T.C. ...10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2020/267 Esas - 2022/949
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2020/267
KARAR NO: 2022/949
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ: 30.06.2020
Birleşen ...11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/272 Esas sayılı dosyası.
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 30/06/2020
KARAR TARİHİ: 28/12/2022
KARAR YAZIM TARİHİ : 06/01/2023
Mahkememize açılan İtirazın İptali ve mahkememiz dosyası ile birleşen alacak davalarının yapılan açık yargılaması sonunda;
Asıl davada
İDDİA
Davacı vekili, müvekkili ile davalı şirket arasında 22.06.2017 tarihinde, Balıkesir Gönen ilçesinde kurulacak olan Kalfaköy RES tesisine ait Şalt Binası İnşaatı ve AG-OG Elektrik işleri RES Park OG-AG Elektrik işleri ve otomasyon işlerinin taşeron sıfatıyla müvekkili tarafından malzemeli ve işçilikli olarak yapılmasını, ilgili resmi kurumlar tarafından geçici ve kesin kabullerin yapılması ve işverene (davalıya) teslimi konusunda bir sözleşme kurulmuş olduğunu, Taraflar arasında kurulu sözleşmenin Ödemeler başlıklı 15'nci maddesinin 5.nci bendinde, taşeron hakkedişlerinden 96 5 nakit teminat kesileceğinin, kesilen nakit teminatın taşeronun SGK kurumundan ilişiksiz belgesi getirmesi halinde geçici kabulü müteakip taşerona iade edileceğinin düzenlenmiş olduğunu, Müvekkili şirketin sözleşmeden kaynaklı edimini tam olarak ifa etmiş olduğunu, geçici kabul tutanağının düzenlenmiş olduğunu, sözleşmeye göre iadesi gereken nakit teminatın müvekkiline ödenmemiş olduğunu, ... E sayılı dosyası ile davalı aleyhine takip başlatılmış olduğunu, davalı şirketin borca itiraz etmesi nedeniyle takibin durmuş olduğunu, itirazın iptaline, takibin devamına, davalı borçlunun %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA
Davalı Vekili, sözleşme uyarınca teminatın iade koşullarının oluşmadığını, davacı şirketin müvekkili şirket nezdindeki teminat alacaklarının muaccel halde olmadığını, davacı şirketin, teminatın iade edilmesi şartlarından olan ve SGK'dan alınma kayıt tetkik rapor ve ilişiksiz belgesini müvekkili şirkete ibraz etmemiş olduğunu, davacı şirketin işlerin geçici kabulünün yapılması için ne de nakit teminatın iadesi için müvekkili şirkete herhangi bir ihtar yada başvuruda bulunmamış olduğunu, sözleşmeye konu işin geçici kabulü yapılmadığından davacının nakit teminat alacağının muaccel hale gelmemiş olduğunu, davanın reddine, davacının takip tutarının %20'sinden az olmamak kaydıyla tazminat ödemeye mahkum edilmesine karar verilmesini istemiştir.
Birleşen davada
İDDİA
Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 22/06/2017 tarihli ''Taşeron Sözleşmesi'' akdedildiğini, işbu sözleşmesinin 14.maddesi gereği müvekkili şirket tarafından Türkiye Garanti Bankası Toptancılar Şubesinin 29/06/2017 tarih, 1493611 mektup, 2938928 seri numaralı, 01/07/2018 tarihine kadar geçerli 141.500 USD bedelli ''Kesin Teminat Mektubu'' düzenletilerek davalı şirkete teslim edildiğini, müvekkili şirket tarafından tüm yükümlülüklerin yerine getirildiğini, ETKB nezdinde kabul işlemleri yapıldığını, işin eksiksiz olarak davalı yana kabul tutanakları ile teslim edildiğini, davalı şirketin müvekkiline sözleşme gereği ödemesi gereken 66.468,36 USD alacağı için ...18.İcra Müdürlüğü’nün 2019/4211 esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin davalı yanın kötüniyetli ve haksız itirazı ile durdurulduğunu, taraflarınca itirazın iptali davası açıldığını, ayrıca müvekkili şirkete iadesi gereken dava konusu Türkiye Garanti Bankası A.Ş.'ye ait 29.06.2017 tarihli, 1493611 numaralı, 70.750 USD bedelli Kesin Teminat Mektubunun 31.05.2019 tarihinde davalı şirketin talebi ile haksız, mesnetsiz ve kötü niyetli olarak nakde çevrilmesi nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalma kaydı ile şimdilik 70.750 USD 'nin nakde çevrilme tarihi olan 31.05.2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince vade tarihinden fiilen ödeme tarihine kadar Devlet Bankalarının o para birimi ile açılmış bir yıl vadeli mevduata uygulanacak en yüksek faiz üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA
Davalı vekili, müvekkili şirket ile davacı şirket arasındaki Taşeron Sözleşmesi'ne dayalı olarak davacı şirket tarafından pek çok takip yapıldığını, ... Esas sayılı dosyasında davacı tarafından davalı aleyhine açılmış, tarafları ve dayanakları aynı olan bu davaların birleştirilmesi ve yazılı yargılama usulünün uygulanması gerektiğini, sözleşme'nin kesin teminat başlıklı 14. maddesi hükmü uyarınca, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla sözleşme bedeli'nin %10'u tutarında davacıdan teminat mektubu alındığını, davacı şirkete, sözleşme uyarınca yükümlülüğü altında bulunan eksik ve kusurlu işler ile sözleşme aykırılıkları bildirilerek aykırılıkların giderilmesi talep edilmişse de davacı şirketin gereğini yerine getirmekten imtina ettiğini, bu zararların giderilmesi için müvekkili şirketçe, sözleşme uyarınca davacı tarafından sunulan teminat mektubunun nakde çevrilmesi yoluna gitme zorunluluğu doğduğunu, müvekkili şirketçe teminat mektubunun nakde çevrilmesi işleminin sözleşme hükümlerine ve hukuka uygun şekilde gerçekleştiğini, davacı şirketin mevcut durumda müvekkili şirkte borçlu olduğunu savunmuş davanın reddini istemiştir.
HUKUKİ GEREKÇE
Asıl dava, elektrik üretim tesisi yapımından kaynaklanan taşeron alacağının tahsiline yönelik başlatılan takibe itirazın haksızlığı iddiasıyla açılan itirazın iptali, birleşen davanın ise; elektrik üretim tesisi yapım işinin teminatı olarak verilen teminat mektubunun haksız tazmin edildiği iddiasıyla teminat mektubu tutarının tahsiline ilişkindir.
Taraflar arasında imzalanan 22/06/2017 tarihli taşeronluk sözleşmesinin teminatı olarak Türkiye Garanti Bankasına ait 29/06/2017 tarihli 70.750 USD bedelli kesin teminat mektubunun davalı yükleniciye verildiği, taşeronluk sözleşmesinde belirtilen işin davacı tarafından yapıldığı çekişme konusu olmayıp, çekişme; taşeronluk sözleşmesinden kaynaklı işten dolayı davacının alacağı olup olmadığı, teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrilip çevrilmediği üzerinde toplanmaktadır.
... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; asıl ve birleşen dosya davacısının 66.468,36 USD alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek yıllık %5,5 faizi ile birlikte tahsili amacıyla ilamsız takip başlatıldığı, borcun sebebi olarak da taraflar arasındaki taşeronluk sözleşmesinden kaynaklı %5 nakit teminat kesintisi olarak belirtildiği, iş bu davanın ise süresinde açıldığı, birleşen dosyanın dava konusu olan teminat mektubunun 31/05/2019 tarihinde nakde çevrildiği görülmüştür.
Taraflar ticari defterlerine delil olarak dayanmaları nedeniyle taşeronluk sözleşmesinden kaynaklı varsa davacı alacağının ne şekilde muhasebeleştirildiği hususunun davacı defterlerinin incelenerek rapor alınması için... talimat yazılmış, davacı defterleri incelenerek alınan 18/03/2022 havale tarihli raporda;
"...1-) Davalıya ait 2017 yılı yevmiye defterinin fiziki olarak 2018 ve 2019 yılı yevmiye defterleri ile büyük defterlerin elektronik ortamda e-defter olarak düzenlendiği, 2017 yılı için açılış ve kapanış noter onaylar, ile 2018 ve 2019 yılı açılış onayına ait Ocak ayı beratı ile kapanış onayına ait Aralık ayı beratının yasal süresinde oluşturulduğu,
E-defter tutma sürecinde hesap döneminin ilk ayının beratının alınması açılış onayı, son ayının beratının alınması ise kapanış onayı yerine geçtiği, bu bağlamda e-defterlerin açılış ve kapanış onayları için hesap döneminin ilk ayının beratı ile son ayının beratların Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından onaylanmış olduğu, ticari defterlerin Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 222'inci maddesine göre sahibi lehine delil olma özelliği taşıdığı,
2-) Davalı ... Şti. arasında 22/06/2017 tarihinde Taşeron Sözleşmesi akdedildiği,
3-) İş bu sözleşmenin 14.maddesi gereği davacı şirke"c tarafından Türkiye Garanti Bankası Toptancılar Şubesinin 29/06/2017 tarih, 1493611 mektup, 2938928 seri numaralı, 01/07/2018 tarihine kadar geçerli 141.500,00.-USD bedelli “Kesin Teminat Mektubu” düzenletilerek davalı şirkete teslim edildiği,
Teminat mektubu bedelinin 70.750,00.-USD, vade tarihinin 31/05/2019 olarak güncellendiği, davalı şirket uhdesinde bulunan teminat mektubunun davalı şirketin talebi gereği 31/05/2019 tarihinde nakde çevrildiği,
4-) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü tarafından 01/06/2018 tarihli e-borcu yoktur belgesi düzenlendiği, davacı şirketin 01/06/2018 tarihi itibariyle muaccel hale gelmiş borcunun bulunmadığı,
5-) Taraflar arasında 03/09/2018 tarihli geçici kabul tutanağı düzenlendiği, düzenlenen tutanakta, yapılan işin; “mukavele ve projelerine uygun olduğu ve kabule engel olabilecek tarzda eksik, kusur ve arızaları bulunmadığı görülmüştür. Eksik ve kusurlu işler yoktur, yükleniciden gecikme cezası kesilmemesi proje yönetimince uygun bulunmuştur.” notlarına yer verildiği,
7-) Her iki dava konusu yönünden yapılan incelemeler neticesinde, davacı şirket ticari defterlerinde kayıtlı olduğu şekliyle, davalı şirketin;
Sözleşmeden kaynaklı 69.549,36.-USD karşılığı 414.318,63.-TL, 70.750,00.-USD bedelli kesin teminat mektubunun nakde çevrilmesi karşılığı 419.087,63.-TL olmak üzere toplam 833.406,26.-TL borçlu olduğu,
8-) İtirazın iptali istenen takip talebinde asıl alacak tutarı için yıllık %5,5 faiz talep edildiği, ticari defterlerde yer alan 69.549,36.-USD alacak tutarına takip tarihinden dava tarihine kadar işleyen faiz tutarının 4.831,30.-USD olduğu,
9-) Kesin Teminat Mektubu bedeli olan 70.750,00.-USD'ye nakde çevrilme tarihinden dava tarihine kadar işleyen faiz tutarının 2.879,23.-USD olduğu," şeklinde görüş bildirilmiştir.
Alınan rapora karşı tarafların beyan ve itirazları alındıktan sonra davalının defterleri de incelenerek rapor düzenlenmesi için elektrik mühendisi, mali müşavir ve nitelikli hesaplama uzmanından oluşturulan bilirkişi kuruluna dosya tevdii edilmiş, alınan 04/10/2022 tarihli raporda;
"...ASIL DAVADA; Raporun ilgili bölümlerinde detaylandırıldığı üzere 31.12.2019 tarih itibariyle, davacı şirket ticari defter kayıtlarına göre herhangi bir ayrım yapmaksızın (Teminat vs gibi) davalı ile alakalı takip etmiş olduğu hesap bakiyesi olarak davalı şirketten 69.549,36 ABD Doları ALACAKLI olduğu, hesaplanmakla birlikte kabulle bağlı kalınarak 66.468,36 ABD Doları davacı alacağı olduğu,
Asıl davada; raporun ilgili bölümlerinde detaylandırıldığı üzere 31.12.2019 tarih itibariyle, davalı şirket ticari defter kayıtlarına göre, davacı şirket ile alakalı takip etmiş olduğu Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı bakiyesine göre davacı şirketin davalı şirketten 69.549,36 ABD Doları ALACAKLI olduğu, ancak teminatın iade şartlarının tahakkuku neticesinde bu alacağın likit hale geleceği hususunun Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu,
BİRLEŞEN ... sayılı dosyası bakımından, davalı tarafından kesin teminat mektubunun nakde çevrilmesini gerektiren iddialar dosya kapsamındaki belgelerde tespit edilemediğinden 70.750 ABD Dolarının 31.05.2019 nakde çevirme tarihinden itibaren faiz talebinin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu," şeklinde görüş bildirilmiştir.
Bu rapora karşı da taraf vekillerinin beyan ve itirazları alındıktan sonra dosya aynı bilirkişilere tevdii edilerek alınan 06/12/2022 tarihli ek raporda bilirkişiler görüşlerini değiştirmemişler, asıl ve birleşen dosya davalı vekili yeni bir bilirkişi heyetinden rapor aldırılmasını, asıl ve birleşen dosya davacısı ise davanın kabulü yönünde karar verilmesini istemiştir.
Hem talimatla alınan bilirkişi raporu, hem de mahkememizin bulunduğu yerde ki bilirkişi kurulundan alınan rapor ve ek raporlar iddia ve savunmayı karşılar nitelikte olması nedeniyle yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınmamıştır.
Taraflar arasında imzalanan 22/06/2017 tarihli taşeronluk sözleşmesinin 6.maddesinde sözleşme bedeli USD olarak belirlenmiş olup, ödemeler de ödeme tarihindeki döviz karşılığı TL olarak yapılmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 99.maddesi gözönünde bulundurulduğunda davacı bakiye alacak miktarını ispat ettiği taktirde iş bedelini USD olarak talep edebilir. Bilirkişilerden alınan rapor ve ek raporda davacı alacağı talepten fazla olarak 69.549,36 USD olarak belirmiş olup, talep de 66.468,36 USD olduğundan takipten önce de taşeronluk sözleşmesinden kaynaklanan alacak için davalı temerrüde düşürülmediğinden davacı takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre talebi aşmamak üzere faiz talep edebilir.
Birleşen davada ise davalı 70.750,00 USD tutarındaki teminat mektubunu 31/05/2019 tarihinde nakde çevirdiğinden nakde çevrilme tarihi itibariyle TL karşılığı belirlenmiş ise de; yukarıda belirtilen 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun 99.maddesi gözönünde bulundurularak nakde çevrilme tarihindeki teminat mektubu tutarını nakde çevrilme tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre işleyecek faizi ile birlikte davalıdan talep edebilir. Her ne kadar kısa kararda nakde çevrilme tarihi olarak 30/05/2019 tarihi yazılmış ise de; tarafların kabulüne göre nakde çevrilme tarihi 31/05/2019 olduğu, HMK'nın 304.maddesi gözönünde bulundurulduğunda kısa karardaki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebileceğinden kısa karardaki tarih de sehven yazıldığından birleşen dava ile ilgili kabul edilen miktara 31/05/2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre faiz işletilmesi şeklinde kısa karar tashih edilmiştir.
Toplanan delillere göre, taraflar arasında 22/06/2017 tarihli eser sözleşmesi mahiyetindeki taşeronluk sözleşmesi imzalandığı, sözleşmede belirlenen işlerin taşeron olarak davacı tarafından yapıldığı, taşeronluk sözleşmesindeki fiyatlar, sözleşme bedelinin USD olarak belirlendiği, bilirkişilerden alınan rapor ve ek raporlara göre taşeronluk sözleşmesinden kaynaklı olarak davacının talepten fazla olarak alacağının USD cinsinden belirlendiği, davacının başlattığı takiple alacağını USD cinsinden isteyebileceği, talebinin belirlenenden az olduğundan asıl davanın kabulüne karar verilerek takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre faiz işletilmesi gerektiği, birleşen davaya yönelik olarak taşeronluk sözleşmesinin teminatı olarak verilen Garanti Bankasına ait 29/06/2017 tarihli 1493611 numaralı 70.750,00 USD bedelli kesin teminat mektubunun haksız olarak 31/05/2019 tarihinde nakde çevrilmesi nedeniyle yukarıda belirtilen yasa maddesi gereğince davacı nakde çevrilen teminat mektubunun USD karşılığını 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre nakde çevrilme tarihinden itibaren faizi ile birlikte talep edebileceği kanaatine varılmakla asıl ve birleşen davanın kabulüne, asıl davaya ilişkin olarak davacı inkar tazminatı talep etmiş ise de; alacak eser sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle likit olmadığından inkar tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1.-Asıl davanın kabulüne,
Davalının 66.468,36 USD'ye yapmış olduğu itirazın iptaline, kabul edilen miktara takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre talebe göre yıllık %5'i geçmemek üzere faiz işletilmesine,
İnkar tazminatı talebinin reddine,
a)492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 25.029,70 TL nispi karar ve ilam harcından, peşin alınan 4.425,36 TL'nin mahsubu ile noksan olan 20.604,34 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
b)Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 54.297,89 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
c)Arabulucu ücreti olarak karşılanan 1.320,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
2.-Birleşen davanın kabulüne,
70.750,00 USD'nin nakde çevrilme tarihi olan 31/05/2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre işletilecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
a)492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 33.177,14 TL nispi karar ve ilam harcından, peşin alınan 4.425,36 TL'nin mahsubu ile noksan olan 24.882,85 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
b)Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 70.995,90 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
c)Arabulucu ücreti olarak karşılanan 1.320,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3.-Davacı tarafından asıl ve birleşen dosya için yapılan 54,40 TL başvuru harcı, 4.425,36 TL peşin harç, 54,40 TL başvuru harcı, 8.294,29 TL peşin harç, 8.462,20 TL posta/tebligat/bilirkişi gideri olmak üzere toplam 21.290,65 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4.-Davacı tarafça yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde iadesine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 Hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere 28/12/2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.