T.C. ...12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2022/54 Esas - 2022/337
T.C.
ANKARA
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/54
KARAR NO: 2022/337
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
HAKİM:...
KATİP:...
DAVACILAR : 1-....
VEKİLİ: Av...
DAVALI : 1....
VEKİLİ: Av. ...
Av....
DAVALI : 2-...
VEKİLİ: Av. ....
DAVA: Tespit
DAVA TARİHİ: 24/01/2022
BİRLEŞEN ...
DAVACI ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI ...
VEKİLLERİ: Av. ..
DAVA: Tespit
DAVA TARİHİ: 22/02/2022
KARAR TARİHİ: 29/04/2022
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 30/05/2022
Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; A....sayılı yazısı kapsamında; 17.01.2022 tarihinde saat 10:00'da Vali Yardımcısı ...nün makamında, Vali Yardımcısı......Kuruluşları Kanununun 62. maddesine istinaden .... Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinin dava konusu Personel Servis-Okul Servis Fiyatları Azami Hadlerini Gösterir Ücret Tarifeleri ile ilgili Komisyon Toplantısı yapıldığını, .... 06.08.2021 karar tarihli ....onay sayılı yazısı ile "Personel Servis-2021-2022 Eğitim ve Öğretim Yılı Okul Servis" ücret tarifesinin % 14 zam oranı ile belirlendiğini, söz konusu tarifenin henüz 2021 yılı Ağustos ayında yayınlandığını, Personel Servis-Okul Servis ücret tarifelerinin yıllık olarak belirlendiğini, ayrıca yürürlükte bir tarife varken aynı dönem içerisinde (2021-2022) tekrar bir tarife yayınlanmasının uygun bulunmadığını ve 03.01.2022 karar tarihli ve 2022/11-12 onay numaralı zamlı fiyat tarifesinin kamu yararına uygun olmadığını, ....Birliği tarafından yayınlanan zamlı Personel Servis-Okul Servis Fiyat Tarifesi ile ilgili olarak müvekkili ...Valiliğinin itirazına ilişkin gerçekleştirilen Komisyon Toplantısı neticesinde itirazın oy çokluğu ile reddedildiğini ve iş bu konuda itirazen dava açma gereğinin hasıl olduğunu, .... metropolüne ilişkin bu zamlı tarifenin tüm işyerleri ve kurumlar için personel servis ücretlerine etki edeceğini, dolayısıyla iş ve çalışma hayatını olumsuz yönde etkileyeceğini, yine eğitim öğretim hayatı için servis ücretlerinin artması öğrenci ve veliler için anayasa ile korunan eğitim hakkından yararlanmak için ekstra külfet getireceğini, aynı şekilde Anayasa ile güvence altına alınan tüketicinin korunmasına ilişkin hükümlerine aykırılık oluşturacağı da düşünüldüğünde ciddi bir zararın doğacağını, dilekçe ekinde sunulan ....Esnaf ve Sanatkarlar Odaların Birliğinin 06.08.2021 karar tarihli 2021/88-89 onay sayılı yazısı ile ...Metropolüne ilişkin "Personel Servis-2021-2022 Eğitim ve Öğretim Yılı Okul Servis" ücret tarifesi %14 zam oranı ile henüz 2021 Ağustos ayında belirlendiğini, bahsi geçen tarifenin yıllık olarak belirlendiğini, hatta 06.08.2021 tarihli tarifenin "Özel Hükümler" başlıklı kendi metninden de anlaşılacağı üzere "2021-2022 Eğitim ve Öğretim yılı çalışma takvimi ... 'in 06.07.2021 tarih ve 2021 / 14 sayılı genelgesi ile "182" iş günü olarak tespit edildiğinden tarifemizde l82 günlük fiili taşımanın bedeli olup yıllık olarak belirlenmiştir." şeklinde olduğunu, yine resmi tatiller, sömestre (yarıyıl) tatilinin hesaplamalara ve fiyatlara dahil edilmediğini, yani tam bir öğretim yılı ve 182 iş günü olarak hesap yapılarak belirlenen tarihte (202l Ağustos) zaten "zamlı olarak" ve "bir senelik" yürürlüğe girdiği, dolayısıyla yürürlükte bir tarife varken aynı dönem içerisinde (2021-2022) tekrar bir tarife yayımlanmasının ve yüksek ücretler içeren zamlı fiyat tarifesinin hukuka uygun olmamakla birlikte kamu yararına da aykırı olduğunu ileri sürerek davanın (İtirazın) kabulü ile dava konusu 17.01.2022 tarihli Komisyon Kararının (Personel Servis-Okul Servis Fiyat Tarifesinin) ve iptaline, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına ve kurum lehine vekalet ücreti ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen dava dilekçesince özetle: ....Odasının 01.09.2021 tarih ve.... sayılı yazısı ile 'Personel Servis Aracı ve 2021-2022 Yılı Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci Taşıtı' ücret tarifesi %14 zam oranı ile belirlendiğini, söz konusu tarifenin henüz 2021 yılı Eylül ayında yayınlanmış olması personel servis - okul servis ücret tarifelerinin yıllık olarak belirlenmesi ayrıca yürürlükte bir tarife varken aynı dönem içerisinde (2021-2022) tekrar bir tarife yayınlanmasının uygun bulunmadığını ve 03.02.2022 tarih ve... sayılı (27.01.2022 karar tarihli ve 46 onay numaralı) zamlı fiyat tarifesinin kamu yararına uygun olmadığının değerlendirilmekte olduğunu, ...ı tarafından yayınlanan zamlı personel servis aracı ve 2021-2022 Yılı Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci Taşıtı Ücret Tarifesi ile ilgili olarak davacı ... Valiliğinin itirazına ilişkin gerçekleştirilen komisyon toplantısı neticesinde itirazın oy çokluğu ile reddedildiğini, ...iline ilişkin bu zamlı tarifenin tüm işyerleri ve kurumlar için personel servis ücretlerine etki edeceğini, dolayısıyla iş ve çalışma hayatını olumsuz yönde etkileyeceğini, yine eğitim öğretim hayatı için servis ücretlerinin artması öğrenci ve veliler için Anayasa ile korunan eğitim hakkından yararlanmak için ekstra külfet getireceğini, Anayasanın 42. maddesi “Eğitim ve Öğretim Hakkı ve Ödevi” yine Anayasanın 48-49 maddeleri “Çalışma hakkı ve ödevini" ni tanımlandığını, aynı şekilde Anayasa ile güvence altına alınan “Tüketicinin Korunması” Başlıklı (Madde 172 - Devlet tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder.) hükümlerine aykırılık oluşturacağı da düşünüldüğünde ciddi bir zararın doğacağı açık olduğundan konunun önemine binaen söz konusu karar ile fiyat tarifesinin uygulanmasına acilen itiraz etme zorunluluğu hasıl olduğunu, yine aynı konu hakkında mevzuat hükümleri ışığında ...1.... essa sayılı dosyasına kayden ...Esnaf ve Sanatkar Odaları Birliğinin 03.01.2022 karar tarihli 2022/11-12 onay numaralı ...Metropolüne ilişkin personel servis 2021-2022 Eğitim ve Öğretim Yılı Okul Servis Ücret tarifelerine karşı (17.01.2022 tarihli komisyon kararı) dava açıldığını, her iki davada ...ili için belirlenen fiyat tarifelerini konu aldığını, tarifede belirtilen ücretlerin aynı olduğunu, yapılacak tahkikat araştırma bilirkişi raporu gibi tetkiklerin ve yargılamanın usul ekonomisi açısından birlikte yapılabileceğini, yine tarifeler için uygulama birliği düşünüldüğünde iş bu davanın belirtilen esas sayılı dosya ile birleştirilmesini isteyerek itirazın kabulü ile birleşen dava konusu 14.02.2022 tarihli Komisyon Kararının (Personel Servis-Okul Servis Fiyat Tarifesinin) iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ...Esnaf ve Sanatkarlar Esnaf Odaları Birliği vekili tarafından dava dilekçesine verilen cevap dilekçesinde özetle; ...Servisçiler Odası'nın artan akaryakıt fiyatları nedeniyle talep ettiği Personel Servis-Okul Servis Fiyat tarifesinin müvekkili Birlik tarafından onaylayarak yürürlüğe koymasını ve nihayetinde 5362 sayılı Kanunun 62. maddesi gereğince toplanan komisyonda da oy çokluğuyla tarifenin geçerliliğine karar verildiğini, akaryakıt fiyatının 2021 Ocak ayında 7,30 TL iken 2022 Ocak ayında 14,34 TL olduğu, 1 yıl içerisinde iki katına çıkan bir akaryakıt ücreti ve sair giderlerler karşısında batma derecesinde zarar edilmeye başlandığını, ekonomik artışlar karşısında ezilen esnafın bir nebze faaliyetini sürdürebilmek amacıyla söz konusu fiyat tarifesinin müvekkil birlik tarafından onaylandığını, enflasyon, malzeme-işçilik ve saire artışlar ile yapılan maliyet hesabı neticesinde fiyat tarifesindeki artışlara ilişkin düzenlenen yeni tarife ve alınan yönetim kurulu kararının usulüne uygun ve geçerli olduğunu, her geçen gün akaryakıt fiyatlarının daha da yükseldiğini, müvekkili odaya bağlı üyelerin masraflarının da bu doğrultuda arttığını, kaldı ki üyelerin masraflarının akaryakıtla da sınırlı olmayıp araçlara ve plakalara gelen vergi artışları, akaryakıt zamları, servis ve bakım ücretlerindeki yüksek artışları da içerdiğini, üyelerin geçimlerini sağlamalarının bu masraflar altında olağanüstü derecede güçleştiğini, hatta son zamlar sonrasında bu tarifenin bile esnafın giderlerini karşılayamaz hale gelmiş iken davacı yanın bu talebinin hakkaniyetten uzak kaldığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ...Servis Aracı İşletmecileri Esnaf Odası vekili tarafından dava dilekçesine verilen cevap dilekçesinde özetle: Dava konusuna ilişkin olarak davacı tarafın dava dilekçesinde kararın iptaline ilişkin olarak ileri sürdüğü sebeplerin yeterli ve geçerli sebepler olmadığını, huzurdaki davanın haksız ve mesnetsiz olarak açıldığı ve bu sebeple davanın reddinin gerektiğini, müvekkili Odanın; 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 1. maddesinde de belirtildiği üzere “esnaf ve sanatkârlar ile bunların yanlarında çalışanların meslekî ve teknik ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak gelişmelerini ve meslekî eğitimlerini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak, meslek disiplini ve ahlâkını korumak” maksadı ile kurulmuş kamu kurumu niteliğinde meslek odası olduğunu, bu kapsamda Odanın ...ilinde servis aracı işletmeciliği yapan üyelerden oluştuğunu, bu sebeple üyelerinin çıkarlarını gözetmek ve menfaatlerini korumak amacıyla iş ve işlemlerde bulunmanın müvekkili odanın kuruluş amaçlarından olduğunu, gerekli yasal düzenlemeler ve şartlar yerine getirilerek usulüne uygun olarak düzenlenmiş tarifenin müvekkili Oda ve bağlı bulunan Birlik tarafından onaylanması akabinde tarifenin ve yönetim kurulu kararının mülki amirliğe sunulduğunu, Mülki amirlikçe tarifenin uygun bulunmaması sebebiyle komisyona yapılan itirazın; usulüne uygun olarak teşekkül etmiş komisyon tarafından değerlendirilerek oy çokluğu ile reddedildiğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
Birleşen dosya davalısı .... vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde özetle: Müvekkil Odanın tabi olduğu 5174 sayılı ... Kanunu'nun 12'nci maddesinin (ı) bendinde yer alan "ı) Gerektiğinde 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanununun 125 inci maddesinde sayılan mal ve hizmetlerin azamî fiyat tarifelerini, kendi üyeleri için, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliğe uygun olarak tespit etmek ve onaylamak." düzenlemesi gereğince kendi Oda üyeleri için servis azami fiyat tarifesini belirleme yetkisi bulunmadığını, müvekkil Oda Meclisinin almış olduğu 26.08.2021 tarihli ve... nolu okul ve personel servisleri azami fiyat tarifesi önceki yıla göre %14'lük orandaki artış ile belirlendiğini, ülkemizde yaşanan ciddi akaryakıt artışları sonucunda halihazırdaki tarifenin güncellenmesi gerektiğini, bu kapsamda müvekkil Oda Meclisinin 27.01.2022 tarihli ve 46 nolu kararı ile taşıma tarifesi, önceki tarifede %20 oranında bir artış ile belirlendiğini, bu tarifenin 03.02.2022 tarihinde...sayılı yazı ile davacıya gönderildiğini, davacı tarafın müvekkil Odaya, içerisinde tarih yer almayan ... sayılı yazı ile taşıma tarifesinin görüşülmesi için müvekkil Oda temsilcisini 10.02.2022 tarihinde Vali Yardımcısının makamına davet eden yazıyı gönderdiğini, bu görüşmede anlaşma sağlanamaması üzerine, davacı taraf müvekkil Odaya tarih içermeyen ... sayılı yazısı ile Yönetmeliğin 7'nci maddesi kapsamında 14.02.2022 tarihinde gerçekleştirilecek komisyon toplantısına davet yazısı gönderdiğini, ilgili yazının taraflarına 11.02.2022 tarihinde tebliğ olduğunu, 14.02.2022 tarihinde yapılan komisyon toplantısında müvekkil Odaca alınan tarife, oy çokluğu ile onaylandığını, yaşanan olağanüstü zamlar karşısında serbest ekonomiye vücut veren özel sektör fiyat politikasının belirlenmesinde "kamu yararı" düşüncesinin benimsenmesi düşünülemeyeceğini, meclis kararı tarihi itibariyle %100 dayanan ve günümüzde %200 e varan zam oranları karşısında tarifenin güncellenmeyerek Oda üyelerinin zarar etmesini beklemenin, kamu yararı düşüncesi ile bağdaştığının düşünülemeyeceğini beyan ederek davanın önce usulden aksi durumda esastan reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasını talep ederek davanın reddini savunmuştur.
H U K U K İ N İ T E L E N D İ R M E - G E R E K Ç E :
Dava ve birleşen dava, 5362 Sayülı Yasanın 62. Maddesi Gerekince Personel Servis-Okul Servis Fiyat Zammına İlişkin 17.01.2022 ve 14.02.2022 Tarihli Komisyon Kararlarına itiraz/ iptali istemine ilişkindir.
Deliller:
-...Servis Aracı İşletmecileri Esnaf Odasının 24.12.2021 tarih ve 2021/335 sayılı talebi ile "Personel Servis Fiyatları Azami Hadlerini Gösterir Ücret Tarifesi" ile "2021-2022 Eğitim ve Öğretim Yılı Okul Servis Fiyatları Azami Hadlerini Gösterir Ücret Tarifesinde yapılan değişikliğin ...Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğine sunulduğu,
- ...03.01.2022 karar tarihli ve 1/3 sayılı kararı ile onaylanarak servis ücretlerinin zamlı olarak belirlendiği,
-5362 sayılı ...Kanununun 62.maddesi gereği, 13.01.2022 tarihinde söz konusu tarifeler ile ilgili Komisyon Toplantısı yapıldığı,
-13.01.2022 tarihinde ...Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Yönetim Kurulu üyesi ile ...Vali Yardımcısı arasında, zamlı tarifelere... itirazına iliştin görüşmeler yapıldığı, ancak anlaşma sağlanamadığı,
- 17.01.2022 tarihinde ...üyesinin katılımı ile zamlı ücret tarifeleri ile ilgili Komisyon Toplantısı yapıldığı, 17.01.2022 tarihli Komisyon Toplantısında oy çokluğu ile yeni fiyat tarifelerinin onaylanmasına karar verildiği,
- Birleşen dava konusu ile ilgili; -.... sayılı talebi ile 10.02.2022 tarihinde .... temsilcisi ile yapılan görüşmede, .... sayılı (27.01.2022 karar tarihli ve 46 onay numaralı) "Personel Servis Aracı ve 2021-2022 Eğitim ve Öğretim Yılı Öğrenci Taşıtı Ücret Tarifesine yapılan zammın iptali ile ilgili anlaşma sağlanamadığı,
... sayılı yazısı kapsamında 14.02.2022 tarihinde .... Vekilinin katılımıyla "Personel Servis Aracı ve 2021-2021 yılı Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci Taşıtı azami hadlerini gösterir fiyat tarifesiyle yapılan zam hususunda Komisyon Toplantısı yapıldığı,
- 14.02.2022 tarihinde yapılan toplantıda ... tarafından yayınlanan zamlı Personel Servis Aracı ve 2021-2021 yılı Eğitim Öğretim yılı Öğrenci Taşıtı Ücret Tarifesi ile ilgili olarak ... itirazına ilişkin gerçekleştirilen Komisyon Toplantısı neticesinde itirazın oy çokluğu ile reddedildiği,
İlgili Mevzuat: 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun, Fiyat Tarifelerinin Tespit Şekli başlıklı 62. Maddesi; "Bu Kanuna tabi esnaf ve sanatkârlarca üretilen mal ve hizmetlerin fiyat tarifeleri, bağlı bulundukları odalarca hazırlanır ve odanın mensubu olduğu birlik yönetim kurulu tarafından fiyat tarifesinin sunulmasından sonra otuz gün içinde onaylanır veya reddedilir. Onaylanan fiyat tarifesi belediye, mülki amirlik ve ilgili odaya yedi gün içerisinde bildirilir ve bu andan itibaren yürürlüğe girer. Fiyat tarifeleri, uygulanacak azami hadleri gösterir.
Belediyeler veya o yerin en büyük mülki amiri tespit edilen bu tarifeleri uygun bulmadıkları takdirde esnaf teşekkülü ile anlaşmaya varamazlarsa onbeş gün içinde o yerin mülki amirinin ya da görevlendireceği yardımcısının başkanlığında, ....temsilcisinden teşekkül edecek bir komisyonda görüşülüp karar verilmesini isteyebilirler.
Komisyon kararları salt çoğunlukla alınır. Komisyon, tarifeleri uysun bulmadığı takdirde tarife yürürlükten kalkar.
Komisyon kararına karşı, ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren on gün içinde ticari davaları görmeye yetkili mahkeme nezdinde itirazda bulunabilirler. Bu mahkemenin kararı kesindir.” Hükümlerine haizdir.
Davacının Kanunda belirtilen ilgililerden olduğu ve yasal süre içinde davanın açıldığı görülmekle uyuşmalığın esastan incelenmesine geçilmiştir.
- Bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamında;
01/04/2022 tarihli bilirkişiler Talip Bilgili ve Fırat Kopar'dan aldırılan bilirkişi raporunda özetle; "2021-2022 Eğitim ve Öğretim Yılı Okul Servis Fiyatları Azami Hadlerini Gösterir Ücret Tarifesi"nin "Özel Hükümler" başlıklı kısmında "2021-2022 Eğitim ve Öğretim yılı çalışma takvimi MEB'in 06.07.2021 tarih ve 2021/14 sayılı genelgesiyle 182 iş günü olarak tespit edildiğinden tarifemizde 182 günlük fiili taşımanın bedeli olup yıllık olarak belirlenmiştir." şeklinde hükme yer verilmiş ise de, bahsi geçen hükmün Birlik tarafından verilmiş bir taahhüt olarak yorumlanıp yorumlanamayacağı değerlendirmesinin Mahkemeniz uhdesinde olduğu
Değişen piyasa koşullarına göre yıl içinde yeni bir fiyat tarifesi belirlenmesinin mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmeyeceğinin takdir edilmesi durumunda;
- 26.08.2021 tarihli 2021-2022 Yılı Servisçiler Azami Fiyat Tarifesinin, 27.01.2022 tarihli tarife ile ortalama % 20 oranında artırıldığı tespit edilmiş,
- Tarafımızdan yapılan maliyet hesaplamalarına göre, 26.08.2021 tarihli tarife cetvelinden sonra Benzine ortalama % 80,86, Motorine % 95,34, Asgari Ücrete % 50,51, Yeniden değerlemeye % 36,20 ve enflasyon olarak % 35,42 artış yaşandığı
- Servis taşımacılığının en büyük gider kalemi olan Akaryakıt fiyatlarının 26.08.2021 tarihli tarifeden sonra % 80,86 - % 95,34 oranında arttığı, (rapor yazımı esnasında -24.03.2022 tarihindeki- artışın % 154,22 - % 203, 44 oranında arttığı ) göz önüne alındığında, maliyetlerdeki artışa göre ortalama % 20 artış yapıldığı", rapor edilmiştir.
Dava ve birleşen dava, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 62. Maddesine göre ilgililer tarafından açılan itirazın iptali isteğine ilişkin olup, yasa ve yönetmeliklerin incelenmesinde bir yıl içinde bir kez fiyat belirlemesi yapılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, ülkenin yaşadığı enflasyonist ortamda akaryakıt fiyatlarının ve diğer girdilerin aşırı artması nedeniyle servis ücretlerinin arttırılması bu alanda faaliyet gösteren kişi ve kurumlar için yaşamsal içerikte olup kamu düzenine herhangi bir aykırılık teşkil etmemektedir. Yasa ve yönetmeliklere uygun olarak alınan Komisyon kararlarının iptaline ilişkin olarak açılan itiraz davalarında davacı davalarını ispatlayamadığından aşağıdaki şekilde davanın reddine ilişkin olarak karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- ASIL ve BİRLEŞEN DAVANIN REDDİNE,
2- Asıl ve birleşen dava yönünden davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
3-Asıl ve birleşen dava yönünden, davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin uhdesinde bırakılmasına,
4-Asıl ve birleşen dava yönünden, davanın niteliği gereği tarafların leh ya da aleyhine vekalet ücreti takdir edilmesine yer olmadığına,
5-HMK 333 maddesi gereğince yatırılan gider avansından kalanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
İlişkin, taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar kesin olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 29/04/2022
Katip ...
Hakim ...
"Bu Evrak 5070 Sayılı Kanun Hükümlerine Göre UYAP Sistemi Üzerinden Elektronik Olarak İmzalanmıştır."