T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/456 Esas - 2023/913
T.C.
...
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2021/456 Esas
KARAR NO: 2023/913
DAVALI: HASIMSIZ
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 04/08/2021
KARAR TARİHİ: 05/12/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 21/12/2023
Mahkememize açılan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili davacı şirketin “... adresinde ... Taşımacılık A.Ş. unvanı ile 81022 Ticaret Sicil no.lu ticari işletmede kargo taşımacılığı alanında faaliyet gösterdiğini, müvekkili davacının vergi kanunlarında yapılan değişiklik nedeniyle E-defter ve berat belgelerini düzenli olarak internet ortamına aktardığı, ikincil kopyalama sırasında Ekim 2020 tarihine ait kayıtların müvekkili davacının elinde olmayan sebeplerden dolayı silindiğini, bir başka deyişle zayi olduğunu, bu nedenle TTK 82/7 uyarınca mahkemeden 2020 yılı ekim ayına ait belgelerin zayi olduğuna dair müvekkili davacıya zayi belgesi verilmesini talep ettiklerini, Gelir İdaresi Başkanlığınca 09/10/2020 tarihinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kullanıcı Kılavuzu'' ile 2020 ve müteakip yıllara ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının Gelir İdaresi Başkanlığının (GİB) bilgi iletişim sistemlerinde saklanmasına ilişkin usul ve esasların açıklandığını, buna göre e-Defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının saklanmak üzere GİB'in bilgi işlem sistemlerine aktarımı konusunda; 2020 yılı için özel aktarım tarihleri belirlenmekle beraber 2021 yılı aylık veya 3 aylık (geçici vergi dönemleri bazında) olarak berat dosyası yükleyenler için; e-Defterlerin oluşturulması, imzalanması ve bunlara ait berat dosyalarının e-Defter uygulanmasına yükleme süresinin son gününü takip eden on beşinci gününün son aktarım zamanı olarak belirlendiğini, 19.10.2019 tarih ve 30923 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra Numaralı Elektronik Defter Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No:3) “in “4.4. e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhafaza Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı” başlıklı bölümünün 4.4.1 maddesinin fıkrasında: E-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve GIB'ten bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde yada GİB'in bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesinin zorunlu olduğunu, E-Defter ve beratlarının teknik yeterliliğe sahip ve GIB'ten bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dahil olan mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esasların, GİB tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu'nda açıklanacağı'” ifade edildiğini, bu bağlamda izah edilen süreçte müvekkili davacı tarafından sürecin takip edildiği ve e-Defter ve Berat dosyaları ikincil olarak siteme yüklendiğini, yine tebliğin 7.1 hükmünde “*e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilmediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içerisinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini isteyebileceğini, mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir.” Hükmüne yer verildiğini, 1 seri noldlu Elektronik Defter Tebliğinin 7. Maddesinde; elektronik defterlere ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi, işlem görmemesi halleri ile olağanüstü durumların meydana gelmesine ilişkin bir düzenleme bulunduğu, bu düzenleme gereğince durumun 15 gün içerisinde doğrudan Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilmesi ve kayıtların nasıl tamamlanacağına ilişkin bir plan sunulması gerektiği, ancak bu bildirim sonrası sürecin nasıl işleyeceğine dair bir düzenleme halen olmadığı ve bu durumda GİB nezdinde düzeltilmediği için müvekkili davacının dava açmak zorunda kaldığını, müvekkili davacının 2020/10 Ayına ait e-Defter ve Berat bilgilerini süresi içerisinde siteme yüklediği, 2021 Ocak ayı sonunda müvekkili davacının e-Defter ve kayıtlar konusunda server hizmeti aldığı Turkcell firması ile yaşanan sorunlar nedeniyle server değişikliği yapılmak zorunda kalındığını ve Proje Turizm Dan. Ve Bil. Hiz. Ltd. Şti. isimli firmadan yeni server hizmeti alınmak zorunda kalındığını buna ilişkin 04.01.2021 tarihli hizmet faturasını ekte sunduklarını, Ekim 2020 tarihine ait e-Defter ve beratları da yeni serverde oluşturulduğu, fakat daha sonra izah edildiği üzere ikincil saklama işlemi için server üzerinde dosyalara ulaşamayınca Ekim 2020 tarihine ait e-Defter dosyalarının silindiğinin tespit edildiği, serverin yeni faaliyete geçmesi ile e-Defter oluşturulması aynı zamana denk gelmesi ve henüz yedekleme ayarları yapılmaması sebebiyle istenilen kayıtların geri alınamadığını, bunun üzerine Ekim 2020 tarihine ait e-Defter dosyalarının yeniden oluşturulduğu ve kayıtlar üzerinde hiçbir değişiklik yapılmadığını, müvekkili davacının daha sonra GİB sisteminde kayıtlı olan Ekim 2020 tarihine ait berat dosyalarının sistemden silinip hazırlanan yeni dosyaların yüklenmesi için ... Gelir İdaresi Başkanlığı ile iletişime geçildiği, kurumun talebi üzerine berat silme talepli dilekçe ve ayrıntılı teknik rapor ile YMM raporunun teslim edildiğini, konu hakkında vekil edenin yazılım hususunda teknik destek aldığı “Proje” unvanlı yazılım şirketinin buna dair tespit raporunun Ve YMM raporlarının ekte sunulduğunu, sunulan belgelerden anlaşılacağı üzere müvekkili davacının zayi olan bilgi ve belgelerde bir kusurunun bulunmadığının anlaşılacağını, müvekkili davacı şirketin kuruluşundan bu yana ticari faaliyet süresince tüm kanuni yükümlülüklerini yerine getirdiği, hakkında herhangi bir dava açılmadığı ve hiçbir neviden cezaya hükmolunmadığı, aynı şekilde izah edildiği üzere e-Defter ve Berat belgeleri hususunda elinde olmayan sebeplerle, kanuni yükümlülükleri yerine getirdiği esnada defter kayıtlarının ikincil kopyalama esnasında silinmesi vakası yaşadığını, GİB sistemine ilk yüklemede bir aksilik yaşanmadığı, 2020 Ekim ayına ait onaylı e-Defter Berat belgeleri mevcut olup dilekçe ekinde sunduklarını, ayrıca GİB yetkililerinin öncelikle söz konusu teknik raporların kendisine sunulması halinde durumun düzeltileceğinin belirtilmesi nedeniyle kuruma ilgili belgelerin teslim edildiğini ancak bugüne kadar sonuç alınamadığı, gerek duyulması halinde kurum kayıtlarının da celbini talep ettiklerini, bu nedenle müvekkili davacı şirketin 2020 Ekim ayına ait e-Defter kayıtlarının zayi olması sebebiyle 6102 Sayılı TTK Md. 82/7 uyarınca müvekkili davacıya zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Dava hasımsızdır.
DELİLLER :
Gelir İdaresi Başkanlığından davacı ... Taşımacılık Anonim Şirketi hakkında 2020 yılına ait inceleme yapılıp yapılmadığı araştırılarak, yapıldı ise ilgili belgeler istenilerek dosyaya kazandırılmıştır.
... Ticaret Sicil Müdürlüğünden davacı ... Taşımacılık Anonim Şirketi bilgileri istenilerek incelenmiş ve dosyaya kazandırılmıştır.
Gelir İdaresi Başkanlığından davacı ... Taşımacılık Anonim Şirketinin 2020 yılı Ekim ayı e-defter berat dosyalarının ikinci kopyalarını Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklenip yüklenmediği, İkinci kopyaların Başkanlığınıza yüklenmesi için gereken sürenin ne kadar olduğu, süresi içerisinde davacı şirket tarafından yüklenip yüklenmediği, davacının Başkanlığınızca belirtilen hususta başvurup başvurmadığı, Başkanlığınızca davacıya ne şekilde ve hangi tarihte cevap verildiği hususlarında müzekkere yazıldığı, ilgili cevabi yazılar incelenerek dosyaya kazandırılmıştır.
Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında mali müşavir ve bilgisayar mühendisi bilirkişisinden alınan 25/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle, somut olayda söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurma şartının oluşup oluşmadığı hususunda takdirin Sn. Mahkemede olduğunun değerlendirildiğini, dosya içeriği incelendiğinde ... Gelir İdaresi Başkanlığına talebin 11 Mayıs 2021 tarihinde yapıldığı görülmüş olmakla müracaatın yasal süresinde açılmadığı bununla birlikte davanın 04.08.2021 tarihinde açılmış olması sebebiyle davanın süresinde açılmadığının değerlendirildiğini, Takdirin Mahkemede olduğunu, davacı şirkete ait e-defter bilgilerinin veri kurtarma merkezi tarafından alınan raporda açıkça; “bozulan dosyalardan bilgi alınmasının imkansız olduğu” raporuna bağlı olarak bilgilerin zayii olduğunun anlaşıldığı ve bilgilerin yeniden oluşturulmasına ihtiyaç olduğunu, dosyaya sunulan YMM Özel Amaçlı raporda, asgaride bulunması gereken hususların mevcut olduğu, ayrıca YMM raporunun sonuç bölümünde yapılacak işlemlerin vergisel anlamda bir kayba neden olmayacağının taahhüt edildiği, bu nedenle raporun eksiklik içermediğini, 3 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği ile yapılan değişiklik ile; 7. Madde de “E-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini isteyebileceğini, Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verileceği hükmü gereği; dosya içeriği belgeler kapsamında yapılan incelemelerde, bilgilerin zayii olduğuna ilişkin veri kurtarma merkezi raporu esas alınmak üzere bilgilerin ... Vergi Dairesi Başkanlığı Yenimahalle Vergi Dairesinin 524 053 9941 vergi kimlik numaralı ... Taşımacılık A.Ş.'nin 2020 yılı Ekim dönemine ilişkin e-defter ve beratlarının zayii olduğu hususunun açıkça tespit edildiği, bu sonuçla, belirtilen dönemlere ilişkin zayi raporu verilme şartlarının oluştuğu, ancak dava açma süresine ilişkin takdirin Mahkemede olduğu yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Dosyaya gelen belgelerde değerlendirilerek ek rapor düzenlenmek üzere dosya önceki bilirkişi heyetine tevdi edilerek alınan bilirkişi ek raporunda özetle; Gelir İdaresinden gelen müzekkere cevabına göre Gelir İdaresi Başkanlığına süresinde talepte bulunulduğu ve Gelir İdaresi tarafından olumsuz dönüşün dava tarihinden sonraki bir tarih olduğu da dikkate alındığında; davanın süresinde açıldığını, davacı şirkete ait e-defter bilgilerinin veri kurtarma merkezi tarafından alınan raporda açıkça; ‘’bozulan dosyalardan bilgi alınmasının imkansız olduğu’’ raporuna bağlı olarak bilgilerin zayii olduğunun anlaşıldığı ve bilgilerin yeniden oluşturulmasına ihtiyaç olduğunu, dosyaya sunulan YMM Özel Amaçlı raporda, asgaride bulunması gereken hususların mevcut olduğu, ayrıca YMM raporunun sonuç bölümünde yapılacak işlemlerin vergisel anlamda bir kayba neden olmayacağının taahhüt edildiği, bu nedenle raporun eksiklik içermediğini, 3 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği ile yapılan değişiklik ile; 7. Madde de “E-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini isteyebileceği, Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verileceği hükmü gereği; dosya içeriği belgeler kapsamında yapılan incelemelerde, bilgilerin zayii olduğuna ilişkin veri kurtarma merkezi raporu esas alınmak üzere bilgilerin ... Vergi Dairesi Başkanlığı Yenimahalle Vergi Dairesinin 524 053 9941 vergi kimlik numaralı ... Taşımacılık A.Ş.’nin 2020 yılı Ekim dönemine ilişkin e-defter ve beratlarının zayii olduğu hususunun açıkça tespit edildiği, bu sonuçla, belirtilen dönemlere ilişkin zayi raporu verilme şartlarının oluştuğu yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE:
Dava, TTK 82/7 maddesi gereği açılan zayi belgesi verilmesi davasıdır.
TTK 82/7. maddesi "bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisinden bir belge verilmesini isteyebilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Zayi belgesinin verilmesi halleri sınırlı bir şekilde sayılmamış ise de; maddede belirtilen gibi hallerden birinin olması defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğun olmaması, tedbirli tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış olması gerekir.
Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulmasında da aynı şartlar geçerlidir. Elektronik genel defter tebliğinin 4.4.1.e maddesine göre e defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e defter saklama hizmeti yönünde teknik yeterliliğe sahip ve başkanlıktan bu hususta izin alan entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. Bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilen elektronik defter ve beratların silinmesi zarar görmesi virüs bulaşması siber saldırı vb sebeplerle ulaşılamaz hale gelmesini engellemek için e defter ve beratların muhafazası için yeterli teknik ve güvenlik önlemi almaları elektronik defter ve beratları farklı ortamlarda yedeklemeleri basiretli tacir gibi davranmaları gerekmektedir.( ... Bölge Adliye Mahkemesi 2021/705 esas 2021/942 karar)
Dosyaya sunulan 06/05/2021 tarihli yeminli mali müşavirlik tespit raporunda; 2020 ekim dönemi e defter ve berat dosyalarının GİB sistemine süresinde yüklendiği,2021 ocak ayında sunucu değişikliği yapıldığı, e defter ve beratların yeni sunucuda oluşturulduğu, e defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının saklanmak üzere GİB sistemine aktarımı yapılmak istendiğinde 2020 yılı ekim dönemine ait e defter ve berat dosyalarının silindiğinin, yeni sunucun faaliyete geçiş sürecinde henüz yedekleme ayarları yapılmadığından 2020 yılı ekim dönemine ait e defter ve berat dosyalarının geri alınamadığı, kayıtlar ve vergi beyannamelerinin doğru ve mevzuata uygun olduğu, kayıtların elektronik defter genel tebliği kapsamında standartlara uygun hazırlandığı, GİB ve e defter sistemine berat dosyalarının süresinde yüklendiği tespit edilmiştir.
Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu, itirazları karşılar ek rapor, Gelir İdaresi başkanlığından gönderilen yazı cevabı, tüm belgeler değerlendirildiğinde; davacının e- defter ve beratların yeniden oluşturulması kapsamında gelir idaresinden talepte bulunduktan sonra gelir idaresi tarafından olumsuz dönüş yapılmadan önce davanın açıldığı, davanın süresinde olduğu, veri kurtarma merkezinden alınan raporda bozulan dosyalardan bilgi almanın imkansız olduğunun tespit edildiği, vergi kaybının olmayacağının taahhüt edildiği, davacı şirketin e defter verilerine ulaşamadığı, söz konusu beratların yeniden oluşturulması kapsamında zayi belgesi verilmesi şartları oluştuğunun bilirkişi raporu ile de tespit edildiği, gelir idaresi başkanlığından gelen 12/12/2022 tarihli yazı cevabından davacının 2020 yılı ekim ayına ait e defter ikincil kopyalarının sistemde kayıtlı olmadığı belirtilmiş ise de; söz konusu döneme ilişkin ikincil kopyaların başkanlığa yüklenmesi için son sürenin 17/05/2021 tarihi olduğu bildirilmekle, zayi tarihi itibari ile bu sürenin de dolmadığı anlaşıldığından ,davacının basiretli bir tacir gibi hareket etmediği yönünde bir tespit de olmadığından, davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;
Davanın KABULÜNE;
1.-Davacı şirkete ait 2020 yılı ekim dönemine ilişkin e- defter ve beratının zayi olduğunun tespitine,
2.-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 269,85 TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 59,30 TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 210,55 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3.-Davacı tarafça yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
4.-Davacı tarafça yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/12/2023
*Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.