T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2020/658 Esas - 2023/173
T. C.
A N K A R A
ASLİYE 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR
ESAS NO: 2020/658
KARAR NO: 2023/173
...
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/12/2020
KARAR TARİHİ: 28/03/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 26 /04/2023
Mahkememizde açılan itirazın iptali (Ticari Nitelikte Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan ) davasının yapılan açık yargılaması neticesinde ;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı kurum arasında ilk olarak 07.11.2018 tarihinden 07.11.2019 tarihine kadar 500.000 Kg kutulanmış taze sığır kemiksiz lop etlerin şoklanması, yüklenmesi, istiflenmesi aktarılması hususunda 1 yıllık sözleşme imzalandığını, bu sözleşmeye ilaveten 13.11.2018 tarihli ikinci sözleşme imzalandığı, bu sözleşmeye göre 2.000.000 kg karkas et gelmesi gerekirken sözleşmesinin 5. maddesinde dayanılarak %50 artırılarak 3.004.622 kg karkas et geldiğini ve karkas etin şoklanması yüklenmesi istiflenmesi aktarılması hususlarında 13.11. 2019 tarihine kadar sözleşme imzalandığını, 13.11.2018 başlangıç tarihli sözleşme süresinin bitimi ile sözleşmenin ifası yerine geldikten sonra kurum talebi üzerine sürelerin uzatılması hususunda ek sözleşmeler imzalandığını, davalı kurum ile davacı şirket arasındaki 01.01.2020 - 01.05.2020 tarihli sözleşme sonra erdikten sonra devamınd,a işbu sözleşmeye konu karkas etlerin 01.05.2020-01.08.2020 tarihleri arası ve 4.764.529,60 kg olarak imzalanan son sözleşmeye konu edilerek devam edildiğini, taraflar arasındaki son sözleşme olan 01.05.2020-01.08.2020 tarihli sözleşmeye konu toplam 4.764.529, 60 kg karkas etin , 4.514.624,80 kg'ı grup firmaları ... Nakliyat Ltd. Şti.'nin 01.05.2020 bitiş tarihli sözleşmesine ve 01.05.21020 tarihinde sona eren 249.904,80 Kg'lık karkas etin ise müvekkili şirketin sözleşmesine konu oluşturduğunu, en nihayetinde tarafların 29.08.2020 tarihinde tutulan tutanak ile stok kayıtlarına istinaden 29.08.2020 tarih itibariyle, tesis depolarında, kuruma ait büyükbaş karkas eti bulunmadığı ve yapılan sayımlar neticesinde parça sayısında herhangi bir noksanlık tespit edilmediği hususunda mutabık kaldıklarını, ancak davalı kurumun müvekkili şirkete borcunu ödememekle birlikte 28.09.2020 tarihli yazısı ile 29.08.2020 tarihli son sevkiyatta 64.322,66 Kg fire noksanlığı tespit edildiğini iddia ederek fire bedeli olan dondurulmuş büyükbaş hayvan karkas et bedeli 2.371.254,86.-TL nin şirket alacaklarından tahsil edileceğini bildirdiğini, kurum ile müvekkili şirket arasında akdedilen sözleşmelerde fire oranlarına ilişkin maddenin düzenlenmiş olduğunu, fire oranının sözleşme başlangıcında %2 olarak kararlaştırılmış olmasına rağmen sözleşme yürürlükte iken davalı/borçlu kurumun 28.09.2020 tarihli yazısı ile oranın %2,5 olarak revize edildiğini, fire oranlarındaki yapılan %0,5 puanlık artışın depolardaki karkas etlerin boşaltılması için yapılan ve karkas parça sayısında noksanlık olmadığına ilişkin mutabakat tutanağının 29.08.2020 tarihinde kısaca 1 ay sonra yapılmasının usul ve yasaya aykırı düştüğünü, müvekkili şirketin karkasların sevk işlemlerini usulüne uygun gerçekleştirdiğini, davalı kurumun süresi içerisinde bildirimde bulunmadığını, maddi gerçekten uzak iddialar ile talepte bulunduğunu, her ne kadar davalı kurumun 28.09.2020 tarihli yazısında fiili noksanlığın 64.322,66 KG olduğunu iddia etse de olası fire /noksanlığın sebebinin müvekkili şirketten kaynaklanmadığını, davalı kurumun iddia ettiği fiili fire hesabında, cari satış fiyatının hangi tarih olduğu ve hangi bedel üzerinden hesap edildiğinin bile açıklanmamış olduğunu, davalı kuruma tüm bu hususların ihtarname ile bildirildiğini, akabinde müvekkili şirketin alacağı olan 5.902.569,14.-TL için ... 19. İcra Müdürlüğünün 2020/8735 Esas sayılı dosyası ile 14.10.2020 tarihinde genel haciz yolu ile ilamsız takip başlatıldığını ve kurumun haksız olarak takibe itiraz ettiğini, davalı kurumun işbu borçlarına karşılık 13.10.2020 tarihinde 7.386,58.TL 16.10.2020 tarihinde 1.007.000 TL, 30.10.2020 tarihinde ise 1.905.811,84 TL ödeme yaptığını, ancak ödenmeyen bakiyesinin 2.982.370,72 TL olduğunu belirterek, borçlunun ... 19. İcra Dairesinin 2020/8735 Esas sayılı icra takibine yaptığı itirazının kalan bakiye kısım 2.982.370,72 TL için iptaline ve takibin devamına, borçlunun takip konusu borcu takip dosyasında belirtilen ticari temerrüt faiziyle ödemeye ve takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili kurumun sermayesinin tamamı devlete ait olan bir iktisadi devlet teşekkülü olduğunu, dava dilekçesinde yer verildiği üzere müvekkili kurum ile davacı şirket arasında farklı tarihlerde sözleşmeler akdedildiğini, dava dilekçesinde yer alan davacının 29.08.2020 tarihinde düzenlenen tutanakla müvekkili kurum tarafından ibra edildiği iddialarının hukuka aykırı olduğunu , dondurulmuş et fire oranının %2'den %2,5 olarak revize edildiği ve yönerge kapsamında hukuka aykırı işlem tesis edildiği yönündeki iddiaların hukuka aykırı olduğunu, müvekkili kurumca son sevkiyatın akabinde yapılan stok mutabakat, fire, fiili fire hesaplama işlemleri neticesinde, davacının ilgili tesisine bırakılan emtialarda şoklama ve donmuş muhafaza işlemleri sonucunda 64.322,66 Kg fiili fire oluştuğunun tespit edildiğini, davacının sözleşmenin uygulanması aşamasında bilgilendirilmediği iddialarının hukuka aykırı olduğunu, dava dilekçesinde yer alan sevk işlemlerinin usulüne uygun yapılmadığı ve oluşan fiili firenin müvekkili kurum eylemlerinden kaynaklandığı iddialarının hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafından müvekkili kurum aleyhine ... 19. İcra Dairesinin 2020/8735 Esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan ilamsız icra takibinin hukuka aykırılığının kabulü ile davanın reddine, haksız ve kötü niyetli başlatılan takip nedeniyle İİK 67.maddesi uyarınca dava değerinin %20'sinden az olmamak koşuluyla davacının aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini, talep etmiştir.
DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasında yapılan sözleşmeler kapsamında cari hesaptan ve vade farkı faturasından kaynaklanan bakiye alacağın tahsili istemiyle başlatılan ilamsız takipte itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davacı vekili delil olarak ; 07.11.2018 tarihli, 13.11.2018 tarihli, 13.11.2019 tarihli, 01.01.2020 tarihli ve 01.05.2020 tarihli sözleşmelere, Balıkesir Noterliğinin 02.10.2020 tarihli 23796 ve 07.10.2020 tarihli 24195 yevmiye numaralı ihtarnamelerine, faturalara, cari hesap ekstresi ve ticari defter kayıtlarına, ... 19. İcra Dairesinin 2020/8735 sayılı dosyasına, davalı kurumun yazılarına, fotoğraflara, ... Kurumu Genel Müd.'nün emtiyalarda oluşabilecek fire ve miktar farkları yönergesine, ilgili yönetmelik ile gelen genelgelere, depoya alınırken gelen ürünlerin giriş çıkış saatlerine ve sıcaklıklarını gösteren liste ve fotoğraflara, 29.08.2020 tarihli ibranameye, emtiyaların teslim edildiğine dair sevk irsaliyelerine, keşif, tanık, bilirkişi incelemesi ve yemin deliline, Davalı vekili ise ; sözleşmelere, teknik rapora , etlerin davacıya tesilmine ilişkin tutanak belge vs, mail yazışmalarına, müvekkili kurumun cari satış fiyat çizelgesine, tutanak , yönerge, depolama farklar çizelgesi, komisyon kararı ve makam oluru, Ağustos 2020 tonaj çizelgesi ve fatura, ihtarnameler, davacıya yazılan yazılar, sitokinet talep yazısı, bilirkişi ve yemin deliline dayanmıştır.
... 19. İcra Dairesi 2020/8735 esas sayılı dosyasında; Davacı tarafından davalı kurum aleyhinde , Fatura Ve Cari Hesap Alacağı İle Sözleşmeden Kaynaklı Alacak açıklamasıyla
5.902.569,41
TL alacağın %13,75 faiziyle birlikte tahsilini talep ettiği , davalı kurumun süresinde asıl alacağa , faize ve ferilerine itiraz üzerine takibin durduğu, iş bu davanın süresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı soğuk hava deposuna teslim edilen etlerin, sözleşmede kararlaştırılandan fazla fire kaybıyla geri teslimi nedeniyle oluşan zararın, davacı alacağından mahsubunun gerekip gerekmediği ve vade farkı faturasına dayalı davacı isteminin yerinde olup olmadığı ile davalının sözleşme kapsamda davacının sorumlu olduğu damga vergisini ödemesi nedeniyle ,davacı alacağından bu miktarı mahsup edip edemeyeceği ve bu kapsamlarda davalının, davacı takibine itirazının yerinde olup olmadığına ilişkindir.
Davacı şirket ... Gıda Soğuk Havacılık Kimyevi Madde Petrol Ürünleri Nak. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... Kurumu arasında 1 asıl 4 ek olmak üzere sözleşmeler imzalanmıştır. 07.11.2018 tarihinden imzalanan ilk (asıl) sözleşmeyle, sözleşme tarihinden 07.11.2019 tarihine kadar 500.000 Kg kutulanmış taze sığır kemiksiz lop etlerin şoklanması, yüklenmesi, istiflenmesi, aktarılması ile kutulanmış kemiksiz sığır etlerinin -18 C'de donmuş muhafazası, yüklenmesi, istiflenmesi ve aktarılması için , 13.11.2018 tarihinde imzalanan 1. Ek sözleşmeyle, 13.11.2019 tarihine kadar davacının tesisinde 2.000.000 Kg karkas etin, şoklanması, yüklenmesi, istiflenmesi, aktarılması için , 13.11.2019 tarihinde imzalanan 2. Ek sözleşmeyle , davalı kurumun 1. Ek sözleşmeye konu karkas etlerin soğuk hava deposunda kalma süresinin uzatılması talebine istinaden, 14.11.2019 ila 31.12.2019 tarihleri arasında kısmi sevkiyat sonrası kalan 2.583.325,80 Kg donmuş karkas sığır etlerinin muhafazası için, 01.01.2020 tarihinde imzalanan 3. Ek sözleşmeyle; davalı kurumun tekrar soğuk hava deposundaki sürenin uzatımı talebiyle, 01.01.2020 ila 01.05.2020 tarihleri arasında kalan 2.516.064,80 Kg karkas etin muhafazasını kapsayan, yine 01.05.2020 tarihinde imzalanan 4.Ek sözleşmeyle, davalı kurumun süre uzatımı talebi üzerine , 01.05.2020 ila 01.08.2020 tarihleri arasında davacı grubun firmalarından ... Nakliyat Kimyevi Mad. San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin 01.05.2020 bitiş tarihli sözleşmesinde yer alan 4.514.624,80 Kg karkas etin de ek sözleşmeye dahil edilerek, 4.764.529,60 Kg karkas etin muhafazası için yapıldığı görülmektedir.
Taraflarca dosyaya sunulan tutanak başlıklı 29.08.2020 tarihli belgede; Stok kayıtlarına istinaden 29.08.2020 tarihi itibarı ile davacının depolarında davalı kuruma ait büyükbaş karkas etin bulunmadığı ve yapılan sayımlar neticesinde parça sayısında herhangi bir noksanlık tespit edilmediği hususunda mutabık kaldıkları görülmektedir. Bu tutanakta , karkas gövde etler için sadece parça sayısında herhangi bir noksanlık tespit edilmediği ifadesi yer almış ise de, etlerin ağırlık bazında teslim alınan etlerde ile teslim edilenler arasındaki fiili fire kaybının olup olmadığına ilişkin herhangi bir açıklamanın yer almadığı , bu nedenle, söz konusu tutanağın davacının fiire kaybında dolayı ibra edildiği anlamına gelmediği anlaşılmaktadır.
Davalı kurum 28.09.2020 tarihli yazısıyla ; 29.08.2020 tarihli son sevkiyatta 64.322,66 Kg fire noksanlığı tespit edildiğini belirterek , fire bedeli olan dondurulmuş büyükbaş hayvan karkas et bedeli 2.371. 254, 86.-TL nin şirket alacaklarından tahsil edileceği bildirilmiştir.
13.11.2018 tarihli ikinci sözleşmenin konusuna ait 2.000.000 Kg karkas etin İlk sözleşmenin 5. Maddesindeki “Kurumun isteği doğrultusunda işin miktarında % 50 artırma ve azaltma uygulanabilir” hükmüne istinaden, bu sözleşme konusu 2.000.000 Kg karkas et yerine, bu miktarın %50 artırılarak davacının tesisine 3.004.622 Kg karkas et sevk edildiği ve soğuk hava deposunda muhafazası ediminin davacı tarafından yerine getirildiği ve parça başı teslim edilen etlerin yine aynı sayıda davalıya teslim edildiği yönünde taraflar arasında herhangi bir çekişme bulunmamakta ise de bu sözleşme vede sonraki süre uzatımını içeren sözleşmeler konusu bu miktarda oluşan firenin miktar ile hesaplanmasına ilişkin taraflar arasında çekişme bulunduğu anlaşılmaktadır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin,firmanın sorumluluğu başlıklı ilk üç sözleşmenin 8. ve son sözleşmenin 9.maddesinde;".. Firma ürünlerin güvenliğinde ve kuruma noksansız tesliminde sorumludur. Tartım farkının kurum genelge ve yönetmeliklerinde ki fire oranlarında fazla olması durumunda fazla olan et fire bedeli firma tarafından kuruma ödenecektir. Et bedelinin hesabı kurumun cari satış fiyatı üzerinde yapılacaktır " hükmü mevcuttur. Fire hususunda atıf yapılması nedeniyle, davalı kurumun iç yönergesi niteliğindeki " Emtialarda Oluşabilecek Fire Ve Miktar Farklarına İlişkin Yönergesi" dikkate alınarak, fire hesabına esas oranların, bu yönerge ve varsa kurumun diğer genelge ve yönetmeliklerinden temin edilebileceği , yönergenin taraflar arasında sadece fire oranları bakımından bağlayıcılı olup, yönergenin 16. maddesinde dondurma ve donmuş muhafaza firesi büyükbaş eti için %2,5 olarak belirlenmiştir. Bunun dışında taraflar arasındaki sözleşmelerde rakamsal olarak fire oranı içeren herhangi bir hüküm bulunmadığı , ayrıca davalı kurum 17.09.2020 tarihli İşletme Komite kararıyla ; 3.912,00 Kg donmuş et üzerinde yapılan denemeler ve sonrasında yapılan tespitler açıklanarak; %2 olarak öngörülen peşin fire hesaplamasının %2,5 olarak revize edilerek hesaplama yapılması gerektiğinin karar altına alındığı görülmüştür.
... Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat ile davacı şirket defter ve kayıtları üzerinde yapılan incelemeyle hazırlanan 15.09.2021 tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda: davacı firma defterlerine göre davalının 06.10.2020 tarihi itibariyle cari hesap bakiyesinin 5.902.569,14 TL olduğu, davalının bu bakiyeye istinaden 13.10.2020 tarihinde 7.386,58 TL, 16.10.2020 tarihinde 1.007.000,00 TL, ve 30.10.2020 tarihinde 1.905.811,84 TL olmak üzere toplam 2.920.198,42 TL yi ödediği ve 24.12.2020 dava tarihi itibariyle 2.982.370, 72 TL alacak bakiyesi bulunduğu , davalı kurum tarafından tanzim edilen 2.371.254,86 tutarındakı fire bedeline ait faturanın davacı defter kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir.
Bandırma Asliye Ticaret Mahkemesi vasıtasıyla, davalı kurum defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak hazırlanan mali müşavir bilirkişi raporunda; davalı kurum kayıtlarının, davacı şirkete ait yasal defter kayıtları ile uyumlu olduğu, cari hesap kayıtlarının açıldığı 15.11.2018 tarihinden 31.12.2020 tarihine kadar olan muavin defter.. vs nin incelenmesinde , dava konusu 28.09.2020 tarih ve 041528 sıra numaralı fire farkı faturasının defter kayıtlarında yer aldığı , kurum cari satış fiyatını gösteren yazıya göre birim cari satış fiyatının 36,50 TL olarak davacı şirkete yansıtıldığı vede 17.07. 2020 tarihli satış fiyatı değişikliği konulu yazısı ekinde belirlenmiş olan satış fiyatı ile uyumlu olduğu, söz konusu satış fiyatının 01.10.2020 tarihli bir sonraki fiyat değişikliğine kadar güncelliğini koruduğunun anlaşıldığını , Kantar Fişleri incelendiğinde , davacı şirkete ait depoda bulunan ürünlerin satışı esnasında sevkiyat öncesinde davacı şirket ya da davacı şirketin grubunda bulunan ... Nakliyat Kimyevi Mad. San. Ve Tic. Ltd. Şti'ye ait kantarlarda tartımının yapıldığı ve Ürünlerin depodan çıkartılması sırasında kantar fişi, sevk irsaliyesi ve sonrasında davalı kurumun ordino vb. Sevk belgelerinin düzenlendiği , depolanan toplam karkas et miktarının 3.004.622,00 Kg olduğu ve bu hususta taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı belirtilmiştir.
Davalı kurumda fire miktarı etin bedelinin tespiti ve hesabı kapmamında 02/10/2020 tarihi itibariyle yani etlerin son teslimi tarihi 29.08.2020 itibariyle Mağaza Satış Fiyatları ile toplu satışlardaki fiyatlar temin edilmiştir.
Mahkememizce, taraf delilleri toplandıktan sonra ,üç veteriner hekim , bir nitelikli hesap uzmanı ve bir mali müşavirde oluşturulan heyetten alınan 15.04.2022 tarihli raporda; Davacı şirket ile davalı kurumun takip tarihinde ve dava tarihinde ticari defterlerinde kayıtlı olan bakiyeler arasındaki 2.982.370,72.-TL tutarındaki farkın; davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olup, davalı kurum ticari defterlerinde kayıtlı olmayan, davacı şirket tarafından davalı kuruma düzenlenmiş olan 06.10.2020 tarih EAE2020000000030 numaralı 416.795,15.-TL tutarındaki Vade Farkı faturasından, davalı kurumun ticari defterlerinde kayıtlı olup davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmayan,13.11.2019 tarihinde 132.898,68.-TL,15.01.2020 tarihinde 30.711, 00 TL ve 20.05.2020 tarihinde 30.711,00. TL olmak üzere, davalı kurum tarafından davacı adına yapılan toplam 194.320, 68.-TL tutarında damga vergisi ödemesi ile davalı kurum tarafından davacı şirkete düzenlenmiş olan 2.371.254, 86.-TL tutarındaki fire bedeline ait faturadan kaynaklandığını , şoklama ve depolama sürecinde ; hayvanın yaşı , cinsi , ırkı , karkas ağırlığı ve yüzey genişliği, yağ oranı, soğutma ve şoklama süresi, deponun doluluk oranı, soğuk oda kapısının uzun süre açık tutulması , fanların çalışarak ortamdaki hava hızının artması , karkasların tamamına sitokinet (kefen) sarılmaması ,ön soğutma işlemi esnasında karkasların tamamının sıcaklığının +7C altına düşürülmemesi, karkasların soğuk hava deposundan tahliye işlemlerinin ortalama 16 - 28 ayda gerçekleştirilmesi ve depolama süresi ile fire oranları arasında pozitif ilişki olması, depolanan karkas büyüklüklerin fire oranı üstünde etkili olması, FİFO sistemine göre (ilk giren ilk çıkar sistemine göre) depolanan karkasların doğru zamanda tahliyesinin yapılamaması gibi sebeplerin karkas fire oranlarının artmasına yol açılabileceği, dosyamız konusu soğuk hava deposuna bırakılan ve tahliye edilen etlerde ki fire oranının % 4.64 olduğu ve Emtialarda Oluşabilecek Fire ve Miktar Farklarına İlişkin Yönerge'de öngörülen %2,5 fireden yüksek bir değer olduğunu ve sayılan fire artışına neden olan faktörlerden olan; kesimhanede karkasın soğutulması aşamasında karkas ette uygun sıcaklığa erişilmesinin sağlanmamasında sorumluluğunun sözleşmeye göre davalıya ait olduğu , yine fireye etki eden faktörlerden olan; karkas, lop et ve kıyma etin soğuk hava deposuna teslim alınması aşamasında ise, etler için uygun sıcaklığa erişilmesinin sağlanmamasında, teslim alınana kadar davalının, teslim aldıktan sonra davacının sorumlu olduğunu ancak dosya kapsamınca hangi aşamada uygun sıcaklığın sağlanmadığının tespitinin yapılamadığını, sözleşme kapsamınca uygun saklama koşullarının sağlanmasında davacının sorumlu olduğundan , karkas etin teslim sırasında uygun sıcaklıkta olmaması durumunda tespitinin yapılarak davalı kuruma bildirilmesi gerektiği halde ,bu bildirime dair bir kaydın dosya içeriğinde yer almadığını , yine fireye etki eden faktörlerden olan; karkas ete sitokinet denilen kefenlerin uygulanması aşamasında yeterli sayıda stokinet/kefen sağlamaması durumunda, depoya kabulün yapılmaması gerektiği ve durum tespiti yapılarak davalı kuruma bilgi verilmesi gerektiği halde, bu bilginin verildiğine dair bir kaydın dosya içeriğinde yer almadığını, yine fireye etki eden faktörlerden olan; FİFO sistemine göre (ilk giren ilk çıkar sistemine göre) depolanan karkasların doğru zamanda tahliyesinin yapılamamasından, depodan yükleme süresinin uzaması ve soğuk oda kapılarının açık tutulmasından davacının ihmal ve kusurunun bulunabileceği, ayırca dava konusu olayda farklı tarihlerde farklı ağırlıklarda ürünler sözleşme konusu edilmiş olmakla, fire hesaplamasının her sözlesme içerisinde değerlendirilmesi gerekirken tek sözleşmeye göre değerlendirildiği, bildirilmiştir.
Taraf vekillerini itirazları vede davalı kurumu sunduğu bir kısım delillerin incelenmeden rapor hazırlandığı yönündeki iddiaları üzerine dosya aynı heyete tevdi edilerek alınan 31.10.2022 tarihli raporda; davacının yan firması Hicri ... .... şirketinin, ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesinde açtığı davaya ilişkin olarak da heyetteki bir kısım bilirkişilerin rapor hazırladıkları ve bu iki firmaya ilişkin olarak raporun teknik değerlendirme bölümünün sehven karaştığı anlaşılmıştır.
Aynı heyette yeniden, davalıya teslim edilen etlerde ne miktarda fire kaybı olduğu , hangi nedene dayandığı ve bu durumda hangi tarafın sorumlu olduğu ve fire bedeli hesabı ile vade farkı hususunda taraflar arasında yazılı bir sözlemenin yada fiili bir uygulamanın olup olmadığı yönünde, ayrıntılı rapor hazırlanması istenilmiş, heyetçe sunulan 05.01.2023 tarihli ek raporda; davaya uyuşmazlık konusu teşkil eden dondurulmuş etlerin fire miktar kayıplarının ; etin PH değeri (asitlik değeri), hayvanın
kesilmesi sonucu yani ölüm sonrası ette gözlenen PH derecesi, kesim sonrası ette
sıcaklığın düşmesi, rutubet (nem) oranı, depolama süresi, depodaki bağıl nem miktarı,
etin gövde büyüklüğü (parça büyüklüğü), etin ağırlığı, hayvanın kesim öncesi
beslenme koşulları, etin yüzey alanının büyüklüğü, etin şoklama yani ani soğutma hızı
ve bu esnadaki sıcaklık azalması v.s. pek çok sebebe bağlı olduğunu, dava konusu fire kayıplarından, taraflar karşılıklı sorumlu olmakla birlikte, davalı kurumun
talimatlarına uymakla mükellef olan davacı firmanın ikaz ve uyarı mahiyetinde
bildirimlerde bulunmayarak ve davalının da dondurulmuş etlerini takip ve kontrol
altında bulundurmaması ve gerekli irtibat ve koordinasyonu sağlamaması yönünden
kusurlu davrandıklarını dondurulmuş etlerin fire miktar kayıplarının hesaplanmasında ; dava dosyasına konu olan 28.09.2020 tarih ve A41528
Belge Numaralı belgenin incelenmesi neticesinde karakaş sığır gövde etlerinin fire
bedelinin 64.322,66 kg x 36,50TL + KDV%1 = 2.371.254,86 TL olarak hesaplanmak
suretiyle bulunarak faturalama işleminin yapıldığı,
davalı kurum vekilinin, davacı şirket tarafından davalı kuruma düzenlenmiş olan
16.10.2020 tarih ve EAE2020000000030 numaralı 416.795,15.-TL tutarındaki vade
farkı faturasının, davalı kuruma usulüne uygun gönderilip tebliğ edilmesi gerektiği,
belirtilen faturanın taraflarca akdedilen sözleşmedeki davalı kurum adresinde ve aynı
bölümde yer alan elektronik adresine gönderilmediği, vade farkı faturasının usulüne
uygun teslim edilmediği, usulüne uygun teslim edilmemiş bir faturanın ticari defter ve
kayıtlarda yer almamasının hukuka uygunluk arz ettiğini , sözleşmenin 13.maddesi uyarınca damga vergileri yönünden sorumluluğun davacıya ait
olmasından dolayı davacı şirketten yapılan damga vergisi kesintilerinin hukuka uygun
olduğunu, önceki ek rapor fire oranı hesaplanırken; farkın 0,084 olması gerekirken, % 0,58
olarak hesaplaması işlemde maddi hataya olduğunu ve ESK tarafından
ortalama 16,28 aya uzatılan donmuş etlerin depolama ve muhafaza süresinin 6 ay
sonrasındaki 10,28 aylık fark, süreyi öngören % 0,2 ile çarptığımızda elde edilen 2,056 değerindeki sayı dondurma ve muhafaza esnasında meydana gelen % 2,5 fire
miktarına eklendiğinde % 4,556 değerinin elde edildiğini, davacı firma
tarafından ESK’ya donmuş etlerin teslim aşamasındaki fire miktar kaybı olan % 4,64
ile fire farkına ait kaybolan ve hesaplamaya tabi olan 4,64- 4,556= 0,084 değerine ulaşıldığı , fire farkına ait kaybolan ve hesaplama sonucu ortaya
çıkan değerin 0,084 olduğunun tespit edildiği , bulunan bu değerin davalı kurum
(ESK) yönerge ve yönetmelikleri ile teknik raporlarıyla uyumlu olduğunun tespit edildiği , belirlenmiştir.
Tüm dosya kapsamı ,dava , cevap , taraflar arasındaki sözleşmeler , sözleşmelerde atıf yapılan davalı kurum yönergeleri ve cari satış fiyatları , 29.08.2020 tarihli tutanak , ihtarnameler , yazışmalar , icra takip dosyası , vade farkı faturası , Damga vergisi ödemeleri , fire farkı faturası ile taraf ticari defter ve kayıtları ile dosya kapsamı üzerinde inceleme yapılarak hazırlanan bilirkişi heyeti rapor ve ek raporları birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında, davalı kurum ait büyük baş karkas gövde etlerin, davacının soğuk hava depolarında 2018-2020 yıllarını kapsayan süreçte muhafaza edildiği , depoya sevk edilen etler ile süre sonunda depoda çıkan gövde etlerini parça bazında aynı sayıda olduğu ve bu konuda taraflar arasında herhangi bir ihtilafın bulunmadığı, ancak son sevkiyat ile birlikte parçalar tükenmiş olmasına rağmen kilogram bazındaki çıkışların beklenen tutarda olmadığı , davalı kurum tarafından davacı şirketin depolarına toplam 3.004.622 Kg karkas et sevk edildiği halde, davalı kurumun bağlı bulunduğu yönergede yer alan %2,5 oranındaki fire hesaplamaları neticesinde son sevkiyat itibarı ile 2.925.692,25 Kg etin depodan çıkmış olması gerektiği ,ancak kilogram bazında tespit yapıldığında 2.861.369,64 Kg ürünün depoda çıktığı ve aradaki farkın yani firenin öngörülenden 64.322,61 Kg fazla olduğunun tespit edilerek , sözleşmenin atıf yaptığı son teslim tarihindeki davalı kurumunu mağaza satış birimi fiyatı 36,50 TL üzerinde ( 64.322,66 x 36,50 TL + KDV%1 =) yapılan hesaplama ile fireden kaynaklanan zararın 2.371.254,86 TL olduğu tespit edilerek , 28.09. 2020 tarihli davalı kurum yazısı ile davacıya bildirildiği ve bu miktarda faturanın davacı adına düzenlendiği anlaşılmıştır.
Davacının ise, bu fire farkını kabul etmeyerek, sözleşme kapsamında takip tarihi olan 14.10.2020 tarihe kadarki cari hesabında kaynaklı hizmet bedeli ile vade farkı faturasında kaynaklı tüm ödenmeye alacakları için toplam 5.902.569,41 TL üzerinde davalı aleyhinde ilamsız takip başlattığı , davalının 13.10.2020 tarihinde 7.386,58 TL, 16.10.2020 tarihinde 1.007.000,00 TL, ve 30.10.2020 tarihinde 1.905.811,84 TL olmak üzere toplam 2.920.198,42 TL yi ödediği ve davacının açtığı iş bu itirazın iptali davası tarihi itibariyle 2.982.370,72 TL alacak bakiyesi bulunduğu , davalının düzenlediği 2.371.254,86 TL bedelli fire faturasının davacı defterlerin de kayıtlı olmadığı , davacının bu bakiye alacak için itirazın iptali isteminde bulunduğu görülmüştür.
Davacı iş bu davasında, taraflar arasında düzenlenen 29.08.2020 tarihli tutanak ile kendilerini ibra ettiğinin ancak bir ay sonra fire kaybı iddiası ile talepte bulunulduğunun belirterek fire kaybından kaynaklı istemi kabul etmediklerini, yine sözleşmeye göre belirlenen %2 oranın üzerindeki fire kaybından da kendilerinin sorumlu olmadıkları ayrıca %2 fire oranın %2.5 çıkartılmasına itiraz etimiştir. 29.08.2020 tarihli tutunağın depoya gire karkas gövde et sayısı ile çıkan et sayısının aynı olduğu yönünde bir belirlemeyi içerdiği kg bazında bir tespitin olmadığı bu nedenle fire kaybı yönünden bir ibrayı içermediği , ayrıca fire kaybının %2 ded%2,5 yükseltilmesinin davacı lehine olduğu görülmekle bu itirazlarının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
Teknik bilirkişi heyetinde alınan rapor ve ek raporlarda; beklenenden daha fazla fire olmasından ; etlerin depoya alınması aşamasındaki etl sıcaklık derecesinin +7 C den fazla olması , muhafaza esnasındaki depo sıcaklığı, nem vb. koşullarının sağlanamamış olması , sitokinet ( kefen ) giydirilmemesi , FİFO ( ilk depoya girenin ilk çıkması) kurallarına uyulmayarak depoda kalma süresinin fazla olmasından kaynaklanabileceği belirtildikten sonra, dosyamız kapsamında tarafların sunduğu bilgi ve belgelere göre ; davacı deposundaki muhafaza koşullarının uygun olduğu ve fire kaybında bir etkisinin bulunmadığı, ancak davalının sorumluluğunda bulunan depoya alınacak etlerin sıcaklık derecelerinin +7 C olması kuralına uyulmadığı , yine FİFO kuralına uyulmadığı ve etlerin kalması gerekenden daha fazla süre depoda kaldığı , yine kefenleme /sitokinet temin edilerek davacıya teslim edilmediği vede bunlar giydirilmeden soğuk hava deposunda bekletildiğinden , firenin olması gerekenden daha fazla olduğu , davacınında , ilgili sözleşme ve eki sayılan yönergelere göre teslim anında ve tesellümde bu kurallara uyulması gerektiği yönünde ihtarat bulunmadan etleri kabulü ve de depoda bekletmesinde dolayı fire kaybında kendisininde sorumluluğu olduğu belirlenmiştir.
Bu durumda, Mahkememizce, meydana gelen fire kaybının yönergede belirlenen %2,5 oranından daha fazla olmasında her iki tarafında kusurunun bulunduğu anlaşılmakla , dosya kapsamı ,sözleşme ve atıf yapılması nedeniyle eki sayılan yönergeler nazara alınarak fire kaybında eşit oranda sorumlu olduğu kabul edilmiştir. Bilirkişilerce hesap edilen 64.322,61 Kg fire miktarının ,davalı kurumun son teslim tarihindeki mağaza satış birimi fiyatı 36,50 TL üzerinde yapılan hesaplamasında ( 64.322,66 kg x 36,50 TL + KDV%1 = ) 2.371.254,86 TL olduğu ve bunun 1/2 si olan 1.185.627,43 TL sinde davacının sorumlu olduğu kabul edilmiştir.
Davacının 14.10.2020 tarihli takip talebinde;( sözleşmeden , fatura ve cari hesaptan kaynaklanan) alacak olarak talep ettiği 5.902.569,41 TL nin davacı şirket kayıtlarında , bu tarih itibariyle 5.895.182,56 TL olarak kayıtlı olduğu , dava tarihinden önce davalı kurumun yaptığı ödemler sonrasında, dava tarihi itibariyle, davacı kayıtlarına göre davalıdan 2.982.370,72 bakiye alacağın kayıtlı olduğu , bu miktarın 416.795,15 TL sinin 06.10.2020 tarihli vade farkı faturasında kaynaklandığı ,bu faturanın davalıya tebliği edilmediği gibi taraflar arasında vade farkı uygulanacağına dair yazılı bir sözleşmenin olduğu yada fiili bir uygulamanın bulunduğu davacı tarafından iddia vede ispat edilmediği gibi davalı tarafından da kabul edilmediğinden davacının bu miktarı davalıdan talep edemeyeceği anlaşılmıştır.
Ancak davalı şirket defterlerinden kayıtlı olup davacı defterlerinden kayıtlı olmayan sözleşmenin 13. maddesi gereğince, davacının sorumlu olduğu toplam 194.320,68 TL damga vergisinin davalı tarafından yatırıldığı görülmekle, bu miktarın ve davacının sorumlu olduğu fire bedeli olmak üzere toplam (1.185.627,43 TL+ 194. 320, 68 TL =) 1.379.948,11 TL lik davacı alacağının mevcut olduğu tespit ve hesap edilmiştir.
Tüm bu nedenlerle, davalı ödemelerinden sonra bakiye kalan olarak davacı defterlerinde kayıtlı alacak miktarı 2.982.370,72 TL den fazla talep edilen 1.379.948,11 TL nin düşümü ile; davalıdan talep edebileceği bakiye alacak miktarının 1.602.422,59 TL olduğu görülmüştür.
Tarafların tacir oldukları ve takip talebinde avans faizi talep edildiğinden, bu faiz oranıyla tahsiline karar vermek gerektiği , yine davacının icra inkar tazminatı talebinin , talep edilen kalemlerin likit olmadığı yapılan yargılama neticesinde tespit edildiği , davalının tazminat talebinin ise davacının kötü niyetli takip yaptığı ispata edilemediğinden reddi karar vermek gerektiği anlaşılmış , aşağıdaki şekilde davanın kısmen kabulü yönünde karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ İLE; ... 19. İcra Dairesinin 2020/8735 esas sayılı dosyasında ,davalının 1.602.422,58-TL'ye yaptığı itirazın iptaline, bu miktar alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi kapsamında değişen oranlarda (%13,75) oranını aşmamak üzere avans faizi uygulanmasına, fazla istemin reddine, Tarafların icra inkar tazminatı istemlerinin şartlar oluşmadığından reddine,
2-
Alınması gereken 109.461,49-TL harçtan peşin alınan 21.418,59-TL harcının mahsubu ile bakiye 88.042,90-TL'nin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-
Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olarak 54,40-TL başvuru harcı, 21.418,59-TL peşin harç, 7,80-TL vekalet harcı toplamı 21.480,79-TL ile,
Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olarak 282,50-TL posta masrafı, 11.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 11.282,50-TL'nin kabul/red oranına göre 6.062,07-TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, geri kalan miktarın davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AÜT gereğince hesap edilen 176.193,81-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AÜT gereğince hesap edilen 158.395,85-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
6-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki saatlik ücret tutarı karşılığı ticari arabulucu ücreti olan 1.320,00-TL'nin kabul/red oranına göre 709,23-TL'nin davalıdan, 610,77-TL'nin davacıdan alınarak alınarak hazineye gelir kaydına,
7-HMK 333 maddesi gereğince yatırılan gider avansından kalanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı oy birliği ile verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/03/2023