T.C. ...10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2018/784 Esas
KARAR NO: 2023/815
DAVA: Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
ASIL DAVA TARİHİ: 01/11/2018
KARŞI DAVA TARİHİ : 04/01/2019
KARAR TARİHİ: 07/11/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 07/12/2023
Mahkememize açılan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA:
Davacı/karşı davalı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili ile davalı şirket arasında, daha önce tarafların sözlü anlaşmalarını müteakiben 06.01.2018 tarihinde araç üstü şap makinası ve kırıcı kompresör üretim sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirketin çeşitli tarihlerde birçok malzemeyi davalı şirkete göndermiş olduğunu, davalı şirketin yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle müvekkili tarafından önce ayıp ihbarlarının yapılmış olduğunu, akabinde sözleşmeden dönülerek sözleşme kapsamında ödenen bedellerin ve bu kapsamda gönderilen malzemelerin iadesinin talep edildiğini, davalı tarafından taleplerinin yerine getirilmemesi nedeniyle ... D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırıldığını, müvekkili tarafından ... yevmiyesi ile davalı taraf adına keşide edilen ihtarname ile iade taleplerinin karşı tarafa iletildiğini, davalı şirkete teslim edilen malların toplam değerinin 140.558,00 TL olduğunu, davalı şirketin yedinde bulundurduğu ve müvekkili şirkete ait 1 adet Ford Transit 470 ELD Çift Kabin Kamyonet, 1 adet şap makinası kompresör 20.000,00 TL, 1 adet Rety Kazan kepçeli komple 17.700,00 TL, 1 aracın bitmiş halde bulunan çadırı (Branda) 4.130,00 TL, 10 adet pano 3.540,00 TL, 6 adet LCD Ekran Komple (Alarm izleme paneli) 13.806,00 TL’nin davalı şirketten alınarak müvekkili şirkete aynen iadesine, bunun mümkün olmaması halinde bu malların teslim tarihindeki bedeli olan 140.558,00 TL’nin ihtarname tarihi olan 04.04.2018 tarihinden itibaren ticari faizi ile beraber davalıdan tahsili ile bu malların üçüncü kişilere devrinin engellenmesi amacıyla ihtiyati tedbir konulmasına, davalı tarafça yeddiemine teslimi ile yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı-karşı davacı vekilinin dilekçesinde özetle; davacı/karşı davalının müvekkili firmaya kendi talepleri doğrultusunda prototip yaptırmış olduğunu, bu prototipin yazılı bir şartnamesinin bulunmadığını, davacı/karşı davacının sözleşmeden doğan ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemiş olduğunu, müvekkilinin kusuru yokken sözleşmeyi tek taraflı feshetmiş olduğunu, müvekkilinin emek ve sermaye koyarak davacı/karşı davalının siparişlerini üretmiş olduğunu ancak alacağının ödenmemesi nedeniyle zarara uğramış olduğunu, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, mülkiyet iddialarını kabul etmemekle beraber, davacı tarafça mülkiyetlerinin kendilerine ait olduğu iddia edilen araç ve malzemelerin, alacaklarına mahsuben müvekkili firmaya devrini, bakiye alacakları için reeskont faiziyle, devri kabul edilmediğinde alacaklarının reeskont faiziyle birlikte davacı/K.Davlıdan tahsilini talep etmiş olduklarını, müvekkilinin hapis hakkını kullanmış olduğu malzemeler üzerine ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir konulmasını, davanın reddine, karşı davanın kabulüne, müvekkilinin hapis hakkını kullanmış olduğu malzemeler üzerine ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir konulmasına, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, mülkiyet iddialarını kabul etmemekle beraber, davacı tarafça mülkiyetlerinin kendilerine ait olduğu iddia edilen araç ve malzemelerin, alacaklarına mahsuben müvekkili firmaya devrine, kalan bakiye alacakları için reeskont faiziyle birlikte davacı/karşı davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, malzemelerin devrine karar verilmemesi halinde müvekkilinin alacağının reeskont faiziyle birlikte davacı/karşı davalıdan tahsilini ve müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı/karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili 04.01.2019 tarihli davaya cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davacının mülkiyet iddiasını kabul etmediklerini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, cevabi ihtarlarında belirttikleri üzere davacının siparişlerine binaen 5 adet makinenin malzemelerinin müvekkili Şirketçe üretilmiş ve temin edilmiş olduğunu, montaja hazır durumda olduklarını, ancak davacının, davalıya olan bakiye borcunu henüz ödememesi ve davacının çıkardığı haksız problemler nedeni ile makinelerin davacıya tesliminin mümkün olmadığını, davalının TMK.nun 950.maddesi gereğince, zilyetliğinde bulunan ve davacının kendi rızası ile müvekkile teslim etmiş olduğu taşınır mallar üzerinde hapis hakkını kullanmasına bir engelin mevcut olmadığını, davacı tarafından gerekli ödemeler yapıldığı takdirde, makinelerin kendilerine teslim edileceğinin daha önceki ihtarlara cevaplarında defalarca davacıya bildirildiğini, davacının ne ödemeleri yaptığını ne de başka şartlarda anlaşıp uzlaşmaya yanaşmadığını, davacı tarafça İstanbul Anadolu 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/33 D.îş sayılı dosyası ile yapılan tespit sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda belirtilen hususların kabulü mümkün olmayıp buna ilişkin itirazların sunulduğunu, tespite konu makinelerin imalat sürecinde tamamen davacı tarafın talepleri doğrultusunda geliştirilip tasarlandığını, yazılı bir şartnamesinin bulunmadığını, bu 2 adet makinenin 04.02.2018 tarihinde davacı tarafa teslim edildiğini, yapılan muayene sonrasında gerek telefon gerekse whatsapp yazışmalarında makinelerin sorunsuz çalıştığının bildirildiğini, sonrasında davacı firma tarafından şantiye çalışmaları sırasında makinelere hava hortumu eklendiğini, ayarlarının değiştirildiğini, ilk makinenin davacıya 10.05.2017 tarihinde teslim edildiğini, davacı tarafça bu makinenin fuara götürüldüğünü, dönüşte nakliyede kaza olduğunu, bu teslimatın yapılmadığı iddiasının asılsız olduğunu, müvekkili firmanın sözleşmelerde belirtilen tüm sorumlulukları yerine getirmiş olmasına rağmen davacı tarafça bedelleri ödenmediği için üretimde sözleşmeler gereği davacının siparişleri için alınmış ve bu siparişler için kullanılmış malzemelerin, davacının siparişlere ilişkin bakiye borçlarını ödememiş olması nedeniyle teslim edilemediğini, istenilen servis hizmetlerinin her seferinde yerine getirildiğini, en son servis taleplerinde yönlendirilen iki personelin ölümle tehdit edildiğini, kaçarak canlarını kurtardığını, davacı ... firması tarafından birçok kez noter ihtarı yapıldığını, iddialarının asılsız olduğunun noter aracılığı ile bildirildiğini, davacının maddi yükümlülüklerini yerine getirmediğinin cari hesap ekstrelerinin incelenmesi halinde görüleceğini belirtmiştir.
Davalı-karşı davacı vekilinin karşı dava dilekçesinde özetle; davacının mülkiyet iddialarını kabul etmediklerini, davacı tarafın ihtarnamelerine verilen cevaplarda da belirtilmiş olduğu üzere davacının siparişlerine binaen 5 adet makinanın malzemelerinin müvekkili tarafından üretilmiş ve temin edilmiş ve montaja hazır olduğunu, davacının müvekkiline olan borcunu henüz ödemediğinden ve davacı tarafın çıkardığı problemler nedeniyle makinaların davacıya teslim edilememiş olduğunu, TMK 950’nci maddesi gereği müvekkilinin zilyetliğinde bulunan ve davacının kendisinin teslim etmiş olduğu taşınır mallar üzerinde müvekkilinin hapis hakkını kullanmasına engel bulunmadığını, davacı tarafından gerekli ödemeler yapıldığında makinaların kendilerine teslim edileceğini, bunun ihtarnamelere verilen cevaplarda da dile getirilmiş olduğunu, İstanbul Anadolu 11. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin2018/33 D.İş sayılı dosyasında yaptırılan tespitleri üzerine düzenlenmiş olan bilirkişi raporundaki hususları kabul etmediklerini, bu hususta ki itirazlarını dosyaya bildirmiş olduklarını, tespite konu edilen makinaların davacı talepleri doğrultusunda tasarlanıp yapılmış olduğunu, herhangi bir şartnamesinin bulunmadığını, 2 Adet makinanın 04.02.2018 tarihinde davacıya teslim edilmiş olduğunu, makinaların sorunsuz çalışmış olduğunu, sonrasında davacı firmanın şantiye çalışmalarında makinalara hava hortumu eklemiş olduğunu, ayarlarının değiştirilmiş olduğunu, bu nedenle istenilen hava basıncına ulaşılamadığını, davacı/karşı avalının davasının reddine, karşı davamızın kabulü ile; öncelikle mülkiyet iddialarını kabul etmemekle birlikte; Davacı/k.davalı tarafça mülkiyetlerinin kendilerine ait olduğu iddia edilen 1 adet Ford Transit 470 ELD Çift Kabin kamyonet, 1 adet araç üstü şap makinası kompresör, 1 adet RETY kazan kepçeli komple, 1 aracın bitmiş halde bulunan çadırı, 10 adet pano, 6 adet LCD Ekran Komple (Alarm İzleme paneli) nin üzerlerine ihtiyat-i haciz ya da ihtiyat-i tedbir konulmasını, mülkiyet iddialarını kabul etmemekle birlikte; davacı/karşı davalı tarafça mülkiyetlerinin kendilerine ait olduğu iddia edilen dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 1.000-TL. değer gösterdiğimiz 1 adet Ford Transit 470 ELD Çift Kabin kamyonetin, dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 100-TL. değer gösterdiğimiz 1 adet araç üstü şap makinası kompresörünün, dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 100-TL. değer gösterdiğimiz 1 adet RETY kazan kepçeli kompleksin, dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 100-TL. değer gösterdiğimiz 1 aracın bitmiş halde bulunan çadırının, dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 100-TL. değer gösterdiğimiz 10 adet pano,dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 100-TL. değer gösterdiğimiz 6 adet LCD Ekran Kompleksinin (Alarm İzleme paneli) alacaklarına mahsuben mülkiyetlerinin müvekkil firmaya devrine, bu araç ve ekipmanların müvekkile devrine karar verilmesi halinde kalan bakiye alacağı karşılığında dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 1.000-TL alacağın reeskont faizi ile birlikte davacı/karşı davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine, davacının mülkiyet iddia ettiği araç ve ekipmanlarının mülkiyetlerinin müvekkile devrine karar verilmemesi halinde ise dava içinde ıslah edilmek üzere şimdilik 10.000-TL. alacağın reeskont faizi ile birlikte davacı/k.davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı/karşı davacı taraf, 14.03.2019 tarihli dilekçesinde özetle; sözleşmeye konu araçları eksiksiz ürettiklerini, bir kısmını da eksiksiz teslim ettiklerini, teslim edilen makinelerin de imalat aşamasında tamamen davacının talepleri doğrultusunda geliştirildiklerini, 2 adet makinenin 04.02.2018 tarihinde davacıya teslim edildiğini, yapılan muayenede sorunsuz çalıştığının gerek telefon, gerekse whatsapp yazışmaları ile bildirildiğini, sonrasında makinelerde davacı tarafça ekleme ve değişikliklerin yapıldığını, davacının siparişlerine binaen diğer 5 makinenin malzemelerinin davalı tarafça üretilerek, temin edildiğini ve montaja hazır olduğunu, ancak davacının bakiye borcunu ödemediği için tesliminin mümkün olmadığını, davacının ödeme yapmadığı gibi davalının kusuru yokken Sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih ettiğini, davacının Sözleşmeye uygun olarak bu makinelerin üretimi için gerek malzeme, gerekse işçilik olarak bir maliyete katlandığını, Sözleşmeye aykırı hareket eden davacı olduğundan davalının zararlarını tazmin etmesi gerektiğini, davacı aleyhine bir çok icra takibi başlatıldığını ve davacının mallarını kaçırdığını, davalının hapis hakkını kullandığı malların muvazaalı icra takibi yoluyla davalıdan haksız olarak geriye alınmaya çalışıldığını beyan etmiştir.
DELİLLER :
... D.İş sayılı dosyası istenilerek incelenmiş ve sureti dosyaya kazandırılmıştır.
Davalı-karşı davacı defter ve belgeleri ile tüm dosya kapsamında ... Mahkemesi kanalı ile makine mühendisi, mali müşavir ve nitelikli hesap uzmanı bilirkişilerden oluşan heyetten alınan 25/05/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
Asıl dava yönünden;
Taraf beyanlarından davacıya ait iki adet aracın 04.02.2018 tarihinde davacı tarafa iade/teslim edildiği anlaşılmakta olup, 28.03.2018 tarihinde davacı işyerinde birisi ... plakalı, birisi plakasız iki araç üzerinde Mahkeme aracılığı ile tespit yapıldığından ve tespit yaptırılan plakasız araç dışında bir başka plakasız aracın daha davalıya teslim edildiğine dair bir belge de dosyaya sunulmadığından, dava konusu edilen plakasız aracın davalıda bulunduğuna dair bir belgeye rastlanılmadığını, dava konusu edilen diğer malların da Sözleşme tarihi olan 06.01.2018'den sonra davalı... Otomotiv Mak. San. ve Tic. Mim. Müh. Hizm. Ltd. Şti.ne gönderilip, teslim edildiğine dair dosya kapsamında bilgi ve belgeye rastlanılmadığını, bununla birlikte, Mahkemece davacı tarafça dava konusu edilen araç ve diğer mallarla ilgili olarak davalı/karşı davacı... Ltd.Şti.nin cevap/k.dava dilekçesinde yukarıda yer verilen beyanlarının, HMK 188.madde uyarınca sayma yoluyla belirtiği bu malların kendisinde bulunduğuna dair Mahkeme buzurunda yapılmış bir ikrar olarak kabul ve takdir edilmesi halinde davacının toplam alacağının 138.069,13-TL olarak hesaplandığınaı
Karşı dava yönünden;
Davalı/karşı davacı... Ltd.Şti.'nin taraflar arasındaki Sözleşme gereği aldığı malzemeler ve yaptığı imalatlar karşılığı (41.011,00 TL * 137.585,615) 178.596,61-TL harcama yapılmış olacağının hesaplandığını, davalı/karşı davacı şirketin, davacı/karşı davalı ... Makine Pazarlama Sanayi ve Dış Tic, Ltd, Şti.'ne karşı tespit edilen 1.000,00 TL borcu dikkate alındığında, davalı/karşı davacı... Ltd.Şti.nin, davacı/karşı davalı şirketten 177.596,61-TL alacaklı olduğunun hesaplandığı yönünde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Tarafların itirazlarını karşılar mahiyette ayrıca karşı davada ayıplı imalat bulunup bulunmadığı, ayıp var ise niteliği, ayıp ihbarının bulunup bulunmadığı, ayıplı imalat var ise bedeline ilişkin değerlendirme yapılması hususunda ek rapor düzenlenmek üzere dosya önceki bilirkişi heyetine ...Batı Asliye Ticaret Mahkemesi kanalı ile tevdi edilerek alınan 07/01/2021 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; kök raporda herhangi bir değişiklik olmadığı yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında mali müşavir, nitelikli hesap uzmanı ve makine mühendisinden alınan 21/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle,
Asıl dava kapsamında;
Davacı/ karşı davalı tarafından müvekkili şirkete ait 1 adet Ford Transit 470 ELD Çift Kabin Kamyonet, 1 adet şap makinası kompresör, 1 adet Rety Kazan kepçeli komple, 1 aracın bitmiş halde bulunan çadırı (Branda), 10 adet pano, 6 adet LCD Ekran Komple (Alarm izleme paneli)’nin davalı/karşı davacıdan alınarak aynen iadesi mümkün olmaması halinde bu malların teslim tarihindeki bedeli olan 140.558,00 TL’nin ödenmesinin talep edildiğini,
Taraflar arasında 06.01.2018 tarihinde imzalanan sözleşmede belirtilen bir kısım makine parçaları, araç ve malzemelerin davacı ... Makine Pazarlama Sanayi Ve Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından verileceği, bir kısım makine parçaları ve malzemelerin ise davalı... Otomotiv Mak. San. ve Tic. Mim. Müh. Hizm. Ltd. Şti. tarafından temin edilerek üretimin yapılacağının kararlaştırıldığı, aşağıda belirtilen 6 araçlık malzemelerin üretilip, temin edildiği ve davalı/karşı davacı... Otomotiv Mak. San. ve Tic. Mim. Müh. Hizm. Ltd. Şti.'nin fabrika tesislerinde mevcut olduğu tespit edilmekle davalı/karşı davacının uhdesinde bulunan araç ve malların değerine aşağıda yer verildiğini, buna göre;
Dava konusu edilen;Alım Fiyatları Dava Tarihi Fiyatları
I-1 adet Ford Transit 470 ELD çift kabin kamyonet 81.382,00-TL, 120.000,00 TL
II-1 adet şap işkinesi kompresör 19.576,13-TL, 26.000,00 TL
III-1 adet araç çadırı (branda) 2.065,00-TL, 2.800,00 TL
IV-1 adet Rety kazan kepçeli komple 17.700,00-TL, 24.000,00 TL
V- 10 adet pano 3.540,00 TL, 4.200,00 TL
VI-6 adet LCD ekran komple (alarm izleme paneli) 13.806,00 TL, 20.000,00 TL
138.069,13-TL 197.000,00 TL
olarak hesaplanmakla hukuki takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğunu,
Karşı dava kapsamında;
Davalı/K.Davacı... Otomotiv Mak. San. ve Tic. Mim. Müh. Hizm. Ltd. Şti.nce 21.12.2017 tarihli proforma faturaya göre kendilerinin kullanacağı malzeme ve yapılacak diğer imalat ve montaj işinin bir araç için KDV hariç 87.490,00 TL teklif edildiği, Sözleşmede KDV HARİÇ BİR ARAÇ İÇİN 18.350 EURO ya anlaşıldığı, Sözleşme tarihi olan 06.01.2018 tarihli Euro kurunun 4,5226 olduğu, bunun da TL karşılığının (18.350 euro)x(4,5226)= 82.989,71 TL olacağı, bunun da proforma teklif faturasına göre 82.989,71/87.490,00= 0,9485 ine tekabül ettiğinden buna göre aşağıda belirtilen malzemelerin değerleri;
Alım Fiyatları Dava Tarihi Fiyatları
Çift çıkışlı mekanik ara şanzıman (6 adet) x (5.500,00) = 33.000,00 TL 50.000,00 TL
55 Lik merkezlemesiz kit UF (tek -çift dişli potalar) (12 adet) x (97,50) = 1.170,00 TL 2.200,00 TL
Üniversalkaplin(l,00x6)(2xl4)flanş (12 adet) x (48,75) = 585,00 TL 750,00 TL
3,5 M Ara şanzıman kontrol halatı (18 adet) x (250,00) = 4.500,00 TL 6.500,00 TL
Pompa kaplini 16 DP(36 adeti x .(81,25) = 2.925.00 TL 4.200,00 TL
TOPLAM = 41.011.17 TL 63.650,00 TL
AlımFiyatları Dava Tarihi Fiyatları
Sac'dan transit kasası 50cm yüksekliğinde (6 takım) x (12.000,00 x 0,9485) = 68.292,00 TL 100.000,00 TL
Sac'dan yardımcı şase (6 Takım) x ( 3.000,00 x 0,9485 ) = 17.073,00 TL 23.000,00 TL
Profilden mixer taşıcı kol takımı (6 Takım) x ( 8.000,00 x 0,9485) = 45.528,00 TL 58.000,00 TL
İmalatlar işçiliği (196 saat) x (36.00 x .0.9485) = 6.692.61 TL 9.000,00 TL
TOPLAM = 137.585.61 TL 190.000,00 TL
olarak hesaplanmakla hukuki takdirin Mahkemeye ait olduğunu,
Davalı karşı davacının taraflar arasındaki sözleşme gereği aldığı malzemeler ve yaptığı imalatlar karşılığı (41.011,00 TL + 137.585,61=) 178.596,61-TL- dava tarihi itibari ile ( 63.650,00 TL+190.000,00 TL=) 253.650,00 TL harcama yaptığı tespit edilmekle alacağa hak kazanmanın hukuki takdir ve değerlendirmesi yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Tarafların itiraz ve beyanları doğrultusunda dosya önceki bilirkişi heyetine tevdi edilerek alınan 20/07/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; tarafların kök rapora karşı beyan ve itirazlarının önceki tespit ve kanaati değiştirir nitelikte olmadığını, teknik bilirkişi tarafından yapılan değerlendirme neticesinde dava konusu makinelerin ayıplı olmadığı yönünde görüş ve kanaatini bildirmişlerdir.
DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE:
Asıl Dava, ve karşı dava eser sözleşmesinden kaynaklanan malzemelerin iadesine karar verilmesi ve alacak davasıdır.
Taraflar arasında 06/01/2018 tarihinde araç üstü şap makinesi ve kırıcı kompresör üretim sözleşmesi akdedildiği, sözleşmenin konusunun sözleşmede çalışma hikayesi belirtilen şap makineleri sisteminin Ford ELD 470 çift kabin transit kamyonete aktarılarak , faturada yer alan tüm malzeme ve işçiliğin transit kamyonete uygulanması ve sair araç üstü şap makinesinin ve kırıcı kompresörün eksiksiz ve tüketicinin kullanımına uygun olarak... firması tarafından üretilerek ... şirketine teslimine ilişkin olduğu, iş bu sözleşme ile... firmasının adresindeki fabrikasında ... firmasına ayıracağı bir alanda, alıcının gereksinimini karşılamak üzere araç üstü şap makinelerinin ve kırıcı kompresörlerin üretilip kullanıma uygun olarak Etmeyemezler firmasına tesliminin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmede bir kısım makine parçaları ,araç ve malzemelerin davacı- karşı davalı ... şirketi tarafından verileceği, bir kısım makine parçaları malzemelerin ise davalı - karşı davacı Karba otomotiv şirketi tarafından temin edilerek üretiminin yapılacağı belirlenmiştir. Bu çerçevede 25/06/2020 tarihli keşif yapılan bilirkişi raporunda; belirlenen ve dava konusu edilen 1 adet ford transit 470 ELD çift kabin kamyonet, 1 adet şap işkinesi kompresör, 1 adet araç çadırı, 1 adet Rety kazan kepçeli komple, 10 adet pano, 6 adet LCD ekran komple'nin davalı karşı davacı... otomotiv şirketinin fabrika tesislerinde mevcut olduğu üretildiği tespit edilmiştir.
Davacı - karşı davalı ... şirketi sözleşme kapsamında kararlaştırılan birçok malzemenin davalı - karşı davacıya teslim edildiğini, davalı - karşı davacının eseri ayıplı ifa ettiğini, sözleşmeden dönme haklarını saklı tuttuklarını, davalı - karşı davacı şirket tarafından taraflarına iadesi gereken malzemelerin iade edilmediğini, halen davalı - karşı davacı şirkette bulunan dava konusu yapılan malzemelerin aynen iadesi, mümkün değil ise teslim tarihindeki bedellerin tahsilini talep etmektedir.
Davalı- karşı davacı taraf ise ; davacı- karşı davalının müvekkili şirkete olan bakiye borcunu ifa etmediğini, davacı - karşı davalının çıkardığı haksız problemler nedeni ile makinelerin davacı - karşı davalıya tesliminin mümkün olmadığını, makine üzerinde TMK 950 maddesi kapsamında hapis hakkının bulunduğunu, davaya konu makinenin tamamen davacı - karşı davalının talepleri doğrultusunda tasarlanmış olup yazılı bir şartnamesi olmadığını, ürünün ayıplı olmadığını, müvekkilinin davacı- karşı davalının talebi üzerine emek ve sermaye harcayarak davacı - karşı davalı firmanın siparişlerini üretmiş olmasına rağmen alacaklarının ödenmediğini zarar uğradığını, asıl dava konusu edilen malzemelerin alacaklarına mahsuben kendisine devrine, bakiye kalan alacağının da tahsilini talep etmiştir.
Uyuşmazlık; taraflar arasında makine üretimine ilişkin yapılan sözleşme kapsamında davalı- karşı davacı... şirketinin üzerine düşen edim ve yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, davacı - karşı davalı Et yemezler şirketinin sözleşmeyi fesihte haklı olup olmadığı, davacı - karşı davalı ... şirketinin sözleşme kapsamında teslim ettiğini iddia ettiği ,dava konusu malzemeleri iade talebinde haklı olup olmadığı, davalı- karşı davacı... şirketinin sözleşmenin haksız feshinden kaynaklı zarara uğrayıp uğramadığı, miktarı, kendisinde bulunan malzemeler üzerinde hapis hakkı olup olmadığı, bakiye alacağı olup olmadığı hususundadır.
Dosya içerisinde sözleşme tarihinden sonrası için davacı - karşı davalı ... firması tarafından sözleşme konusu makinelerin üretimi ile ilgili hangi makine parçaları ve malzemelerin davalı - karşı davacı... şirketine hangi tarihlerde gönderilip teslim edildiğine ilişkin somut belgeler bulunmamakta ise de; davalı- karşı davacı... şirketinin cevap dilekçesinde ve ihtara cevap dilekçesinde; iadesi istenen makineye ait malzemelerin üretilmiş olup montaja hazır durumda olduğu, bakiye borç ödenmediğinden iade edilemeyeceğinin belirtildiği, yine dava konusu makineler üzerinde bakiye alacağı olduğundan hapis hakkı olduğu yönünde savunması bir arada değerlendirildiğinde, davalı - karşı davacının bakiye alacağı olduğundan , TMK 950 maddesi gereği malzemelere hapis hakkı uygulandığı yönünde savunması dikkate alındığında davalı- karşı davacı... şirketinin dava konusu malzemelerin mülkiyetine yönelik itirazları dikkate alınmamıştır. Ve dava konusu 1 adet ford transit 470 ELD çift kabin kamyonet, 1 adet şap işkinesi kompresör, 1 adet araç çadırı, 1 adet Rety kazan kepçeli komple, 10 adet pano, 6 adet LCD ekran komple'nin davacı -karşı davalı ... şirketi tarafından sözleşme gereği davalı Karşı davacı... şirketine teslim edilen malzemeler olduğuna karar verilmiştir.
Sözleşmenin feshi yönünde yapılan değerlendirmede; Davacı- karşı davalı ... şirketi dava konusu üretilen makinenin ayıplı olduğunu iddia etmekte, bu sebeple ... şirketi tarafından sözleşmenin feshedildiği anlaşılmaktadır.
2 adet şap makinesi rety kazan ve kompresör kırıcının davacı-karşı davalı Et yemezler şirketi tarafından verilen bir kısım malzeme ve makineler ile... şirketinin ürettiği ve dışarıdan satın aldığı malzeme ve makine parçaları ile üretilip ... firmasına teslim edildiği, daha sonra davacı- karşı davalı ... firması tarafından şap makinesi üzerine bir kısım ilave ( kepçe ilave edilmesi) ve revizyonlar yapılmasının istenildiği, bu taleplerin davalı karşı davacı... şirketi tarafından yerine getirildiği, dosya kapsamında yapılan işlerde herhangi bir projenin mevcut olmadığı, davacı- karşı davalı ... firması tarafından imalatla ilgili herhangi bir projenin sunulmadığı, yapılan makinenin çalışma senaryoları ve çıkan sorunlara göre düzeltme işlemlerinin yapıldığı makinenin projesinin olmadığı, şap makinesinin istenilen performans değerlerine ulaşamamasının temel nedeninin davacı ve davalının kendi tecrübe ve imkanları ile oluşturduğu makine ve ekipmanları birleştirerek şap makinesi kurmaya çalışmasından kaynaklandığı , bu iki makinedeki eksikliklerin belirtilen nedenlerle ayıp olarak değerlendirilemeyeceği her iki bilirkişi heyet raporunda tespit edilmiştir.
Yukarıda belirtilen nedenler ile davalının talepleri doğrultusunda tasarlanan ve üretilen makinenin ayıplı olarak üretildiği tespit edilememiş olduğundan davacı -karşı davalı ... şirketinin sözleşmeyi feshinin haklı olarak değerlendirilmemiştir. Davacı - karşı davalı sözleşmeyi haksız olarak feshettiğinden, davalı -karşı davacı... şirketinin sözleşme gereği aldığı malzemeler ve yaptığı imalatlar karşılığı yapmış olduğu ve bilirkişi raporu ile tespit edilen 178.596,61 TL'yi davacı- karşı davalı ... şirketinden istemekte haklı olduğu kanaati oluşmuştur. (davalı -karşı davacı şirketin , davacı- karşı davalı ... şirketine karşı tespit edilen 1.000,00 TL borcu dikkate alındığında ,davalı karşı davacının 177.596,61 TL alacaklı olduğuna)
Asıl davada davacı sözleşme gereği teslim ettiğim malzemelerin aynen iadesini, veya mümkün olmadığı takdirde bedelinin iadesini talep etmektedir. Dava konusu malzemelerin dava tarihi itibari ile değerinin 138.069,13 TL olduğu belirlenmiştir. Dava konusu malzemelerin davalı karşı davacı tarafından makine üretiminde kullanıldığı anlaşılmakla, aynen iadesi mümkün değildir. Yine davalı -karşı davacının eser sözleşmesi kapsamında aldığı malzemeler ve yaptığı imalatlar kapsamında davacı- karşı davalı ... şirketinden 177.596,61 TL alacağı olduğu belirlenmiştir. Dava tarihi itibari ile davalı -karşı davacı... şirketinin , ... şirketinden muaccel alacağının olduğu, alacağın davaya konu malzemeler ile bağlantılı olduğu , davalı - karşı davacı... şirketinin dava konusu malzemeler üzerinde hapis hakkı olduğundan, asıl davanın reddine karar verilmiştir.
Karşı dava açısından ise; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile davalı karşı davacı... şirketinin , davacı- karşı davalı ... şirketinden sözleşmenin haksız fesih edilmesi nedeni 177.596,61 TL alacaklı olduğu anlaşılmakla, talebi gereği alacağından davacının malzeme bedeli olan 138.069,13 mahsup edildiğinde kalan 40.527,48 TL'lik alacak açısından davanın kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM :
Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;
1-Asıl davanın REDDİNE
1.a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 269,85 TL nispi karar ve ilam harcın, peşin alınan 2.400, 38 TL'nin indirilmesi ile arta kalan 2.130,53 TL'nin kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacıya iadesine,
1.b-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı yararına red miktarına göre hesaplanan 22.489,28 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine,
1.c-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan kalan kısmının kararın kesinleşmesi ve talep halinde iadesine,
2-Karşı davanın KISMEN KABULÜNE;
2.a-40.527,48 TL alacağın ; 12.500,00 TL'lik kısmının dava tarihi olan 04/01/2019 tarihinden , 28.027,48 TL'lik kısmının ise ıslah tarihi olan 17/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi davalı-karşı davacı ... Makine... Şirketinden alınarak davacı- karşı davalı Karba Otomotiv ... Şirketine verilmesine,
Fazlaya ilişkin talebin reddine,
2.b-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 2.768,43 TL nispi karar ve ilam harcın, peşin alınan 853,88 TL harcın, 2.819,43 TL ıslah harcının, 4.332,00 TL ıslah harcının toplamı olan 8.005,31 TL 'nin indirilmesi ile arta kalan 5.236,88 TL'nin kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacı- karşı davalı Karba şirketine iadesine,
2.c-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı yararına kabul miktarına göre hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ... şirketinden alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davacı... şirketine verilmesine,
2.d- Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı yararına red miktarına göre hesaplanan 21.931,06 TL vekalet ücretinin davacı... şirketinden alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalı ... şirketine verilmesine,
2.e-Davacı tarafça yatırılan peşin alınan 853,88 TL harcın, 2.819,43 TL ıslah harcının, 4.332,00 TL ıslah harcının toplamı olan 8.005,31 TL harçtan B maddesinde 5.236,88 TL'nin iadesine karar verildiğinden bakiye kalan 2.768,43 TL'nin davalı ... şirketinden alınarak, davacı... şirketine verilmesine,
2.f-Davacı tarafından yapılan 44,40 TL başvuru harcı, 3.850,00 TL tebligat/posta/müzekkere masrafı, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.894,40 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre 888,70 TL'sinin davalı ... şirketinden alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bıkarılmasına, kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/11/2023
Katip ...
¸E-İmzalıdır
Hakim ...
¸E-İmzalıdır
*