θα προσδιορίσει
περαιτέρω την κλίμακα και το εύρος των προσπαθειών στα πλα-ίσια της
δράσης αυτής.
3.3 - 1
3.3 Ενοποίηση των τεχνολογιών των πληροφοριών και των
τηλεπικοινωνιών οτα πλαίσια νέων εφαρμογών και υπηρεσιών
κοινής ωφελεί ας
Η πρόοδος στις τεχνολογίες των πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών
(ΤΠ&Τ) μεταμορφώνει ταχύτατα τις κοινωνικοοικονομικές ουνθήκες και τη
βάοη της παγκόσμιας οικονομίας. Αυτό προσφέρει νέες δυνατότητες για
τη λύση των σημερινών και των μελλοντικών κοινωνικών προβλημάτων σε
όλους τους τομείς της ζωής. Τα οφέλη από τις αλλαγές αυτές θα
εξαρτηθούν από την κατάκτηση των τεχνολογιών αυτών και τη συνειδητή
επιλογή και εφαρμογή τους η οποία θα κατευθύνεται από τις ανάγκες και
τις βλέψεις της κοινωνίας. Η επιτυχής αξιοποίηση αυτών των νέων
δυνατοτήτων απαιτεί μια καλά μελετημένη και συστηματική προσέγγιση
στην οποία πρέπει να συμμετέχουν οι εκάστοτε κύριοι φορε>ίς, δεδομένου
ότι στις περισσότερες περιπτώσεις οι παραδοσιακοί τομείς υπόκεινται
σε βαθειές αλλαγές.
Εκτός από την άμεση εφαρμογή της ΤΠ&Τ, η ενοπο-ίηση με άλλες
τεχνολογίες, η οποία θα οδηγήσει στη δημιουργία νέων εφαρμογών και
υπηρεσιών, προσφέρει σημαντικές δυνατότητες για το μέλλον, τόσο ως
προς τις οικονομικές ευκαιρίες που προσφέρονται, όσο και ως προς τη
συμβολή σε στόχους κοινωνικής σκοπιμότητας στην Ευρώπη.
Α. Η ενοποίηση της ΤΠ&Τ με
τη μάθηση και τη διδασκαλία επιτρέπει την υλοποίηση
προηγμένων αντ ι λήψεων ανοικτής μάθησης η οπο^ία δεν θα
προσφέρει μόνο βελτιωμένα εργαλεία στην εκπαιδευτική
κοινότητα αλλά θα εξαλείψει τους περιορισμούς όσον αφορά την
πρόσβαση στη μάθηση (DELTA),
την οδική ασφάλεια και τις κινητές επικοινωνίες προσφέρει
ένα ισχυρό μέσο για τη μείωση των οδικών ατυχημάτων, τη
βελτίωση της οργάνωσης της κυκλοφορίας και συνεπώς τη
βελτίωση της οικονομιίας των μεταφορών (DRIVE),
τη βιοπληροφορική και την ιατρική πληροφορική που μπορεί να
αναπτυχθεί έτσι ώστε να συμβάΧει στη βελτίωση της έρευνας,
της διαγνωστικής και της υγειονομικής περίθαλψης (BICEPS),
την τεχνολογία των εργαστηρίων προσφέρει σημαντική βελτίωση
στην παραγωγικότητα της έρευνας, της ανάπτυξης και του
πειραματισμού (PERT),
την τεχνολογία των χρηματικών συναλλαγών προσφέρει
πλεονεκτήματα προς την κατεύθυνση της δημι ουργ-ίας σε
κοινοτικό επίπεδο υπηρεσιών χρηματικών συναλλαγών, αγορών
καθώς και στη μείωση του εγκλήματος (DIME).
Υπόβαθρο και μέθοδος καθορισμού των δράσεων :
0 προσδιορισμός των δράσεων αυτών ε*ίναι απόρροια των διαβουλεύσεων
μεταξύ των εκάστοτε φορέων. Στο C0M(85)350 και C0M(85)530 "η Ευρώπη
της Τεχνολογίας" καθορίζονται τα πεδ>ία για τα οποία η Επιτροπή
διατυπώνει προτάσεις για την ανάληψη δράσης. /Οπως διαπιστώθηκε στο
3.3 - 2
πλαίσιο του προγράμματος IRIS ορισμένοι από τους στόχους αυτούς
αντιστοιχούν στην αντίληψη της Κοινότητας σχετικά με τις
κοινωνικοπολιτικές προτεραιότητες.
Για τον καθορισμό των δράσεων αυτών απαιτείται μία σειρά βημάτων :
1) μία αρχική ανάλυση,, στα πλαίσια της υπηρεσίας, της σημασίας
καϊ της πιθανής "προστιθέμενης αξΛαςΜ πόΰ θα προσέφερε η
κοινοτική προσέγγιση με στόχο τον προσδιορισμό των γενικών
στόχων και των πεδίων δράσης,
2) διερευνητική μελέτη και προσδιορισμός των επιμέρους στόχων
καϊ της καλύτερης προσέγγισης που θα επέτρεπε την
αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση του συνόλου των πόρων της
Κοινότητας με συμμετοχή με τους βασικούς φορείς,
3) προετοιμασία των προτάσεων για συντονισμένες δράσεις που θα
επέτρεπαν στην Κοινότητα να λάβει μέτρα στα πλαίσια των
εθνικών και διεθνών δραστηριοτήτων,
4) έναρξη της φάσης προσδιορισμού που θα χρησιμεύσει για τη
συστηματική ανάπτυξη της δράσης από τους εκάστοτε βασικούς
φορείς,
5) εφαρμογή η οποία συμπεριλαμβάνει περιοδική επισκόπηση και
αξιολόγηση των εξελίξεων οι οποίες ενδέχεται να καταστήσουν
αναγκαία την προσαρμογή των στόχων και της προσέγγισης,
6) συνεχής κριτική αξιολόγηση και προσαρμογή με γνώμονα την
πείρα που αποκτήθηκε κατά την εφαρμογή.
Το πρώτο βήμα κατευθύνεται από τις προτεραιότητες που έχει θέσει η
Κοινότητα και τον πολιτικό προσανατολισμό του Συμβουλίου και του
Κοινοβουλίου όπως αυτός ερμηνεύεται στον τομέα της ΤΠ&Τ.
Κατά τη διάρκεια του δεύτερου βήματος κάθε δράση υπόκειται σε
συστηματική μελέτη η οποία χρησιμοποιεί και εξωτερικούς
εμπειρογνώμονες. Οι οργανισμοί με τα περισσότερα προσόντα
προσδιορίζονται σε ανοικτή διαδικασία υποβολής προσφορών που
δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα.
Το τρίτο βήμα θεωρείται ως "επιχείρηση σχεδιασμού" και συνεπάγεται τη
συστηματική συμμετοχή των κυρίων φορέων στην ανάπτυξη των προτάσεων
δράσης.
Η φάση προσδιορισμού αντιπροσωπεύει το τελευταίο βήμα πριν από τη
θέση σε εφαρμογή της δράσης. Αποτελεί ται από τις αρχικές εργασίες που
απαιτούνται για τον έλεγχο της καταλληλότητας των στόχων, της
προσέγγισης και την αξιολόγηση των απαιτήσεων για την πραγματοποίησή
τους.
Η αξιολόγηση αρχίζει αμέσως με τη θέση σε εφαρμογή και εκτείνεται
τόσο στις εξωτερικές αλλαγές, δηλ. στις απαιτήσεις, στην εξέλιξη της
τεχνολογίας καθώς και στην πρόοδο των έργων που αποτελούν τη δράση.
Σε διαστήματα ενός έτους επανεξετάζεται συστηματικά το πρόγραμμα
εργασιών και η κατανομή των πόρων.
3.3 - 3
Σε ένα κατάλληλο στάδιο της εφαρμογής μία ανεξάρτητη έκθεση θα
βοηθήσει το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να αξιολογήσουν τη δράση με
γνώμονα τους στόχους της.
Γ ια καθένα από τα θέματα που περί γράφονται παρακάτω υπάρχει ένδειξη
σχετικά με το στάδιο στο οποίο θα πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί.
Β. Άλλες δράσεις που αποβλέπουν ειδικότερα σε στόχους κοινωνικής
σκοπιμότητας θα προσδιοριστούν κατά τη διάρκεια των επομένων μηνών
σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που έχουν δοθεί από το Συμβούλιο για
την Έρευνα το Δεκέμβριο του 1985 κατά τη διάρκεια των συζητήσεων
για το IRIS.
Στο πλαίσιο αυτό, θα αναληφθεί η εκπόνηση προκαταρκτικών μελετών
προκειμένου να διερευνηθούν οι δυνατότητες κοινοτικών πρωτοβουλιών
σε τομείς πρωταρχικής σημασίας που ως στόχους έχουν μεταξύ άλλων :
- καλύτερη υγεία,
- περισσότερη ασφάλεια,
- καλύτερες υπηρεσίες και περισσότερες διευκολύνσεις για τους
ανθρώπους της υπαίθρου.
* *
*
Οι εκτιμήσεις των πόρων βασίζονται σε λεπτομερή προγράμματα εργασιών.
Ως εκ τούτου δεν είναι δυνατό να δοθούν αξιόπιστα στοιχεία σε αυτό το
πρώιμο στάδιο. Παρ'όλα αυτά, με βάση τις αρχικές εκτιμήσεις η
συμβολή της Κοινότητας υπολογίζεται ότι θα ανέλθει σε 700 ως 900
εκατ. ECU.
3.3 - 4
DELTA (Ανάπτυξη των μεθόδων μάθησης στην Ευρώκη με τη βοήθεια της
τεχνολογικής προόδου)
α. Η κατάρτιση του πληθυσμού μπορεί ορθώς να θεωρηθεί ως ο πιο
σημαντικός πόρος της Ευρώπης. Με τις ταχει'ες μεταβολές των
ανθρώπινων δραστηριοτήτων, η σημασία της εκπαίδευσης και
κατάρτισης καθόλη τη διάρκεια της ενεργού ζωής αυξάνεται και μαζιί
με αυτή αυξάνεται η ανάγκη να επεκταθε*' η σχολική εκπαίδευση και
να γίνει περισσότερο ευέλικτη και προσαρμόσιμη στις ανάγκες των
διδασκόντων και των διδασκομένων. Η πρόοδος της ΤΠ&Τ παρέχει τη
δυνατότητα να καταργηθούν τα εμπόδια που θέτει η απόσταση και τα
τυπικά προσόντα και παρέχει τη δυνατότητα να υλοποιηθούν οι
προηγμένες αντιλήψεις που αφορούν την ανοικτή μάθηση (δηλ. α
προσέγγιση της μάθησης όπου τα εμπόδια που θέτουν τα τυπικά
προσόντα, ο τόπος κατοικίας και ο χρόνος εέναι μειωμένα).
Η τεχνολογία της μάθησης αντιπροσωπεύει εξάλλου μια μεγάλη
ευκαιρία στο επίπεδο της παγκόσμιας αγοράς, για την κοινοτική
βιομηχανία εξοπλισμού και υπηρεσιών και για τα εκπαιδευτικά
επαγγέλματα.
To DELTA αποβλέπει στο συντονισμό της ανάπτυξης από τη βιομηχανία
και τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της Κοινότητας του εξοπλισμού, των
συστημάτων και των εργαλείων για την προηγμένη ανοικτή μάθηση. Η
δράση αυτή θα επιτρέψει τη συνεργασία στο κοινοτικό επίπεδο των
πιθανών χρηστών και των παραγωγών των συστημάτων ανοικτής μάθησης
και του συναφούς εξοπλισμού, παρέχοντας με τον τρόπο αυτό στην
Κοινότητα τη δυνατότητα να επιτύχει οικονομίες κλ*ίμακος και
εύρους οι οποίες σήμερα δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν. Το
DELTA θα αξιοποιήσει τη συνέργεια με τις δράσεις που βρίσκονται
σήμερα εν εξελίξει στον τομέα των τεχνολογιών των πληροφοριών
(ESPRIT) και των τηλεπικοινωνιών (RACE).
Το πρόγραμμα προσδιορίζει τις τεχνολογικές προσπάθειες που
απαιτούνται ώστε να επιτευχθούν οι ακόλουθοι στόχοι :
1988-90: κατάργηση των εμποδίων που θέτει η απόσταση και η
προσπέλαση των πληροφοριών με την προσαρμογή της
υποδομής, των συστημάτων, του εξοπλισμού και της
τεχνολογίας που ήδη υπάρχουν,
1990-95: βελτίωση του χειρισμού και της προσπέλασης των
πληροφοριών, βασιζόμενη στην προοδευτική εισαγωγή
ψηφιακής τεχνολογίας που θα συμπληρώνεται από
ειδικά διδακτικά χαρακτηριστικά,
1995-2000: διδακτικά βοηθήματα τεχνητής νοημοσύνης,
βασιζόμενα στα χαρακτηριστικά της "5ης γενεάς"
υπολογιστών και τις ενοποιημένες επικοινωνίες
ευρείας ζώνης (IBC).
β. Πεδίο :
1. Διεπιστημονικός συντονισμός όσον αφορά τις σημερινές και τις
μελλοντικές απαιτήσεις για τα διδακτικά μέσα :
3.3 - 5
Η έγκαιρη κατανόηση των απαιτήσεων και των δυνατοτήτων θα
επιτρέψει τη δημιουργία συνθηκών συνέργειας, την κατανομή των
εργασιών και τη συνεργασία στο σύνολο της Κοινότητας,
βελτιώνοντας με τον τρόπο αυτό την αποτελεσματικότητα των
διαθέσιμων πόρων.
Η υποστήριξη της διαδικασίας αυτής και η βελτιστοποίηση της
χρησιμοποίησης των κοινοτικών πόρων καθώς και η εστίαση των
προσπαθειών απαιτούν μια συστηματική ανάλυση και αξιολόγηση των
διδακτικών συστημάτων και των λειτουργιών τους. Αυτό θα
πραγματοποιηθεί με την ανάπτυξη ενός υποδείγματος αναφοράς για τα
διδακτικά συστήματα (LSRM).
2. Τεχνολογία της μάθησης και ESA συστημάτων :
0 τομέας αυτός περιλαμβάνει τη συστηματική ανάπτυξη των ειδικών
χαρακτηριστικών σύμφωνα με τις απαιτήσεις των διδασκομένων και
τις απαιτήσεις για τη σύνταξη διδακτικού και τη διδασκαλεία. Το
πρόγραμμα θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση της παροχής
πληροφοριών στον διδασκόμενο, την επικοινωνία μεταξύ των
διδασκομένων και των επιμελητών σπουδών/διδασκόντων, τη
διευκόλυνση της εκπόνησης διδακτικού και την οικονομία και τη
διαχείριση του όλου συστήματος.
3. Δοκιμή και έλεγχος καταλληλότητας ;
Η σημασία του ανθρώπινου παράγοντα στον τομέα αυτό απαιτεί την
προσεκτική δοκιμή της τεχνολογίας και των μεθόδων της μάθησης σε
όλα τα στάδια της ανάπτυξής τους. Το πρόγραμμα προβλέπει τη
δημιουργία ενός δορυφορικού ανοικτού συστήματος δοκιμών το οποίο
θα είναι προσπελάσιμο από όλα τα μέρη της Κοινότητας.
4. Ανάπτυξη της ικανότητας συνδυασμένης λειτουργίας :
Για την επίτευξη οικονομιών και ευελιξία στη χρησιμοποίηση των
πολλαπλών μέσων είναι αναγκαίο να εξασφαλισθεί η δυνατότητα
συνδυασμένης λειτουργίας. Αυτό απαιτεί πρώτα απίόλα εκτός από τις
εργασίες τυποποίησης που διεξάγονται στον τομέα της ΤΠ&Τ την
ανάπτυξη ειδικών προτύπων και συμβάσεων για τις εφαρμογές τα
οποία θα διευκολύνουν την πρόοδο στον τομέα αυτό.
5. Δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών :
Μολονότι η τεχνολογία της μάθησης παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα
και προσφέρει επωφελείς λύσεις, η διαδικασία αυτή θα καθυστερήσει
εκτός εάν ληφθούν συμπληρωματικά μέτρα για τη μείωση των εμποδίων
συμμετοχής.
γ. To DELTA θα βοηθήσει ώστε να επιταχυνθεί η δημιουργία νέων
τεχνικών, μέσων και εργαλείων για την πλαισίωση της μάθησης και
ιδιαίτερα η υλοποίηση νέων μεθόδων ανοικτής μάθησης. Θα προσφέρει
τις τεχνολογίες στους εκπαιδευτικούς και τους διδασκόμενους που
θα επιτρέψουν να μειωθούν τα εμπόδια που θέτει η απόσταση και η
προσπέλαση των πληροφοριών.
3.3 - 6
δ. Στον αναπτυσσόμενο αυτό τομέα το ειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό
είναι περιορισμένο και αραιό κατετμημένο σε όλη την Κοινότητα.
Παράλληλα με τις προσπάθειες για την εκμετάλλευση των δυνατοτήτων
που διανοίγονται στον τομέα της τεχνολογίας της μάθησης θα εκ ναι
επίσης αναγκαίο να συγκεντρωθούν οι προσπάθειες με τη βοήθεια του
συντονισμού και της κατανομής των εργασιών σε ένα καθορισμένο
πλαίσιο στόχων και μέτρων. Οι δυνατότητες για τη βιομηχανία θα
εξαρτηθούν από την επάρκεια του μεγέθους της αγοράς που μπορεκ να
προσφέρει το κοινοτικό πλακ'σιο. To DELTA θα αποτελέσει το μέσο
για την καλύτερη χρησιμοποίηση των πόρων και για την προσέλκυση
πόρων από τη βιομηχανία.
ε. Οι πόροι που σύμφωνα με τις εκτιμήσεις θεωρούνται αναγκακοι θα
καθορισθούν σε μεταγενέστερο στάδιο.
3.3 - 7
DRIVE (Ειδικά συστήματα οδικής ασφαλείας και οχήματα με τεχνητή
νοημοσύνη στην Ευρώπη)
α. Κάθε χρόνο 55.000 άνθρωποι σκοτώνονται και 1,8 εκατ. άνθρωποι
τραυματίζονται στους δρόμους της Κοινότητας. Το συνολικό
κοινωνικό κόστος αυτών των ατυχημάτων ε*ίναι πολύ υψηλό και έχει
υπολογισθεί ότι θα ήταν δυνατή η εξοικονόμηση 3,2 δισεκατ. ECU το
χρόνο αν εφαρμόζονταν οι τεχνολογίες των πληροφοριών και των
τηλεπικοινωνιών για την αποφυγή των αυτοκινητιστικών συγκρούσεων.
Εκτός αυτούς τα έμμεσα αποτελέσματα της οδικής ασφαλείας στην
ποιότητα της ζωής και την οικονομία ε«ίναι σημαντικά και
πολυάριθμα π.χ. η συμφόρηση των δρόμων.
Οι πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα της ΤΠ&Τ προσφέρουν νέους και
περισσότερο αποτελεσματικούς από την άποψη του κόστους τρόπους
για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας και τη διαχείριση των
μεταφορών εν γένει.
β. Πεδίο :
To DRIVE θα περιέχει ειδική για τις εφαρμογές Ε&Α&Ε&Δ που θα
αφορά κυρίως θέματα τεχνολογίας συστημάτων και ενοποίησης
συστημάτων.
1. Συστήματα αποφυγής ατυχημάτων :
0 τομέας αυτός ασχολείται με την ενοπο+ηση διαφόρων ηλεκτρονικών
υποσυστημάτων που αφορούν την ασφάλεια σε ένα ενοποιημένο σύστημα
ελέγχου και διαχείρισης των οχημάτων.
2. Συστήματα επικοινωνίας οχημάτων :
Στην επόμενη δεκαετία, η κινητή τηλεφωνία θα ανήκει στο βασικό
εξοπλισμό των οχημάτων. Η υποδομή που θα δημιουργηθειί για την
υπηρεσία αυτή μπορεί ταυτόχρονα να χρησιμεύσει και για
λειτουργίες που αφορούν την ασφάλεια και τη διαχείριση της
κυκλοφορίας.
3. Διαχείριση και έλεγχος της κυκλοφορίας :
H χρησιμοποίηση της ΤΠ&Τ ως μέρους μιας ενοποιημένης τεχνολογίας,
θα επιτρέψει την επ·ίτευξη σημαντικής προόδου όσον αφορά την
κυκλοφοριακή αποσυμφόρεση, την οδήγηση στις πόλεις, την παράκαμψη
σημείων όπου έχει σημειωθεί! συμφόρηση και την ελευθέρωση των
δρόμων σε καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης.
γ. To DRIVE επιδιώκεται να αποτελέσει το πλαίσιο που θα επιτρέψει
στη βιομηχανία και στις διοικήσεις να αναπτύξουν σε ευρωπαϊκό
επίπεδο τα μέσα για να επιτύχουν
~ ΤΠ δραστική με>ίωση των σοβαρών οδικών ατυχημάτων, και
" τις οικονομίες κλϋμακος και εύρους που απαιτούνται για
την έγκυρη ανάπτυξη και την εφαρμογή των τεχνικών αυτών.
Η βελτίωση της οδικής ασφάλειας αποτελεί κοινά στόχο όλων των
κρατών μελών και η από κοινού ανάληψη των βαρών για την ανάπτυξη
νέων μέσων για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας και των
επικοινωνιών είναι φανερό ότι θα ωφελήσουν τόσο τους πολίτες όσο
και τις σχετικές βιομηχανίες. 0 δρόμος για την ανάπτυξη αυτή
προετοιμάζεται με τις προσπάθειες Ε&Α&Ε&Δ που πρόκειται να
αναληφθοΰν στο πλαπσιο του DRIVE.
Για το 1987 προβλέπεται μ-ία φάση προσδιορισμού κατά την οποιία θα
προετοιμααθεί το κυρ-ίως πρόγραμμα που προβλέπεται να εφαρμοσθεΛ
το 1988. Αυτό θα επιτρέψει τον ακριβή προσδιορισμό των εργασιών
που θα προσφέρουν στην Κοινότητα τα περισσότερα πλεονεκτήματα
κλίμακας και που θα συμπληρώνουν τις εργασίες που διεξάγονται σε
επίπεδο κρατών μελών.
Η εκτίμηση των πόρων θα δοθε»ί σε μεταγενέστερο στάδιο ανάπτυξης
της δράσης αυτής.
3.3 - 9
BICEPS (Πρόγραμμα και στρατηγική για την ευρΗκαική συνεργασία στον
τομέα της βιοπληροφορικής)
α. Η συνεχής ανάπτυξη των δαπανών για την ιατρική έχει γίνει
σημαντικό θέμα. Στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, οι συνολικές δαπάνες
για τις κοινωνικές υπηρεσίες αυξήθηκε σε πραγματικές τιμές κατά
27% από το 1975 και καταλαμβάνει περισσότερο από ένα τέταρτο του
ΑΕΠ. Από το σύνολο των 720 δισεκατ. των δαπανών περισσότερο από
75%, δηλ. 540 δισεκατ. ECU αφορούν την ιατρική και υγειονομική
περίθαλψη των ηλικιωμένων. Στο βαθμό που η αναμενόμενη διάρκεια
ζωής αυξάνεται, αυξάνεται και η ανάγκη να βελτιωθεί η ποιότητα
και η αποδοτικότητα από άποψη κόστους.
Το πρόγραμμα BICEPS προβλέπει την ανάπτυξη ΤΠ&Τ για την
αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών των υγειονομικών υπηρεσιών και
τη χρήση στην ιατρική και βιοτεχνολογική Ε&Α&Ε&Δ.
β. Πεδίο :
1. Ιατρική πληροφορική :
Η περαιτέρω βελτίωση της υγειονομικής περίθαλψης και η καλύτερη
οικονομική διαχείριση για την παροχή της θα εξαρτηθεί από την
πρόοδο σε περισσότερους τομείς. ίΈνα από τα πεδία που παρέχει
δυνατότητες τέτοιας προόδου βασίζεται στη συστηματική
εκμετάλλευση του δυναμικού της ΤΠ&Τ. Η εφαρμογή της τεχνολογίας
αυτής σε διάφορες λειτουργίες μπορεί να επιφέρει σημαντική
βελτίωση στην ποιότητα, τη διαθεσιμότητα και την
αποτελεσματικότητα από άποψη κόστους της υγειονομικής περίθαλψης.
2. Βιο-πληροφορική :
Μεγάλο μέρος των ιατρικών δαπανών συνδέεται με τα φαρμακευτικά
προϊόντα και την ιατρική έρευνα. Στο πεδίο αυτό η πρόοδος
εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την έρευνα στη βιοτεχνολογία και
την ιατρική με τη βοήθεια της βιο-πληροφορικής.
Ως εκ τούτου, το πρόγραμμα BICEPS αποβλέπει στην κάλυψη των
αναγκών στον τομέα της ιατρικής πληροφορικής και της
βιο-πληροφορικής.
Το πρόγραμμα BICEPS συνδέεται με τις κοινοτικές δράσεις ESPRIT,
RACE και το πρόγραμμα ΒΑΡ καθώς και με δράσεις στο επίπεδο των
κρατών μελών.
γ. Τα αποτελέσματα του BICEPS αναμένεται ότι θα αποτελόσουν τη βάση
για την ταχεία ανάπτυξη προηγμένων τεχνικών τόσο για τις ιατρικές
υπηρεσίες όσο και για την ιατρική/βιοτεχνολογική Ε&Α&Ε&Δ.
δ. Το ESPRIT θα προσφέρει τη γενική τεχνολογία των πληροφοριών στην
οποία θα βασισθούν ειδικές προσπάθειες στον τομέα της
βιο-πληροφορικής και της ιατρικής πληροφορικής. Η βιομηχανία της
ΤΠ συνεργάζεται ήδη σε κοινοτικό επίπεδο. Η συνεργασία αυτή
παρέχει εξαιρετική ευκαιρία να συγκεντρωθεί το ειδικευμένο
3.3 - 10
ανθρώπινο και βιομηχανικό δυναμικό ώστε να προωθηθούν οι εργασίες
στον τομέα αυτό. Εκτός αυτού η κατανομή των εργασιών και η
συνεργασία προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα τόσο όσον αφορά την
επιτάχυνση της ανάπτυξης όσο και την απόκτηση της πείρας που
είναι ουσιαστική για την ανάπτυξη της εμπιστοσύνης του ιατρικού
κλάδου προς τις νέες τεχνικός.
ε. Για το 1987 προβλέπεται μία φάση προσδιορισμού κατά την οποι-ία θα
προετοιμασθεί το κυρίως πρόγραμμα που προβλέπεται να εφαρμοσθε^ί
το 1988. Αυτό θα επιτρέψει τον ακριβή προσδιορισμό των εργασιών
που θα προσφέρουν τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα στην κοινοτική
κλίμακα και θα συμπληρώσουν τις εργασιίες που διεξάγονται σε
επίπεδο κρατών μελών.
Οι εκτιμήσεις των πόρων θα δοθούν σε μεταγενέστερο στάδιο της
προετοιμασίας αυτής της δράσης.
3.3 - 11
PERT (Επαγγελματική ηλεκτρονική τεχνολογία και τεχνολογία της
έρευνας)
α. Η παραγωγικότητα της Κοινότητας στον τομέα της Ε&Α και ιδίως
στους τομείς της υψηλής τεχνολογίας υστερεί σε σύγκριση με το
επίπεδο που έχει επιτευχθεί οτις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, οι οποίες
έχουν κάνει μεγάλες προόδους στον τομέα αυτό κατά τη διάρκεια των
τελευταίων ετών αξιοποιώντας συστηματικά την προηγμένη ΤΠ&Τ.
0 στόχος του PERT είναι η βελτίωση της παραγωγικότητας της Ε&Α
της Κοινότητας ώστε να είναι εφάμιλλη ή καλύτερη από την
αντίστοιχη των βασικών της ανταγωνιστών.
β. Πεδίο :
1. Διαχείριση των πηγών πληροφοριών στο περιβάλλον του
εργαστηρίου :
Η διαχείριση των πηγών πληροφοριών είναι ένα κεντρικό πρόβλημα
οτα πλαίσια των εργασιών του εργαστηρίου. Οι προηγμένες τεχνικές
που χρησιμοποιούν τα τελευταία επιτεύγματα της ΤΠ&Τ προσφέρουν τη
δυνατότητα να γίνουν σημαντικές βελτιώσεις. Ωστόσο, οι συνθήκες
του εργαστηρίου και οι διαφορετικές απαιτήσεις καθιστούν αναγκαία
μια συστηματική προσπάθεια για την ανάπτυξη συμβατών διατάξεων
και υποσυστημάτων με ικανότητα συνδυασμένης λειτουργίας, ώστε να
είναι δυνατή η χρησιμοποίησή τους σε ένα ευρύ φάσμα συνθηκών.
Αυτό αποτελεί σημαντικό στόχο στο πλαίσιο της Ε&Α συστημάτων,
της τεχνολογίας συστημάτων και της ενοποίησης συστημάτων.
2 . Συγκέντρωση δεδομένων :
Η ταχεία συγκέντρωση δεδομένων και η προκαταρκτική κατεργασία
τους παίζει σημαντικό ρόλο στην επιτάχυνση των τεχνολογικών
αναλύσεων. Οι νέες τεχνικές που χρησιμοποιούν τα νέα επιτεύγματα
της τεχνολογίας των αισθητήρων και της ΤΠ&Τ επιτρέπουν την
ανάπτυξη περισσότερων ευέλικτων διατάξεων για τις ανάγκες αυτές.
3. Ερμηνεία των πληροφοριών :
Η επισκόπηση και η εναλλακτική ερμηνεία των τεχνολογικών
δεδομένων, προσεγγίσεων και συνθηκών απαιτούν σε όλο και
μεγαλύτερο βαθμό εργαλεία ερμηνείας και προσομοίωσης υψηλής
τεχνολογίας. Μολονότι τα εργαλεία αυτά έχουν αναπτυχθεί για τους
σκοπούς του μηχανολογικού σχεδιασμού, η χρησιμοποίησή τους για το
σχεδίασμά και την ερμηνεία των πειραμάτων βρίσκεται ακόμα σε
πρώιμο στάδιο. To PERT αποβλέπει στην ανάπτυξη γενικών
εργαστηριακών/επιστημονικών εργαλείων για τις λειτουργίες αυτές.
Αυτό περιλαμβάνει την ανάπτυξη εύχρηστων συστημάτων βασιζόμενων
στην επεξεργασία των γνώσεων για την ερμηνεία των πληροφοριών.
γ. To PERT αποβλέπει στη σημαντική βελτίωση της παραγωγικότητας της
τεχνολογικής Ε&Α και στην παροχή εργαλείων υψηλής αποδοτικότητας
για την επιτάχυνση της διαδικασίας της βιομηχανικής ανάπτυξης.
3.3 - 12
Πέραν του γεγονότος ότι το πρόβλημα είναι κοινό για όλα τα κράτη
μέλη οι επενδύσεις και ο αριθμός των ειδικών στον τομέα αυτό
είναι συγκριτικά περιορισμένα. Η κατανομή των εργασιών και η
συνεργασία δεν βελτιώνει μόνο τις δυνατότητες επιτυχίας των έργων
αλλά λόγω της αλληλεξάρτησης μεταξύ των συστημάτων η συνέργεια
και η αμοιβαία ωφέλεια θα είναι σημαντική. Αυτό είναι δυνατό να
πραγματοποιηθεί στα πλαιίσια μιας κοινοτικής δράσης, που θα
προσδιορισθεί από κοινού με τους κύριους παράγοντες.
Για το 1987 προβλέπεται μία φάση προσδιορισμού κατά την οποία θα
προετοιμασθεί το κυρίως πρόγραμμα που προβλέπεται να εφαρμοσθεί
το 1988. Αυτό θα επιτρέψει τον ακριβή προσδιορισμό των εργασιών
που θα προσφέρουν τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα στην κοινοτική
κλίμακα και θα συμπληρώσουν τις εργασίες που διεξάγονται σε
επίπεδο κρατών μελών.
Οι εκτιμήσεις των πόρων θα δοθούν σε μεταγενέστερο στάδιο της
προετοιμασίας αυτής της δράσης.
3.3 - 13
DIME (Ανάπτυξη ενοποιημένων ηλεκτρονικήν συστημάτων χρηματικήν
ουναλλσγών).
α. Ή δ η οι περισσότερες χρηματικές συναλλαγές διεξάγονται με
ηλεκτρονικά μέσα και οι ηλεκτρονικές υποκλοπές είναι πολύ
σημαντικότερες από τις ένοπλες ληστείες. Το γεγονός αυτό και οι
τελευταίες εξελίξεις όσον αφορά τη χρησιμοποίηση της ΤΠ&Τ για την
εφαρμογή ειδικών τεχνολογιών για τις χρηματικές συναλλαγές όπως
"η ηλεκτρονική κάρτα" (τραπεζική κάρτα με μικροϋπολογιστή)
αποτελούν το προμήνυμα της δημιουργίας ενός "ηλεκτρονικού
χρήματος" καθώς και μεγάλων αλλαγών ως προς τον τρόπο που οι
πολίτες λαμβάνουν και αποστέλλουν χρήματα.
Με τη συστηματική ανάπτυξη των τεχνολογιών που έχει σχεδόν ήδη
συμπληρωθεί θα ήταν δυνατή η ανάπτυξη ενός είδους "προσωποπαγούς
ηλεκτρονικού χρήματος" το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί
μόνο από το νόμιμο ιδιοκτήτη του, δηλ. να εξαλειφθούν οι κίνδυνοι
της μη κανονικής χρήσης του ή της κλοπής. Οι παραδοσιακές
ληστείες τραπεζών θα μπορούσαν σύντομα να αποτελούν ανάμνηση του
παρελθόντος.
Εκτός αυτού η ηλεκτρονική κάρτα θα μπορεί να έχει και άλλες
λειτουργίες σε όλες τις σφαίρες της ανθρώπινης δραστηριότητας
στην οποία απαιτείται η πιστοποίηση της ταυτότητας του
δικαιούχου.
To DIME αποβλέπει στη διεξαγωγή ESA για τη χρησιμοποίηση της ΤΠ8Τ
για τις υπηρεσίες των χρηματικών συναλλαγών καθώς και για άλλες
υπηρεσίες με στόχο να κατακτήσει την πρώτη θέση στην ανάπτυξη του
προσωποπαγούς ηλεκτρονικού χρήματος και την ανάπτυξη της
τεχνολογίας της ηλεκτρονικής κάρτας που προορίζεται να
χρησιμεύσει ως ένα γενικό εργαλείο για την πίστωση και την
απόδειξη της ταυτότητας του κατόχου.
β. Πεδίο :
1. Πιστωτικές κάρτες με τεχνητή νοημοσύνη :
Η χρησιμοποίηση του χρήματος βασίζεται ουσιαστικά στην ικανότητά
του να παρέχει "εχέγγυα πίστεως". Στην περίπτωση του παραδοσιακού
χρήματος αυτό επιτυγχάνεται με τα εγκεκριμένα χαρτονομίσματα. Οι
πιστωτικές κάρτες που έχουν κυκλοφορήσει κατά τα τελευταία χρόνια
μπορούν να θεωρηθούν ως η πρώτη γενεά προσωποπαγούς χρήματος.
Ωστόσο η εξέλιξη αυτή δεν έχει ακόμα φθάσει στο τελικό της
στάδιο. 0 πυρήνας αυτού του προσωποπαγούς χρήματος μπορεί να
είναι ένα είδος πιστωτικής κάρτας που θα διαθέτει
μικροϋπολογιστή. Η κάρτα αυτή θα χρησιμοποιεί τα προσωπικά
στοιχεία του κατόχου π.χ. τα δακτυλικά του αποτυπώματα ώστε να
μην είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί από άλλους. Στην κάρτα αυτή θα
μπορεί να εγγράφεται οποιοδήποτε ποσό με το οποίο επιλέγει ο
κάτοχος να πιστωθεί. Κατά την πληρωμή το αντίστοιχο ποσό θα
αφαιρείται από το ποσό που έχει πιστωθεί στην κάρτα όπως αυτό
συμβαίνει από ένα λογαριασμό.
Οι αρχές σύμφωνα με τις οποίες αυτό ειίναι δυνατό να
πραγματοποιηθεί είναι σχετικά απλές αλλά η τεχνική υλοποίηση που
θα διαθέτει το βαθμό αξιοπιστίας που απαιτείται για τη
γενικευμένη χρήση προϋποθέτει συστηματική ΕδΑ&Ε&Δ σε αρκετά
μεγάλη κλίμακα.
Η τεχνολογία του τύπου αυτού θα χρησιμεύσει σε πολλές λειτουργίες
όπου απαιτείται η πιστοποίηση της ταυτότητας του κατόχου. Για να
αποφευχθεί η υπερβολική διάδοση διαφορετικήν καρτών απαιτειίται
επιχειρησιακή έρευνα ώστε να καθορισθε>( η βέλτιστη προσέγγιση του
προβλήματος.
2. Μέτρα για την αντιμετώπιση των πλαστογραφιών :
0 κίνδυνος της παραχάραξης των νομισμάτων και των πιστωτικών
καρτών αυξάνεται συνεχώς. Για την ανάπτυξη νέων μορφών π'ίστεως,
το πρόβλημα αυτό έχει θεμελιώδη σημασιία. Οι δυνατότητες της
ηλεκτρονικής κάρτας με μικροϋπολογιστή επαρκούν πλήρως, αλλά η
εφαρμογή των μέτρων για την πρόληψη των παραχαράξεων πρέπει να
συμβιβάζεται με τις λειτουργίες που θα επιτελε«' η κάρτα αυτή και,
μεταξύ των πολυάριθμων δυνατών επιλογών, πρέπει να προσδιορισθε^ί
και να διερευνηθεί η περισσότερο πρακτική.
To DIME προβλέπεται να προσφέρει μ;ία καλή τεχνολογική βάση για
την καθ ι έρωση στην Ευρώπη του προσωποπαγούς χρήματος το οπο«'ο
μειώνει τις πιθανότητες κλοπής ή κάνει αδύνατη την παραχάραξη.
Τα χρήματα και η προστασία της προσωπικής ιδιοκτησίας και η
ασφάλεια αποτελούν κοινούς στόχους όλων των πολιτών και των
κυβερνήσεων στο σύνολο της Κοινότητας. Εκτός αυτού η πλήρης
αξιοποίηση της τεχνολογίας των χρηματικών συναλλαγών απαιτεί την
εφαρμογή της στο σύνολο της Κοινότητας. Το ύψος των επενδύσεων
για τον τερματικό εξοπλισμό και ο στόχος των οικονομιών κλιίμακος
καθιστούν την κοινοτική αγορά αποφασιστικό παράγοντα.
Για το 1987 προβλέπεται μία φάση προσδιορισμού κατά την οποιία θα
προετοιμασθεί το κυρίως πρόγραμμα που προβλέπεται να εφαρμοσθειί
το 1988. Αυτό θα επιτρέψει τον ακριβή προσδιορισμό των εργασιών
που θα προσφέρουν τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα στην κοινοτική
κλίμακα και θα συμπληρώσουν τις εργασίες που διεξάγονται σε
επίπεδο κρατών μελών.
Οι εκτιμήσεις των πόρων θα δοθούν σε μεταγενέστερο στάδιο της
προετοιμασίας αυτής της δράσης.
3.4 - 1
3.4.Συνεργασία στον τομέα της βασικής έρευνας που αφορά την
τεχνολογία των πληροφοριών ’
α. Η δράση αυτή καλύπτει τη συνεργασία στον τομέα της έρευνας και
την ανάληψη συντονισμένων δράσεων με στόχο τη βελτίωση της
χρησιμοποίησης του επιστημονικού δυναμικού στον τομέα της
επιστήμης των υπολογιστών στο πλαίσιο κοινών προσπαθειών.
β. Αναμένεται ότι τα πανεπιστήμια και τα ινστιτούτα ερευνών θα
συμμετάσχουν σε βιομηχανικά έργα, αλλά εξακολουθεί να είναι
αναγκαίο να συμπληρώνονται οι τωρινές και οι μελλοντικές
προσπάθειες στον τομέα της προανταγωνιστικής έρευνας με εμπορικές
εφαρμογές με την προώθηση της έρευνας στον τομέα της ΤΠ αλλά και
σε περισσότερο βασικά επίπεδα χωρίς άμεση εφαρμογή. Η βασική
έρευνα αποτελεί επίσης σημαντικό στοιχείο για την κατάρτιση του
υψηλά ειδικευμένου δυναμικού το οποίο είναι απολύτως απαραίτητο
στον τομέα της ΤΠ και στους άλλους τομείς της βιομηχανίας. Το
είδος της έρευνας αυτής διεξάγεται φυσικά στα πανεπιστήμια και τα
ιδιωτικά ή δημόσια ερευνητικά ιδρύματα.
Θετική ήταν η σύσταση της Επιτροπής Απολογισμού του ESPRIT,
σύμφωνα με την οποία ένα από τα πλεονεκτήματα του προγράμματος
είναι η άρση της γεωγραφικής απομόνωσης ορισμένων ιδρυμάτων.
Η Επιτροπή Απολογισμού πρότεινε ακόμα ότι ένα σταθμός επιλεγμένων
ευρωπαϊκών κέντρων με υψηλό βαθμό ειδίκευσης στον τομέα της ΤΠ
πρέπει να ενθαρρυνθούν ώστε να δώσουν διεθνή διάσταση στον
προσανατολισμό τους.
Τα κέντρα αυτά πρέπει κατά προτίμηση να βασίζονται σε υπάρχουσες
δραστηριότητες αλλά και σε προσπάθειες που αναπτύσσονται σε
ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδίως στα πλαίσια των δραστηριοτήτων του COST
που αφορούν την επιστήμη των υπολογιστών.
Η Επιτροπή θα μπορούσε να υποστηρίξει την έρευνα αυτή σε περιοχές
στρατηγικού ενδιαφέροντος υπό τον όρο ότι :
- θα εξασφαλίζεται η ευρωπαϊκή διάσταση με τη βοήθεια ενός
φιλόδοξου προγράμματος συνεργασίας που θα έχει εγκριθεί από
επιτροπή ανωτάτων στελεχών στην οποία θα συμμετέχουν
εμπειρογνώμονες υψηλής στάθμης,
οι οργανισμοί με την καλύτερη ειδίκευση στον τομέα αυτό (το
πολύ 4 ή 5) θα κινητοποιηθούν επαρκώς από τους στόχους ώστε να
συμμετάσχουν με προθυμία στο πρόγραμμα των κοινών εργασιών
κατά τρόπο αποδεκτό.
Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση σε επιλεγμένους ερευνητικούς
τομείς που δεν έχουν ακόμα φθάσει στο στάδιο της ωριμότητας,
όπου, κατά συνέπεια, η κοινοτική δράση θα αποτελέσει ένα εμφανές
κίνητρο. Οι τομείς αυτοί περιλαμβάνουν π.χ. :
- τη μοριακή ηλεκτρονική,
- ειδικούς τομείς της επιστήμης της επεξεργασίας των γνώσεων και
της τεχνητής νοημοσύνης,
- ειδικούς τορείς της φυσικής στερεού που εφαρμόζεται στην ΤΠ
(άμορφο πυρίτιο, μαγνετο-οπτικές έρευνες ...).
3.4 - 2
γ. Αναμενόμενα αποτελέσματα :
- να δοθεί η δυνατότητα στην ευρωπαϊκή επιστήμη στον τομέα της
ΤΠ να αναπτύξει το δυναμικό της σε τομέας στρατηγικής
σπουδαιότητας προσδα'δοντας στις προσπάθειες την απαιτούμενη
κρίσιμη μάζα,
- να βελτιωθεί η χρησιμοποίηση του επιστημονικού δυναμικού για
την Ε&Α στον τομέα της ΤΠ με τη βοήθεια κοινών προσπαθειών και
συντονισμένων δράσεων.
δ. Αιτιολόγηση της δράσης της ΕΟΚ :
Οι περιορισμένοι και διεσπαρμένοι πόροι πρέπει να συγκεντρωθούν
και να κατευθυνθούν ώστε να αποκτήσουν οι προσπάθειες την
απαιτούμενη κρίσιμη μάζα.
ε. Εκτιμάται
ύψους από
ότι για μία πέρα'οδο
40 ως 50 εκατ. ΕΘΙΙ.
5 ετών απαιτείται κοινοτική συμβολή
3.5 - 1
Τεχνολογίες για τη μεταποιητική βιομηχανία και ειδικές τεχνολογίες
α. Κατά τα τελευταία χρόνια αρχίζει να παρατηρείται ανάκαμψη της
ευρωπαϊκής βιομηχανικής δραστηριότητας. Η τεχνολογία αποτελεί
βασικό^ παράγοντα για τη στήριξη της ανάκαμψης αυτής. Στη
δεκαετία του 1990 θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο η σημασία του
παράγοντα αυτού για την αντιμετώπιση του ανταγωνισμού από τις
ΗΠΑ, την Ιαπωνία και άλλες χώρες του Ειρηνικού. -Όλοι οι κλάδοι
θα χρειαστούν υψηλή τεχνολογία και, περισσότερο απ»'οποιουσδή~
ποτέ άλλους, η βιομηχανία αυτοκινήτων και χημικών προ/,όντων, η
υφαντουργία, ο κλάδος του ενδύματος, η ναυπηγική, οι κατα­
σκευές, ο κλάδος του επίπλου, που απασχολούν περισσότερα από
25 εκατομμύρια άτομα - σχεδόν το 60% του βιομηχανικού
. εργατικού δυναμικού της Κοινότητας - και που, σε όλες τις
χώρες, θα συνεχίσουν να αντιπροσωπεύουν τη μεγαλύτερη αναλογία
στο τμήμα του ακαθάριστου εθνικού προσόντος που προέρχεται από
τη βιομηχανία.
Η διαχωριστική γραμμή θα τοποθετείται, ολοένα και περισσότερο,
όχι πια μεταξύ κλάδων όπως τα ηλεκτρονικά και οι "ώριμες"
βιομηχανίες αλλά, ανεξάρτητα από τον κλάδο, μεταξύ όσων
εφαρμόζουν στο έπαρκο τις νεώτερες τεχνολογίες και εκείνων που
δεν τις χρησιμοποιούν. Το δυναμικό αλλαγής είναι μεγαλύτερο
στους κλάδους που μέχρι σήμερα ήταν οι πιο καθυστερημένοι στην
απορρόφηση νέων τεχνολογιών και, κατά συνέπεια, εκεί θα πρέπει
να συγκεντρωθούν οι προσπάθειες και στους κλάδους αυτούς θα
αποδώσει καρπούς η ενθάρρυνση που προέρχεται από τα κοινοτικά
προγράμματα.
Το πρόβλημα συνίσταται όχι μόνο στην ανάπτυξη κατάλληλων νέων
τεχνολογιών (κυρίως πολυεπιστημονικών τεχνολογιών) κατά το
προανταγωνιστικό στάδιο και στην εφαρμογή τους αλλά και στην
ανάγκη για αποδοτικότερη χρήση των ερευνητικών πόρων με
διασυνοριακή συνεργασία.
Μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων που ενισχύουν οι κυβερνήσεις
των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας συγκαταλέγονται ερευνητικά έργα
διεπιστημονικού χαρακτήρα που αφορούν τις νέες τεχνικές
παραγωγής και τις τεχνολογικές πλευρές των νέων υλικών. Για
παράδειγμα, στις ΗΠΑ, τα ερευνητικά κέντρα που λειτουργούν με
συνεργασία πανεπιστημίου-βιομηχανίας σε τομείς όπως η
επεξεργασία πολυμερών, η συγκόλληση, ο έλεγχος των τεχνικών
μεθόδων και η τριβολογία και, στην Ιαπωνία, το έργο Ε & A που
έχει θέμα τις βασικές τεχνολογίες για τις βιομηχανίες του
μέλλοντος, επιχορηγούνται κάθε χρόνο με πολλές εκατοντάδες
εκατομμυρίων δολαρίων από τις κεντρικές κυβερνήσεις. Επιπλέον,
όπως είναι γνωστό, το Υπουργείο /Αμυνας των ΗΠΑ και η NASA
εξακολουθούν^ να χρηματοδοτούν έρευνες μεγάλης κλίμακας στους
τομείς αυτούς με άμεση επίδραση στη βιομηχανία ενώ υπάρχει
συνεχής πλημμυρίδα τεχνικών πληροφοριών. Τα προγράμματα αυτά
αποδεικνύουν καθαρά τη στρατηγική σημασία που αποδίδουν οι
χώρες αυτές στις παραπάνω τεχνολογίες.
3.5 - 2
β- Το πρόγραμμα BRITE εξακολουθεί να αναπτύσσεται σε σταθερή και
συνεχή συνεννόηση με τη βιομηχανία, ενώ οι τομε.ίς, που έχουν
προς το παρόν τη μεγαλύτερη προτεραιότητα αλλά επανεξετάζονται
διαρκώς από κοινού με τη βιομηχανία, ε+ναι :
- η βελτίωση της αντοχής και της εγγενούς αξιοπιστίας για
μεγάλες χρονικές περιόδους των υλικών και στοιχείων, που
προορίζονται για τεχνικές εφαρμογές,
- η μείωση της υποβάθμισης των υλικών που οφείλεται στη
διάβρωση, τη φθορά από τη χρήση και από βιολογικούς
παράγοντες, κλπ.....),
- η τριβολογία των μηχανικών συστημάτων,
- η τεχνολογία των λέιζερ για κατασκευαστικούς σκοπούς,
- οι τεχνικές σύνδεσης : νέες και βελτιωμένες τεχνικές συγ­
κόλλησης, συναρμογή με κολλητικές ουσίες,
- οι νέες μέθοδοι δοκιμών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι μη
καταστρεπτικές δοκιμές, οι δοκιμές σε απευθείας σύνδεση με
κεντρική μονάδα και οι δοκιμές με τη βοήθεια ηλεκτρονικού
υπολογιστή,
- οι προηγμένες τεχνικές σχεδιασμού και μεταποίησης, ιδϋ'ως
αυτές που προσφέρονται για μικρομεσαπες επιχειρήσεις και
για εξειδικευμένους βιομηχανικούς στόχους,
- η επιστήμη και τεχνολογία των μεμβρανών,
- η τεχνολογ.ία της κατάλυσης και των σωματιδίων,
- οι ειδικές εφαρμογές των προηγμένων υλικών (βλ. επίσης 3.7.,
για να επιτραπεί η Ε & Α στον τομέα των υλικών),
-- οι εφαρμογές των νέων τεχνολογιών στις μεθόδους μεταποίησης
που παρουσιάζουν ειδικά προβλήματα, π.χ. μέθοδοι παραγωγής
που περιλαμβάνουν τη χρήση εύκαμπτων υλικών.
Η αντίδραση της μεταποιητικής βιομηχανίας στην πρώτη πρόσκληση
υποβολής προτάσεων επιβεβαίωσε το ενδιαφέρον της για την
συνεργατική έρευνα σε προανταγωνιστικό στάδιο, η οπο»ία
αποσκοπεί :
- στη βελτίωση του συντονισμού των εργασιών που, διαφορετικά,
διεξάγονται ανεξάρτητα σε πολλά κράτη μέλη από τη βιομηχανία
και άλλους οργανισμούς,
- στην υποβοήθηση της διασυνοριακής συνεργασίας ανάμεσα σε
διάφορους βιομηχανικούς κλάδους καθώς και μεταξύ βιομηχανίας
και πανεπιστημίων.
3.5 - 3
Οι όροι συμμετοχής (οι συμμετέχοντες να προέρχονται από
περισσότερα του ενός κράτη μέλη με έναν τουλάχιστον προερχόμενο
από τη βιομηχανία, συμμετοχή της βιομηχανίας στις δαπάνες κατά
50%) εξασφάλισαν το βιομηχανικό χαρακτήρα των έργων που
προτάθηκαν καθώς και τη γενικά υψηλή ποιότητά τους.
Υποβλήθηκαν 559 προτάσεις, όλες σχεδόν μεγάλου ενδιαφέροντος
και υψηλής ποιότητας (με τέσσερις κατά μέσον όρο συμμετέχοντες
σε κάθε έργο), από τις οποίες μόνο 102 μπορούσαν να γίνουν
δεκτές εξαιτίας των περιορισμών του προϋπολογισμού. Το ποσοστό
αυτό απόρριψης είναι εξαιρετικά υψηλό και θα μπορούσε να
αποθαρρύνει τις επιχειρήσεις - κυρίως τις μικρομεσαίες - ως
προς τη συμμετοχή τους. Παρά τις εντατικές προσπάθειες
πληροφόρησης, πολλές επιχειρήσεις δεν είχαν ενημερωθεί έγκαιρα
για το BRITE ώστε να προετοιμαστούν για την πρώτη φάση του ενώ
η προσχώρηση της Ισπανίας και της Πορτογαλίας θα αυξήσει τον
αριθμό των πιθανών συμμετεχόντων. Δεν θα πρέπει να εκπλαγειί
κανείς αν ο αριθμός των προτάσεων για τη δεύτερη φάση του BRITE
είναι πολλαπλάσιος του αντίστοιχου αριθμού της πρώτης φάσης.
Προ της ανάγκης να δημιουργηθεί ευρωπαϊκή υποδομή διασυνοριακής
συνεργασίας για τη μεταποιητική βιομηχανία και να αντιμετωπι­
στεί ο διεθνής ανταγωνισμός, απαιτεβίται σημαντική αύξηση του
προμπολογισμού για τη δεύτερη πρόσκληση υποβολής προτάσεων. (Η
συμβουλή της IRDAC είναι ότι ο προϋπολογισμός αυτός θα πρέπει
να φθάσει τουλάχιστον τα 300 εκατομμύρια ECU για τη δεύτερη
φάση).
γ. θα πρέπει τελικά, τα έργα τύπου BRITE, να αυτοχρηματοδοτούνται
και η συνεργασία στο εσωτερικό μιας αναζωογονημένης Κοινότητας
να γίνει φυσική και αποδεκτή διαδικασία χωρίς τη συνδρομή των
κοινοτικών πιστώσεων. Παρ>'όλα αυτά, είναι πιθανό να συνεχιστεί
η ανάγκη για το BRITE για αρκετό διάστημα μέσα στη δεκαετία του
1990. Προβλέπεται κατά συνέπεια η ανάπτυξη μιας δραστηριότητας
συνεχείας (αναθεωρημένο BRITE) σε συνεννόηση με τη βιομηχανία.
Η πείρα που θα αποκτηθεί από τις δύο φάσεις του BRITE θα
επιτρέψει την εμβάθυνση και εστίαση της στρατηγικής του
προσέγγισης με δ ι εξοδική μελέτη νέων ζητημάτων στα οπο>ία
συμπεριλαμβάνονται :
- το πρόβλημα της εφαρμογής των νέων τεχνολογιών που πηγάζουν
από πολλούς κλάδους στην κατασκευή μεγάλης ποικιλίας νέων ή
τεχνολογικά βελτιωμένων προσόντων, στα οποία συμπεριλαμβά-
νονται τα έπιπλα, οι υφάνσιμες ύλες, τα προσόντα με βάση το
χαρτί, οι εργαλειομηχανές, κλπ.
- η χρήση και τα μέσα χρήσης των νέων υλικών, συμπεριλαμβα­
νομένων όλων των φάσεων που είναι τελικά αναγκαίες για την
οικονομική αποδοτικότητα, όπως ο σχεδιασμός, ο χειρισμός, η
επεξεργασία, ο έλεγχος, τα πρότυπα και η κατάρτιση.
Η δραστηριότητα αυτή μπορεί να περί λάβει μια σειρά έργων
δοκιμαστικής εφαρμογής (πιλότων) και επίδειξης. Η IRDAC έχει
ήδη εξηγήσει την ανάγκη για έργα συνεργασίας βασισμένα στην
προσέγγιση της "μονάδας επίδειξης δοκιμαστικής εφαρμογής" ή
"εργοστασίου επίδειξης" ώστε να ενθαρρυνθεί η ευρύτερη
3.5 - 4
καθιέρωση των νέων τεχνολογιών στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Επιπλέον, πολλά έργα του προγράμματος BRITE θα απαιτήσουν σε
λίγα χρόνια όράση συνεχείας προκειμένου να αποδειχθεί σε
μεγαλύτερη ή σε πλήρη κλίμακα η τεχνολογική και οικονομική
βιωσιμότητα των μεθόδων που αναπτύσσονται.
δ. Το ύψος της χρηματοδότησης που θεωρείται αναγκαία για τις
δραστηριότητες αυτές, κατά την περίοδο που καλύπτει το
πρόγραμμα πλαίσιο, κυμαίνεται μεταξύ 600 και 900 εκατομμυρίων
ECU.
Η έρευνα και η επίδειξη δοκιμαστικής εφαρμογής στον κλάδο του
χάλυβα (νέες και βελτιωμένες μέθοδοι παραγωγής καθώς και
βελτιωμένες ιδιότητες του χάλυβα και τεχνικές κατασκευής) θα
εξακολουθήσουν να χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της
ΕΚΑΧ.
3.6 - 1
3.6. Βιοτεχνολογία και γεωργο-βιομηχανική τεχνολογία
3.6.1. Βιοτεχνολογία
α. Όπως και οτο πρόγραμμα-πλαίσιο 1984-1987, η αναγνώριοη της
βιοτεχνολογίας σαν ειδικής δράσης αιτιολογείται από τις σοβαρές
συνέπειες, που θα έχουν οι εφαρμογές της σύγχρονης βιολογίας
στη γεωργία και τη βιομηχανία για τις δραστηριότητες πολλών
παραδοσιακών οικονομικών παραγόντων. Ποσοστό 40% περίπου των
μεταποιητικών εκροών σε μια ανεπτυγμένη οικονομία έχει
βιολογική προέλευση ενώ πολυάριθμα επιτεύγματα ουσιαστικής
σημασίας (παραγωγή νέων φυτών για καλλιέργεια, σύνθεση
εμβολίων, φαρμάκων και προϊόντων με υψηλή προστιθέμενη αξία,
ανάπτυξη τεχνικών επεξεργασίας, μετατροπής, εκχύλισης, μείωσης
των τοξικών ιδιοτήτων ...) σημειώνονται σήμερα ή αναμένονται
πριν από το τέλος του αιώνα αυτού.
β. Οι κυριότεροι λόγοι για τη σημερινή σχετική αδυναμία της
Κοινότητας οτον τομέα της σύγχρονης βιοτεχνολογίας έχουν
προσδιοριστεί (C0M(83)672) και μπορούν να αποδοθούν στην
κατάτμηση και τη διασπορά των ερευνητικών προσπαθειών, στην
έλλειψη επιστημόνων με προηγμένη κατάρτιση, ανάλογη με τις
απαιτήσεις της Ε 8 Α στη βιοτεχνολογία καθώς και στην απουσία
βοηθητικού πλαισίου μέσα στην Κοινότητα για την ταχεία ανάπτυξη
της σύγχρονης βιοτεχνολογίας. Στόχος της προτεινόμενης δράσης
είναι να προσδώσει, όσον αφορά τους σημαντικότερους τομείς της
βιοτεχνολογίας, διακρατική διάσταση στις μεμονωμένες προσπά­
θειες που αναλαμβάνονται σε κάθε κράτος μέλος, προκειμένου :
- να ενθαρρυνθεί η θεματική έρευνα και να ενισχυθούν οι
υποδομές πλαισίου Ε 8 Α στους κλάδους εκείνους, στους οποίους
έχουν διαπιστωθεί καθαρά σοβαρές δυσχέρειες, που δεν είναι
δυνατόν να υπερνικηθούν σύντομα χωρίς τη συνένωση των
ειδικοτήτων και των μέσων που είναι διασκορπισμένα μέσα στην
Κοινότητα,
- να οργανωθούν οι ειδικότητες και τα μέσα αυτά σε κοινοτικο
εκπαιδευτικό δίκτυο εξαιρετικής ποιότητας, από το οποίο θα
μπορούν να επωφεληθούν οι νέοι επιστήμονες κάθε κράτους
μέλους.
Οι τομείς Ε8Α στη βιοτεχνολογία, προς τους οποίους θα πρέπει
να κατευθυνθσύν κατά προτεραιότητα οι κοινοτικές προσπάθειες
για διακρατική έρευνα και κατάρτιση, μέσω ερευνητικών
δραστηριοτήτων κοινής δαπάνης και συμβάσεων κατάρτισης, είναι
οι εξής:
- τράπεζες δεδομένων : διαμόρφωση μοντέλων βιολογικών δομών,
διαδικασιών και συστημάτων,
- συλλογές βιολογικών υλικών,
- ενζυματική μηχανική και σχεδιασμός πρωτεϊνών,
- γενετική μηχανική,
- φυσιολογία, γενετική και μοριακή βιολογία σημαντικών για τη
γεωργία και τη βιομηχανία ειδών (τομέας ουσιαστικός για τις
μακροπρόθεσμες καινοτομίες στη βιοτεχνολογία που δεν
καλύπτεται από το τρέχον πρόγραμμα ερευνητικής δράσης
(ΠΕΔ) Βιοτεχνολογία (1985-1989)
3.6 - 2
- τεχνολογία της κυτταρικής καλλιέργειας και ιστοκαλλιέργειας
IN VITRO,
- ανάπτυξη δοκιμασιών IN VITRO για τη φαρμακολογία και την
τοξικολογία,
- αξιολόγηση των κινδύνων που συνδέονται με τη σύγχρονη
βιοτεχνολογία.
- να προωθηθεί ο συντονισμός μεταξύ των κρατών μελών για την
αποδοτική υλοποίηση των προτεραιοτήτων της κοινοτικής δράσης
που, εκτός από την έρευνα και την κατάρτιση καθώς και τον
καθαυτό συντονισμό, περιλαμβάνουν : τις πρώτες ύλες γεωργικής
προέλευσης, το ρυθμιστικό καθεστώς, την πνευματική ιδιοκτησία,
τις δραστηριότητες επίδειξης.
γ. Οι παραπάνω προτάσεις της Επιτροπής αποτελούν στην πραγματικό­
τητα συνέχεια και διεύρυνση των εργασιών που έχουν διεξαχθεί
στα πλαίσια του Προγράμματος Βιομοριακής Μηχανικής (ΠΒΜ)
(Απρίλιος '82 - Μάρτιος '86) και του ΠΕΔ Βιοτεχνολογία
(1985-1989). Τα αποτελέσματα του ΠΒΜ και η έναρξη του ΠΕΔ
Βιοτεχνολογία το 1985 έδειξαν τις δυνατότητες και τη χρησιμό­
τητα της κοινοτικής έρευνας και της κοινοτικής κατάρτισης στον
τομέα της βιοτεχνολογίας. Σε όλη την Ευρώπη δημιουργήθηκαν
διακρατικά δίκτυα εργαστηρίων υψηλής επιστημονικής στάθμης, που
αναλαμβάνουν από κοινού έρευνα για την εξάλειψη των σοβαρών
δυσχερειών στις καινοτόμους εφαρμογές και που παρέχουν σειρά
υπηρεσιών και εκπαιδευτικών μέσων προσαρμοσμένων στις σύνθετες
απαιτήσεις της σύγχρονης βιοτεχνολογίας. Χρειάζεται ακόμη να
εντατικοποιηθούν με πρόσθετες προσπάθειες κατά την περίοδο
1987-1991 οι δραστηριότητες αυτού του μεγάλου, πολυεπιστημό­
νι κού, πολυδύναμου "ανοικτού ινστιτούτου" που κατανέμονται σε
όλη την επικράτεια της Κοινότητας, και τώρα που το διακρατικό
δίκτυο έχει εδραιωθεί, να ενθαρρυνθούν πολύ πιο ενεργά απ'ότι
στο παρελθόν οι συνεργασίες σε κοινοτικό δίκτυο μεταξύ
πανεπιστημίων και βιομηχανιών. Στα πλαίσια αυτά, πολύ σημαντικό
έργο θα είναι η συνέχιση και ενίσχυση της μακροπρόθεσμης
κοινοτικής έρευνας που οδηγεί στην ανάπτυξη νέων φυτών για
καλλιέργεια, προσαρμοσμένων στις βιομηχανικές απαιτήσεις της
Κοινότητας και στην προώθηση καινοτόμων τεχνολογιών για την
εκμετάλλευση γεωργικών πρώτων υλών από τις βιομηχανίες.
Όσον αφορά το συντονισμό, οι εργασίες που άρχισαν το 1985, με
σκοπό να εκτιμηθεί η στρατηγική σημασία των νέων εξελίξεων στη
βιοτεχνολογία και να προωθηθεί η αναγκαία συνοχή ανάμεσα στις
διάφορες συνιστώσες της κοινοτικής πολιτικής που επηρεάζουν ή
επηρεάζονται από τη βιοτεχνολογία, πρέπει να συνεχιστούν και
να ενταθούν, ταυτόχρονα με την προώθηση του αναγκαίου
συντονισμού ανάμεσα στις δραστηριότητες των κρατών μελών και
της Κοινότητας στον τομέα της βιοτεχνολογίας.
δ. Η δράση περιλαμβάνει
τητες κοινής δαπάνης
ενέργειες.
εργασίες που θα διεξαχθούν
(έρευνα), κατάρτιση και
σαν δραστηριό-
εναρμονισμένες
3.6 - 3
3.6.2. Γεωργο-βιομηχανική τεχνολογία
α. Τα επιτεύγματα της σύγχρονης βιολογίας και βιοτεχνολογίας έχουν
αυξήσει και θα συνεχίσουν να αυξάνουν τη γεωργική παραγωγικό­
τητα. Οι ανεπτυγμένες οικονομίες αντιμετωπίζουν διεθνώς την
προοπτική των αυξανόμενων πλεονασμάτων, με σοβαρά οικονομικά
και πολιτικά προβλήματα διάθεσης, εκτός αν μπορέσουν να βρουν
νέες χρήσεις της γης, νέους τρόπους δημιουργίας πραγματικής
αξίας από τα προ,ιόντα της γεωργίας. Η πρόοδος στη γενετική των
ζώων και των ανθρώπων, στις εφαρμογές της επιστήμης στα
αγροκτήματα καθώς και στη μετατροπή των γεωργικών εκροών και
την αύξηση της προστιθέμενης αξίας τους, ιδίως μέσω της
βιοτεχνολογίας, διευρύνει το φάσμα των πιθανών βασικών υλών και
των βιομηχανικών προσόντων που μπορούν να ληφθούν από τη
γεωργία. Η ανάγκη αυτή είναι ιδιαίτερα επείγουσα στην Ευρώπη
εξαιτίας των παλαιών επιτυχιών στην παραγωγικότητα. Το πεδίο
της καινοτομίας επεκτείνεται καθώς κατανοούμε περισσότερο τη
μοριακή γενετική και τη φυσιολογία των φυτών, το μικροβιακό και
κυτταρικό μεταβολισμό καθώς και την ενζυμολογία και την
επιστήμη των ζυμώσεων. Το μέλλον της γεωργίας στην ΕΚ θα
εξαρτάται όλο και περισσότερο από την ανάπτυξη πηγών εσόδων
ανεξάρτητων από τα τρόφιμα.
β. Για να αξιοποιηθούν οι νέες αυτές δυνατότητες, απαιτείται μια
προσέγγιση "συνολικού συστήματος", της οποίας οι τεχνικοοικο-
νομικές πιθανότητες εφαρμογής πρέπει να μελετηθούν και να
αποδεχθούν πειστικά, με δραστηριότητες διερεώνησης, δοκιμα­
στικής εφαρμογής και επίδειξης. Η αναλυτική επιλογή δραστηριο­
τήτων θα έχει τυπικό οδηγό τις εκτιμήσεις της αγοράς αλλά οι
ενδιαφερόμενες βιομηχανίες πρέπει να ενεργήσουν σε συνδυασμό
μεταξύ τους και σε στενή συνεργασία με τα ερευνητικά εργαστήρια
και τη γεωργική εμπειρογνωμοσύνη. Θα επιδιωχθούν δραστηριότητες
έρευνας, ανάπτυξης και δοκιμαστικής εφαρμογής/επ(ίδειξης σε
τρεις τόμε ί ς :
- βιομηχανικές εισροές στη γεωργία,
- νέες δυνατότητες για προσόντα και/ή παραγωγή μέσω της
γεωργο-β ιομηχαν ι κής τεχνολογίας,
- ανταγωνιστικότητα των προ,φόντων διατροφής από άποψη ποιότητας
και παραγωγής.
Η επίδραση της Κοινότητας στη γεωργική πολιτική, η σημασία της
προσσέγγισης "συνολικού συστήματος", σύμφωνα με την οποία
απαιτείται ευνοϊκό (ή μη παρεμποδιστικό) πλαιίσιο πολιτικής σε
ευρωπαϊκό επίπεδο, όλα αυτά δείχνουν την αξία της ένταξης των
πρωτοβουλιών αυτών στις συνθήκες ενός κοινοτικού πλαισίου.
γ. Το πρόγραμμα βιομοριακής μηχανικής (1982-1986) επικεντρώθηκε σε
θέματα γεωργίας και βιομηχανίας τροφίμων και οδήγησε σε
σημαντικά επιτεύγματα όσον αφορά τα γονίδια των φυτών και την
ενζυμολογία. Οι εργασίες αυτές συνεχίζονται στο πρόγραμμα
δράσης για τη βιοτεχνολογία. Αυτά όμως τα εντυπωσιακά βήματα σε
προανταγώνιστικό στάδιο, όπως και άλλα ανάλογα, απαιτούν
3.6 - 4
καινοτομίες στην οριακή περιοχή μεταξύ γεωργίας και βιομηχανίας
ώστε να επιτραπεί η συμβολή τους σε κοινωνικοοικονομικούς
στόχους. Τα στοιχεία που προέρχονται από άλλους τομείς (π.χ.
έργα επίδειξης στον ενεργειακό τομέα) αποδεικνύουν την αξ*α και
την ανάγκη για εξάπλωση της καινοτομίας με τον τρόπο αυτό.
Μέχρι σήμερα, στα κοινοτικά προγράμματα ερευνών στον τομέα της
βιοτεχνολογίας δεν υπάρχει παρόμοια πρόβλεψη, παρόλο που η
σημασία της συστηματικής αυτής προώθησης αναγνωρίζεται όλο και
περισσότερο τόσο στα προγράμματα των κρατών μελών όσο και από
τους κυριότερους βιομηχανικούς ανταγωνιστές μας.
δ. Προβλέπεται ότι η προτεινόμενη δράση, που θα διεξαχθεί κατόπιν
συσχετισμού με τις δραστηριότητες γεωργικής έρευνας, θα είναι
του τύπου κοινής δαπάνης (μέχρι 50% των συνολικών εξόδων), θα
επιδιωχθεί ενεργά η βιομηχανική συγχρηματοδότηση και συνεργα­
σία.
ε. Η αναγκαία κοινοτική συνεισφορά για τη χρηματοδότηση των
δραστηριοτήτων αυτών θα πρέπει να ε»(ναι της τάξης των 350 έως
460 εκατομμυρίων ECU. Με τον τρόπο αυτό ε,ίναι δυνατόν να δοθε«ί
διακρατική διάσταση στις κυριότερες προσπάθειες κάθε κράτους
μέλους στους σημαντικότερους τομείς της βιοτεχνολογίας και,
επίσης, να αρχίζουν στον τομέα της γεωργο-βιομηχανικής
τεχνολογίας τρία έργα κατ'έτος ανά κράτος μέλος για καθένα από
τα τέσσερα τελευταία χρόνια της προγραμματισμένης περιόδου.
3.7 - 1
3.7. Επιστήμη και τεχνολογία των υλικών
α. Τα προηγμένα υλικά είναι ήδη - και θα παραμείνουν και οτο
μέλλον - κρίσιμα στοιχεία σχεδόν όλων των σημαντικών μεταποιη­
τικών βιομηχανιών. Η επιστημονική και τεχνική πρόοδος που
σχετίζεται με τα υλικά θα έχει σημαντική επίδραση στην ευημερία
κλάδων όπως το αυτοκίνητο, η αεροδιαστημική, η ναυπηγική, οι
σιδηρόδρομοι, τα ηλεκτρονικά, η τηλεματική, οι κατασκευές, η
παραγωγή ενέργειας, η βιοΧατρική και πολλοί άλλοι.
0 τομέας αυτός περιλαμβάνει μεγάλη ποικιλία ειδών όπως τα
μέταλλα, τα πλαστικά, τα κεραμικά, το σκυρόδεμα, το γυαλί, τα
ηλεκτρονικά και τα σύνθετα υλικά. Πολυάριθμες είναι επίσης και
οι ιδιότητες που πρόκειται να βελτιωθούν - μηχανική αντοχή,
ελαφρότητα, ακαμψία, χαμηλό κόστος, ευκαμψία, ηλεκτρικές και
μαγνητικές ιδιότητες, ιδιότητες που συνδέονται με τη χαμηλή ή
την υψηλή θερμοκρασία, κλπ.
Η βαρύνουσα οικονομική σημαία του τομέα αυτού προβάλλεται
καλύτερα με τους ακόλουθους αριθμούς : η προστιθέμενη αξία που
συγκεντρώνεται από τις βιομηχανίες υλικών για όλες τις χώρες
μέλη του ΟΟΓΑ υπολογίζεται σε 500 τρισεκατομμύρια δολάρια
περίπου και οι αντίστοιχες θέσεις εργασίας σε 20 εκατομμύρια.
Μόνο με τα προηγμένα υλικά και την ορθολογική χρήση τους οι
μεταποιητικές βιομηχανίες θα είναι σε θέση να βελτιώσουν την
αποδοτικότητα των προσόντων τους και να αυξήσουν έτσι την
ανταγωνιστικότητά τους. Τα προηγμένα υλικά θα συμβάλουν επίσης
στην ορθολογική χρήση των πρώτων υλών και της ενέργειας καθώς
και στον έλεγχο και τη μείωση της ρύπανσης.
β. Η Ευρώπη έχει υστερήσει κάπως απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες
και στην Ιαπωνία. Παρά το ότι υπάρχουν στην Ευρώπη εργαστήρια
υλικών με καλή φήμη, το καινοτόμο δυναμικό τους βρίσκέται σε
πτώση. Αυτή η απώλεια εδάφους στον τομέα των προηγμένων υλικών
παρουσιάζει κάποιες ομοιότητες με ό,τι συνέβη στον τομέα της
τεχνολογίας των πληροφοριών. Το δημιουργικό πνεύμα της Ευρώπης
φθίνει και τα εργαστήριά της ειίναι λιγότερο αποδοτικά από των
υπερατλαντικών ανταγωνιστών της. Τέσσερα στα πέντε διπλώματα
ευρεσιτεχνίας για υλικά κατατίθενται από ιαπωνικές και
αμερικανικές επιχειρήσεις ενώ ένα μεγάλο μέρος των υλικών
υψηλής τεχνολογίας που διατίθενται στην Ευρώπη είτε παράγονται
με άδεια ή εισάγονται (ίνες άνθρακα, ειδικά πολυμερή, κλπ.).
Κανένα μεμονωμένο κράτος μέλος δεν μπορεί να διαθέσει τους
πόρους που απαιτούνται για την ανταγωνιστικότητά του σε όλο το
φάσμα των προηγμένων υλικών. Μ κοινοτική δράση είναι σημαντική
για την ενθάρρυνση της ομαδικής εργασίας και της συνένωσης των
οικονομικών και ανθρώπινων πόρων σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Μόνον αν

τα μέσα και ο εξοπλισμός έρευνας μπορεί η Ευρώπη να συμβαδίσει
με τους υπερατλαντικούς ανταγωνιστές της.
3.7 - 2
Η αποδοτική χρήση των προηγμένων υλικών έχει ουσιαστική σημασ-ία
για την επιτυχία των προϊόντων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η
ανάπτυξη βελτιωμένων υλικών καθώς και βελτιωμένων τεχνικών για
την αξιοποίηση των υλικών συμβάλλουν συμπληρωματικά του στόχου
αυτού.
Οι δραστηριότητες αυτές, παρόλο που κατά κανόνα διακριίνονται
μεταξύ τους, πρέπει να διεξαχθούν με συνεχή αλληλεπίδραση. Για
το λόγο αυτό, οι εργασίες στους τομείς της επιστήμης και
τεχνολογίας των υλικών και των τεχνολογιών για τη μεταποιητική
βιομηχανία (τμήμα 3.5.) διεξάγονται και θα συνεχιστούν με στενή
συνεννόηση.
γ. Για το προηγούμενο ερευνητικό πρόγραμμα στον τομέα των υλικών,
για την υποκατάσταση και τα τεχνικά κεραμικά, ήταν σχετικά
μικρό. Περιοριζόταν στις βασικές πτυχές της υποκατάστασης
στρατηγικών μετάλλων όπως το χρώμιο, το κοβάλτιο και το
βολφράμιο καθώς και στην έρευνα για τα τεχνικά κεραμικά όσον
αφορά την παρασκευή και το χαρακτηρισμό κεραμικών κόνεων.
Μια κοινοτική δράση ανάλογη με τις προκλήσεις θα πρέπει να
αφορά το παρακάτω ευρύ φάσμα προηγμένων υλικών που έχουν καλές
προοπτικές από άποψη βελτιωμένων ή νέων επιδόσεων, λειτουργιών
και εφαρμογών.
Η προσπάθεια θα περί λάβει βασική έρευνα (κατανόηση ιδιοτήτων
και φαινομένων) καθώς και τεχνολογική Ε & Α όσον αφορά τα μέσα
επεξεργασίας, ελέγχου, χαρακτηρισμού και παραγωγής των υλικών
αυτών :
“ Κεραμικά για μηχανολογικές εφαρμογές : ποιότητα κόνεων και
επεξεργασία, αξιοπιστία, ευθραυστότητα, μορφοποίηση.
- Πολυμερή : ιδιαίτερα, έρευνα για νέους τύπους πολυμερών με
προηγμένες θερμομηχανικές ιδιότητες, μεγάλη έκταση σταθερό­
τητας, μίγματα πολυμερών και πολυμερή με αγώγικότητα.
~ Σύνθετα υλικά και ίνες : περαιτέρω ανάπτυξη των συνθέτων
ϋΧ" ικών με οργανική μήτρα (βασική μάζα) και των ινών μεγάλης
αντοχής* βελτιστοποίηση των συνθέτων υλικών μεταλλικής
μήτρας με κεραμικές ίνες* ειδικά σύνθετα υλικά με άμορφες,
υαλώδεις ή ελαστικές μήτρες* φαινόμενα στην επιφάνεια επαφής
μήτρας/ινών.
- Προηγμένα μεταλλικά κράματα : ελαφρά και σκληρά μεταλλικά
κράματα, μαγνητ ικά κράματα, τεχνικές κόνεων (ταχειία
στερεοποίηση), διαμόρφωση σε δικτυοειδή μορφή.
“ Επιστήμη των ηλεκτρονικών υλικών : συμπεριλαμβάνονται οι
ειδικοί ημιαγωγοί II/VI, τα άμορφα, τα οργανικά κλπ.) και τα
βιολογικά υλικά (το αναλυτικό περιεχόμενο των εργασιών θα
καθοριστεί σε σχέση με τις δραστηριότητες που περί γράφονται
στα σημεία 3.1. και 3.4.).
- Άμορφα και άτακτα υλικά : ειδικά υλικά στα οπο*ία περιλαμβά-
νονται το γυαλί, τα υαλώδη υλικά, τα μη κρυσταλλικά στερεά,
όπως τα άμορφα μεταλλικά κράματα που κατασκευάζονται με
ταχεία βαφή.
Άλλοι τομείς, που θα μπορούσαν επίσης να εξεταστούν σε
κοινοτικό επίπεδο ανάλογα με τους διαθέσιμους πόρους, ε*ίναι :
τα υλικά με υπεραγωγιμότητα, τα προηγμένα υλικά κατασκευών και
τα βιολογικά υλικά.
Στο ΚΚΕρ θα πρέπει να δημ ιουργηθειί κοινοτικό εργαστήριο
δοκιμαστικής εφαρμογής που να συνδυάζει τον εξοπλισμό για
σύνθεση προηγμένων υλικών με την έρευνα των τεχνικών μεθόδων.
Αυτό το "χυτήριο" ι όντων/λέ ι ζερ/ηλεκτρονιίων θα μπορούσε να
λειτουργεί σαν έργο επίδειξης, ανοικτό στη συμμετοχή της
βιομηχανίας και ερευνητικών από όλα τα κράτη μέλη.
Οι ειδικότερες κατευθύνσεις και η κατανομή των κοινοτικών πόρων
μεταξύ βασικής έρευνας και τεχνολογικής E S A καθώς και ανάμεσα
στις διάφορες οικογένειες υλικών, τα υλικά για ειδικές
λειτουργικές εφαρμογές και τεχνικές μεθόδους, θα καθοριστούν
και θα επανεξεταστούν με βάση οικονομικές μελέτες και
παρακολούθηση των νέων δυνατοτήτων και βιομηχανικών απαιτήσεων
και αφού ληφθούν υπόψη οι δραστηριότητες την κρατών μελών.
Το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας θα διεξαχθεί μέσω έργων κοινής
δαπάνης, με μέση κοινοτική χρηματοδότηση κατά 50%.
Θα εξεταστούν επίσης έργα συντονισμού, κατά περιίπτώση για να
ενθαρρυνθεί η ανταλλαγή πληροφοριών και πείρας ανάμεσα σε
καθιερωμένες ομάδες από διάφορα κράτη μόλη.
Η Κοινότητα θα προωθήσει επίσης την ανάπτυξη βάσεων δεδομένων,
την εκπαίδευση των επιστημόνων και τη διάδοση των γνώσεων μέσω
συνεδρίων και συμποσίων.
Λαμβανομένης υπόψη της στρατηγικής σημασίας που έχει η έρευνα
για τα υλικά για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, θα πρέπει να αυξηθεί
σημαντικά η κοινοτική προσπάθεια E S A ώστε να βελτιωθεί η
στρατηγική συνοχή των προσπαθειών των κρατών μελών, που είναι
ακόμη κατατετμημένες και να συμβαδίσουν με τις εντατικές
προσπάθειες των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας.
Η αναγκαία συνεισφορά για την περίοδο 1987-1991 υπολογίζεται
ανάμεσα σε 200 και 300 εκατομμύρια ECU. Το ύψος αυτό αντιστοι­
χεί σε 20% περίπου των σημερινών δαπανών των κρατών μελών
(εξαιρουμένης της στρατιωτικής έρευνας).
3.8 - 1
3.8. Επιστήμη και τεχνολογία της θάλαοοας
α. Οι ωκεανοί αποτελούν το ύστατο όριο, το λιγότερο γνωστό τμήμα
του πλανήτη μας. Καλύπτουν το 70% της επιφόνε ιός του και τους
έχει χρησιμοποιήσει ο άνθρωπος από αμνημονεύτων χρόνων για να
φθάσει σε άλλες ηπείρους και για να προμηθεύεται τροφή και
άλλους πόρους. Παρ'όλα αυτά, μόνο αρκετά πρόσφατα έγινε απόλυτα
αντιληπτός ο πολύπλευρος ρόλος τους.
Η λειτουργία τους είναι συστατική για το μηχανισμό του κλάματος
ενώ παρέχουν ζώσες πρώτες ύλες για τρόφιμα, ζωοτροφές,
λιπάσματα, φάρμακα. Οι υφαλοκρηπίδες τους κρύβουν μεγάλα
αποθέματα υδρογονανθράκων ενώ ο βυθός των ωκεανών είναι πιθανή
πηγή ορυκτών. Το ίδιο το νερό της θάλασσας είναι διάλυμα
πολλών χημικών ουσιών χρήσιμων για τον άνθρωπο. Οι ωκεναοί
αποτελούν επίσης τον τελικό υποδοχέα των αποβλήτων από τις
ανθρώπινες δραστηριότητες, γεγονός που μπορεί να απειλήσει την
ισορροπία τους. Η ικανότητά τους να απορροφούν διοξείδιο του
άνθρακα από την ατμόσφαιρα μπορεί να καθορίσει το κατά πόσον ο
άνθρωπος θα προκαλέσει ενδεχομένως δυσμενή και μη αντιστρεπτή
μεταβολή στο κλίμα.
Η αυξανόμενη επίγνωση της σημασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος
για τον άνθρωπο οδήγησε πρόσφατα στην προπαρασκευή και τη
θέσπιση του Δίκαιου της Θάλασσας.
Είναι σημαντικό για την ΕΚ να αποκτήσει βαθύτερη γνώση των
θαλασσών που την περιβάλλουν ώστε να τις προστατεύσει και να
τις εκμεταλλευθεί καλύτερα. Πραγματικά, τα κράτη μέλη
καταβάλλουν ήδη σημαντική ερευνητική προσπάθεια όσον αφορά την
επιστήμη και την τεχνολογία της θάλασσας, στον στρατιωτικό και
μη στρατιωτικό τομέα. Υπολογίζεται ότι οι δημόσιες δαπάνες για
μη στρατιωτική E & A στον τομέα αυτό φθάνουν περίπου τα 400-500
εκατομμύια ECU ετησίως. Το ποσό αυτό είναι της ίδιας τάξης με
τη χρηματοδότηση της μη στρατιωτικής έρευνας στις ΗΠΑ ενώ η
Ιαπωνία δαπανά περίπου 200 εκατομμύρια ECU.
Με τα δεδομένα αυτά, φαίνεται ότι πολλά από τα ερευνητικά
προγράμματα των κρατών μελών επανεξετάζονται ή ανανεώνονται ή
ότι θα αρχίσουν σύντομα νέα ενοποιημένα προγράμματα. 0
συντονισμός σε κοινοτικό επίπεδο μοιάζει επομένως ιδιαίτερα
επίκαιρος.
Μια ειδική δράση της ΕΚ * στον ευρύ αυτό τομέα αιτιολογείται με
πολλά επιχειρήματα : χρήση μεγάλου ή ακριβού εξοπλισμού που
επιβαρύνει υπέρμετρα τους πόρους οποιοσδήποτε επιμέρους χώρας,
βελτιστοποίηση της χρησιμοποίησης των διαθεσίμων μέσων
(ερευνητικά πλωτά μέσα, υποβρύχιος εξοπλισμός, κλπ.),
αλληλοσυμπλήρωση των ειδικοτήτων και της εμπειρογνωμοσύνης που
διατίθεται οτα διάφορα κράτη μέλη, εφαρμογή των ερευνητικών
★ f β §
Πολλά ερευνητικά προγράμματα της ΕΚ, που αφορούν κατά ένα μέρος τα
προβλήματα της θάλασσας, βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη ή έχουν προταθεί
- προστασία του περιβάλλοντος, τηλεαίσθηση, ναυσιπλοΐα, υλικά,
ενέργεια, αλιεία, προστασία από τις ακτινοβολίες, διάθεση ραδιενεργών
αποβλήτων κλπ. - αλλά δεν έχει αναληφθεί ολοκληρωμένη δράση.
3.8 - 2
αποτελεσμάτων για την υλοπο,ίηση κοινοτικών πολιτικών,
ενισχύοεις στις αναπτυσσόμενες χώρες, συμβολή στην ανάπτυξη της
εσωτερικής αγοράς με την αποδοχή κοινών κανόνων και προτύπων,
κλπ.
Υπάρχει πραγματικά ένα ευρύ πεδίο για συνεργασία σε επίπεδο ΕΚ.
Στον τομέα των επιστημών της θάλασσας, οι στόχοι θα μπορούσαν
να είναι:
1. Βαθύτερη γνώση και κατανόηση της ΑΕ (αποκλειστική
οικονομική ζώνη) των κρατών μελών (φυσικής, χημικής,
βιολογικής, γεωλογικής). Τα περιφερειακά ωκεανογραφικά
προγράμματα θα μπορούσαν να αφορούν τη Μεσόγειο, τον
Ανατολικό Αντλαντικό, τη Μάγχη και τη Βόρειο θάλασσα, τη
Βαλτική θάλασσα. Είναι επ>ίσης δυνατόν να ενισχυθούν οι
αναπτυσσόμενες χώρες για παρόμοιες μελέτες της δικής του ΑΕΖ.
2. Η επιστημονική βάση για τη διαχείριση και την προστασία των
ακτών, για την οποία τα κράτη μέλη συμμερίζονται κοινά
προβλήματα και ανησυχίες.
3. Συμβολή στην κατανόηση των αρκτικών και ανταρκτικών
περιοχών.
Στον τομέα της τεχνολογίας της θάλασσας (που θα μπορούσε να
συμβάλει, μεταξύ άλλων, στην επίλυση των παραπάνω προβλημάτων),
οι στόχοι θα μπορούσαν να είναι:
1. Η από κοινού ανάπτυξη της επόμενης γενεάς θαλάσσιων
επιστημονικών οργάνων (συστήματα σημαντήρων, υποβρύχια
ακουστική, καταδυόμενα σχήματα χωριίς ανθρώπινο πλήρωμα
αυτόνομες συσκευές παρακολούθησης της ρύπανσης κλπ.).
2. Η προώθηση της κατασκευής ενός πλοίου για γεωτρήσεις σε
μεγάλα βάθη, το οποίο θα μπορούσε να προσφέρει ευρωπαϊκό
δυναμικό στον τομέα αυτό.
Θα ήταν επίσης δυνατόν να υλοποιηθούν ορισμένες πρωτοβουλίες
υποστήριξης με μικρότερο κόστος, με σκοπό την πρόοδο της
ευρωπαϊκής επιστήμης και τεχνολογίας της θάλασσας όπως:
1. Η εγκατάσταση ενός "κέντρου διαλογής" για να βελτιστοποιηθεί
η χρήση των ωκεανογραφικών σκαφών ανοικτής θάλασσας και
άλλων ακριβών εξοπλισμών όπως τα διαθέσιμα εξευρευνητικά
υποβρύχια και τα μέσα για τη μελέτη μεγάλων θαλάσσιων
οικοσυστημάτων ("μεσοκόσμων") κλπ.
2. Η εκπαίδευση επιστημονικού ανθρώπινου δυναμικού στις
ωκεανολογικές ειδικότητες, συμπεριλαμβανομένων των
επιστημόνων από τις αναπτυσσόμενες χώρες.
3. Η ανάπτυξη βάσεων δεδομένων για την επιστήμη και την
τεχνολογία της θάλασσας.
3.8 - 3
4. Η επίτευξη συμμετοχής κατά μικρό ποσοστό σε μεγάλα τεχνικά
μέσα, κινητά ή όχι, με σκοπό να μπορέσουν να έχουν
πρόσβαση ο'αυτά τα κράτη μέλη που δεν ε-ίχαν αναμιχθεί στην
αΡΧ·κή χρηματοδότησή τους.
0 ακριβέστερος καθορισμός των δραστηριοτήτων της ΕΚ θα
απαιτήσει περισσότερες διαβουλεόσεις με κυβερνητικές αρχές, τη
βιομηχανία και την επιστημονική κοινότητα, πιθανόν με
"ανακοινώσεις για τις δυνατότητες".
Αν ληφθούν υπόψη οι σημαντικές δραστηριότητες που έχουν
αναληφθεί από τα κράτη μέλη, είναι δυνατόν να υλοποιηθεί η
δράση αυτή με (ενισχυμένες) εναρμονισμένες ενέργειες,
ενέργειες κοινής δαπάνης και, ενδεχομένως, με συμμετοχή κατά
το μικρότερο ποσοστό και κοινά εγχειρήματα.
Τα μέσα που απαιτούνται για ουσιαστική δράση οε κοινοτικό
επίπεδο θα πρέπει να καθοριστούν αργότερα, πριν από την
υποβολή της τυπικής πρότασης της Επιτροπής. Οι αντίστοιχες
πιστώσεις θα καλυφθούν από τα χρηματοδοτικά αποθέματα που
αναφέρονται στο συνοπτικό πίνακα.
3.9 - 1
3.9. Μεταφορές
3.9.1. Γενική δράση
α. Η ερευνητική δραστηριότητα στα κράτη μέλη οδήγησε σε αποτελέ­
σματα που τοποθετούν στην (δια σειρά με τις πιο ανεπτυγμένες
βιομηχανικές χώρες, όσον αφορά τις νέες τεχνικές μεταφορών.
Τα αποτελέσματα αυτά, ωστόσο, επιτεύχθηκαν συχνά μέσω
ανταγωνιστικών ερευνητικών προγραμμάτων, που με την ιδιότητά
τους αυτή τονώνουν ίσως τη δραστηριότητα αλλά που καταλήγουν σε
επιζήμιες καταστάσεις στο επίπεδο της εφαρμογής:
- τα έργα που αποσκοπούν σε υπηρεσίες κοινής ωφελείας ή
προορίζονται για κλειστές αγορές συναντούν μεγάλες δυσκολίες
για να καταλήξουν σε εφαρμογές σε κοινοτική κλίμακα ή στον
υπόλοιπο κόσμο. Αυτό συμβαίνει π.χ. στους τομε-ίς των χερσαίων
μεταφορών με οχήματα κινούμενα σε σταθερές τροχιές με μεγάλη
ταχύτητα και στον τομέα των αστικών μεταφορών.
- Τα έργα που έχουν συνήθεις εμπορικούς στόχους, παρά το ότι
μέχρι τα τελευταία χρόνια οδήγησαν σε ανταγωνιστικά
επιτεύγματα σε παγκόσμια κλίμακα, υφίστανται τις επιπτώσεις
της κρίσης και θα αντ ιμετωπ-ίσουν έναν αυξανόμενο διεθνή
ανταγωνισμό.
Αυτό ισχύει κυρίως για τις οδικές και θαλάσσιες μεταφορές.
Αντίθετα, τα έργα διεθνούς συνεργασίας, μετά την εμπορική
αποτυχία ορισμένων τεχνικών επιτευγμάτων που δεν ήταν σωστά
προσαρμοσμένα στην αγορά, επέτρεψαν τελικά να δοθούν στους
φορείς του κλάδου προϊόντα ανταποκρινόμενα στις ανάγκες τους.
Αυτή είναι η περίπτωση του προγράμματος AIRBUS.
Φαίνεται λοιπόν πως είναι ανάγκη να αποδεσμευθειί το τεχνολογικό
κεφάλαιο της Κοινότητας στον τομέα των μεταφορών από τα εθνικά
στεγανά όπου βρίσκεται κατά κανόνα κλεισμένο. Διακυβέυεται η
παραγωγικότητα της έρευνας και η χρησιμοποίηση των αποτελεσμά­
των της. Η πρόσκληση συνίσταται στην ικανότητα των μεταφορών
της Κοινότητας:
- να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις της ζήτησης όσον αφορά
τις συναλλαγές μέσα στην κοινότητα και με τον υπόλοιπο κόσμο
(μεταβολές στα δίκτυα, επιπτώσεις των νέων τεχνικών,
ποιοτικές και ποσοτικές αλλαγές στην κυκλλοφοριακή κίνηση),
- να ανταποκριθούν στους περιορισμούς της οικονομικής συγκυρίας
και του κοινωνικού περιβάλλοντος,
- να σχηματίσουν ανταγωνιστικό κλάδο στο χώρο της κοινοτικής
οικονομίας και απέναντι στον εξωευρωπαικό ανταγωνισμό και, με
τον τρόπο αυτό, να αποτελόσουν δυναμική αγορά για τις
κοινοτικές βιομηχανίες υλικών και εξοπλισμού μεταφορών.
3.9 - 2
β. Η κοινή πολιτική των μεταφορών αποβλέπει στο να εξασφαλίσει,
ότι το σύστημα μεταφορών της Κοινότητας θα εκπληρώνει την
αποστολή του με τη συνδρομή όλων των μέσων, χωρίς να ευνοείται
ούτε να αδικείται κανένα. Οι κανόνες που απορρέουν από τη
συνθήκη βασίζονται στην αρχή αυτή.
Είναι όμως έργο της έρευνας να πετύχει τη μακροπρόθεσμη
προσαρμογή του συστήματος των μεταφορών στις ανάγκες.
Από την άποψη αυτή, οι αλλαγές και η αύξηση της ζήτησης, της
συγκυρίας, οι περιορισμοί, τα αποτελέσματα που επάγονται από
άλλους κλάδους είναι σημαντικά και θα συνεχίσουν να εξελίσσο­
νται .
Η ερευνητική προσπάθεια πρέπει επομένως να περί λάβει:
. για τις μεταφορές με σχήματα κινούμενα σε σταθερές τροχιές:
- την αυτοματοποίηση στην παρακολούθηση της κυκλοφορίας, στον
έλεγχο των σηματοδοτών και στις συσκευές των γραμμών,
- την προσομοίωση της οδήγησης των τραίνων,
- τις αρχές σχεδιασμού όσον αφορά τη μείωση του βάρους και
του θορύβου και την αεροδυναμική των οχημάτων,
- το γραμμικό κινητήρα,
- τις επιπτώσεις στους επιβάτες (π.χ. διαδρομές μέσα σε
σήραγγες) και στο περιβάλλον (π.χ. θόρυβος, αισθητική
ενόχληση)
. για την οδική κυκλοφορεία:
- ανάλυση των τροχαίων ατυχημάτων,
- βελτίωση της ασφάλειας των βαρέων οχημάτων που μεταφέρουν
εμπορεύματα ή επιβάτες,
- βελτιστοποίηση του ηλεκτρικού οχήματος.
. για τις θαλάσσιες μεταφορές:
- τη διαχείριση του πλοίου, τη συντήρησή του, τις λειτουργίες
του, την κατάστασή του, την οικονομική πορεία,
- τη μεθοδολογία της μορφής και της συμπεριφοράς του πλοίου,
της τραχύτητας του σκάφους, της αντίστασης στην κίνηση,
- το σχεδίασμά νέων τύπων πλοίων και μη συμβατικών προωθη-
τικών συσκευών που να ανταποκρίνονται στις εμπορικές
ανάγκες,
- τη διαχείριση της θαλάσσιας κυκλοφορίας,
- το σύστημα ανθρώπου-πλοίου.
. για τις εναέριες μεταφορές
- το άφλεκτο και την τοξικότητα των υλικών που χρησιμοποιού­
νται στο θάλαμο,
- τον ορθολογικό και εκσυγχρονισμένο έλεγχο της εναέριας
κυκλοφορίας.
Η δράοη της Κοινότητας παρεμβαίνει:
- είτε συμπληρώνοντας τη δράση των κρατών μελών, όταν
συνυπάρχουν εθνικά προγράμματα και χρειάζεται συντονισμός
για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και για να διευκολυνθεί η
διάδοση των αποτελεσμάτων και, ενδεχομένως, η τυποποίησή
τους,
- είτε όταν τα θέματα απαιτούν κοινοτική διάσταση εξαιττας των
αναγκαίων μέσων, των ανεπαρκών κινήτρων από την πλευρά των
κανονισμών ή των εμπορικών προοπτικών ή ακόμα της τελικής
εφαρμογής που παρουσιάζει κοινοτικό ενδιαφέρον.
Παρόλο που η Κοινότητα δεν έχει θεσπίσει κανένα πρόγραμμα Ε&Α
στον τομέα των μεταφορών, ορισμένες δραστηριότητες σχετικά με
τις μεταφορές προσεφεραν διδάγματα:
- η δράση COST "Μεταφορές",
- η συντονισμένη δράση της Κοινότητας με την επωνυμία COST 301,
στον τομέα των ενισχύσεων στη θαλάσσια ναυσιπλοΐα,
- τα έργα για τις "Μεταφορές " στα πλαίσια των προγραμμάτων "Μη
πυρηνική ενέργεια", ή ακόμα, των προγραμμάτων επίδειξης
"Εξοικονόμηση ενέργειας".
Από τα παραπάνω συνεπάγεται η αναγκαιότητα:
- να μπορέσουν να αξιοποιηθούν είτε οι δραστηριότητες κοινής
δαπάνης ή η συντονισμένη δράση ανάλογα με την περίπτωση,
- να συνδεθούν ενδεχομένως οι τρίτες χώρες που είναι μέλη της
COST,
- να μελετηθεί η δυνατότητα συμπληρωματικού προγράμματος για
ορισμένες δραστηριότητες,
Η έρευνα στον τομέα των μεταφορών παρουσιάζει πράγματι εντελώς
διαφορετικό ενδιαφέρον απο τη μια χώρα μέλος στην άλλη, ε*ίναι
αντίθετα δραστηριοποιημένη σε τράτες χώρες σημαντικές από
γεωγραφική άποψη για τις μεταφορές της Κοινότητας, όπως η
Ελβετία, η Αυστρία ή οι σκανδιναυικές χώρες, απαιτεί πολλές
φορές σημαντικά μέσα αλλά, σε πάρα πολλές περιπτώσεις, έχει
κυρίως ανάγκη από προώθηση, τόνωση ή ακόμα και απλό συντονισμό.
Μια γενική ερευνητική δράση με προϋπολογισμό 50 έως 80
εκατομμυρίων ECU θα επέτρεπε να δοθε»ί πολύ χρήσιμη ώθηση στον
κλάδο των μεταφορών.
Η δράση αυτή συμπληρώνεται στον τομέα της οδικής ασφάλειας με
μια ειδική δραστηριότητα που αποβλέπει στην εφαρμογή της
τεχνολογίας των πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών (βλέπε
"DRIVE" που περιγράφεται στο σημείο 3.3.)
3.9 - 4
3.9.2. Αεροναυτική τεχνολογία
α. Η ευρωπαϊκή αεροναυτική βιομηχανία αποτελεί βαοική πηγή ισχύος
για τις χώρες της Κοινότητας. Η βιομηχανία αυτή σχεδιάζει και
κατασκευάζει μια πλήρη σειρά αεροσκαφών με σταθερές και
περιστρεφόμενες πτέρυγες. Εξάγονται σημαντικές ποσότητες
αεροσκαφών, κινητήρων και εξοπλισμού. Πρόκειται για πρωτοπο-
Ρίακή βιομηχανία, που αναπτύσσει και χριησιμοποιειί προηγμένες
τεχνικές σχεδιασμού, υλικά και μεθόδους κατασκευής. Εκτός από
το άμεσο^ όφελος από την προηγμένη τεχνολογία για τη δική της
λειτουργία, η βιομηχανία μεταβιβάζει σημαντικά τεχνολογικά
οφέλη σε άλλες βιομηχανίες - σε τομείς όπως των συνθετικών
υλικών, των τεχνικών σύνδεσης, κλπ...
Η εμπορική επιτυχία ενός αεροναυτικού προϊόντος εξαρτάται σε
τεράστιο βαθμό από την ποιότητα του σχεδιασμού και την
τεχνολογία κατασκευής που εμπεριέχει. Για το λόγο αυτό, η
διαθέσιμη προηγμένη τεχνολογία αξιοποιείται πλήρως στη συνήθη
πρακτική ενω η περαιτέρω άνοδος του σημερινού επιπέδου
τεχνολογικής ανάπτυξης έχει υψηλό κόστος, όχι μόνο εξαιτίας της
τελειοποίησης των καθαυτό τεχνολογιών αλλά και επειδή δένεται
εξαιρετική προσοχή στον έλεγχο της καταλληλότητας των νέων
τεχνολογιών από άποψη ασφάλειας των πτήσεων.
Παρά το υψηλό κόστος της τεχνολογικής προόδου, η προώθηση στην
παγκόσμια αγορά είναι μεγάλη. Αν και η ευρωπαϊκή έρευνα
συνεχίζει να συμβάλλει σημαντικά στην αεροναυτική τεχνολογία,
το τ-ρέχον επίπεδο ανάπτυξης καθορίζεται συντριπτικά από την
τεράστια προσπάθεια των ΗΠΑ στον τομέα της αεροναυτικής
έρευνας. Η ερευνητική αυτή δραστηριότητα των ΗΠΑ χρηματοδο­
τείται κατά ένα μέρος από τη βιομηχανία τους αλλά δέχεται
επιπλέον τεράστια κυβερνητική υποστήριξη στα πλαίσια προγραμ­
μάτων που εκτελούν η NASA και το Υπουργείο ^Αμυνας. Η κλίμακα
της ερευνητικής δραστηριότητας των ΗΠΑ, τόσο της γενικής όσο
και εκείνης που αφορά διακεκριμένα προγράμματα όπως SDI και το
υπερηχητικό διατμοσφαιρικό αεροσκάφος, είναι τόσο μεγάλη ώστε η
ταχύτητα των τεχνολογικών επιτευγμάτων υπερβαίνει την ικανότητα
της ευρωπαϊκής αεροναυτικής βιομηχανίας, που υποστηρίζεται από
κυβερνητικά προγράμματα των κρατών μελών, να συμβαδίσει με το
τρέχον επίπεδο τεχνολογικής προόδου.
β. Η Επ ιτροπή πιστεύει ότι η κατάσταση αυτή απαιτεί επανορθωτική
δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η εξάρτηση από τις άδειες
κατασκευής ή την εισαγωγή τεχνολογίας από τις ΗΠΑ δεν φαίνεται
αποδεκτή βάση για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία της βιομηχανίας. Με
τον ίδιο τρόπο, η επίλυση του προβλήματος με αύξηση των
επιμέρους προγραμμάτων από την πλευρά των κρατών μελών δεν
προσφέρει αποτελεσματική λύση. Για τους λόγους αυτούς, η
Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για την επανεξέταση
των πιο μακροπρόθεσμων ερευνητικών αναγκών ολόκληρης της
ευρωπαϊκής αεροναυτικής βιομηχανίας με σκοπό την ανάπτυξη
εναρμονισμένου προγράμματος για τις μεσοπρόθεσμες και
μακροπρόθεσμες ερευνητικές απαιτήσεις. Στις ενέργειες αυτές, η
Επιτροπή πιστεύει ότι θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η πολύ θετική
εμπειρία από τις προσεγγίσεις διαχείρισης που ακολουθήθηκαν στα
προγράμματα ESPRIT και BRITE και εμπεριείχαν βασική συμμετοχή
των βιομηχανιών στον καθορισμό και την καθοδήγηση των
3.9 - 5
εκτελουμένων προγραμμάτων. Δεν ει'ναι ακόμη δυνατόν να
υποβληθούν συγκεκριμένες προτάσεις για την κατάρτιση δράσης
καθώς απαιτούνται περαιτέρω διαβουλεύσεις με τη βιομηχανία και
τη διοίκηση των κρατών μελών.
Όσον αφορά την κλίμακα της δραστηριότητας που θα πρέπει να
σχεδιασθεί, είναι αναμενόμενο ότι, προκειμένου να επιτευχθούν
ουσιαστικά αποτελέσματα, η κλίμακα της δράσης πρέπει να
αντιστοιχεί σε υπολογίσιμο ποσοστό του σημερινού επιπέδου της
αεροναυτικής έρευνας. Αυτό συνεπάγεται, για το σύνολο της
Κοινότητας, δραστηριότητα της τάξης μερικών εκατοντάδων
εκατομμυρίων ECU ετησίως. Η αντίστοιχη κοινοτική συνεισφορά θα
καλυφθεί από τα χρηματοδοτικά αποθέματα που αναφέρονται στον
συνοπτικό πίνακα.
3.10 - 1
3.10. Επιστημονικά πρότυπα, υλικά και μέθοδοι αναφοράς
α. Η ικανοποίηση της ανάγκης για περιοσότερη εναρμόνιση και
τυποποίηση συγκαταλέγεται ανάμεσα στους κυριότερους στόχους
ορισμένων κοινοτικών πολιτικών : ολοκλήρωση της εσωτερικής
αγοράς, ενέργεια, προστασία των καταναλωτών, γεωργία,
περιβάλλον και υγεία.
Εκτός από την ανάγκη εναρμόνισης των θεσμοθετημένων προτύπων,
υπάρχει και η ανάγκη για επίδειξη της ποιότητας ενός προϊόντος
και για απόδειξη, ότι ανταποκρίνεται είτε σε κάποιο πρότυπο ή
a'έναν κανονισμό (πράγμα που απαιτεί δοκιμές, μετρήσεις και
ανάλυση). Επιπλέον, χρειάζεται έρευνα και βάσεις δεδομένων για
να προωθηθεί και να διευκολυνθεί η καθιέρωση των θεσμοθετημένων
προτύπων.
Κάθε κράτος μέλος διαθέτει υπηρεσία μετρολογίας. Η υπηρεσία
αυτή λειτουργεί σαν επιστημονικός οργανισμός υψηλής στάθμης,
που εξασφαλίζει την τυποποίηση των βασικότερων μονάδων καθώς
και την επίτευξη συμφώνων μετρήσεων σε όλη τη χώρα.
Η παροχή της βασικής αυτής μετρολογικής υποδομής, που είναι
απαραίτητη για τις βιομηχανικές εξελίξεις, θεωρείται σε κάθε
χώρα - όπως και στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία - υπηρεσία του
δημοσίου τομέα.
Τα προβλήματα του είδους αυτού, ωστόσο, έχουν συχνά διακρατικό
χαρακτήρα και η Κοινότητα είναι σε θέση, εξαιτιάς της ουδετερό­
τητάς της, να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο για την εξάλειψη
των διαφορών, ιδίως με τη βοήθεια της τεχνογνωσίας που
αναπτύσσεται στα εργαστήριά της και με συντονισμό των
προσπαθειών των εθνικών, δημόσων και βιομηχανικών εργαστηρίων.
β. Οι δραστηριότητες της Κοινότητας στον τομέα αυτό έχουν τρεις
πτυχές :
1.Το πρόγραμμα του Κοινοτικού Γραφείου Αναφοράς (BCR) έχει
συγκροτήσει αποτελεσματικά μέσα συνεργασίας μεταξύ των
ινστιτούτων μετρολογίας μέσα στην Κοινότητα, που έχουν
οδηγήσει στην επίλυση μεγάλου αριθμού προβλημάτων μέτρησης,
με τη βοήθεια των περισσότερων από 80 έργων συνεργασ-ίας που
έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα. Η συνεργασία αυτή θα επεκταθεί,
κυρίως σε σχέση με την ανάπτυξη των μεθόδων μέτρησης που
απαιτούν οι νέες τεχνολογίες.
Το πρόγραμμα του BCR θα εγκαθιδρύσει επιίσης, στους τομείς που
δεν καλύπτονται από τις αρχές των κρατών μελών, συνεργασίες
που οδηγούν, πάνω απ'όλα, σε βελτίωση των αναλυτικών τεχνικών
και στην ανάπτυξη επικουρικών μεθόδων ανάλυσης αναγνωρισμένων
σε κοινοτικό επίπεδο. Με τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατόν να
εξασφαλιστεί η επαναληπτικότητα των αναλύσεων και των δοκιμών
σε δύσκολους και ποικίλους τομείς, όπως η υγε»ία, το
περιβάλλον και τα τρόφιμα, χωρίς να παραλείπονται οι ανάγκες
της βιομηχανίας.
3.10 - 2
Η έμφαση που δίνεται στην τυποποίηση για την ολοκλήρωση της
εσωτερικής αγοράς και για άλλες πολιτικές καθώς και η
εφαρμογή νέων τεχνολογιών θα αυξήσουν τη ζήτηση για
δραστηριότητες του είδους αυτού.
2. Το πρόγραμμα για τα υλικά και τις μετρήσεις αναφορας θα
συνεχιστεί στα εξαιρετικά ειδικευμένα εργαστήρια της
Κοινότητας στο GEEL, σε σύνδεση με παρόμοια μεγάλα ινστιτούτα
που λειτουργούν τόσο μέσα στην Κοινότητα οσο και στον
υπόλοιπο κόσμο, προκειμένου να καθοριστούν πυρηνικά δεδομένα,
κυρίως όσον αφορά τις αντιδράσεις που επάγονται από νετρόνια,
όταν αυτό είναι απαραίτητο για εφαρμογές που περιλαμβάνουν
πυρηνική σύντηξη και σχάση. Επιπλέον, σημαντικό τμήμα της
δραστηριότητας στον τομέα των μετρήσεων και των υλικών
αναφοράς θα έχει σχέση με τις ραδιενεργές πηγές, τη ροή και
τις δόσεις των νετρονίων, τα υλικά στόχου και την ανάλυση των
σχάσιμων υλικών και των συνθέτων ισοτοπικών ουσιών. Το GEEL
θα χρησιμοποιήσει επίσης την πείρα του στον πυρηνικό τομέα
για να αυξήσει τη συνεργασία του με το BCR σε άλλα θέματα.
3. Οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ για τα υλικά και τις κατασκευές
που διεξάγονται στο PETTEN και την ISPRA, θα ενταθούν για να
ανταποκριθούν στην αυξανόμενη ανάγκη για βελτιωμένη
αξιοπιστία και τυποποίηση. θα δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη
μεθόδων αξιοπιστίας, μοντέλων και κωδίκων πρακτικής για
βιομηχανικές κατασκευές καθώς και στην έρευνα και τις βάσεις
δεδομένων σχετικά με τη συμπεριφορά των υλικών σε ακραίες
συνθήκες επιδόσεων, με στόχο την προώθηση προτύπων.
Θα αποκατασταθεί συνεργασία σε μεγαλύτερο βαθμό μέσω
κοινοτικών δραστηριοτήτων κοινής δαπάνης (π.χ. BRITE και
EURAM) και με εργαστήρια των κρατών μελών.
Η χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας, που είναι αναγκαία
για την εκτέλεση της δράσης αυτής, υπολογίζεται ανάμεσα σε 300
και 350 εκατομμύρια ECU,
4.1 - 1
Π ΟΙΟ ΤΗΤΑ ΤΗΣ ΖΟΗΣ
Υγεία
α. Κάθε κράτος μέλος, με τη μακρόχρονη πείρα και τους τεράστιους
πόρους του, είναι καταρχήν υπεύθυνο για την προαγωγή και την
προστασία της υγείας των πολιτών του αλλά επιβαρύνεται
υπέρμετρα με τις σταθερά αυξανόμενες δαπάνες για την υγειονο­
μική περίθαλψη, που εκφεύγουν του εθνικού ελέγχου
Υπολογίζεται σήμερα ότι οι συνολικές δαπάνες για την υγεία στην
Κοινότητα υπερβαίνουν ετησίως τα 150 δισεκατομμύρια δολάρια,
από τα οποία λιγότερο από 1% (περίπου 1,2 δισεκατομμύρια ECU)
δαπανώνται για έρευνα στην ιατρική και τη δημόσια υγεία.
Παρ’όλα αυτά, οι επιμέρους προσπάθειες σε εθνικό επίπεδο
αποδεiκνύονταi ανεπαρκείς. Δεδομένου ότι τα περισσότερα
προγράμματα των κρατών μελών απαρτίζονται από πολυάριθμα
σχετικά μικρά έργα που διεξάγονται από σχετικά μικρές και
διεσπαρμένες ερευνητικές ομάδες, ο συντονισμός της συνεργασίας
είναι απαραίτητος. Ειδικότερα, μια κοινοτική προσπάθεια για
συνένωση σε προηγμένους τομείς (όπως η εφαρμογή της σύγχρονης
βιοτεχνολογίας, η ιατρική πληροφορική, η προηγμένη ιατρική
τεχνολογία) της λιγότερο ή περισσότερο κατατετμημένης
εμπειρογνωμοσύνης των κρατών μελών και για από κοινού
διερεύνηση νέων κατευθύνσεων Ε, A S E , θα δημιουργήσει
πραγματικό δυναμικό καινοτομίας, ικανό να προσφέρει λύσεις για
τα σοβαρά προβλήματα υγειονομικής περίθαλψης και να συγκροτήσει
αποτελεσματικά τις σχετικές δαπάνες και, ακόμα, θα συμβάλει στη
βιομηχανική ανάπτυξη.
β. Η κοινοτική προσπάθεια θα εστιάσει σε τρεις βασικούς τομείς Ε,
A S E :
Συντονισμός της έρευνας για την ιατρική και τη δημόσια υγεία,
με κατεύθυνση :
- τα σοβαρά προβλήματα υγείας που είναι κοινά σε όλα τα κράτη
μέλη, όπου θα συμπεριληφθούν σαν νέοι στόχοι ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ (σαν
συνέχεια της διάσκεψης κορυφής του Λουξεμβούργου) και το AIDS
(μετά από αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) και θα
παραμείνουν οι στόχοι που σχετίζονται με προβλήματα υγείας
συνδεόμενα με την ηλικία αφενός (συμπεριλαμβανομένων των
αναπηριών) και τον τρόπο ζωής και το περιβάλλον αφετέρου.
- τη βελτίωση και την από κοινού χρήση των υγειονομικών πόρων,
όπου περιλαμβάνονται τόσο η Ε, A και Ε στον τομέα της
ιατρικής τεχνολογίας όσο και την έρευνα για τις υγειονομικές
υπηρεσίες (έρευνα για την παροχή και την οργάνωση της
υγεiονομικής περίθαλψης).
Η προσπάθεια αυτή συνεπάγεται μεγάλη απόδοση για μια επένδυση
χαμηλού κόστους σε κοινοτικό επίπεδο (π.χ. ηλεκτροκαρδιογραφία:
με βελτίωση της μεθόδου με μείωση του κόστους κατά 10% μόνο, θα
εξοικονομήσουν 100 εκατομμύρια ECU ετησίως).
4.1 - 2
Ανάπτυξη της προγνωστικής ιατρικής και της νεωτεριστικής
θεραπειας : η νέα αυτή επιδίωξη 0α προωθήσει την εφαρμογή της
σύγχρονης βιοτεχνολογίας με τις πιο προηγμένες πτυχές της ατον
ιατρικό τομέα και, ιδιαίτερα, στην εξαιρετικά έγκαιρη διάγνωση
των νόσων και σε νεωτεριστικές μεθόδους θεραπευτικής αγωγής. Η
σχετική Ε, A & Ε θα προσανατολιστεί? κυρίως προς την καλύτερη
κατανόηση του ανθρωπίνουν γονιδιώματος, την ανοσολογική
τεχνολογία (που μπορεί να εφαρμοστεί? στον καρκίνο, τις
αυτονοσοποιητικές ασθένειες, τις λοιμώξεις), τις διαδικασίες
γενετικής μηχανικής που επιτρέπουν τη διόρθωση των ελαττωμάτων
του DNA (π.χ. στην περίπτωση συγγενών νόσων με γενετική
προέλευση) και τη βιομηχανική παραγωγή τυποποιημένων διαγνωστι­
κών αντιδραστηρίων (KITS) (π.χ. AIDS).
Το κοινοτικό αυτό εγχείρημα θα γεφυρώσει ορισμένα κενά που
παρατηρούνται στην επιστημονική και τεχνολογική γνώση (κενά που
εμποδίζουν την πλήρη εφαρμογή της σύγχρονης βιοτεχνολογίας στον
ιατρικό τομέα), θα ευνοήσει την ευρωπαϊκή διακρατική
συνεργασία, θα επιταχύνει την υλοποίηση των τεχνολογικών
μεθόδων που ήδη έχουν αναπτυχθεί και, ταυτόχρονα, θα προαγάγει
ένα ευρωπαϊκό επιστημονικό περιβάλλον που δημιουργεί ισχυρό
δυναμικό καινοτομίας με ενθαρρυντικές οικονομικές συνέπειες.
Η βελτίωση της ιατρικής της εργασίας, σαν έργο διαρκε
οργάνων, πραγματοποιείται στα πλαίσια της συνθήκης της ΕΚΑΧ. Οι
συναφείς δραστηριότητες αφορούν την παρουσίαση των προβλημάτων
υγείας και των επαγγελματικών νόσων που συνδέονται με το ειδικό
περιβάλλον των βιομηχανιών σιδήρου και χάλυβα. θα περί λάβουν
έρευνα για τις χρόνιες παθήσεις, όπως αυτές του αναπνευστικού
συστήματος, τη φυσιοπαθολογία καθώς και τις άλλες ασθένειες που
πλήττουν τους εργαζομένους σε χαλυβουργεία, εργοστάσια θερμικής
κατεργασίας, μεταλλεία σιδήρου και ανθρακωρυχεία, όπως τα
προβλήματα της σπονδυλικής στήλης, οι δερματικές νόσοι, και
ασποσκοπούν στην περαιτέρω βελτίωση των κανόνων υγείας στις
βιομηχανίες της ΕΚΑΧ, με το συσχετισμό μεταξύ επαγγελματικών
νόσων και οχλήσεων στον τόπο της εργασίας και με την ανάπτυξη
προληπτικών μέτρων, τεχνικών έγκαιρης διάγνωσης, μέτρων
μετριασμού.
Οι επαγγελματικές ασθένειες συγκαταλέγονται ανάμεσα στα
κυριότερα αίτια θνησιμότητας, τόσο μεταξύ των μεταλλωρύχων και
ανθρακωρύχων όσο και μεταξύ των εργαζομένων σε εργοστάσια
θερμικής κατεργασίας και στις βιομηχίες σιδήρου και χάλυβα και,
επομένως, αποτελούν πρόβλημα οε κοινοτικό επίπεδο.
Η έρευνα για την ιατρική Kat τη δημόσια υγεία περιλαμβάνει δύο
νέους στόχους (τον καρκίνο και το AIDS) ενώ οι παλαιότεροι
στόχοι θα υποστούν αλλαγές ως προς το επιστημονικό και τεχνικό
περιεχόμενό τους (με τον τερματισμό ορισμένων έργων, τον
αναπροσανατολισμό άλλων και την προσθήκη νέων). Με τον τρόπο
αυτό, ο ολικός αριθμός των έργων θα αυξηθεί από 30 που ειίναι
σήμερα σε περισσότερα από 70. Η εμπειρία του παρελθόντος
επιβεβαίωσε τη σημασία του σταδιακού συντονισμού ενώ όλες οι
αξιολογικές εκθέσεις αποδεικνύνουν την επιστημονική,
κοινωνικό-ιατρική και οικονομική αξ*ία του.
4.1 - 3
Η προγνωστική ιατρική και η νεωτεριστική θεραπεία αποτελούν ένα
νέο εγχείρημα βασισμένο οτην εμπειρία που αποκτήθηκε με τα
προγράμματα βιοτεχνολογίας και που παρέχει εχέγγυα πραγματικής
αποδοτικότητας για τη δραστηριότητα αυτή. 0 τρίτος τομέας
περιλαμβάνει τις συνεχιζόμενες δραστηριότητες στα πλαίσια της
συνθήκης της ΕΚΑΧ.
Η έρευνα για την ιατρική και τη δημόσια υγεία θα
πραγματοποιηθεί με τη μέθοδο της συντονισμένης δράσης, με
αυξημένη υποστήριξη προς τις κεντρικές μονάδες, η προγνωστική
ιατρική νεωτεριστική θεραπεία με δράση κοινής δαπάνης (ή
οριακού κόστους) και η ιατρική της εργασίας με συμβάσεις.
Η κοινοτική χρηματοδότηση που απαιτείται για την υποστήριξη της
E, A & Ε στους παραπάνω τομείς για την περίοδο 1987 έως 1991
υπολογίζεται ανάμεσα σε 140 και 160 εκατομμύρια ECU. Στη
συνεισφορά αυτή πρέπει να προστεθεί η έρευνα για την ιατρική
της εργασίας που καλύπτεται από τον προϋπολογισμό της ΕΚΑΧ.
Για να δοθεί ένα μέτρο σύγκρισης, το ετήσιο κόστος της έρευνας
στα κράτη μέλη μόνο στον τομέα της έρευνας για την ιατρική και
τη δημόσια υγεία, υπολογίζεται σε περισσότερα από 200
εκατομμύρια ECU για το 1987 και σε περισσότερα από 400
εκατομμύρια για το 1990, γεγονός που αντιστοιχεί σε συντονισμό
του 25% των συνολικών δραστηριοτήτων των κρατών μελών.
4.2 - 1
4.2. Αοφάλεια
α. Καμιά ανθρώπινη δραστηριότητα δεν εκ'ναι απαλλαγμένη από
κινδύνους. Οι άνθρωποι εκτίθενται σε ποικιλία κινδύνων σε κάθε
εκδήλωση της ζωής : σε φυσικούς κινδύνους, από διάφορες
ανθρώπινες δραστηριότητες και τα στοιχεία της φύσης, χημικούς
από οξείες και χρόνιες δηλητηριάσεις ακόμα και βιολογικούς.
Επιπλέον, με την πρόοδο της τεχνολογίας, προστίθενται νέοι
παράγοντες κινδύνου ενώ ο έλεγχός τους γίνεται πιο σύνθετος.
Απέναντι στα δεδομένα αυτά, αυξάνεται το ενδιαφέρον και η
ανησυχία της κοινής γνώμης για τη διατήρηση ασφαλούς περιβάλ­
λοντος.
Πολλά από τα προβλήματα ασφάλειας που αντιμετωπίζονται έχουν
παρεμφερή χαρακτήρα οε όλη την έκταση της Κοινότητας και
επιτρέπουν έτσι την ανάπτυξη και εφαρμογή κοινών λύσεων με
χαμηλό κόστος. Η κοινοτική προσέγγιση είναι συχνά η καλύτερη
λύση όταν απαιτείται σημαντική επένδυση σε χρόνο, χρήμα και
προσπάθειες ενώ η γνώση που αποκτάται με την έρευνα μετρέπεται
αποτελεσματικά σε εφαρμογή.
Ιτ
β. Η προτεινόμενη προσπάθεια θα εστιάσει σε επιλεγμένα προβλήματα
ασφάλειας,όπως οι εγγενείς κίνδυνοι των βιομηχανικών και άλλων
ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, οι πυρκαιές, οι ειδικές τεχνολογίες
για επικίνδυνο περιβάλλον και οι φυσικοί κίνδυνοι. Μεγάλη
προτεραιότητα θα έχει η πρόληψη στην πηγή.
1. Χαρακτηριστικό πολλών βιομηχανικών δραστηριοτήτων είναι ότι
δημιουργούν ποικίλα προβλήματα ασφάλειας, των οποίων η λύση
απαιτεί μεγάλη προσπάθεια, σημαντική εμπειρογνωμοσύνη και,
σε πολλές περιπτώσεις, την απαιτούμενη εκτίμηση ζητημάτων
κοινωνικού, νομικού, κλπ. χαρακτήρα. Μια ενοποιημένη
προσέγγιση της ασφάλειας - που επιτρέπει να λαμβάνονται
πλήρως υπόψη οι περιβαλλοντικοί και άλλοι περιορισμοί καθώς
και η τεχνολογική πρόοδος, όταν παρουσιάζονται - αποκτά
διαρκώς μεγαλύτερη σημασία.
Οι εργασίες θα έπικεντρωθούν στους τεχνολογικούς κινδύνους
που έχουν δυνάμει μεγάλη σημασία, τις επαγγελματικές ομάδες
που εκτίθενται σε μεγαλύτερο κίνδυνο ατυχημάτων σε σχέση με
τον υπόλοιπο πληθυσμό και τους σοβαρούς παράγοντες κινδύνου
που είναι κοινοί σε πολλές βιομηχανίες:
. Η έρευνα για τους σοβαρούς κινδύνους τεχνολογικών
ατυχημάτων θα προσανατολιστεί στην κατανόηση, την πρόληψη
και το μετριασμό των συνεπειών των σημαντικών
χημικών/πετροχημικών ατυχημάτων. Το πρόβλημα της πρόληψης
των συμβάντων αυτών και του μετριασμού των συνεπειών τους
είναι κοινό σε ολόκληρο το χημικό/πετροχημιμκό κλάδο.
. Είναι επομένως αισθητή η ανάγκη για κατάλληλες κοινοτικές
ρυθμίσεις και ερευνητική υποστήριξη. Η οδηγία ΕΚ για τους
"σοβαρούς κινδύνους από ορισμένες βιομηχανικές δραστηριό­
τητες" αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή.
4.2 - 2
. Η βελτίωση της επαγγελματικής ασφάλειας, στις βιομηχανίες
άνθρακα και σιόήρου/χάλυβα, σαν έργο διάρκειας των
οργάνων, πραγματοποιείται στα πλαιίσια της συνθήκης της
ΕΚΑΧ. Στον τομέα αυτό απαιτούνται περισσότερο συντονι­
σμένες εργασίες σε κοινοτικό επίπεδο για να πλαισιώσουν
την εφαρμογή των ερευνητικών αποτελεσμάτων.
. Η αιτιολόγηση των δραστηριοτήτων που αφορούν την προστασία
από τις ακτινοβολίες απορρέει από την υποχρέωση της
Επιτροπής να διατηρήσει επάρκεια μέσων, όπως καθορίζεται
στη συνθήκη της Ευρατόμ και σε οδηγίες. Η επιστημονική
υποστήριξη έχει σημασία για την εκτίμηση, τη διαχείριση
και την πολιτική αξιολόγηση των προβλημάτων που σχετίζο­
νται με τους κινδύνους από τις ακτινοβολίες, τομέας που
ανησυχεί την κοινή γνώμη σε όλη την Κοινότητα.
2. Ποσοστό 80% περίπου των συνολικών ατυχημάτων συμβαίνουν στο
ιδιωτικό περιβάλλον, π.χ. σε σχέση με τις οικιακές
δραστηριότητες, την ψυχαγωγία, την άθληση κλπ. Οι αντίστοι­
χες δαπάνες για ασφάλεια, ιατρική περίθαλψη κλπ. φθάνουν σε
πολλές δεκάδες τρισεκατομμυρίων ECU κάθε χρόνο. Επιπλέον
σημαντικές είναι και οι ζημιές στην παραγωγή.
Μέχρι σήμερα δεν έχει αναληφθεί κοινή προσπάθεια σε
κοινοτικό επίπεδο για να μειωθούν τα παραπάνω έξοδα ενώ στις
ΗΠΑ και στην Ιαπωνία οι σχετικές δραστηριότητες βρίσκονται
σε εξέλιξη.
Η προτεινόμενη έρευνα θα επικεντρωθεί στην εξάλειψη των
κινδύνων στο ιδιωτικό περιβάλλον και θα εστιάσει, ιδιαίτερα,
στα ατυχήματα που οφείλονται στην εγκατάσταση νέων τύπων
οικιακού εξοπλισμού, σε τράπεζες συναφών δεδομένων, στην
προστασία του καταναλωτή από επικίνδυνα προϊόντα, στα ειδικά
προϊόντα για τους ηλικιωμένους, τους αναπήρους, τα παιδιά
κλπ.
3. Το συνολικό κόστος των πυρκαιών στην Κοινότητα έχει
υπολογιστεί σε 1% περίπου του ΑΕΠ κατα μέσο όρο. Παρά το ότι
οι τεχνικές καταπολέμησης των πυρκαιών είναι γενικά αρκετά
ανεπτυγμένες, οι μέθοδοι για την επίτευξη του μεγαλύτερου
δυνατού βαθμού προστασίας βρίσκονται ακόμα σε εμπειρικό
στάδιο.
Η προτεινόμενη προσπάθεια για την πυρασφάλεια θα πρέπει να
οδηγήσει σε προσέγγιση του προβλήματος με επιστημονική βάση
και στην ανάπτυξη συναφών μηχανολογικών τεχνικών ποσοτικού
χαρακτήρα. Οι εργασίες θα εστιάσουν σε τρεις τομείς: έρευνα
με σκοπό την εναρμόνιση και τη θέσπιση κανόνων, βασική
έρευνα για τις πυρκαιές και εφαρμοσμένη έρευνα.
4. Η τεχνολογία των τηλεχειρισμών έχει τη δυνατότητα να
επεκτείνει την πρόσβαση του ανθρώπου στο φυσικό πλούτο του
πλανήτη και την ακτίνα των παραγωγικών δραστηριοτήτων του σε
εχθρικό ή επικίνδυνο περιβάλλον. Οι επικίνδυνοι αυτοί τομείς
περιλαμβάνουν εργοστάσια σε ΪΙΤομηχανίες-κλειδιά (χειρισμός
ραδιενεργών, βιολογικά δραστικών, τοξικών ή εύφλεκτων
4.2 - 3
υλικών), το διάστημα και τους ωκεανούς. Υπάρχει επίσης και
ένας τομέας τωνδημοσίων υπηρεσιών που αφορά την καταπολέμηση
των πυρκαιών κλπ.
Η κοινοτική αγορά για την τεχνολογία αυτή, που υπολογίζεται
σε 500 εκατομμύρια ECU ετησίως από το 1990, από τα οποία
τότε το ένα τρίτο περίπου θα πρέπει να έχει σχέση με τον
πυρηνικό τομέα, είναι αρκετά μεγάλη ώστε να χρησιμεύσει σαν
ορμητήριο προς την παγκόσμια αγορά μόνον όμως εφόσον είναι
δυνατόν να εστιάσει η προσπάθεια Ε&Α και να συντονιστούν οι
επιδείξεις με οδηγό το χρήστη. Η προτεινόμενη προσπάθεια θα
εστάσει τους τρεις πιο συναφείς τομείς προβλημάτων:
επιδείξεις πρωτοτύπων (το καθένα χαρακτηριστικό μιας ομάδας
εφαρμογών), εκπαίδευση χρηστών και τεχνικών και βασική
έρευνα.
5. Παρόλο που οι φυσικές καταστροφές μπορεί να συμβαίνουν σε
τοπική κλίμακα, 51 οικονομικές επιπτώσεις τους θίγουν όλη
την Κοινότητα. Επιπλέον μερικοί κίνδυνοι, όπως για
παράδειγμα οι σεισμοί, είναι κοινοί σε διάφορες χώρες της
Κοινότητας ώστε, οι τρόποι και τα μέσα έγκαιρης προειδοποίη­
σης και αποτελεσματικής πρόληψης και μετριασμού των
συνεπειών, να αποτελούν ζητημα κοινοτικής συνεργασίας με
πολυ-επιστημονική προσέγγιση και με συντονισμένη λήψη
διορθωτικών μέτρων. Η κοινοτική συνεργασία επομένως είναι
ιδιαίτερα κατάλληλη σε τομείς όπου είναι αναγκαίο να
συγκροτηθούν αποδοτικά μέσα ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών
με αποθήκευση δεδομένων και εγκατάσταση διακρατικών δικτύων
επιτήρησης.
Η έρευνα για τις φυσικές καταστροφές στην ΕΟΚ θα εστιάσει σε
επιλεγμένα πλήν όμως χαρακτηριστικά και συχνά περιστατικά,
όπως οι σεισμοί, οι καταιγίδες, οι πλημμύρες και οι πυρκαιές
των δασών, που είναι δυνατόν να προκαλέσουν αυξημένες
απώλειες και ζημιές σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Θα ληφθεί
επίσης υπόψη η μείωση των χερσαίων πόρων εξαιτίας της
ξηρασίας, σε ευαίσθητες οικολογικές και κοινωνιολογικές
συνθήκες.
Η Ε, A και Ε για την ασφάλεια απαιτεί από τη φύση της συνέχεια.
Προβλέπεται η ακόλουθη εξέλιξη:
θα διευρυνθεί το αντικείμενο του τρέχοντος προγράμματος για
τους κινδύνους τεχνολογικών ατυχημάτων/το βιομηχανικό κίνδυνο.
Η προσπάθεια για την επαγγελματική ασφάλεια περιλαμβάνει τις
συνεχιζόμενες δραστηριότητες στα πλαίσια της συνθήκης της EKAX.
Όσον αφορά την προστασία από την ακτινοβολία, θα μειωθούν
σταδιακά τα έργα βασικής έρευνας ενώ θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση
στα σενάρια έκθεσης σε περιβαλλοντικούς παράγοντες και σε
παράγοντες κινδύνου, τις συνέπειές τους για τον άνθρωπο και την
κοινωνία και τη μείωση της έκθεσης με αξιολόγηση των κινδύνων
και βελτιστοποίηση, για να πλαισιωθούν οι βασικοί κανόνες
ασφάλειας της ΕΚ.
Οι συντονισμένες προσπάθειες στους τομείς του ιδιωτικού
περιβάλλοντος, της πυρασφάλειας και των ειδικών τεχνολογιών για
επικίνδυνο περιβάλλον, αποτελούν νέες πρωτοβουλίες.
Το υφιστάμενο ερευνητικό πρόγραμμα για την κλιματολογία και
τους φυσικούς κινδύνους περιλαμβάνει τη μελέτη των μηχανισμών
και των επιπτώσεων ορισμένων ακραίων κλιματολογικών συμβάντων
και των σεισμών αλλά μέχρι σήμερα με πιστώσεις κατά πολύ
κατώτερες από τις πραγματικές ανάγκες.
Οι εργασίες θα κατανεμηθούν ανάλογα με τα διαθέσιμα μέσα και με
σκοπό τα μεγαλύτερα δυνατά οφέλη:
Η προσπάθεια για τους σοβαρούς κινδύνους τεχνολογικών
ατυχημάτων θα πραγματοποιηθεί με εσωτερική και συντονισμένη
δράση και με ενέργειες κοινής δαπάνης, η επαγγελματική ασφάλεια
με συμβάσεις, και η προστασία από την ακτινοβολία με δράση
κοινής δαπάνης. Οι εργασίες για τους κινδύνους στο ιδιωτικό
περιβάλλον θα διεξαχθούν κυρίως με δράση κοινής δαπάνης και, σε
μικρότερο βαθμό, από το ΚΚΕρ ενώ οι εργασίες για την πυρασφά­
λεια με συντονισμένη δράση και δράση κοινής δαπάνης και η
προσπάθεια για τις ειδικές τεχνολογίες για επικίνδυνο
περιβάλλον καθώς και για τους φυσικούς κινδύνους με δράση
κοινής δαπάνης.
Η κοινοτική χρηματοδότηση που απαιτείται για την υποστήριξη της
Ε, Α&Ε στους παραπάνω τομείς που συνδέονται με την ασφάλεια
υπολογίζεται ανάμεσα σε 230 και 280 εκατομμύρια ECU για την
περίοδο 1987 έως 1991. Στο ποσό αυτό πρέπει να προστεθεί και η
συνεισφορά στην έρευνα για την επαγγελματική ασφάλεια που
καλύπτεται από τον προϋπολογισμό της ΕΚΑΧ. Υπολογίζεται ότι οι
εργασίες για την προστασία από τις ακτινοβολίες θα καλύψουν
σημαντικό μέρος (35 έως 45%) όλων των συναφών ερευνών των
κρατών μελών (που για την Ευρώπη των 12 υπολογίζονται σε 80 έως
100 εκατομμύρια ECU ετησίως), σε συνεργασία με όλα σχεδόν τα
εξειδικευμένα κέντρα τους. Η προσπάθεια για τις ειδικές
τεχνολογίες για επικίνδυνο περιβάλλον καθώς και για τους
φυσικούς κινδύνους θα πρέπει να αντιπροσωπεύσει το 5 έως 10%
των δαπανών των κρατών μελών στους τομείς αυτούς.
4.3 - 1
4.3. Προστασία του περιβάλλοντος
α. Η διαφύλαξη και η βελτίωση του περιβάλλοντος αναγνωρΜζέεται
σήμερα διεθνώς σαν απόλυτη προϋπόθεση για να εξασφαλιστεί η
επιβίωση του ανθρώπου και η υλική και ψυχική ευημερία του. Η
μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη εξαρτάται από τη διατήρηση
και τη λογική χρήση των φυσικών πόρων. Εξαιρετική σημασκ’α έχει
επίσης η προοπτική της μεταβολής του κλάματος και οι συνέπειές
της. Δίνεται μεγαλύτερη έμφαση επίσης στην προστασία και τη
διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Τα προβλήματα που προκύπτουν έχουν ουσιαστικά διασυνοριακό
χαρακτήρα. Έχει γίνει επιτακτική ανάγκη να δοθε«ί κοινοτική
διάσταση στην περιβαλλοντική πολιτική λόγω των οικονομικών
επιπτώσεών της. Η επιστήμη και η τεχνολογία είναι αναγκαίες για
την παροχή σωστής βάσης για ρυθμίσεις καθώς και των τεχνικών
που απαιτούνται για τη διόρθωση ή την πρόληψη των περιβαλλοντι­
κών ζημιών. 0 καθορισμός στόχων υψηλής ποιότητας για το
περιβάλλον παροτρύνει την τεχνική καινοτομία. η βιομηχανία
ωθείται στην ανάπτυξη ασφαλέστερων τεχνολογιών από περιβαλλο­
ντική άποψη/ που μπορούν να διατεθούν στην εγχώρια και την
εξωτερική αγορά.
β. Η κοινοτική συνεργασία στην περιβαλλοντική έρευνα ειίναι
ιδιαίτερα σημαντική γιατΗ πλαισιώνει μια από τις βασικές
πολιτικές της Κοινότητας, που πρέπει να στηρίζεται σε σωστή
επιστημονική και τεχνική γνώση. Παρόλο που η ερευνητική δράση
της ΕΚ στον τεράστιο και διαφοροποιημένο αυτό τομέα δεν θα
πρέπει - και δεν μπορεί - να υποκαταστήσει τις προσπάθειες των
κρατών μελών που είναι συχνά σημαντικές, θα πρέπει να τις
συντονίσει, να τις συμπληρώσει και να αξιολογήσει τα λαμβανό-
μενα αποτελέσματα. Μπορεί επ·ίσης να ενεργοποιήσει, με μεγάλα
διεθνή έργα (όπως η επιδημιολογική παρακολούθηση), την
εμπειρογνωμοσύνη, την εξειδίκευση και τον εξοπλισμό που
διατίθενται στην επικράτεια της Κοινότητας.
Η έρευνα της ΕΚ στον τομέα του περιβάλλοντος πρέπει να έχει
τριπλό στόχο:
- την επίλυση άμεσων προβλημάτων με σκοπό την προπαρασκευή και
την υλοποίηση των τρεχουσών πράξεων της περιβαλλοντικής
πολιτικής της κοινότητας,
τον προσδιορισμό και τη διερεύνηση των περιβαλλοντικών
ζητημάτων που θα προκύψουν στο κοντινό μέλλον, δεδομένου ότι
χρειάζεται συχνά αρκετός χρόνος απόσβεσης μέχρι να επιτευ­
χθούν αποτελέσματα,
- τη διαμόρφωση των βασικών αντιλήψεων για τις οικολογικές
διαδικασίες και για τα κλιματολογικά συστήματα.
Θα πρέπε ι να τον ι στε ί ότ ι τα προβλήματα που απορρέουν από το
περιβάλλον όχι μόνο απαιτούν πολυεπιστημονική (και, κατά
συνέπεια, συχνά διεθνή) προσέγγιση για την επιίλυσή τους αλλά
έπίσής, εξαιτιάς των σοβαρών οικονομικών επιπτώσεών τους, έχουν
κεφαλαιώδη σημασία για το σχεδιασμό των πόρων σε μια ολοκληρω­
μένη οικονομική ενότητα όπως η ΕΚ.
4.3 - 2
Η περιβαλλοντική έρευνα της ΕΚ άρχισε το 1972 και έχει αποδώσει
πολλά χρήσιμα αποτελέσματα, όπως διαπιστώθηκε πρόσφατα από
επιτροπή αξιολόγησης ('Εκθεση αξιολόγησης της έρευνας αριθ. 14,
1985). Τα αποτελέσματα αυτά έχουν εφαρμοστεί* στην επεξεργασία
των μέτρων περιβαλλοντικής πολιτικής.
Η έρευνα εξελίχθηκε με το χρόνο, από διορθωτική σε περισσότερο
προληπτική προσέγγιση των ζητημάτων καθώς και προς βασικότερα
προβλήματα. Κατά συνέπεια, οι ερευνητικές προσπάθειες σχετικά
με τις άμεσες συνπέπειες των κυριότερων ρυπαντών, για τους
οποίους έχουν πια συγκεντρωθεί σημαντικές γνώσεις, μειώθηκαν
σημαντικά και περιορίζονται σήμερα σε σχετικά λ:ίγα άλυτα
προβλήματα.
Για την περίοδο 1987-1991 προτείνεται η διεξαγωγή έρευνας με
τον παραπάνω τίτλο στους τομείς του καθαρού περιβάλλοντος, της
κλιματολογίας και των πολιτιστικών αγαθών.
1 · Η έρευνα για το περιβάλλον θα περιλάβει κυρίως τα εξής
θέματα:
- τεχνικές ανίχνευσης, μέτρησης, ανάλυσης και παρακολούθησης
για ένα ευρύ φάσμα ρύπων και περιβαλλοντικών συνθηκών
(συμπεριλαμβανομένης της αεροδιαστημικής τηλεαν.ίχνευσης),
- επιπτώσεις των ρύπων στην υγεία και τα οικοσυστήματα (π.χ.
συνέπειες της "όξινης βροχής") καθώς και στην πολιτιστική
κληρονομιά (κτίρια, μνημεία),
- εκτίμηση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων που αποβλέπουν στην
ποιότητα του περιβάλλοντος, όπως ο έλεγχος και η
αξιολόγηση των χημικών ουσιών,
- διασαφήνιση των βασικών αρχών των περιβαλλοντικών
διαδικασιών (έρευνα οικοσυστημάτων, βιογεωργοχημικοΛ
κύκλοι),
- ανάπτυξη τεχνολογιών για τη με-ίωση και την πρόληψη της
ρύπανσης και τη διαχείριση των αποβλήτων,
- αποκατάσταση του αλλοιωμένου περιβάλλοντος, ιδιαίτερα των
οικοσυστημάτων που έχουν υποστεκ*. βλάβες.
-· Η κλιματολογική έρευνα αφορά ένα σημαντικότατο στοιχε·ίο του
ανθρώπινου περιβάλλοντος, αυτό από το οποίο εξαρτώνται οι
καλλιέργειες, οι υδάτινοι πόροι, οι ανάγκες μας ως προς την
υγεία και την ενέργεια. Θα πρέπει να έχει στόχο την πλήρη
κατανόηση του κλιματολογικού συστήματος και την ανάπτυξη
τεχνικών για κλιματολογικές προβλέψεις και εκτίμηση των
οικολογικών και κοινωνιολογικών συνεπειών από οποιαδήποτε
αλλαγή του κλίματος, όπως αυτή που μπορε>ί να προκόψει κατά
τη διάρκεια του επόμενου αιώνα, εξαιτίας της ανόδου της
θερμοκρασίας που επάγεται από την αύξηση του ατμοσφαιρικού
002 λόγω της καύσης ορυκτών καυσ-ίμων.
4.3 - 3
Οπωσδήποτε, η ένταξη της Ισπανίας και της Πορτογαλίας στην
Κοινότητα συνοδεύεται από νέα ή εντονότερα περιβαλλοντικά
προβλήματα (π.χ. διατήρηση των υδάτων, επέκταση των ερήμων)
που πρέπει να ληφθούν υπόψη.
3. Η έρευνα για την προστασία και τη διατήρηση των πολιτιστικών
αγαθών δεν περιορίζεται στην αξιολόγηση των συνεπειών της
ρύπανσης για τα υλικά, που προαναφέρθηκε αλλά πρέπει επίσης
να αποβλέπει στην καθιέρωση μεθόδων για την πρόληψη των
ζημιών, στην εξάλειψη της φθοράς που οφείλεται στον άνθρωπο
και προστίθεται στη φυσική και στη διερεύνηση μεθόδων για
την αποκατάσταση αναντικατάστατων πολιτιστικών αντικειμένων.
Το κύριο ενδιαφέρον, που μέχρι σήμερα τοποθετείται σε
ιστορικά κτίρια και προσιτά μνημεία, πρέπει να περί λάβει τις
δημόσιες συλλογές έργων τέχνης, εντύπων και βιβλίων, τα
αρχαιολογικά αντικείμενα κλπ.
δ. Η έρευνα της ΕΚ για την προστασία του περιβάλλοντος περιλαμ­
βάνει εσωτερική δράση, συμβάσεις έρευνας και συντονισμένη
δράση. Τα σχετικά έργα που έχουν ανατεθεί στο ΚΚΕρ έχουν σχεδόν
κεντρικό χαρακτήρα, όπως η συγκρότηση βάσεων δεδομένων (π.χ. η
ECDIN για τις περιβαλλοντικές χημικές ουσίες), οι μετρήσεις
αναφοράς για την παρακολούθηση του περιβάλλοντος (π.χ. το
κεντρικό εργαστήριο για τη μέτρηση της ρύπανσης του αέρα), η
οργάνωση κοινών επιτοπίων πειραμάτων κλπ. Οι εναρμονισμένες
ενέργειες, στις οποίες συμμετέχουν πολλά ευρωπαϊκά κράτη μη
μέλη στα πλαίσια του συστήματος COST, αφορούν θέματα για τα
οποία υπάρχουν σημαντικά προγράμματα σε εθνικό επίπεδο. Οι
συμβάσεις κοινής δαπάνης είναι το μέσον που χρησιμοποιείται για
τη γεφύρωση κενών στην έρευνα και την τόνωση της συνεργασίας
μεταξύ ερευνητικών οργανισμών στα κράτη μέλη.
ε. Απο οικονομική άποψη, η συνεισφορά της ΕΚ θα πρέπει να
αντιπροσωπεύει σημαντικό ποσοστό των συνολικών δαπανών στην
Κοινότητα (ΕΚ συν εθνικά προγράμματα), προκειμένου να
εξασφαλιστεί πραγματική συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο με
συμπληρωματική έρευνα με συμβάσεις και με συντονισμένη δράση.
Για την επίτευξη του στόχου αυτού κατάλληλο είναι ένα ποσοστό
15% περίπου των συνολικών δαπανών για την περιβαλλοντική έρευνα
στην Κοινότητα.
Με βάση τις εκτιμήσεις αυτές, υπολογίζεται ότι η χρηματοδότηση
της περιβαλλοντικής έρευνας από την ΕΚ θα πρέπει να κυμανθεί
μεταξύ 285 και 320 εκατομμυρίων ECU για την περίοδο 1987-1991.
5. ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
α. Η προβλεπόμενη δράση για την επιστημονική και τεχνική ενίσχυση
της ανάπτυξης κατά την περίοδο 1987-1991 ακολουθεί το πρώτο
κοινοτικό πρόγραμμα "Επιστήμη και τεχνολογία στην υπηρεσία της
ανάπτυξης" 1983-1986 . Το πρόγραμμα αυτό αποτέλεσε την πρώτη
πρωτοβουλία για την εφαρμογή της επιστήμης και της τεχνολογ-ίας
στην επίλυση των προβλημάτων του τρίτου κόσμου στα πλαίσια ενός
ολοκληρωμένου πολυετούς προγράμματος Ε8Α.
Η νέα κοινοτική δράση θα συνεχίσει να διαδραματίζει σημαντικό
ρόλο στην αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής έρευνας για την τροπική
ζώνη, που βρισκόταν σε πτώση μετά την ανεξαρτησία των πρώην
αποικιών. Η νέα δράση πρέπει εππ'σης να επιτρέψει τη μεγαλύτερη
και αποδοτικότερη συμμετοχή των ερευνητικών ιδρυμάτων του
τρίτου κόσμου στα ερευνητικά προγράμματα που ενδιαφέρουν.
β. Η δράση αυτή καλύπτει δύο βασικούς ερευνητικούς τομείς:
1. Τροπική και υποτροπική γεωργ-ία, στην οπο>ία συμπεριλαμβά-
νονται:
- η παραγωγή τροφ
δυσμενείς φυσικές συνθήκες (ξηρασία, ασθένειες, παράσιτα,
κλπ.), βελτιωμένη διαχείριση των πόρων για ζωοτροφές,
αλιεία και κατοικίδια ζώα (γενετική των ζώων, κτηνια­
τρική),
- η δασική παραγωγή: είδη κατάλληλα για υγρές και όνυδρες
ζώνες,
- διατήρηση και αναγέννηση της γης: προστασία από την
ερήμωση, βελτίωση των υδάτινων πόρων,
- βελτίωση των συστημάτων εκμετάλλευσης της γης, λαμβανο-
μένων υπόψη των αναγκών του αγροτικού πληθυσμού και της
διαφύλαξης των φυσικών πόρων,
- τεχνολογία της μετα-συγκομιδής και επεξεργασία προϊόντων
σε σχέση με τη διατροφή των ανθρώπων και τις ζωοτροφές.
Για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων αυτών, θα εφαρμοστούν
σύγχρονες τεχνικές, όπως η τηλεαν,ίχνευση ή τεχνικές
προσαρμοσμένες στις τοπικές ανάγκες (ιδίως για τον εφοδιασμό
αγροτικών περιοχών σε ενέργεια).
2. Τροπική ιατρική, υγεία και διατροφή, στην οποία συμπεριλαμ-
βάνονται:
- οι μεταδοτικές τροπικές ασθένειες (πρόληψη, διάγνωση,
θεραπεία) και οι μη μεταδοτικές τροπικές ασθένειες (όπως
οι αιμοσφαιρινώσεις),
ΕΕ αριθ. L 352 της 14.12.1982.
5 - 2
■» τα υγειονομικά συστήματα και ο πληθυσμός :
κοινωνικό-ιατρική έρευνα διεξαγόμενη με τη βοήθεια των
πληθυσμών με σκοπό την οργάνωση υγειονομικών συστημάτων’
δημογραφικές μελέτες και παρακολούθηση, εφαρμοσμένη έρευνα
για τους πληθυσμούς σε σχέση με τα οικοσυστήματα,
- διεπιστημονική έρευνα για τα προβλήματα της ανεπάρκειας
των τροφίμων, της κακής διατροφής, της τοξικολογίας των
τροφίμων, λαμβανομένων υπόψη των γεωργικών, κοινωνικο­
οικονομικών και ιατρικών πλευρών της διατροφής.
Η έρευνα στους παραπάνω τομείς, που ήδη έχει αναληφθε-ί ή
προγραμματίζεται, συμβάλλει στην εδραίωση των κοινοτικών
πολιτικών για το "Περιβάλλον" και την "Επιστήμη και τεχνολο­
γία". Η επιστήμη και η τεχνολογία θεωρούνται ουσιαστικά μέσα
ανάπτυξης, που, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, θα καταστήσουν
τις αναπτυσσόμενες χώρες πραγματικούς εταίρους των κρατών μελών
της ΕΚ.
Ιδιαίτερα, η έρευνα για την τροπική ιατρική που προωθείται από
την Κοινότητα προσφέρει περισσότερες δυνατότητες για την
ανάπτυξη διαγνωστικών εργαλείων και την παρασκευή κατάλληλων
φαρμάκων και εμβολίων για την καταπολέμηση των συχνότερων
νόσων, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της διεθνούς θέσεως της
Κοινότητας από ανθρωπιστική, πολιτική και οικονομική άποψη.
Η δε γεωργική έρευνα μέσω της κοινοτικής δράσης μπορεί να
βασιστεί όχι μόνο στους ευρωπαϊκούς πόρους γενετικής αλλά και
στους αντίστοιχους πόρους των αναπτυσσομένων χωρών.
Η σημασία της κοινοτικής αυτής δράσης έγκειται επίσης στις
εκπαιδευτικές δυνατότητες και, κατά συνέπεια, στις ευκαιρκες
για μάθηση που προσφέρει όχι μόνο στους λαούς των αναπτυσσο­
μένων χωρών αλλά και σε νέους ευραωπαίους επιστήμονες.
Επιπλέον, η δράση αυτή καθώς και άλλα προγράμματα Ε, Α&Ε θα
επιτρέψουν να αποφευχθούν οι περιττές επαναλήψεις εθνικών και
διεθνών προσπαθειών και θα πλουτίσουν τα αποτελέσματα με
περισσότερη σημασία και ευρύτερες εφαρμογές.
γ. Η νέα δράση καλύπτει ουσιαστικά τους ίδιους τομείς με το πρώτο
πρόγραμμα "Επιστήμη και Τεχνολογία στην υπηρεσία της Ανάπτυξης"
1983-1986. Η αξιολόγηση του ερευνητικού δυναμικού, που
εκδηλώθηκε με τις 2000 προτάσεις περίπου που υποβλήθηκαν μετά
από πρόσκληση υποβολής προσφορών για το πρώτο πρόγραμμα καθώς
και η ανάλυση των πρώτων αποτελεσμάτων από τις 430 περίπου
συμβάσεις έρευνας που συνάφθηκαν, επέτρεψαν τον προσδιορισμό
των ερευνητικών προτεραιοτήτων που πρέπει να ληφθούν υπόψη στα
πλαίσια της νέας δράσης. Κατά την υλοποίησή της η δράση αυτή:
- θα δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην τόνωση της ερευνητικής
δραστηριότητας των αναπτυσσομένων χωρών, με αποτέλεσμα τη
βελτίωση ή τη δημιουργία του ενδογενούς δυναμικού τους στον
τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας,
- θα προσφέρει στις χώρες αυτές την κατάλληλη υποδομή και τον
κατάλληλο επιστημονικό εξοπλισμό όταν χρειάζεται, σύμφωνα με
τις κατάλληλες συμβατικές διαδικασίες,
- θα συμβάλει στη βελτ-ίωση της συνεργασίας μεταξύ επιστημόνων
καθώς και στη συγκρότηση δικτύων σύνδεσης,
- θα περί λάβει μια ευρε·ία εκπαιδευτική συνιστώσα, με δυνατό­
τητες ανταλλαγής επιστημόνων ανάμεσα σε εργαστήρια και/ή
απόσπασης εμπειρογνωμόνων σε έργα που απαιτούν εξειδικευμένη
συνδρομή,
- θα επιδιώξει την αποδοτικότερη εφαρμογή των ερευνητικών
αποτελεσμάτων, εις όφελος των λαών των αναπτυσσομένων χωρών.
Η δράση θα υλοποιηθεί με συμβάσεις κοινής δαπάνης ανάμεσα στην
ΕΕΚ και σε οργανισμούς των αναπτυσσομένων χωρών και των κρατών
μελών. Παρ'όλα αυτά, δεν αποκλείεται η δυνατότητα οργάνωσης
συντονισμένης δράσης, ιδίως για τη συγκρότηση δικτύων
συνεργασίας.
0 υπολογισμός των χρηματοδοτικών πόρων που θεωρούνται αναγκαίοι
για την υλοποίηση της νέας δράσης βασ-ίστηκε :
- στο ερευνητικό δυναμικό που εκδηλώθηκε κατά τη διάρκεια του
πρώτου προγράμματος, ιδίως από τις αναπτυσσόμενες χώρες,
-στις συνέπειες που θα πρέπει να έχει η δράση για τις διμερείς
και πολυμερείς δραστηριότητες των κρατών μελών ώστε να
εξασφαλιστεί συντονιστικό αποτέλεσμα (7-8% των δραστηριοτήτων
Ε & A των κρατών μελών),
-στις επιπτώσεις της στις δραστηριότητες της Κοινότητας που
υλοποιούνται στα πλαίσια της αναπτυξιακής πολιτικής της.
Τα συνολικά χρηματοδοτικά μέσα θα πρέπει να κυμανθούν μεταξύ
100 και 200 εκατομμυρίων ECU για την περίοδο 1987-1991,
λαμβανομένων υπόψη των παραπάνω συνθηκών και του διευρυμένου
πλαισίου (12 κράτη μέλη). Η διεύρυνση αυτή απαιτεί ασφαλώς
αυξημένες προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου της κοινής
πολιτικής και της κοινής διάρθρωσης, κατά την υλοποίηση της
νέας δράσης αλλά θα προσφέρει επίσης τη δυνατότητα να
αξιοποιηθούν οι ιστορικοί δεσμοί που συνδέουν τα δύο νέα κράτη
μέλη με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής.
6 - 1
6. ΤΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
Η Ευρώπη των Ερευνητήν
α. Πρωταρχική προϋπόθεση για τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη
κο ι νων ι κο-ο ι κονομ ι κή ανάπτυξη της Κοινότητας αποτελεί! η
βελτίωση της κοινοτικής επιστημονικής και τεχνικής
ανταγώνιστικότητας με την κατάλυση των στεγανών στον ευρωπαϊκό
"επιστημονικό χώρο" και την καθιέρωση μιας πραγματικής "Ευρώπης
των ερευνητών".
β. Τα κράτη μέλη, αντιμέτωπα με την ανάγκη ενίσχυσης της
αποτελεσματικότητας του δυναμικού τους, προκειμένου να
διενεργηθουν έρευνες που να αποδώσουν συγκεκριμένα
αποτελέσματα, έχουν λάβει μέτρα για την τόνωση της
επιστημονικής και τεχνικής πρωτοτυπίας σε εθνικό, καθώς και σε
διεθνές επίπεδο. Τα μέτρα αυτά όμως, που συχνά αφοροων
μεμονωμένους τομείς δραστηριότητας (όπως η μοριακή βιολογία) ή
σχετίζονται αποκλειστικά με ειδικά ερευνητικά θέματα, και τα
οποία περιορίζονται στη γεωγραφική έκταση μίας ή δύο χωρων,
ανταποκρίνονται μόνον εν μέρει, παρά την αναμφισβήτητη αξία
τους, στις διαρκώς μεταβαλλόμενες ανάγκες της Κοινότητας και
των κρατών μελών της. Γΐι'αυτό το λόγο, απαιτείται πολυεθνική
δράση για την ενίσχυση και επέκταση του φάσματος των
υφισταμένων μέτρων.
Επομένως, φαίνεται ότι το κοινοτικό επίπεδο προσφέρεται
περισσότερο για την επίτευξη αυτού του στόχου. Η σύγχρονη
επιστήμη και τεχνολογία χρειάζεται ένα πλήθος απόψεων και
συμπληρωματικών προσεγγίσεων, συχνά πολυεπιστημονικού
χαρακτήρα, που απαιτούν συνεργία ανθρώπων και ιδεών καθώς και
ερευνητικές ομάδες που "να διαθέτουν ένα ορισμένο "κρίσιμο
μέγεθος". Αυτό συνεπάγεται την αναγκαιότητα να υπάρξει ένα όσο
γ ί νέτα ι ευρύτερο "γεωγραφικό πλαίσιο", όπως αυτό που αποτελεί!· η
Κοινότητα.
Υπ'αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπή προτίθεται να αναπτύξει τη
δραστηριότητά της προς δύο κύριες κατευθύνσεις :
1. Ερευνητές :
Ελάττωση των διοικητικών και κοινωνικών φραγμών που
παρεμποδίζουν την κινητικότητα των ερευνητών.
Κατάρτιση για την έρευνα, ανάπτυξη ειδικοτήτων,
συμπληρωματική εκπαίδευση για επιστήμονες.
Ανάπτυξη της ενδοευρωπαικής επιστημονικής και τεχνικής
συνεργασίας και της κινητικότητας των ερευνητών.
Συγκράτηση και υποστήριξη των ερευνητών ολκής στον ευρωπαϊκό
χώρο.
2. Εγκαταστάσεις :
Βελτιστοποίηση της ανάπτυξης και της εκμετάλλευσης των
κύριων επιστημονικών και τεχνικών εγκαταστάσεων.
6 - 2
Εξάλειψη των εμποδίων και παροχή βοηθείας για την ελεύθερη
κυκλοφορία επιστημονικού και τεχνικού εξοπλισμού.
γ. Η Επιτροπή ακολούθησε αυτήν την πορεία με το "Σχέδιό της για
την τόνωση της ευρωπαϊκής συνεργασίας και των επιστημονικών και
τεχνικών ανταλλαγών 1985-1988" που προέκυψε από την πειραματική
δραστηριότητα των ετών 1983-1984.
Μέχρι σήμερα, κάπου 650 ομάδες ερευνητών στην Κοινότητα έχουν
συνδεθεί μ'αυτόν τον τρόπο, σε 265 κοινά σχέδια, ενώ παράλληλα,
έχουν δημιουργηθεί μερικές δωδεκάδες "επιστημονικά δίκτυα" χάρη
στην κοινοτική δράση, της οποιίας η επιτυχία αναγνωρίστηκε
απ'όλους τους σχετικούς κύκλους.
Η δράση αυτή προκάλεσε ζωηρό ενδιαφέρον, όχι μόνο στα κράτη
μέλη, μερικά από τα οποία ξεκίνησαν τώρα παρόμοιες
δραστηριότητες σε εθνικό επίπεδο, αλλά και σε διεθνείς
οργανισμούς, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης, καθώς και σε
ευρωπαϊκές τρίτες χώρες (Αυστρία, Φινλανδία, Νορβηγία, Σουηδία,
Ελβετία). Μερικές από αυτές τις χώρες εξέφρασαν επίσημα την
επιθυμία τους να συμμετάσχουν στη δράση, και σύμφωνα με την
εντολή που έδωσε το Συμβούλιο το Μάρτιο του 1985, έχουν αρχίσει
διαπραγματεύσεις για να συμφωνηθούν οι όροι, ιδίως οι
χρηματοοικονομικοί όροι, υπό τους οποίους είναι δυνατόν να
πραγματοποιηθεί μια συμμετοχή αυτού του είδους.
Έχοντας πάρει θάρρος απ,'αυτήν την επιτυχία και από το
ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε, η Επιτροπή προτείνει να ληφθεί ως
βάση η δραστηριότητα που αναπτύχθηκε μέχρι σήμερα. Απίαυτήν
την άποψη, η Επιτροπή κρίνει ότι πρέπει να τονιστούν ιδιαίτερα
οι κοινωνικές και πολιτιστικές πτυχές της "Ευρώπης των
ερευνητών" καθώς και η πλήρης εκμετάλλευση του κοινοτικού
δυναμικού όσον αφορά τις κύριες επιστημονικές και τεχνικές
εγκαταστάσεις.
δ. Μέθοδοι δράσης :
1. Ερευνητές :
Η Επιτροπή προτείνει τον προσδιορισμό και την εφαρμογή
διοικητικών και κανονιστικών μέτρων πλαισίωσης για την
εξάλειψη των εμποδίων και την υποστήριξη της κινητικότητας.
Και πάλι, υπάρχει η πρόθεση να δοθεί ως κίνητρο
χρηματοδοτική στήριξη με διάφορες μορφές (χορηγήσεις για την
έρευνα, αδελφοποίηση εργαστηρίων, συμβάσεις για σειρές
εργασιών, τομεακές "υποτροφίες", μαθήματα προχωρημένου
επιπέδου, επιστημονικά βραβεία και έπαθλα) για την προώθηση
της εκπαίδευσης, της επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας,
της κινητικότητας των ερευνητών και της συγκράτησης στην
Ευρώπη των ερευνητών ολκής.
2. Εγκαταστάσεις :
Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι
κοινοτική στήριξη ώστε να δοθεί
ο χρόνος και η δυνατότητα
θα ήταν σκόπιμο να υπάρξει
σε ερευνητές στην Κοινότητα
να χρησιμοποιούν, χωρίς
6 - 3
επιβάρυνση, τους εξοπλισμούς εκτέλεσης πειραμάτων σε κύριες
επιστημονικές και τεχνικές εγκαταστάσεις. Ζε αντάλλαγμα, η
εγκατάσταση θα μπορεί να εκσυγχρονίζεται, να αποκτά ειδικό
εξοπλισμό και να λειτουργεί οικονομικότερα, χάρη στην
κοινοτική συνεισφορά.
ε. Η Επιτροπή, αποβλέπουσα στην συμμετοχή, τελικά, του 5% των
ευρωπαίων ερευνητών σε δραστηριότητες υπερεθνικής συνεργασίας
αυτού του είδους, κρίνει ότι ο στόχος του 2,5% των ερευνητών
(10.000 άτομα) πρέπει να τεθε*ί για το 1991.
Μ'αυτό το στόχο και με βάση την μέχρι σήμερα κτηθειίσα εμπειρία
οι απαιτούμενοι χρηματοδοτικοί πόροι ειίναι δυνατόν να
εκτιμηθοΰν σε 400 με 500 εκατ. ECU για όλη την περίοδο
1987-1991 (που αντιστοιχούν σε 0,2% των δημοσίων δαπανών για
Ε&Α που έχουν εγγράφει' στους προϋπολογισμούς των κρατών μελών
της Ευρώπης των 12 για την ίδια περίοδο).
7.1 - 1
7. ΓΕΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
7.1. Καινοτομία
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογράμμισε τη σημασία της ενίσχυσης του
επιστημονικού και τεχνολογικού υπόβαθρου της ευρωπαϊκής
βιομηχανίας και της προώθησης της ανταγωνιστικότητάς της σε
διεθνές επίπεδο.
Σ'αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή προτείνει την τόνωση του συνόλου
της διαδικασίας εισαγωγής καινοτομιών στην Κοινότητα μέσω δύο
ειδικών πεδίων δράσης :
- της βελτίωσης της διάδοσης και της εκμετάλλευσης των
αποτελεσμάτων των κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας,
επίδειξης και τεχνολογικής ανάπτυξης (ΕΕΤΑ),
- του στρατηγικού προγράμματος για την υπερεθνική προώθηση της
καινοτομίας και της μεταφοράς τεχνολογίας (SPRINT).
7.1.1 Διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της ΕΕΤΑ
α. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις της συνθήκης ΕΟΚ επιβεβαιώνουν
κατηγορηματικά ότι η "διάδοση και εκμετάλλευση των
αποτελεσμάτων των κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας, επίδειξης
και τεχνολογικής ανάπτυξης (ΕΕΤΑ)" αποτελούν ένα από τα τέσσερα
αλληλένδετα είδη δράσης που πρέπει να αναληφθούν από την
Κοινότητα στον τομέα της τεχνολογίας.
Στο πλαίσιο μιας αγοράς κοινοτικής κλίμακας, η βελτ-ίωση της
διάδοσης και της εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων θα οδηγήσει,
σ'όλη την έκταση της διευρυμένης Κοινότητας, σε αύξηση των
γενικών επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων, γενική βελτίωση της
οικονομικής ανταγωνιστικότητας και αύξηση του αριθμού των
δημιουργούμενων θέσεων απασχόλησης. Ορισμένες διερευνητικές
εργασίες δείχνουν ότι, ακόμα και με τους λιγοστούς μέχρι σήμερα
διαθέσιμους πόρους, η δράση αυτή έχει ήδη οδηγήσει στη
δημιουργία περίπου τριών χιλιάδων (άμεσων και έμμεσων) μόνιμων
θέσεων απασχόλησης, με κόστος για την κάθε δημιουργούμενη θέση
σημαντικά χαμηλότερο απόότι το σύνηθες ανάλογο κόστος στο
δημόσιο ή στον ιδιωτικό τομέα. Οι μισές περίπου από τις νέες
αυτές θέσεις απασχόλησης έχουν σχέση με υπερεθνικές
δραστηριότητες.
β. Η οριζόντια αυτή δράση θα πραγματοποιηθεί προς όφελος όλων των
τομέων μέσω τριών ενεργειών :
1. Μιας δραστηριότητας που καλύπτει τη διάδοση όλων των
αποτελεσμάτων της κοινοτικής ΕΕΤΑ και συμπεριλαμβάνει :
. την εξέταση, αρχειοθέτηση και προάσπιση διπλωμάτων
ευρεσιτεχνίας για να διασφαλιστεί η κατοχύρωση του
εκμεταλλεύσιμου υλικού’
7.1 - 2
, τη μετάφραση των αποτελεσμάτων της κοινοτικές ΕΕΤΑ σε
πολλές γλώσσες και την παροχή των κατάλληλων τρόπων και
μέσων για τη διάδοσή τους στην επιστημονική κοινότητα,
στους φορείς που λαμβάνουν τις αποφάσεις στο δημόσιο και
στον ιδιωτικό τομέα, και στο κοινό.
2. ΜIοις δραστηριότητας που καλύπτει την εκμετάλλευση των
αποτελεσμάτων της Ε.Κ.Α. του ΚΚΕρ : αξιολόγηση της εμπορικής
αξίας των εφευρέσεων του ΚΚΕρ" υποστήριξη για την κατασκευή
πρωτοτύπων και πειραματικών εγκαταστάσεων’ αναζήτηση
βιομηχανικών εταίρων για εκμετάλλευση ή περαιτέρω ανάπτυξη"
χορήγηση αδειών’ διαφήμιση.
3. Μιας δραστηριότητας που καλύπτει την εκμετάλλευση των
αποτελεσμάτων απ'όλες τις άλλες δραστηριότητες ΕΕΤΑ στις
©ποίςς συμμετέχει η Κοινότητα (δράση κοινής δαπάνης,
σμμπεριλαμβανομένων των σχεδίων επίδειξης, COST, EUREKA και
συμφωνίες συνεργασίας με τράτες χώρες, κλπ) :
* για να διασφαλιστεί η ορθή εκμετάλλευση με την αποδοχή
των σχετικών υποχρεώσεων, που απορρέουν από νόμο ή
σύμβαση, όσον αφορά την προστασία, εκμετάλλευση και
χορήγηση αδειών προς το συμφέρον της Κοινότητας’
, για να παρασχεθεί επιλεκτική υποστήριξη, στο
προανταγωνιστικό στάδιο και στους τομείς της προστασίας,
εκμετάλλευσης και χορήγησης αδειών, περί οριζόμενοι σε
ορισμένους συμβαλλόμενους (ερευνητικά κέντρα που εάναι
στο σύνολό τους ή εν μέρει κρατικά, Μικρές και Μεσαίες
Επιχειρήσεις (MME) και πανεπιστήμια) υπό την προϋπόθεση
ότι οι εργασίες έχουν υπερεθνικό χαρακτήρα ή δεν είναι
δυνητό να τύχουν της κατάλληλης στήριξης με εθνικά μέτρα
και ότι υπάρχει η πρόβλεψη για την επιστροφή της
χρηματοδοτικής στήριξης της Κοινότητας μέσω δικαιωμάτων
εκμετάλλευσης.
Από την πείρα των υπηρεσιών της Επιτροπής συνάγεται ότι αυτού
του είδους τα έργα διεκπεραιώνονται καλύτερα μέσω μιας
προσέγγισης που παρέχει τη δυνατότητα σε υπηρεσίες, που είναι
ειδικευμένες στην προστασία των εφευρέσεων, στη διάδοση των
πληροφοριών και στην εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της
έρευνας, να εξυπηρετήσουν μεμονωμένα ερευνητικά προγράμματα.
γ. Μια σημαντική ενίσχυση αυτής της υφιστάμενης οριζόντιας δράσης
που θα ήταν δυνατόν να επιτευχθεί με χαμηλό κόστος συγκριτικά
με το συνολικό προϋπολογισμό της έρευνας, θα οδηγούσε σε οφέλη
που θα ήταν αναλογικά πολλαπλάσια αυτού του κόστους.
δ. Σε στενή συνεργασία με τους προϊστάμενους των προγραμμάτων
ΕΕΤΑ, τους ερευνητές και εφευρέτες και, όπου χρειάζεται, με τις
υπηρεσίες παροχής τεχνικής βοήθειας του ΚΚΕρ, οι δραστηριότητες
που αναφέρονται υπό (β) θα πραγματοποιηθούν - κυρίως για λόγους
αρμοδιότητας, αποτελεσματικότητας των δαπανών και κανόνων του
προϋπολογισμού - από τις ειδικευμένες υπηρεσίες της Επιτροπής
(που θα πρέπει να εν.ισχυθούν κατάλληλα), υποβοηθούμενες στο
έργο τους από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες που εργάζονται με
σύμβαση. Τα σχέδια εκμετάλλευσης που απαιτούν την περαιτέρω
7.1 - 3
ανάπτυξη εφευρέσεων ή την υλοποίηση εγκαταστάσεων επίδειξης, θα
πραγματοποιηθούν από εξωτερικούς εργοληπτικούς οργανισμούς που
ενεργούν με βάση σύμβαση που συνάπτεται με την Επιτροπή.
7.1.2 Στρατηγικό πρόγραμμα για την υπερεθνική προώθηση της
καινοτομίας και της μεταφοράς τεχνολογίας (SPRINT)
α. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις στη συνθήκη ΕΟΚ επιβεβαιώνουν
ότι "στόχος της Κοινότητας θα είναι η ενίσχυση της
επιστημονικής και τεχνολογικής βάσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας
και η υποστήριξή της για να γίνει περισσότερο ανταγωνιστική σε
διεθνές επίπεδο. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, θα
ενισχύσει τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης
των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των μικρών και μεσαίων
επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων" θα
υποστηρίξει τις προσπάθειές τους για αμοιβαιία συνεργασία,
αποβλέποντας, ιδίως, στο να δοθεί στις επιχειρήσεις η
δυνατότητα πλήρους εκμετάλλευσης του δυναμικού της κοινοτικής
εσωτερικής αγοράς ..."
Κατά συνέπεια, προτείνεται η ανάληψη οριζόντιας δράσης με σκοπό
την ανάπτυξη ευρωπαϊκής υποδομής για τη στήριξη της καινοτομίας
και της μεταφοράς τεχνολογίας, κυρίως προς όφελος των μικρών
και μεσαίων επιχειρήσεων (MME).
Έχει, πράγματι, αποδειχθεί ότι οι MME δεν είναι σε θέση να
εκμεταλλευθούν αποτελεσματικά τα αποτελέσματα της έρευνας και
να εισαγάγουν καινοτομίες χωρίς την ύπαρξη μιας υποδομής που να
τους επιτρέπει την πρόσβαση, δια μέσου των εθνικών συνόρων, στη
χρηματοδότηση, την πληροφόρηση και το ευρώ φάσμα συμβουλευτικών
επιτροπών που χρειάζονται. Σχετικά μίαυτό, θα πρέπει να
υπενθυμιστεί ότι έχει, επίσης, αποδειχθε>ί ότι οι MME διαθέτουν
το μεγαλύτερο δυναμικό για την εισαγωγή καινοτομιών.
β. Για το συμφέρον, λοιπόν, των MME είναι σκόπιμο η υποδομή αυτή
να υπάρχει σ'όλη την Κοινότητα, γιατί αυτό τους δίνει τη
δυνατότητα να επωφεληθούν από το μέγεθος της ευρωπαϊκής
εσωτερικής αγοράς.
Η δράση αυτή χωρίζεται σε τρία κεφάλαια :
1. Στην καθιέρωση "ανθρώπινων δικτύων", δηλαδή την υπερεθνική
διασύνδεση των διαφόρων παρεμβαλλομένων φορέων που διαθέτουν
την τεχνογνωσία την οποία χρειάζονται οι MME : των ειδικών
για θέματα μεταφοράς τεχνολογίας, των εμπορικών
επιμελητηρίων, των συμβούλων για τη διαχείριση της
τεχνολογίας, των συμβούλων για την προώθηση των προϊόντων
στην αγορά, των κεφαλαιούχων που συμμετέχουν σε κοινές
επιχειρήσεις, κλπ ...
2. Στην ανάπτυξη "οργάνων" που διευκολύνουν την πρόσβαση των
MME (ή των φορέων που ενεργούν γυ'αυτές) στις πληροφορίες
που χρειάζονται και προέρχονται απίόλα τα κράτη μέλη :
τεχνολογικές συνεδριάσεις, συστήματα πληροφοριών σχετικά με
τις διαθέσιμες τεχνολογίες για τη χορήγηση αδειών ή σχετικά
με τα ερευνητικά εργαστήρια που είναι δυνατόν να τους
παράσχουν βοήθεια, σχετικά με τα τεχνικά πρότυπα και τις
7.1 - 4
προδιαγραφές που πρέπει να τηρούνται σε κάθε χώρα, με τις
εκθέσεις για τις έρευνες που δημοσιεύονται σε εθνικά επίπεδο
και περιλαμβάνουν στοιχεία εκεμεταλλεύσιμα απά βιομηχανική
άποψη, κλπ ...
3. Στη συστηματική συνεννόηση μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τα
μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε εθνικό επιίπεδο για την
προώθηση της έρευνας, της καινοτομίας και της μεταφοράς
τεχνολογίας, αποβλέποντας όχι μόνο στο να επωφεληθούν
αμοιβαία τα κράτη μέλη από την πε»ίρα τους, αλλά και στο να
υποδειχθούν νέα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε κοινοτικό
επ ί πεδο.
γ. Η προτεινόμενη δράση προορίζεται να ακολουθήσει μια πρώτη
πειραματική φάση διαρκείας 3 ετών, που αποφασκατηκε από το
Συμβούλιο των Υπουργών στις 25 Νοεμβρίου 1983, όσον αφορά το
"Σχέδιο για την υπερεθνική ανάπτυξη της υποδομής στήριξης της
καινοτομίας και της μεταφοράς τεχνολογίας".
Η Επιτροπή εκτελούσε αυτό το σχέδιο για περποδο μεγαλύτερη των
2 ετών. Με βάση την πείρα που έχει κτηθε-ί, ειίναι δυνατό να
επιβεβαιωθεί ότι η προσέγγιση που έχει σχέση με την "υποδομή"
είναι ουσιαστική. Παράλληλα, έχει γ>ίνει πολύ σαφές ότι τα
σημαντικότερα στοιχεία αυτής της υποδομής ειίναι τα υπερεθνικά
"ανθρώπινα δίκτυα" και ένα αποτελεσματικό σύστημα συνεννόησης
μεταξύ κρατών μελών.
Πρέπει, επίσης, να τονίστε«' ότι αυτή η συνεννόηση, εκτός απά
την ανταλλαγή εμπειριών στην οπΟίία οδηγε.ί, εξασφαλίζει
ανατροφοδότηση στο πλαίσιο του "Σχεδίί.ου" και δημιουργεί ειδικές
νέες δράσεις που πρέπει να αναληφθούν σε κοινοτικό επιίπεδο.
δ. Η δράση απαιτεί ορισμένες προπαρασκευαστικές μελέτες ή πρότυπα
σχέδια και την εκτέλεση υπερεθνικών έργων σε πλήρη κλιίμακα με
βάση συμβάσεις κοινής δαπάνης.
* *
*
ε. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που ειίναι αναγκαίοι για την
πραγματοποίηση αυτών των δραστηριοτήτων υπολογίζονται σε 80 με
150 εκατ. ECU για τη διάρκεια του προγράμματος-πλαισ«ίου. Η
πρόσθετη χρηματοδότηση για δραστηριότητες που αφορούν τη
διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας θα
προέλθει από μεμονωμένα προγράμματα.
7.2 - 1
7.2. Αίκτυα επικοινωνιών και πληροφοριών και βάσεις επιοτημονικών
δεόομένων
α. Η διαμόρφωση δικτύων επικοινωνιών και πληροφοριών που να
καλύπτουν το σύνολο του ευρωπαϊκού χώρου αποτελε*ί ουσιαστικό
στοιχείο για :
1. Την ενίσχυση της ευρωπαϊκής υποδομής για την έρευνα :
Η βασική, τεχνολογική και μηχανολογική έρευνα χρειάζεται
κατάλληλα μέσα επικοινωνίας, βασισμένα σε ηλεκτρονικό
υπολογιστή, για να βοηθηθούν οι ερευνητές ώστε :
να εργάζονται αποδοτικά αν και γεωγραφικά
διασκορπισμένοι, μέσω καλύτερης και ταχύτερης πρόσβασης
στις σχετικές πηγές πληροφοριών και βελτιωμένης
επικοινωνίας με άλλους επιστήμονες"
- να ενισχυθούν οι δυνατότητες της βασικής έρευνας στην
Ευρώπη προκει μενού να γένει δυνατή η ταχύτερη, σε σχέση
με τους ανταγωνιστές μας, χρησιμοποίησή τους.
Η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ενοποιημένου δικτύου
υπολογιστών πρέπει να οδηγήσει στη γένεση επιστημονικής
πολιτιστικής παιδείας, βασισμένης στο δ+κτυο καθώς και να
εισαγάγει και να εντείνει τη συνεργασία μεταξύ μεμονωμένων
εθνικών ερευνητικών ομάδων.
2. Τη βελτίωση της εξέλιξης και της ταχύτητας της εισαγωγής
καινοτομιών καθώς και την τόνωση της εκμετάλλευσης από τη
βιομηχανία των βιομηχανικών αποτελεσμάτων, μέσω των δεσμών
και των γεφυρών που εξασφαλίζονται μεταξύ πανεπιστημίων,
βιομηχανικών ερευνητικών κέντρων, ειδικών της τυποπο-ίησης
και κύκλων που έχουν σχέση με την προώθηση των προϊόντων
στην αγορά.
3. Την πορεία προς μια συνεπή προσέγγιση και εφαρμογή των
κοινών ευρωπαϊκών προτύπων. (Επιπλέον, ένα ευρωπαϊκό δ+κτυο
υπολογιστών πρέπει να αποτελέσει ένα ευπρόσδεκτο σύστημα για
τα μέλη του EARN όταν σταματήσει η χρηματοδοτική στήριξη της
IBM προς το δίκτυο EARN).
β. Στόχος είναι η δημιουργία μιας κοινής, ενοποιημένης υποδομής
επικοινωνιών με υπολογιστές και των συναφών υπηρεσιών, με τη
χρήση των δημοσίων δικτύων δεδομένων και τη σύνδεση των
υπολογιστών και των ατόμων από τα πανεπιστήμια καθώς και των
ακαδημαϊκών, κρατικών και βιομηχανικών ερευνητικών κέντρων.
Μ'αυτόν τον τρόπο θα γ-ίνει δυνατή η ανταλλαγή δεδομένων,
υλικού, μηνυμάτων και αποτελεσμάτων της έρευνας σε ευρωπαϊκή
κλίμακα, καθώς και ο καταμερισμός των ευμεγεθών και δαπανηρών
πηγών όπως οι πληροφοριακές βάσεις δεδομένων, τα ισχυρά
συστήματα υπολογιστών, τα κέντρα ειδικευμένων υπηρεσιών για
συστήματα επεξεργασ,ίας γνώσεων και τεχνητή νοημοσύνη.
7.2 - 2
Η υποδομή αυτή θα στηριχθε-ί οτις προσπάθειες που γ-ίνονται για
την ανάπτυξη και εφαρμογή των προτύπων OSI (διασύνδεση ανοικτών
συστημάτων) και για τον εξοπλισμό της ΕΟΚ με υπηρεσίες
επικοινωνιών μεγάλης ταχύτητας ή/και ευρε*ίας ζώνης (στο πλαίσιο
των προγραμμάτων ESPRIT και RACE).
Η οργάνωση RARE (RESEAUX ASSOCIES POUR LA RECHERCHE
EUROPEENNE), που συγκροτήθηκε υπό την αιγΛδα της Επιτροπής,
αποβλέπει στη δημιουργία υψηλής ποιότητας υποδομής για τα
δίκτυα, χρησιμοποιώντας τις υπηρεσίες δεδομένων των ΤΤΤ, για τη
στήριξη της έρευνας και της ακαδημαϊκής προσπάθειας σε
ευρωπαϊκή βάση.
Το ευρωπαϊκό ερευνητικό δακτυο (ERN) αποτελεί ήλλο ένα
σημαντικό ευρωπαϊκό σχέδιο στο οποίίο συμμετέχει η Επιτροπή.
Έχει παρόμοιους στόχους. Σήμερα, διεξάγονται συζητήσεις, στο
πλαίσιο της Επιτροπής, για να καθοριστεί η ενεργός συμμετοχή
και συνεισφορά της.
γ. Κίνητρα για δράση σε επίπεδο ΕΟΚ :
- χρήση των ευρέων δυνατοτήτων της ΕΟΚ για Ε&Α και συμβολή στη
δημιουργία της ευρωπαϊκής κοινότητας των ερευνητών"
- προϋπόθεση συντονισμένης δράσης για την ανάπτυξη και την
εφαρμογή κοινών προτύπων (σε συνάρτηση με την Ευρωπαϊκή
Διάσκεψη των Οργανισμών Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών -
CEPT)'
- πραγματοποίηση ουσιαστικής οικονομίας σε σχέση με το πλήθος
των ασύμβατων εθνικών δικτύων που προορίζονται για τον ιίδιο
σκοπό"
- βελτίωση της μεταφοράς τεχνολογίας σε ευρωπαϊκή κλίμακα,
συμπεριλαμβανομένων των MME και των μειονεκτικότερων
περιοχών, με την κατάλυση των γεωγραφικών φραγμών που
παρεμποδίζουν την πρόσβαση στις πληροφορίες.
δ. Σ'αυτό το εντελώς προκαταρκτικό στάδιο, θα ήταν δυνατό να
αντιμετωπιστεί το ενδεχόμενο κοινοτικής συνεισφοράς ύψους
περίπου 20 εκατ. ECU. Μια πρώτη εκτίμηση της σημερινής δαπάνης
για τα διάφορα εθνικά προγράμματα της Κοινότητας την τοποθετεί!
στην τάξη μεγέθους των 80 εκατ. ECU ετησ^ως. Επιπλέον, μέρος
των εργασιών που δεν αφορούν τις δραστηριότητες ΕΕΤΑ εκτελειίται
στο πλαίσιο άλλων προγραμμάτων όπως το INSIS και το σχέδιο
δράσης για τυποποίηση στις ΤΠΤ.
Γλωσσικά προβλήματα
Η γλώσσα αποτελεί το κύριο μέσο για την ανθρώπινη επικοινωνία
και την καταγραφή των γνώσεων. Για την Κοινότητα, με τις εννέα
επίσημες γλώσσες, εμφανίζονται δύο κατηγορίες προβλημάτων που
είναι κρίσιμα για την επιτυχία ή ακόμα και την επιβίωση της :
- Πολυγλωσσία : η εθνική και πολιτιστική ταυτότητα των μελών
είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις εθνικές (και περιφερειακές)
τους γλώσσες. Ε*ίναι , κατά συνέπεια, καθήκον της Κοινότητας
να διασφαλίσει ότι όλα τα μέλη της μπορούν να επικοινωνούν
με τα κοινοτικά όργανα και μεταξύ τους στις γλώσσες τους,
χωρ>ίς να υπάρχει διακριτική μεταχείριση. Γΐκ'αυτό
απαιτούνται υπηρεσ,ίες ταχείας, μη δαπανηρής και αξιόπιστης
μετάφρασης και διερμηνείας, που είναι δυνατόν να υπάρξουν
μόνο μέσω εκτεταμένης χρήσης προηγμέντων τεχνολογιών των
πληροφοριών. Μόνον εφόσον υπερπηδηθούν αποτελεσματικά τα
γλωσσικά εμπόδια είναι δυνατόν να υπάρξει για την Ευρώπη η
ελπίδα αποφυγής του εσωτερικού και εξωτερικού γλωσσικού και
πολιτιστικού εξαποικισμού, με τις οικονομικές επιπτώσεις
που αυτό συνεπάγεται, και υλοποιήσης της ισότητας ευκαιριών
για όλα της τα μέλη.
- Κατανόηση γλωσσών : η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της
καταβάλλουν αξιοσημείωτη προσπάθεια για να γεφυρώσουν το
χάσμα στον τομέα των προηγμένων τεχνολογιών των πληροφοριών
που αναγνωρίζονται ως ένας από τους κύριους παράγοντες της
μελλοντικής οικονομικής ανάπτυξης. Η έρευνα στις ΤΠ
περιλαμβάνει ως τομέα προτεραιότητας την προηγμένη
επεξεργασία πληροφοριών συμπεριλαμβανομένων της μηχανικής
των γνώσεων, των συστημάτων επεξεργασίας γνώσεων, της
επικοινωνίας ανθρώπου-μηχανής (γραπτής και προφορικής) κλπ.
Καθώς το μεγαλύτερο μέρος των ανθρώπινων γνώσεων έχει
καταγραφεί και μεταβιβαστεί σε φυσική γλώσσα, η επιτυχία των
τεχνολογιών εξαρτάται, τελικά από την ικανότητά μας να
ανοίξουμε αυτήν την πηγή πληροφοριών στα προηγμένα συστήματα
πληροφοριών και να μεταβιβάσουμε τη γνώση στους χρήστες στη
δική τους γλώσσα.
Οι ανταγωνιστές μας στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία, στα αντίστοιχα
προγράμματα τους ΤΠ, δίνουν προτεραιότητα στην κατανόηση της
φυσικής γλώσσας. Παράλληλα με το υλικό, εξάγουν όλο και
περισσότερα επιμέρους στοιχεία γλωσσών (κυρίως στην αγγλική
γλώσσα), όπως επεξεργασία κειμένου, βάσεις δεδομένων, συστήματα
σύνθεσης ομιλίας κλπ. Δεν διακυβεύεται απλά και μόνο η
ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας στο πλαίσιο της ταχύρρρυθμα
αναπτυσσόμενης βιομηχανίας των γλωσσών, αλλά, τελικά, και η
ίδια της η ταυτότητα. Η πολυγλωσσική διάσταση και οι
προσπάθειες του παρελθόντος σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο
έχουν δώσει στην Ευρώπη κάποιο προβάδισμα έναντι των
ανταγωνιστών της σ ‘αυτόν τον τομέα. Το προβάδισμα αυτό πρέπει
να διατηρηθεί και να αυξηθεί με συντονισμένη προσπάθεια όλων
των σχετικών κύκλων.
0 μακροπρόθεσμος στόχος ενός κοινοτικού προγράμματος ESA (σε
συντονισμό με τα εθνικά προγράμματα) είναι η δημιουργία
μεθόδων, εργαλείων, τεχνολογιών, βάσεων γνώσεων και πρωτοτύπων
7.3 - 2
συστημάτων που ειίναι δυνατόν να αποτελόσουν τη βάση για την
ανάπτυξη αυτόνομης και ισχυρής ευρωπαϊκής βιομηχανίας των
γλωσσών. Το βασικά κ·ίνητρο που ωθειί προς μια κοινοτική δράση
είναι το γεγονός ότι τα θεμελιώδη προβλήματα που πρέπει να
επιλυθούν, όπως η ανάλυση και η σύνθεση της γραπτής και
προφορικής γλώσσας, η διασύνδεση των γλωσσικών τμημάτων
προγραμμάτων με τα συστήματα πληροφοριών κλπ εΛναι σε μεγάλη
έκταση κοινά για όλες τις γλώσσες και απαιτούν κοινή επίλυση.
Οι κοινές αυτές μέθοδοι και τα κοινά εργαλε,ία πρέπει να
χρησιμοποιηθούν από τα κράτη μέλη (σε συνεργασκ'α στο πλαίσιο
κοινών επιχειρήσεων) για τη δημιουργία των τμημάτων
προγραμμάτων μονογλωσσικής και πολυγλωσσικής ανάλυσης και
σύνθεσης, που με τη σειρά τους ε*ίναι δυνατόν να ενσωματωθούν σε
πολλά και διάφορα (πρωτότυπα) συστήματα εφαρμογών.
Ενώ πολλά από τα προβλήματα δεν φαίνεται ότι θα επιλυθούν
πλήρως κατά τη διάρκεια αυτού του αιώνα και απαιτούν τη
διενέργεια μακροπρόθεσμης βασικής έρευνας, οι κύριες,
συγκεκριμένες γραμμές δράσης για την περίοδο 1987-1991 ειίναι οι
ακόλουθες :
- Ολοκλήρωση μέχρι το 1990 ενός πρώτου πρωτότυπου
πολυγλωσσικού συστήματος μηχανικής μετάφρασης (EUR0TRA), που
θα είναι ικανό να ασχοληθεί με όλες τις επίσημες κοινοτικές
γλώσσες και λειτουργικό σε περιορισμένο ειδικό πεδιίο και για
περιορισμένα είδη κειμένων. Το EUR0TRA εγκρέθηκε από το
Συμβούλιο το Νοέμβριο του 1982 (5 1/2 έτη, 16 εκατ. ECU).
Μετά την προσχώρηση της Ισπανιίας και της Πορτογαλίας, η
Επιτροπή πρότεινε την παράταση του προγράμματος κατά 18
μήνες και την αύξηση της χρηματοδότησης κατά 11 εκατ. ECU
για να καλυφθεί η αύξηση των γλωσσών από 7 σε 9 (και τα
ζεύγη γλωσσών από 42 σε 72).
- Υποστήριξη της βιομηχανικής ανάπτυξης ενός συστήματος
αυτόματης μετάφρασης που ειίναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί σε
πολλούς τομείς και περιβάλλοντα (όργανα της Κοινότητας,
βιομηχανία, εμπόριο, υπηρεσίες, πληροφόρηση και τεκμηριίωση).
Η προπαρασκευαστική φάση αυτού του προγράμματος θα πρέπει να
αρχίσει το 1988, ενώ η υλοποίηση του »ίδιου του προγράμματος
το 1990 (EUR0TRA-II).
- Ανάπτυξη μεθόδων και εργαλείων για τη δυνατότητα
επαναχρησιμοποίησης λεξικολογικών πόρων σε εφαρμογές με βάση
υπολογιστές, και δημιουργία προτύπων για λεξικολογικά και
ορολογικά δεδομένα (LEXTERM). Στη δράση αυτή θα πρέπει να
περιλαμβάνονται η υποστήριξη της δημιουργίας εθνικής
ορολογίας σε τομείς όπου δεν υπάρχει (προπαρασκευαστική φάση
1987, υλοποίηση 1989).
- Μακροπρόθεσμη βασική έρευνα για την επόμενη γενεά της υψηλής
ποιότητας συστημάτων μηχανικής μετάφρασης και των άλλων
συστημάτων επεξεργασίας της φυσικής γλώσσας. Στην έρευνα
αυτή θα πρέπει να συμπεριληφθούν οι προηγμένες μέθοδοι
σημασιολογίας, τα ειδικά συστήματα γνώσεων σε συγκεκριμένους
τομείς, οι τεχνικές συνεπαγωγής, η διασύνδεση των τμημάτων
προγραμμάτων επεξεργασίας της γλώσσας με τα συστήματα
πληροφοριών και επεξεργασίας των γνώσεων, η ανάλυση και η
σύνθεση ομιλίας (EUROTRA III).
Η συνεργατική αποκεντρωμένη οργάνωση του σχεδκ'ου EUROTRA
αποδείχθηκε επαρκής καθώς ενέργησε ως διεγερτικός και
καταλυτικός παράγοντας. »'Αφησε, όμως, παράλληλα, να φανούν
ορισμένες διαρθρωτικές αδυναμίες της Ε&Α στον τομέα των
γλωσσικών προβλημάτων σε εθνικό επίπεδο, που σε λκ'γες
περιπτώσεις οδήγησε σε σημαντικές καθυστερήσεις όσον αφορά την
έναρξη των εθνικών συνεισφορών προς το πρόγραμμα. Ειδικά, η
έρευνα που διεξάγεται με συμβάσεις και προσανατολ+ζεται προς
την επίτευξη του αντικειμενικού στόχου στερεάται επαρκούς
οργάνωσης σε πολλά κράτη μέλη και τα μελλοντικά προγράμματα θα
πρέπει να συμβάλουν στη βελτίωση των διαρθρώσεων και της
εκπαίδευσης των επαγγελματιών.
Για όλα τα σχέδια προβλέπεται δράση κοινής δαπάνης. Τα σχέδια
στα οποία επικρατεί ο ερευνητικός χαρακτήρας θα πρέπει να
χρηματοδοτηθούν από το δημόσιο τομέα (Κοινότητα, εθνικές
συνεισφορές) ενώ για τα σχέδια με σαφή αναπτυξιακό χαρακτήρα θα
πρέπει να αναμένονται συνεισφορές από τον ιδιωτικό τομέα.
Η συνολική δαπάνη υπολογ-ίζεται σε περίπου 280 εκατ. ECU ενώ η
συνεισφορά της Κοινότητας υπολογίζεται σε 80 με 100 εκατ. ECU,
των κρατών μελών σε 80 εκατ. ECU και του ιδιωτικού τομέα σε
110 εκατ. ECU. Οι πιστώσεις αυτές για το σύνολο της Κοινότητας
θα αντιπροσωπεύουν το 15 με 20% των σημερινών συνολικών
πιστώσεων του δημόσιου τομέα των κρατών μελών.
7.4 - 1
7.4. Πρόβλεψη, αξιολόγηση και στατιστικά εργαλεία
7.4.1 Πρόβλεψη (FAST)
α. Η πρόβλεψη και η αξιολόγηση της σημασίας και των επιπτώσεων των
μακροπρόθεσμων επιστημονικών και τεχνολογικών αλλαγών στην
οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των χωρών μελών της
Κοινότητας παραμένει ένα από τα κύρια "εργαλεία" που διαθέτει η
Επιτροπή αποβλέποντας στην αναζήτηση νέων στόχων και νέων
τομέων προτεραιότητας για τη δράση της στο πεδίο της ΕΕΤΑ.
β. Κατά τη διάρκεια της υλοποίησης του προγράμματος FAST II,
προέκυψε μια τελείως νέα γενεά προγραμμάτων και δράσεων ESA
(ESPRIT, RACE, BRITE, CUBE, STIMULATION ...) που ενίσχυσαν την
ικανότητα της Επιτροπής να αναλύει τη μακροπρόθεσμη
επιστημονική και τεχνολογική ανάπτυξη και να αντλεί
στρατηγικούς προσανατολισμούς.
Επιπλέον, αποδόθηκε μεγαλύτερη και συστηματικότερη προσοχή στις
τεχνολογικές μεταβολές και στις οικονομικές και κοινωνικές
συνέπειες και επιπτώσεις τους, από άλλες υπηρεσίες στο πλαίσιο
της Επιτροπής (ιδιαίτερα από τη Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης,
Κοινωνικών Υποθέσεων και Εκπαίδευσης). Το ίδιο το Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο αποφάσισε το 1985 να ιδρύσει μια κοινοβουλευτική
υπηρεσία για την αξιολόγηση των επιστημονικών και τεχνολογικών
επιλογών.
Κατ'αυτόν τον τρόπο, το πρόγραμμα FAST δεν θα αποτελεί πια τη
μοναδική δράση της Επιτροπής και των κοινοτικών οργάνων στο
πλαίσιο της οποίας θα πραγματοποιούνται δραστηριότητες
πρόβλεψης και αξιολόγησης στον τομεά της επιστήμης και της
τεχνολογίας.
Ανανεωμένο ενδιαφέρον εκδηλώνεται, επίσης, στις χώρες μέλη, σε
εκτελεστικό (κυβέρνηση) και νομοθετικό (κοινοβούλιο) επίπεδο,
για την ανάλυση των μακροπρόθεσμων κοινωνικών συνεπειών και
επιπτώσεων της επιστημονικής και τεχνολογικής ανάπτυξης.
Οι νέες αυτές εξελίξεις απαιτούν λοιπόν :
1. Ενίσχυση του ειδικού ρόλου του προγράμματος FAST*
2. Χάραξη νέων κατευθύνσεων στην προσέγγιση και στο φάκελλο της
έρευνας FAST.
Y- AP. 1. Η ενίσχυση του ειδικού ρόλου του προγράμματος FAST στο
πλαίσιο της νέας Επιτροπής και σε σχέση με τις
τελευταίες εξελίξεις στις χώρες μέλη.
Αυτό σημαίνει :
- περισσότερη έμφαση σε όλο το
"οικογενειών" και, ιδίως,
προοπτικές της ενοποίησης τους
βIοτεχνολογIών, μεταξύ
φάσμα των τεχνολογικών
στ I ς μακροπρόθεσμες
(μεταξύ ΤΠ, υλικών και
οπτIκοηλεκτρονικών.
7.4 - 2
αυτοματισμού ΤΠ και υλικών, κλπ...) και στις συνέπειες
για τη διάρθρωση της ευρωπαϊκής Ε&Α καθώς και τα
βιομηχανικά και εκπαιδευτικά συστήματα*
- μεγαλύτερη σημασία στην αξιολόγηση των συνεπειών και
των επιπτώσεων από τους νεοεμφανιζόμενους τομειίς
εφαρμογών της επιστήμης και της τεχνολογίας*
- περισσότερη έμφαση στην πρόταση του "δικτύου", ώστε να
υπάρξει προσέγγιση των προβλέψεων και αναλύσεων που
προκύπτουν στο πλα-ίσιο της Επιτροπής και των
κοινοτικών οργάνων και εκείνων που προκύπτουν στα
κράτη μέλη, και να ενταχθούν τα αποτελέσματά τους στις
επιλογές της πολιτικής για την επιστήμη και την
τεχνολογία.
AD.2. Χάραξη νέων κατευθύνσεων στην προσέγγιση και στο φάκελλο
που έχουν σχέση με την έρευνα :
Αυτό σημαίνει :
- βελτίωση και διαφοροποίηση των κατάλληλων εργαλείων
(πληροφοριακές βάσεις δεδομένων, προώθηση και
ευρωπαϊκά AD HOC "παρατηρητήρια") για την καλύτερη
παρακολούθηση και ανάλυση των μεταβολών στο
επιστημονικό και τεχνολογικό σύστημα*
- μεγαλύτερη προσοχή στους μακροπρόθεσμους παράγοντες
και στη δυναμική των διαδικασιών εισαγωγής
καινοτομιών, της μεταφοράς και της διάδοσης"
- εκπόνηση, με συστηματικότερο τρόπο, μελετών που
εστιάζονται στην παγκόσμια ανάπτυξη, τα προβλήματα και
τις προοπτικές της επιστήμης και της τεχνολογίας,
λαμβανομένου υπόψη του επιταχυνόμενα υπερεθνικού
χαρακτήρα της οικονομίας, της τεχνολογίας και της Ε&Α*
- και, σε στενή συνεργασία με το IRIS, ενίσχυση των
δεσμών μεταξύ των παραγωγών και των χρηστών νέων
εφαρμογών της επιστήμης και της προηγμένης τεχνολογίας
σε παγκόσμιο επίπεδο.
δ. Οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν υπό τη μορφή δράσης κοινής
δαπάνης, όπως, άλλωστε, γίνεται από την έναρξη του προγράμματος
FAST.
ε. Το ποσό που θα δαπανηθε,ί γι 'αυτή τη δράση κατά την περίοδο
1987-91 υπολογίζεται σε 15 με 18 εκατ. ECU.
7.4.2 Αξιολόγηση
α. Μια ενδελεχής εξέταση των επιστημονικών δραστηριοτήτων είναι
αναγκαία όχι μόνο για την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων
πολιτικών σχετικά με την επιστήμη, αλλά και για να διασφαλιστεί
ότι σε μια εποχή κατά την οποία έχουν ενταθεί οι αξιώσεις για
καταλογισμό των ευθυνών, παρέχονται στην κοινωνία, γενικά, οι
εγγυήσεις ότι οι δημόσιες δαπάνες για την έρευνα συμβάλλουν
7.4 - 3
αποτελεσματικό στην επίτευξη των κοινωνικών και οικονομικών
στόχων που τέθηκαν απο την Κοινότητα και τα κράτη μέλη της.
Επιπλέον, η αυξανόμενη επίγνωση της σημασίας της Ε&Α για την
οικονομική ανάπτυξη έχει οδηγήσει οε αυξανόμενη αναγνώριση της
αξίας της αξιολόγησης της Ε&Α. Αυτό επιβεβαιώνεται από το
ενδιαφέρον που εκδήλωσαν οι χώρες μέλη και πολλοί διεθνείς
οργανισμοί όπως ο OHE και ο ΟΟΕΑ.
β. Για την περίοδο 1987-91 η Επιτροπή θα συνεχίσει να ακολουθεί*
τις αρχές που εκτέθηκαν στο σχέδιο δράσης σχετικά με την
αξιολόγηση της κοινοτικής Ε&Α, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο
στις 28 Ιουνίου 1983. Η αξιολόγηση αυτή διενεργείται στο
επίπεδο κάθε μεμονωμένης δραστηριότητας, έγκαιρα, ώστε να
προκόψουν στοιχεία για τη διαμόρφωση του επόμενου προγράμματος.
Η μεθοδολογία που ακολουθείται κατά την αξιολόγηση βασίζεται
στην "αξιολόγηση εξ ομοίων" που γίνεται από εξωτερικές ομάδες
ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, χωρίς να παραμελείται, όποτε είναι
δυνατόν, η χρησιμοποίηση ποσοτικών δεικτών.
Για την αποτελεσματική διεκπεραίωση αυτής της δραστηριότητας, η
Επιτροπή θα ενθαρρύνει την έρευνα ο/αυτόν τον τομέα στην
Κοινότητα και θα συνεχίσει τις προσπάθειες της προς την
κατεύθυνση της ανάπτυξης καταλλήλων μεθοδολογιών αξιολόγησης
και της δημιουργίας ενός κοινοτικού δικτύου αξιολόγησης.
γ. Οι τεχνικές αξιολόγησης θα αντικατοπτρίζουν την αυξανόμενη
προτεραιότητα την οποία αποδίδει η κοινοτική Ε&Α σε προγράμματα
που συμβάλλουν στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. Αυτό
συνεπάγεται ότι ειδική προσπάθεια θα καταβληθεί προς την
κατεύθυνση της ανάλυσης όλων των πτυχών που συμβάλλουν στη
βιομηχανική καινοτομία και ανταγωνιστικότητα.
Η σημασία του καθορισμού του κοινωνικο-οικονομικοώ αντίκτυπου
έχει, επανειλημμένα, τονιστεί από πολλά κράτη μέλη. Η πλήρης
αποδοχή αυτής της άποψης θα απαιτήσει αξιολογήσεις σε πιο
συγκεντρωτικό επίπεδο σε σχέση με τις μέχρι τώρα
πραγματοποιούμενες.
δ. Το ποσό που θα δαπανηθεί για δραστηριότητες αξιολόγησης κατά
την περίοδο 1987-91 υπολογίζεται σε 10 με 12 εκατ. ECU.
7.4.3 Στατιστικά εργαλεία
α. Είναι απαραίτητη η στήριξη της πρόβλεψης και της αξιολόγησης με
τη μορφή εκτενών βάσεων στατιστικών δεδομένων. Αυτού του
είδους η στήριξη δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα ίδια τα
δεδομένα αλλά πρέπει, επίσης, να επιδιώκει την ενσωμάτωση των
γνώσεων των φορέων εκείνων που συγκεντρώνουν και χρησιμοποιούν
τα δεδομένα. Η στήριξη αυτή πρέπει να αναπτυχθεί με τη μορφή
συστημάτων που βασίζονται στην επεξεργασία των γνώσεων
(KNOWLEDGE BASED EXPERT SYSTEMS). 0 στόχος αυτών των συστημάτων
είναι η βελτίωση της παραγωγικότητας των στατιστικών
πληροφοριών με την αύξηση της σημασίας τους για το χρήστη.
β. Η δραστηριότητα αυτή πρέπει να περιλαμβάνει θεμελιώδη μελέτη
των προβλημάτων που αποτελούν τη βάση της διαμόρφωσης
συστημάτων επεξεργασίας γνώσεων στον τομέα της στατιστικής,
7.4 - 4
προτάσεις για πρότυπα που πρέπει να χρησιμοποιηθούν για να
εξασφαλιστεί η συμβατότητα των μελλοντικών εργασιών σι-'αυτόν τον
τομέα και πλήρη πρωτότυπα συστήματα σχεδιασμένα για να
λειτουργούν σε επιλεγμένες περιοχές. Επιπλέον των ειδικών
αποτελεσμάτων στον τομέα της στατιστικής, θα αποκτηθεί εμπειρία
όσον αφορά τις γενικότερες δυνατότητες εφαρμογής, που θα είναι
συναφής με το ευρύτερο πεδίο έρευνας για την ανάπτυξη
συστημάτων επεξεργασίας γνώσεων.
Η κοινοτική προσέγγιση είναι αναγκαία για το συντονισμό και την
ενίσχυση των σημερινών προσπαθειών, που είναι διασκορπισμένες
σε λίγα κράτη μέλη, με την παροχή γενικού πλαισίου ενοποίησης,
και για την ανάπτυξη κοινών προτύπων προκειμένου να προωθηθεί η
γενικευμένη χρήση των νέων αυτών εργαλείων.
γ. Η νέα αυτή κοινοτική δραστηριότητα πρέπει να διεξαχθεί μέσω
σχεδίων κοινής δαπάνης και υπολογίζεται ότι θα απαιτήσει για
την περίοδο 1987-91 ποσό της τάξης των 5 εκατ. ECU. Αυτό θα
αντιστοιχούσε σε 5 με 10% των δημοσίων δαπανών των κρατών μελών
σ'αυτόν τον τομέα.
7.5 - 1
7.5. Διεθνής συνεργασία
α. Η ενεργότερη επιστημονική παρουσία στις αναπτυσσόμενες χώρες
καταλαμβάνει όλο και σημαντικότερη θέση στη στρατηγική της
Κοινότητας. Η κατάλληλη ανταπόκριση ειίναι δυνατόν να υπάρξει
μόνο μέσω μιας λεπτομερούς γνώσης των αναγκών των εταιίρων της.
Μια πραγματική μεταφορά τεχνολογίας στις αναπτυσσόμενες χώρες
μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ενίσχυση αυτής της συνεργασέας
μεταξύ της Ευρώπης και των εν λόγω χωρών.
Συνέπεια της ενίσχυσης των επιστημονικών σχάσεων με όλες τις
χώρες, είναι η εμφάνιση οικονομικών ευκαιριών μέσω του
ανοίγματος των αγορών για εξαγωγές, ενώ, παράλληλα, μπορεί να
δοθεί μεγαλύτερη βοήθεια για την ανάπτυξη των φτωχότερων
πληθυσμών.
Οι μεμονωμένες ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν αξιόλογο επιστημονικό
και τεχνολογικό δυναμικό" εντούτοις, μόνο μια συλλογική
προσπάθεια θα δώσει τη δυνατότητα στην Κοινότητα να
ανταποκριθεί στα αυξανόμενα αιτήματα συνεργασίας από τις
αναπτυσσόμενες χώρες.
Η επιστημονική και τεχνική συνεργασία αποτελεί ένα από τους
στυλοβάτες στους οποίους στηρίζονται, όλο και περισσότερο, οι
παγκόσμιες συμφωνίες συνεργασίας τις οποίες η Κοινότητα
υπογράφει με τον τρίτο κόσμο. Οι βιομηχανικές χώρες, και
ειδικότερα οι χώρες μέλη της ΕΖΕΣ, επιθυμούν, πράγματι, να
συνδεθούν με την Κοινότητα για να αυξήσουν το επιστημονικό τους
δυναμικό και να οργανώσουν σε ορθολογική βάση τους πόρους που
είναι αναγκαίοι για τη στήριξη της ερευνητικής προσπάθειας.
Οι αναπτυσσόμενες χώρες, με τη σειρά τους, αναμένουν την
επιστημονική και τεχνική βοήθεια της Κοινότητας που ε«ναι τόσο
αναγκαία γι·; την επιτάχυνση της ανάπτυξής τους.
β. Το 1984 ξεκίνησε μια κοινοτική δράση με περιορισμένο
προϋπολογισμό, προκειμένου να στηριχθούν δράσεις στον τομέα της
επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας με βιομηχανικές χώρες,
αφενός, και με αναπτυσσόμενες χώρες, ειδικότερα μη συνδεδεμένες
χώρες του τρίτου κόσμου, αφετέρου. Οι επιστημονικές και
τεχνικές αυτές δράσεις αποσκοπούν στην ενίσχυση της συνεργασίας
που εντάσσεται σε γενικότερο πλαιίσιο μέσα στα όρια άλλων
κοινοτικών πολιτικών.
Οι στόχοι και οι μέθοδοι διεκπεραίωσης της διεθνούς
επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας διαφέρουν ανάλογα με
το αν αναφέρονται σε αναπτυσσόμενες ή σε βιομηχανικές χώρες.
1. Για τις αναπτυσσόμενες χώρες αυτές οι δράσεις αποβλέπουν
είτε στη συμπλήρωση του προγράμματος Ε&Α "Επιστήμη και
τεχνολογία στην υπηρεσία της ανάπτυξης" (βλ. σημεέο 5), εέτε
στην προετοιμασία των μελλοντικών προγραμμάτων Ε&Α.
Όσον αφορά αυτές τις χώρες, ε.ίναι αναγκαία η παροχή
βοήθειας για την ενίσχυση της εγχώριας έρευνας, ιδ-ίως με τη
δημιουργία δεσμών μεταξύ των ευρωπαϊκών ινστιτούτων και των
ινστιτούτων στις εν λόγω χώρες. Η από κοινού εκτέλεση
ερευνητικών εργασιών σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος αποτελε*
τον τελικό στόχο της συνεργασίας που επιθυμούμε να
επιτύχουμε.
Οι βασικο.ί τρόποι για την επίτευξη αυτού του στόχου επ'ναι οι
ακόλουθοι :
- βοήθεια για τη διαμόρφωση ερευνητικών προγραμμάτων'
- εκπαίδευση επιστημόνων"
- ανταλλαγές πληροφοριών*
- από κοινού διοργάνωση σεμιναρέων, σεμιναρίων πρακτικής
επιμόρφωσης και διασκέψεων"
- δημιουργία δικτύων έρευνας μεταξύ ινστιτούτων στην Ευρώπη
και στον τρίτο κόσμο"
- από κοινού έρευνα"
2. Η επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία με τις
βιομηχανικές χώρες, όμως, αποσκοπε«, κυρίως, στην ενίσχυση
των ανταλλαγών πληροφοριών και επιστημονικού προσωπικού
μεταξύ της Κοινότητας και αυτών των χωρών ώστε :
- να αυξηθεί η ερευνητική ικανότητα"
- να μειωθεί το κόστος της έρευνας"
- να αποφευχθεί η επανάληψη των ερευνητικών δραστηριότητων
και
- να συντονιστούν οι διεξαγόμενες εργασέες.
Οι βασικές δράσεις που βρίσκονται εν εξελίξει σε σχέση με τα
προηγούμενα επ'ναι οι ακόλουθες :
- ανταλλαγές πληροφοριών"
- σεμινάρια, σεμινάρια πρακτικής επιμόρφωσης'
- διοργάνωση κοινών συνεδριάσεων"
- επισκέψεις και περέοδοι εκπαίδευσης και πληροφόρησης"
- κοινά σχέδια και ανταλλαγές ερευνητών.
Οι δράσεις αυτές συμπληρώνονται, στην περίπτωση ευρωπαϊκών
χωρών μη μελών της Κοινότητας, με την άμεση συμμετοχή τους
σε κοινοτικά προγράμματα Ε&Α:
Οι τομείς που περιλαμβάνονται στη νέα αυτή πρωτοβουλία
καλύπτουν μεγάλο φάσμα και ποικίλλουν ανάλογα με τις ανάγκες
και τα αμοιβαία ενδιαφέροντα. Η γεωργία, το περιβάλλον και οι
νέες τεχνολογίες υπήρξαν οι τομεές στους οποίους ξεκίνησαν οι
περισσότερες ερευνητικές δράσεις, ιδπ'ως στις αναπτυσσόμενες
χώρες. Αντίθετα, η συνεργασία με βιομηχανικές χώρες εστιάστηκε
στον τομέα των περισσότερο προηγμένων τεχνολογιών και στη
βασική έρευνα.
0 προσδιορισμός των θεμάτων που θα αποτελόσουν αντικείμενο
συνεργασίας γίνεται από κοινού με τους εταίρους, ενώ,
παράλληλα, η χρηματοδοτική συμμετοχή σύμφωνε«ται, επέσης
αμοιβαία. Καθορίζεται, συνήθως, σε σχέση με το βαθμό ανάπτυξης,
ιδίως επιστημονικής, και τη χρηματοδοτική ικανότητα της κάθε
χώρας. Με ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες (Κ»ινα, χώρες του
7.5 - 3
Συνδέσμου των κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN), Ινδία,
Βραζιλία, Μεξικό, κλπ) έχει συμφωνηθεί, τουλάχιστον αρχικά, ότι
η χρηματοδότηση θα επιβαρύνει σχεδόν ολοσχερές την Κοινότητα.
Η σημερινή τάση είναι, εντούτοις, να μετασχηματιστεί η βοήθεια
σε πραγματική σχέση συνεργασίας και οι αναπτυσσόμενες χώρες να
αναλάβουν ένα ποσοστό των δαπανών για τις ερευνητικές
δραστηριότητες. Το γεγονός αυτό, μεταξύ άλλων, κάνει δυνατή
την αύξηση του αριθμού των δραστηριοτήτων που είναι δυνατόν να
πραγματοποιηθούν.
ε. Η επίτευξη "κοινών/χρηματικών πόρων" με τους εταίρους μας και
οι συνεννοήσεις για συμβάοεις-πλαίσια αποτελούν τα σημαντικά
διοικητικά ^αι οικονομικά "όργανα" για τη θεμελίωση της
διεύρυνσης αυτής της διεθνούς συνεργασίας.
Για να υπάρξει δυνατότητα ανταπόκρισης στα αιτήματα για
επιστημονική συνεργασία, που προδικάζεται ότι θα σημειώσουν
σημαντική αύξηση, ιδίως όσον αφορά τις πρόσφατα συνδεδεμένες
χώρες της Λατινικής Αμερικής (και μετά από την είσοδο της
Ισπανίας και της Πορτογαλίας στην Κοινότητα), πρέπει να
υπάρχουν διαθέσιμες ουσιαστικές πιστώσεις. Μια κοινοτική
,φράση, στην οποία λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες που πρέπει να
ικανοποιηθρύν και οι στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν, πρέπει
να μπορεί να βασιστεί σε ποσό υπολογιζόμενο σε 50 με 60 εκατ.
ECU για την περίοδο 1987-91 προκειμένου να είναι αξιόλογη.


Full & Egal Universal Law Academy