T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
...
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2017/762 Esas
KARAR NO: 2023/816
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
MAHKEMEMİZ ASIL DOSYASI:
DAVACI: ... ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALILAR: 1- ...
VEKİLİ: Av. ...
2- ...
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ: 07/11/2017
... 11. ASLİYE TİC. MAH. 2018/449 E., 2019/218 K. SAYILI DOSYASI;
DAVACI :
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI : 1-...
VEKİLİ: Av.
DAVALI : 2-...
VEKİLİ: Av. ...
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 13/06/2018
KARAR TARİHİ: 07/11/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 07/12/2023
Mahkememize açılan İtirazın İptali ile birleşen ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/449 Esas, 2019/218 Karar sayılı dosyasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA :
ASIL DAVA;
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, davalı şirketler ...-...İş Ortaklığı ile müvekkili şirket arasında 10.10.2016 tarihinde akdedilen sözleşmeye istinaden müvekkilinin, “...Kültür Merkezi İnşaatı, kalıp, demir, beton imalatlarının birim fiyatla yapım işi'ni üstlendiğini, iş programı, işin teknik ve uygulama detaylarının sözleşme eki niteliğinde olup, müvekkilince taahhüt edilen imalatların işbu detaylar dikkate alınarak, inşaat ve fen usullerine uygun biçimde yapıldığını, Sözleşme 2. Maddesi ile yaklaşık 10.000,00 m2 olarak belirlenen “Kalıp, demir, beton ve imalatların yapılması” işinin metrekare başına 55,00 TL birim fiyat ile yapılması konusunda 550.000,00 TL + KDV yaklaşık maliyet belirlenmiş olduğunu, müvekkilinin toplamda 10.490,00 m2 imalat yaparak alacağını talep ettiğinde davalıların 22.06.2016 tarih 2017/22 sayılı sözleşme feshini bildirir yazı gönderdiğini; ardından yapılan şifahi görüşmelerde de anılan ücreti ödemeyeceklerini müvekkiline bildirmiş olduklarını, talepleri ile ...SHM 2017/29 D. İş dosyası ile sözleşmeye binaen yapılan iş ve imalatların ve bu imalatlara karşılık gelen bedelin tespiti yapıldığını; 06.07.2017 tarihinde inşaat mühendisi bilirkişi - tarafından hazırlanan raporu ekte sunduklarını; Tespit raporunda müvekkilinin yaptığı iş bedelinin 577.001,70 TL olarak tespit edildiğini ve bu bedelin müvekkiline ödenmesi gerektiğini, davalılara teslim edilen işler ile ilgili sırası ile; 14.12.2016 tarihli toplu hakedişe ilişkin 102.332,00 TL bedelli 14.12.2016 tarihli, 21.12.2016 tarihli 2 nolu hakedişe ilişkin 79.399,63 TL bedelli 31.12.2016 tarihli, 28.02.2017 tarihli 3 nolu hakedişe ilişkin 139.908,37 TL bedelli 28.02.2017 tarihli, 31.03.2017 tarihli 4 nolu hakedişe ilişkin 59.232,36 TL bedelli 31.03.2017 tarihli, 23.08.2017 tarihli 5 nolu hakedişe ilişkin 285.281,27 TL bedelli 23.08.2017 tarihli faturaların tanzim edildiğini, bu faturalar neticesinde davalılarca ödenen miktar düşüldüğünde müvekkiline ödenmesi gereken KDV hariç net alacağın 195.036,26 TL olduğunun belirlendiği, ... 27. İcra Müdürlüğü'nün 2017/17795 E. sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatıldığını; davalıların alacağın tamamına ve ferilerine itiraz etmeleri ile takibin durdurulduğunu, haksız itirazın iptaline ve takibin temerrüt tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faizi ile devamına, davalılar aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılar ... İnşaat Taahhüt Enerji San ve Ticaret Ltd. Şti ve ...Petrol Ürünleri Pazarlama Demir Çelik Madencilik İnş. Nakl. Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketinden oluşan iş ortaklığı (... - ...iş ortaklığı) ve müvekkil şirket arasında 10.10.2016 tarihinde akdedilen sözleşmeye istinaden müvekkil "...Kültür Merkezi İnşaatı kalıp, demir, beton imalatlarının birim fiyatla yapım işini üstlendiğini, anılan sözleşme kapsamında tüm imalatlar sözleşmeye ve inşaat usullerine uygun olarak tamamlandığını, müvekkili şirket sözleşmede belirlenen tüm imalatları tamamlanmasından sonra ek imalatlarını yaparken inşaat sahasına davalılar tarafından aynı iş kalemleri için farklı bir ekip gönderildiğini ve davalılar tarafindan sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini belirterek fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak alıkonulan inşaat malzeme bedeli olan 6.000,00 TL'nin olay tarihinden itibaren işletilecek reeskont oranında ticari temerrüt faiziyle birlikte davalılar tarafından tazmini ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :
ASIL DAVADA;
Davalılar vekili, cevap dilekçesinde özetle, davacının tüm talep ve beyanlarına itiraz ettiklerini; davacının kötü niyetli ve hasız kazanç elde etme çabasının sözleşmenin hemen akabinde başlamış ve işbu dava açılması ile devam etmiş olduğunu; davacı iddiasının aksine müvekkillerince fazla ödeme yapılmış ve davacının tutumundan dolayı müvekkillerinin büyük maddi zarara uğradıklarını ve ticari itibarlarının zedelendiğini; bu husustaki tüm zarar ve yapılan fazla ödemelerin tazmin hakkını saklı tuttuklarını, davacının dava konusu işleri sözleşmede belirlenen iş programına uygun olarak yapmadığı, sözleşmede belirlenen sürede tamamlamadığını, davacının işi terk etmesi üzerine Müvekkili şirketlerin davacı ile aralarında yapılan sözleşmenin 6.1.2. maddesine göre 22.06.2017 tarihli ve davacıya gönderdikleri ihbarname ile sözleşmeyi feshettiklerini bildirerek; İdare ile yapılan sözleşmeye göre ivedilikle hem gecikilen işleri tamamlaması gem de iş programına yetişmesi için davacının bıraktığı işleri tamamlamak üzere yeni bir taşeron ile anlaştıklarını, davacının yükümlülüğündeki işleri terk ettiğinde, sözleşme konusu işi ifa etmek için kullandığı malzemeleri de şantiye sahasında bırakmış ve davacıya ulaşılamadığı gibi bu malzemelerin şantiye sahasından alınması için de hiçbir girişimde bulunulmamış olduğunu; oysa sözleşmeye göre söz konusu malzemelerin sökülerek şantiye sahasından temizlenmesi yükümlülüğünün de davacıya ait olduğunu, davacının işe devam ederken işi geciktirmesi sebebiyle davacıya destek olmak amacıyla müvekkillerince davacının işi için malzeme alınmış, davacı çalışanlarının SGK, maaş ve diğer işçilik ödemeleri yapılmış olduğunu, davacının kendi işçileri için yapılan ödemeler toplamının 53.297,09 TL olduğunu, bununla birlikte davacının sözleşmeye göre kendisinin ödemesi gereken işçilerinin SGK primleri ve işçilik alacakları olarak toplam 19.938,81 TL'nin müvekkillerince ödenmiş olduğunu, davacıya teslim edilmek üzere alınan malzeme faturaların toplamının nakliye bedeli dâhil 113.582,14 TL olduğunu, davacının 22.06.2017 tarihinde şantiyeyi terk ettiğinde bile işin gerçekleşme oranının 9625 seviyesinde olduğunu; fakat iş programına göre bu tarihte işin 9065 seviyesinde olması gerektiğini; dolayısıyla tarafların 30.03.2017 tarihine kadar sadece 10.000 m2 miktarlı iş yapılması yönünde anlaşmadığının aşikâr olduğunu, davacının işi terk etmesinden sonra yeni taşeron ve çalışanları için yapılan yaklaşık 240.000 TL bedelin de davacının alacaklarından düşülmesi gerektiğini, davacının işi terk etmesi sonrasında işin devamlılığını sağlamak için müvekkillerince 18.764 TL tutarında malzeme alındığını, davacının iddiasının aksine müvekkillerinin davacıya borçlu değil davacıdan alacaklı konumunda olduklarını, davacı için çalıştığı süre boyunca yapılan ödemeler ve davacının işi geciktirip en sonunda da terk etmesi neticesinde davacının müvekkillerine 253.227,68 TL borçlu olduğunu, davacının işi geciktirmesi neticesinde sözleşmenin 6.3. maddesine göre 99.000,00 TL tutarında davacının müvekkil şirketlere cezai şart bedeli ödemesi gerektiğini, bununla birlikte davacının iş güvenliği tedbirlerini eksik almış olması sebebiyle müvekkili şirkete ÇSGB tarafından kesilen 4.000 TL'nin yine sözleşmeye göre davacının alacaklarından düşülmüş olduğunu, kullanılan fazla sıva malzemesi bedeli ve bu eksik ve ayıplı imalatın giderilmesi için müvekkili şirketlerce 17.500 TL ekstra ödeme yapılmak mecburiyetinde kalınmış olduğunu, davacının kötü niyetli ve gerçeği yansıtmayan beyanlarına bir yenisini ekleyerek ...Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/29 D. iş sayılı tespit dosyasında bilirkişi raporuna tarafımızca itiraz edilmediğini iddia etmiş ve böylece bilirkişi raporunun taraflar açısından kesinleştiğini beyan etmiş olduğunu; delil tespiti dosyasındaki bilirkişi raporuna süresi içinde 22.08.2017 tarihinde taraflarınca itiraz edilmiş olup ...Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/29 D. iş sayılı dosyasında itirazlarının mevcut olduğunu, davacının sözleşme konusu işleri geciktirmesi ve en sonunda işi yarım bırakarak terk etmesi, eksik ve ayıplı imalatları, sözleşme kapsamında işlemiş cezai şart nedeniyle uğradıkları zararlar ile birlikte ileride bu nedenle doğacak zararlarını talep ve sözleşmeden doğan hakları saklı kalmak kaydı ile haksız açılmış davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVADA;
Davalı ...Petrol Ürünleri Paz. Demir Çelik Md. İnş. Nak. Tic. San. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/762 E. Sayılı dosyası ile davacı tarafından davalılar aleyhine işbu dava konusunun da kaynağı olan ...Belediyesi Kültür Merkezi inşaatındaki kalıp demir ve beton imalatlarının yapımı sözleşmesine konu işlere ilişkin kendisine eksik ödeme yapıldığı iddiası ile eksik ödenen bedelin ödenmesi talepli olarak dava açıldığını, dolayısıyla bu iki dava da, sözleşme konusu işlerin davacı tarafından geciktirilmesi ve sonrasında terkedilmesi neticesinde doğan ihtilaf sebebiyle açıldığından iki dava arasında bağlantı bulunması sebebiyle HMK madde 166 gereği işbu davanın ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/762 E. Sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep etmiştir.
Davalı ... İnşaat Taah. Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti vekili davaya cevap vermemiştir.
DELİLLER :
... 27. İcra Dairesinin 2017/17795 esas sayılı dosyası istenilerek incelenmiş ve sureti dosyaya kazandırılmıştır.
Gölbaşı (...) Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/29-33 d.iş sayılı dosyaları istenilerek incelenmiş ve sureti dosyaya kazandırılmıştır.
...Osman Tan Polis Merkezi Amirliğinden 22.06.2017 tarih ve 2017/987 olay nolu dosya istenilerek incelenmiş ve dosyaya kazandırılmıştır.
Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında nitelikli hesap uzmanı, İnşaat Mühendisi ve Mali Müşavir bilirkişisinden alınan 23/08/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle, Asıl davanın; taraflar arasında akdedilen 10.10.2016 tarihli taşeron sözleşmesi gereği, davacının üstlendiği işim davacı tarafından yapılmasına rağmen davalılarca sözleşmenin haksız feshedildiği ve alacaklarınım ödenmediği iddiasıyla ... 'nın 2017/17795E. sayısıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı taleplerine ilişkin olduğunu, Birleşen davanın; 10.10.2016 tarihli taşeron sözleşmesinin davalılar tarafından haksız feshi iddiasıyla inşaat sahasında kalan ve davalılar tarafından iade edilmediği belirtilen inşaat malzemesi bedelinin davalılardan tahsili istemine ilişkin olduğunu; asıl dava yönünden; takdir Mahkemeye ait olmak üzere terditli şekilde yapılan hesaplama sonuçlarının aşağıda şekilde olduğunu, yapılan tespitler ışığı altında Mahkeme tarafından davalı ödemelerinin 477.278,16-TL olduğunun kabulü halinde; davacı şirketin 19.09.2017 olan takip tarihi itibariyle davalı şirketten (663.551,96 - 477.278,76-) 186.273,20 TL alacaklı olacağını, yapılan tespitler ışığı altında Sayın Mahkeme tarafından yukarıda dökümü verilen 66.232,74-TL ödeme belgelerinin de kabulü halinde; davalı tarafça yapılan ödemeler toplam tutarı 543.511,50-TL olup, yapılan iş bedelinden bu tutarın tenzili sonrasında, davacı şirketin takip tarihi itibariyle davalı şirketten (663.551,96TL - 543.511,50TL) 120.040,46 TL alacaklı olacağını, Takip tarihinden itibaren asıl alacağa değişen oranlarda Aavans faizi uygulanabileceğini, İcra inkar tazminatı taleplerinin takdir ve değerlendirmesinin münhasıran Mahkemeye ait bulunduğunu, birleşen dava yönünden; davacı taşeron firmanın kendisine teslimi yapılmayan kalıp malzemeleri için talep edebileceği miktarın birleşen dava tarihi ile 234.361,00 TL olabileceğini, birleşen davada, 6.000,00 TL bedelin olay tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tazmininin talep edilmiş olduğunu, faiz talebinin takdirinin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş ve kanaatini bildirmişlerdir.
Tarafların itiraz ve beyanları doğrultusunda dosya yeni bir bilirkişi mali müşavir, inşaat mühendisi ve nitelikli hesap uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilerek alınan 05/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
Teknik Bilirkişi Değerlendirmesine göre; asıl davada, davacının alacağı olmadığı ve birleşen davada malzemelerin kullanıma uygun olanların sahada tespiti yapılmadığından hurda olarak değerlendirilebileceği ve fiyatlandırma yapılamayacağını,
Nitelikli Hesaplama Yönünden yapılan Genel Değerlendirmeye göre; asıl davada, davacının davalıdan icra takip tarihi itibariyle talepte haklı olduğu tutarın 146.996,79 TL olduğunu, bu miktarın temerrüt tarihi ile icra takip tarihi arasında faizinin 549,73 TL olduğunu, itirazın iptaline karar verme yetkisinin sayın mahkemede bulunduğunu, birleşen davada; davacıya iade edilmeyen kalıp malzemelerinin yıpranma payları indirildikten sonra tutarının 157.185,00 TL olduğunu, davacının talebinin çoğa ilişkin haklar saklı kalmak üzere 6.000 TL den ibaret bulunduğu yönünde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Tarafların itiraz ve beyanları doğrultusunda dosya yeni bir bilirkişi mali müşavir, inşaat mühendisi ve nitelikli hesap uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilerek alınan 09/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
Asıl Dava;,
Sözleşmede Kararlaştırılan İmalat Miktarının ...Belediyesi Kültür Merkezi inşaatında sözleşme ile avan proje üzerinden kararlaştırılan işin miktarı 10.000 m2 olduğunu, taraflar arasında kurulmuş olan 10.10.2016 tarihli sözleşmeye göre sözleşme konusu işin bitim tarihi 31.03.2017 olmasına rağmen bu tarih itibariyle işin bitirilmemiş olduğu, 31.03.2017 tarih itibariyle taraflar arasında ihtilafsız olarak düzenlenmiş olan 4 nolu hakedişe göre 31.03.2017 tarihine kadar gerçekleştirilen imalat miktarı 6.050,34 m2 olup, sözleşmeye göre gerçekleşme oranı 6.050,34/10.000 = 0,6050 yani %60,50 seviyesinde olduğunu, bu durumda davacının işi tamamlayamadığını, taraflar arasında kurulmuş olan 10.10.2016 tarihli sözleşmeye göre sözleşme konusu işin bitim tarihi 31.03.2017 olmasına rağmen bu tarih itibariyle işin bitirilmemiş olduğu, 31.03.2017 tarih itibariyle taraflar arasında ihtilafsız olarak düzenlenmiş olan 4 nolu hakedişe göre 31.03.2017 tarihine kadar gerçekleştirilen imalat miktarı 6.050,34 m2 olup, sözleşmeye göre gerçekleşme oranı 6.050,34/10.000 = 0,6050 yani %60,50 seviyesinde olduğunu, bu durumda davacı, Ocak, Şubat ve Mart aylarında çalışmış olmasına rağmen işi süresinde bitiremediğini, dosya kapsamı bütüncül olarak incelendiğinde, davacı yüklenicinin sözleşmeden kaynaklanan edimini süresi içerisinde ve tam olarak yerine getiremediği, davalı iş sahibinin de buna dayanarak kendisinden beklendiği üzere sözleşmeyi; taraflar arasındaki sözleşmenin hükümlerine uygun olarak feshettiğini, fesihten sonra kalan işi davacı nam ve hesabına yaptırmış olduğunu, davacı işi tamamlamış olsa idi davalının ödeyeceği tutar ile nama ifa sonucunda kalan işin yaptırılması nedeniyle davalının ödeyeceği miktarın daha fazla olduğunu, SGK tarafından kesilen idari para cezası ile sözleşmeden kaynaklanan davacı aleyhine cezai şarta ilişkin alacaklar göz önüne alınarak kesin hesap çıkarıldığında davacının asıl davada alacağı değil borcunun ortaya çıkmış olduğunu, yine inşaat malzemeleri bedeline ilişkin birleşen davada da malzeme hesabı yapılmasının fiilen mümkün olmadığı gibi taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 6.1.2. maddesinin, “...hakkına sahip olduğu gibi TAŞERON 'a işten el çektirerek şantiyeden uzaklaştırmak ve malzemelere el koymak ...hakkına sahiptir...” şeklindeki hükmü göz önüne alındığında davacı alacağına rastlanamayacağı anlaşılmakla, dosya kapsamında alınan her iki bilirkişi raporları konuyu mevzi olarak ele almış ancak yapılan işler ile sözleşme hükümleri karşılaştırılmadan ve nama ifaya ilişkin işlem ve harcamalar göz ardı edilmesi sebebiyle yanılgılı sonuçlara ulaşmış olduklarının görüldüğünü, hukuki tayin ve taktir Mahkemeye ait olmak üzere raporlar arasındaki çelişkinin bu şekli ile giderilebileceğinin değerlendirildiğini, taraflar arasında 10.10.2016 tarihinde kurulan sözleşmenin, İşe başlama ve bitirme başlıklı 6.1.2. “TAŞERON mücbir sebep ve mutabakat hali hariç olmak üzere, süresi içinde işi tamamlamaz ise ya da iş programına uyum kontrollerinde İŞVEREN işin zamanında tamamlanamayacağına kanaat getirir ise İŞVEREN, sözleşmeyi, TAŞERON un kusuru sebebiyle ayrıca hiçbir ihtar, ihbar ve hükme gerek duymaksızın, tek taraflı olarak feshetme ve uğradığı zararları talep etme hakkına sahip olduğu gibi. TAŞERON 'a işten el çektirerek şantiyeden uzaklaştırmak ve malzemelere el koymak gerektiğinde TAŞERON 'un namı hesabına işi tamamlatmak ya da kendi nam ve hesabına başka bir firmaya yaptırmak hakkına sahiptir.” şeklinde olduğunu, nihai taktir ve hukuki değerlendirme Mahkeme'ye ait olmak üzere, taraflar arasındaki sözleşmenin 6.1.2'nci maddesi tahtında, işin davacı tarafın nam hesabına tamamlanmış olduğundan hareketle, işin bütününe yönelik kesin hesap çalışması yapıldığını, taraflar arasında kurulu sözleşmeye göre işin bitirilmesi gereken tarihin 31.03.2017 olduğunu, işveren idare tarafından onaylanan iş programına göre davacının uhdesinde bulunan işlerin bitim tarihinin 20.05.2017 olarak tespit edilmiş olduğu, 30.06.2017 tarihinde Mahkeme marifetiyle inşaat sahasında yapılan keşifte işin tamamlanmadığının tespit edilmiş olduğunu, asıl işveren idare tarafından iş ortaklığının 04.05.2017 tarih ve 8468 sayılı yazıları ile iş programının gerisinde olunduğundan işte gecikme ihtarının yapılmış olduğunu, bunun üzerine iş ortaklığı tarafından 11.05.2017 tarihli yazı ile davacının 15 gün içerisinde uhdesindeki işlerini bitirmesinin ihtar edilmiş olduğunu, buna rağmen işin bitirilememiş olması nedeniyle iş ortaklığı tarafından 22.06.2017 tarihinde sözleşmenin feshine yönelik ihtarının yapılmış olduğunu, ihtarname içeriğinde “bundan sonraki işlemler sözleşmenin ilgili maddelerine göre yürütülecektir.” şeklindeki ihtar mucibince işe davacı nam hesabına devam edilmiş olduğunu, nihayetinde sonraki taşeron ile yapılan hesaplaşma tarihi olan 17.08.2017 tarihinde işin bitirilmiş olduğunun kabulü gerektiği, bu kapsamda işin yürütülmesi ile alakalı olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından iş ortaklığı adına İdari Para Cezası kesilmiş olduğunu, bu cezanın bir kısmının davacı tarafi ilgilendirdiğinden davacı hesabına yansıtılması ve yine asıl işveren idare tarafından kesin hakedişte hesaplanan 41 günlük iş gecikme cezasının bir kısmının davacı şirkete yansıtılmasına bağlı olarak alternatifli olarak işin bütününe ilişkin kesin hesap çıkarılmış olup, yukarıdaki iki ayrı tablo halinde sunulmuş olduğunu, raporun bir önceki bölümünde bulunan tablodan da görüleceği üzere, İdari Para Cezası ile Gecikme Cezası dikkate alınmadan yapılan hesaplamaya göre; 31.12.2017 tarih itibariyle DAVACI şirketin İŞ ORTAKLIĞINA 39.592,29 TL BORÇLU olduğunu, mahkemenin, İdari Para Cezası nedeniyle davacı şirket hesabına yansıtılan 4.000,00 TL ve işveren idare tarafından kesin hakedişte kesilen 279.087,00 TL gecikme cezasından davacı şirket hesabına 99.000,00 TL'nin yansıtılması yönünde kanaat sahibi olduğu takdirde, raporun bir önceki bölümünde bulunan tablodan da görüleceği üzere 31.12.2017 tarih itibariyle DAVACI şirketin davalı " ORTAKLIĞINA 142.592,20 TL BORÇLU olacağı hesaplanmış olup davacının alacağının tespit edilmediğini, dosya içeriğinde, davacı tarafından yapılmış olan imalatların eksik olmasına rağmen, yapılmış olan imalatların ayıplı olduğuna dair herhangi bir belge bulunmadığını, taraflar arasında kurulmuş olan 10.10.2016 tarihli sözleşmeye göre sözleşme konusu işin bitim tarihi 31.03.2017 olmasına rağmen bu tarih itibariyle işin bitirilmemiş olduğunu, 31.03.2017 tarih itibariyle taraflar arasında ihtilafsız olarak düzenlenmiş olan 4 nolu hakedişe göre 31.03.2017 tarihine kadar gerçekleştirilen imalat miktarı 6.050,34 m2 olup, sözleşmeye göre gerçekleşme oranı 6.050,34/10.000 — 0,6050 yani %60,50 seviyesinde olduğunu, bu durumda davacı işi tamamlayamadığını, edimini yerine getirmediğini, asıl işveren idarenin ihtarına muhatap olan davalı işverenin, ihtarına rağmen ihtarnamede belirtilen aykırılıkların giderilmemiş olması karşısında sözleşmede düzenlenmiş olan fesih hakkını kullanacağının kendisinden bekleneceğinin değerlendirildiğini, davalı iş sahibinin yükümlülüğü açısından, tarafların ticari defter kayıtlarına göre hakediş ödemelerinin, taraflar arasındaki sözleşme şartlarına uygun gerçekleşmiş olduğu raporun ilgili bölümlerinde bulunan tablolarda gösterilmiş olduğundan, iş sahibi edimini yerine getirdiğini,
Birleşen Dava;
Birleşen Davada: dava, davacıya iade edilmeyen kalıp malzemelerinin bedelinin talebi davası olduğunu, birleşen davada, davacı ...Grup Yapı Müh. Ltd. Şti., dava konusu işte kullanmış olduğu inşaat malzemelerinin iade edilmeyen kısmının kendilerine iade edilmediğini bu nedenle bu malzemelerin bedeli olarak hakları saklı kalmak üzere şimdilik 6.000, 00 TL talep ettiğini, birleşen davada davacı ...Grup Yapı Müh. Ltd. Şti., dava konusu işte kullanmış olduğu inşaat malzemelerini 06.07.2017 tarihinde almak üzere şantiyeye gittiğinde, iş ortaklığı yetkilileri tarafından kendilerine teslim edilmemiş olduğunu, ...Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/33 D.İş sayılı dosyası ile mahallinde 24.07.2017 tarihinde yapılan keşif ile tespit edilen hususlara istinaden İnşaat Mühendisi M.Ali Tahaoğlu tarafından düzenlenen 07.08.2017 tarihli bilirkişi raporuna göre; “...Belediyesi Kültür Merkezi inşaatı şantiyesinde, kesiftarihi (24.07.2017) itibarıyla yapılan incelemede: Tespit isteminde bulunan tarafça dosyaya sunulan 16 adet faturada belirtilen malzemelerden (teleskopik direkler, muhtelif ebatlarda çam kereste, plywood kalıp malzemeleri, beton çivisi, kalıp yağı, bağ teli, vb.) büyük bir bölümünün inşaat faaliyeti devam etmekte olan sağ taraftaki blokta kullanıldığını, bir bolüm teleskopik direklerin şantiye alanı içerisinde muhafaza edildiğini, muhtelif ebatlardaki bir bölüm ahşap malzemenin inşaatı sürdürülen sağ taraftaki inşaatın önüne istif edilmiş durumda olduğunun tespit edildiğini, 07.08.2017 Tarihli bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere, mahallinde yapılan keşifte miktarlar itibariyle herhangi bir tespit yapılmamış olup, genel ifadeler kullanıldığını, sahada tespit yapılırken, tespit tarihinde şantiyede hangi cins ne kadar kullanılabilecek ne kadarı kullanılamayacak durumda olan malzeme metrajının yapılmamış olması nedeniyle herhangi bir hesaplama yapılmadığını, önceki bilirkişi raporlarında tespit dosyasına sunulan faturalardan hareketle yapılan hesaplamalara heyetimizce iştirak edilmediğini, Şöyle ki; taraflar arasındaki sözleşmeye göre yapılacak iş için gerekli olan kalıp ve sarf malzemelerinin temin edilmesi, bakımı, muhafazası davacı şirketin sorumluluğunda olduğunu, tespit davasında, dava dilekçesi ekinde bulunduğu ifade edilen 16 adet fatura içeriği malzemelere ilişkin faturalar raporun bir önceki bölümünde tablo halinde gösterildiğini, tablodan da görüleceği üzere tespit davasına esas alınan faturalardaki malzemelerin kullanılmamış halindeki toplam bedeli 214.043,52 TL'si iken yaklaşık olarak 10,500 m2 imalat yapıldıktan sonra da bu malzemelerin bütün metraj özelliklerini koruduğunun kabul edilmesi mümkün olmadığı gibi, önceki bilirkişi raporlarında bu malzemeler için 234.361,00 TL bedel hesaplanması da uygun görülmediğini, diğer taraftan, taraflar arasında kurulmuş olan sözleşmenin işe başlama ve bitirme başlıklı 6.1.2. maddesinin, “...hakkına sahip olduğu gibi TAŞERON 'a işten el çektirerek şantiyeden uzaklaştırmak ve malzemelere el koymak ...hakkına sahiptir...” şeklinde olduğunu, hukuki tayin ve taktir Mahkemeye ait olmak üzere davacının iş bu dava nedeniyle alacağına rastlanmadığı yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ NİTELENDİRME:
Mahkememizin asıl dava dosyasında ; davacı , davalı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı ile ...Kültür Merkezi inşaatı kalıp demir, beton imalatlarının birim fiyatla yapılması hususunda 10/10/2016 tarihinde anlaşıldığını, müvekkili tarafından sözleşmeye uygun şekilde 10.490,00 m2 imalat yapıldığını, müvekkili tarafından iş yapıldığı halde davalıların sözleşmeyi feshettiklerini, yapılan iş karşılığı kesilen faturaların bakiye bedelinin ödenmediğini, başlatılan takibe haksız olarak itiraz ettiklerinden bahisle ... 27 İcra Müdürlüğünün 2017/17795 sayılı dosyasında başlatılan takibe yapılan itirazın iptalini talep etmektedir.
Yine birleşen dosyada ; aynı eser sözleşmesinden kapsamında davacı taşeron tarafından iş mahalline getirilen malzemelerin davalı yanca iade edilmemesi nedeni ile bedellerinin davalından tahsili istenmektedir.
Davalılar ise, davacının yaptığı işler nedeni ile alacağının olmadığını, delil tespit raporunda belirtilen miktar kadar iş yapılmadığını, davacının adına ödemeler yapıldığını, davacının işi terk etmesinden sonra işin devamı için işçilere ödeme yapıldığını, iş mahalline getirilen malzemelerin bir kısmının kendileri tarafından getirildiğini, hepsinin davacıya ait olmadığını ileri sürmüştür.
Uyuşmazlık sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, davacının sözleşmedeki edimini eksiksiz ve zamanında ifa edip etmediği, ayıp ve eksiklik olup olmadığı, davacının yaptığı imalatın miktarı, davacının imalattan kaynaklı davalılardan icra takip tarihi itibari ile alacaklı olup olmadığı ve birleşen dosya kapsamında davacı taşeron tarafından iş mahallinde bırakılan malzemelerden kaynaklı davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı hususlarındadır.
Dosya kapsamında tarafların ticari defterleri incelenmiştir.
Yine dosya kapsamında 3 farklı bilirkişi heyetinden raporlar alınmıştır.
Dosya kapsamında davacı ile davalı iş ortaklığı arasında 10/10/2016 tarihinde ...Belediyesi Kültür Merkezi İnşaatındaki 10.000 m2 kalıp ,demir ve beton işlerinin 55.00 TL/m2 birim fiyatla davacı şirket tarafından taşeron sıfatı ile yapılması için sözleşme kurulmuştur.
Sözleşmenin 6 maddesine göre, sözleşmenin imzalandığı gün itibari ile yapım işleri genel şartnamesine göre yer teslimi yapılmış sayılarak işe başlanacağı, taşeronun taahhüdün tümünü 30/07/2017 tarihine kadar tamamlayarak geçici kabule hazır hale getireceği düzenlenmiştir.
Yine sözleşmenin 6 maddesinde; taşeronun mücbir sebep ve mutabakat hali hariç olmak üzere süresi içerisinde işi tamamlayamadığı ya da iş programına uyum kontrollerinde işveren işin zamanında tamamlanmayacağına kanaat getirir ise işverenin sözleşmeyi taşeronun kusuru sebebi ile hiç bir ihtar, ihbar, hükme gerek duymaksızın tek taraflı olarak feshedebileceği, uğradığı zararı talep etme hakkı olduğu, taşerona işten el çektirerek şantiyeden uzaklaştırmak ve malzemelere el koymak hakkına sahip olduğu, gerektiğinde taşeron an ve hesabına işi tamamlatmak ya da kendi nam ve hesabına başka firmaya yaptırmak hakkına sahip olduğunun düzenlendiği anlaşılmıştır.
...Belediyesinin 04/05/2017 tarihli yazısı ile iş ortaklığına, idareye sunulan iş programının gerisinde olduğuna, söz konusu yapım işinde işçi makine, ekipman miktarının arttırılıp hızlandırılıp onaylı iş programı doğrultusunda iş gerçekleşme oranlarının sağlanması hususunda yazı yazıldığı,
İş ortaklığının da bu yazı üzerine, davacı şirkete 11/05/2017 tarihli yazı ile; işlerin iş programına göre ilerlemediği, işin süresinin dolduğu, bu hususta idarenin kendilerine yazı gönderdiği, işlerin 15 gün süre içerisinde bitirilmesi gerektiği, işin süresi içinde bitirilmediği takdirde sözleşmenin feshedilip teminatın gelir kaydedileceği, kalan işlerin namı hesabına yaptırılacağı belirtilmiştir.
...Belediye Başkanlığının Fen işleri Müdürlüğünün 04/05/2017 tarih 8468 yazı ekindeki bulunan onaylı detay iş programına göre iş ortaklığının uhdesinde bulunan inşaatın kaba inşaat işlerinden beton kalıp demir işlerinin bitim tarihinin 20/05/2017 tarihi olduğu,
Taraflar arasında imzalana sözleşmede taşeronun 30/03/2017 tarihine kadar taahhüdün tümünü tamamlayarak geçici kabule hazır hale getireceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Taraflar arasında ihtilafsız olarak düzenlenen ve faturaya bağlanmış hak edişlere göre yapılan işin miktarı, tutarı kesintileri ve ödenecek net hak ediş tutarı 3. Bilirkişi heyetinden alınan 09/02/2023 tarihli bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir. Buna göre 31/03/2017 tarihi itibari ile taraflarca ihtilafsız olarak belirlenen 4 numaralı hak edişe göre 31/03/2017 tarihine kadar gerçekleştirilen imalat tutarı 6.050,34 m2 olup, sözleşmeye göre gerçekleşme oranı 6.054 ,34 /10.000 = 0,6050 yani %60,50 seviyesindedir. Bu durumda davacı 30/07/2017 tarihine kadar tamamlaması gereken inşaatı tamamlayamamıştır. Bu nedenle davalının sözleşmeyi fesihte haklı olduğu değerlendirilmiştir
Yine dosya kapsamında bulunan belgelerden; ...Sulh Hukuk Mahkemesince 30/06/2017 tarihinde mahallinde yapılan keşifte yapılan tespit üzerine düzenlenen 05/07/2017 tarihli bilirkişi raporunda 30/06/2017 tarihi itibari ile yapılan işin miktarının 10.490,94 M2 olduğunun tespit edildiği, davacının imalatın 10.490,00 m2'sini kendisinin yaptığını ileri sürdüğü, davalıların ise 08/06/2017 tarihinde B blok kalıp işçiliği konusunda ... ile sözleşme imzalandığını 09/06/2017 tarihinde 14 işçi , 10/06/2017 tarihinde 3 işçi, 14/06/2017 tarihinde 1 işçi olmak üzere bu tarih itibari le 18 işçinin işe giriş yaptığını, sonra yapılan işlerin davacı tarafından değil yeni ekip tarafından yapıldığını iddia etmiştir. Dosyamız kapsamında alınan 09/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda kalıp işçiliği için 08/06/2017 tarihinde başka taşeron ile sözleşme yapılmış olduğu, işçilerin işe giriş yaptığı, 09/706/2017 tarihinden sonra yapılan işlerin yeni ekip tarafından yapıldığının kabulü gerektiği belirlenmiştir.
Dosya kapsamında alınan 09/02/2023 tarihli rapor ve itirazları karşılar ek rapor; itirazları karşıladığından ve çelişkileri giderdiğinden hükme esas alınmıştır. Davacı yüklencinin sözleşmeden kaynaklanan edimini süresi içerisinde tam olarak yerine getirmediği, davalı iş sahibini de sözleşmeyi haklı olarak feshettiği, fesihten sonra kalan işi davacı nam ve hesabına 3. Kişiye yaptırdığı, davacı işi tamamlamış olsaydı davalının ödeyeceği tutar ile kalan işin yaptırılması nedeni ile davalının ödediği miktarın daha fazla olduğu, SGK tarafından kesilen idari para cezası ile sözleşmeden kaynaklanan davacı aleyhine cezai şarta ilişkin alacaklar göz önüne alınarak kesin hesap çıkarıldığında davacının asıl davada alacaklı değil borçlu olduğu tespit edilmiştir.
Yine birleşen dosya kapsamında kendisine iade edilmeyen inşaat malzeme bedellerinin talep edildiği, dosya kapsamında bulunan ...Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/33 değişik iş sayılı dosyasında 07/08/2017 tarihli raporda inşaat malzemelerine ilişkin bir takım tespitler yapılmış ise de; miktarlar itibari ile tespit yapılmadığı, genel ifadeler kullanıldığı, sahada tespit yapılarken tespit tarihinde şantiyede hangi cins ne kadar kullanılacak ve ne kadarı kullanılabilecek durumda olan malzeme metrajının yapılmadığından herhangi bir hesaplama yapılamadığı, önceki bilirkişiler faturalardaki malzemelerin kullanılmamış halindeki 214.043,52 TL iken yaklaşık 10.500 m2 imalat yapıldıktan sonra bu malzemelerin bütün metraj özelliğini koruduğunu kabul edilmesinin mümkün olmadığını 09/02/2023 tarihli bilirkişi raporu ile tespit edildiği, yine önceki bilirkişi heyetinin 05/10/202 tarihli raporunda da teknik bilirkişinin raporda birleşen davaya konu malzemelerin kullanıma uygun olanların sahada tespiti yapılmadığından hurda olarak değerlendirilmesi ve fiyatlandırma yapılamayacağı tespit edilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin 6.1.2 maddesinde de iş verenin... taşerona işten el çektirerek şantiyeden uzaklaştırmak ve malzemelere el koymak ... Hakkına sahip olduğu şeklindeki düzenlemede gözetildiğinde birleşen dava açısında da davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM :
Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;
1-Asıl davanın REDDİNE,
1.a-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı yararına hesaplanan 31.205,80 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalılara verilmesine,
2-Mahkememiz dosyası ile birleşen ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/449 esas sayılı dava dosyasında; davanın REDDİNE,
2.a-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı yararına hesaplanan 6.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine,
3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 269,85 TL maktu karar ve ilam harcının, asıl dosyadan alınan 3.330,74 TL harç ile birleşen dava dosyasında alınan 102,47 TL peşin harcın toplamı 3.433,21 TL'den mahsubu ile arta kalan 3.163,36 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
5-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/11/2023
Katip ...
e-imzalıdır.
Hakim ...
e-imzalıdır.
*