T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/111 Esas - 2023/708
T. C.
A N K A R A
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR
ESAS NO: 2023/111
KARAR NO: 2023/708
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 11/03/2021
KARAR TARİHİ: 21/11/2023
G. KARAR YAZIM TARİHİ : 27/11/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 26.01.2012 ve 07.12.2020 tarihlerinde "RES Katkı Payı Anlaşması" imzalandığını, ...'dan Hasanoba RES projesi için lisans alındığını, bu lisans kapsamında davaya konu RES katkı payı tutarının davalı tarafından hesap edilerek davacıya gönderildiğini, müvekkili söz konusu bedele itiraz etmişse de, bu itirazın davalı tarafından kabul edilmediğini, sözleşmeye konu Hasanoba RES projesinin Ağustos 2019 tarihinde işletmeye alındığını, sözleşmenin 3. maddesi gereği ... tarafından düzenlenen 21.546.396,66-TL bedelli faturanın müvekkiline gönderildiğini, ancak davalının sözleşmeye aykırı davrandığını, söz konusu faturanın akabinde müvekkilinin sözleşmeye ve yönetmeliğe bağlı yaptırımlara uğramamak için 05.02.2021 tarihinde ödemeyi ihtirazi kayıtla davalıya yaptığını, fakat davalı tarafından yapılan işlemin hukuka uygun olmadığını, RES katkı payı tutarının toplam 8.895.038,03-TL (KDV dâhil) olarak tahsil etmesi gerekirken 21.546.396,66-TL (KDV dâhil) olarak tahsil edildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin, yönetmelik maddesine uygun olarak hazırlandığını ancak davaya konu fatura hesaplamasının düzenlemelere aykırı olarak yapıldığını, davalı tarafından hesaplamaya esas alınan teklif mektubunun bir bağlanma iradesi olmadığını, söz konusu mektupla taraflara sadece niyetlerini bildirdiklerini, niyetin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin ise, tamamen niyette bulunan kişinin iradesine ve başkaca ek faktörlere dayandığını, davalı tarafından hesaplamaya esas alındığı söylenen teklif mektubunun, sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olduğuna dair ne sözleşmede, ne de teklif mektubunda hiçbir şekilde atıf olmadığını, davalının teklif mektubundaki hususların geçerliliğini devam ettirmek istemesi halinde, bu düzenlemeleri sözleşmeye derç edebileceğini ancak etmediğini, bu hukuki durum içinde teklif mektubunun hiçbir hukuki etkisi/sonucu kalmadığını, sözleşme ve yönetmelikteki formülde TÜFE bedelinin başlangıç tarihinin, teklif yılından başlayacağına dair bir ifade yer almadığını, aksine sadece bir önceki yıl TÜFE oranın uygulanacağının açıkça yazıldığını, sözleşmeyi tamamen davalının tek taraflı olarak hazırladığını beyan ederek davalının 21.01.2021 tarihli TEE2021015800199numaralı 21.546.396,66-TL bedelli faturası kapsamında (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla) fazla ödenen 12.651.358,63-TL'nin ödeme tarihi olan 05.02.2021 tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı cevap dilekçesinde özetle; dava konusu uyuşmazlığın çözümünde idari yargı mercilerinin görevli olduğunu, ... tarafından projelerin lisanslandırma süreci başlatıldığını, davacı şirketin gerçekleştirilen yarışmalar sırasında sunduğu teklifleri doğrultusunda, dava konusu tesis için sisteme bağlantı hakkı kazandığını ve lisans alarak faaliyetlerine başladığını, taraflar arasında RES katkı payı bedelinin ödenmesini konu alan, "RES Katkı Payı Anlaşmaları" akdedildiğini, yarışmaya katılan ve kazanan şirketlerle imzalanan "RES Katkı Payı Anlaşması" gereğince; yönetmelik ve ekleri olan taahhütname, teklif mektubu formu ile anlaşma hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda RES katkı payı faturalarının hesaplandığını, şu halde tüm içeriği ile bir bütün olan yarışma yönetmeliği ve eklerinde yer alan söz konusu düzenlemelerde, yapılan yarışmalar sonucu kapasite kazanan RES'ler tarafından, tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere 20 yıl boyunca davalı ...'a ödeme yapılmasının ve ödenecek bedelin değer kaybına uğramaması adına da, verilen teklif bedelinin teklif yılından itibaren her yıl TÜFE oranında (kümülatif) güncellenerek arttırılmasının açıkça öngörüldüğünü, belirtilen düzenlemeler uyarınca, davalı tarafından (dava konusu fatura da dahil) RES katkı payı faturalarının, Yönetmeliğin 9. maddesi ile yönetmelik eki anlaşma ve teklif mektubu hükümleri birlikte dikkate alınarak hesaplandığını, tüm ilgili şirketlere aynı şekilde gönderildiğini, yönetmeliğin, taahhütname, teklif mektubu formu ve RES katkı payı anlaşmasından oluşan ekleri ile bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini, yönetmeliğin bütünlüğü içerisinde yer aldıkları ve aynı tarihte yayımlandıkları göz ardı edilerek, teklifin sunulmasından sonra, davanın taraflarınca farklı hükümler içeren bir sözleşme düzenlenmiş gibi değerlendirmeler yapılmasının kabulünün mümkün olmadığını, davacının diğer isteklilerle birlikte iştirak ettiği yarışmada, önceden bildiği şartlar altında oluşturduğu teklif üzerinden anlaşma imzalandığı dikkate alındığında, daha sonra bu teklifte yer alan hesaplama şekli ile bağlı olmadığının öne sürülmesinin dürüstlük kuralına uygun olmadığını ayrıca yarışma koşullarının (teklifin) da değiştirilmesi anlamına geldiğini ve sunulan teklifte değişiklik yapılamayacağı yönündeki yönetmelik hükmüne açıkça aykırı olduğunu, yine davacının teklifinde yer alan hesap şekli ile bağlı olmadığının kabulünün, diğer istekli firmalar bakımından haksız rekabet teşkil edeceğini ve yarışmanın sonucuna dahi etki edebileceğini, yönetmelik, teklif mektubu ve anlaşma hükümleri arasında çelişen değil, birbirini tamamlayıcı düzenlemeler yer aldığını, yönetmeliğe uygun şekilde yapılan hesaplama ile düzenlenen dava konusu RES katkı payı faturasında hukuka aykırılık bulunmadığını, yarışma süreci ve sonrasında yapılacak işlemlerin önceden belirlenmiş olması ve tüm katılımcılar için aynı genel usullerin uygulanmasının yarışmanın bir gereği olduğunu, aksi durumun katılımcılar için adil olmayan sonuçlar doğuracağını, davacı şirketin yarışma anında bildiği şartları kabul ederek teklif verdiğini ve bağlantı hakkı kazandığını, bunun dışında, davacının bilgisi bulunmayan bir hususun kendisine dayatılması gibi bir durumun söz konusu olmadığını, davanın kabulü anlamına gelmemekle birlikte, davacı tarafça talep edilen faiz türü, oranı ve faiz başlangıç tarihinin de yersiz ve dayanaksız olduğunu, davalının temerrüte düşürülmesi söz konusu olmadığından ödeme tarihinden itibaren faiz talep edilmesinin de hukuka aykırı olduğunu beyan ederek davanın yargı yolu ve hukuki yarar dava şartı noksanlığı yönünden usulden reddine, aksi halde ise haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esas yönünden reddine karar verilmesini talep ve cevap etmiştir.
DELİLLER , DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davacı tarafından davalıdan tahsili gereken RES katkı payının taraflar arasındaki sözleşme ve yasal düzenlemeye uygun hesaplanmadığının tespitiyle, fazladan tahsil edilen miktarın davalıdan istirdatı istemine ilişkindir.
Mahkememizce uyuşmazlığın çözümünde İdari Yargı Mahkemelerinin görevli olduğundan bahisle 06/10/2021 tarih ve 2021/152 Esas 2021/702 sayılı karar ile dava dilekçesinin yargı yolu nedeniyle reddine karar verilmiş , davacı vekilinin istinafı üzerine ... BAM 23. Hukuk Dairesinin 09/02/2023 tarihli ve 2023/236 Esas 2023/227 Karar sayılı ilamıyla , Adli Yargı Mahkemeleri ve bu kapsamda Mahkememizin görevli olduğundan bahisle, kararlarımız kaldırılarak işin esasının görülmesi için dosya Mahkememize geri çevrilmiştir.
Davalı vekilinin yargı yolu itirazını yenilemesi ve isteminin reddi sonrasında, davalı vekilinin Danıştay C.Savcılığına başvurusunun kabulü üzerine başvuru yapılan Uyuşmazlık Mahkemesince, Adli Yargı Mahkemelerinin ve bu kapsamda Mahkememizin davayı çözmede görevli olduğuna karar verildiği nazara alınarak, Mahkememizce yargılamalara devam edilmiştir.
TTK' nun 5/A maddesinde öngörülen zorunlu arabuluculuğa başvurulduğu ve anlaşmaya varılamadığına dair son tutanak sunulmuştur.
Davalı Kurumda,davaya konu davacı ile davalı arasında imzalanan RES Katkı Payı Anlaşmaları , ekleri Teklif mektubu ve Taahhütname , dava konusu fatura , ödemelere ilişkin bilgi ve belgeler ile ilgili tüm belge ve bilgiler celp edilmiştir.
Dava konusu res katkı faturası incelendiğinde; 2020 yılı ile ilgili olarak ... tarafından davacı şirkete 21.01.2021 gün ve TEE2021015800199 numarasıyla Res Katkı Payı açıklamalı olarak 18.259.658,19TL + KDV 3.286.738,47 TL olmak üzere toplam 21.546.396,66 TL tutarlı Fatura tanzim ettiği, e- fatura olduğu ve davacı şirket tarafından fatura bedelinin 21.546.396,66TL olarak, 05.02.2021 tarihinde Vakıflar Bankası üzerinde yatırdığı, ödeme dekontunda“Kovancı faturadaki RES katkı payı hesaplaması, miktarı, oranı ve diğer hususları mevzuat ve özel belgelere aykırılık nedeniyle kabul edilmeyip dava hakkımız saklı kalarak ihtirazi kayıtla ödenmektedir”, şeklinde şerh düşüldüğü görülmüştür.
22.09.2010 tarih ve 27707 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan “ Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin YARIŞMA YÖNETMELİĞİ 'nin 6. Maddesinde, "yarışmaya katılma
hakkı elde eden şirketlerin tekliflerini, Yönetmeliğin ekinde yer alan teklif mektubu formu
imzalanmak suretiyle ve kapalı zarf içerisinde verecekleri, zarflar teslim edildikten sonra
ise sunulan teklifte değişiklik yapılamayacağı",9. Maddesinde; "(1)Yarışmaya katılacak şirket, RES'te üretilen kWh başına kuruş olarak belirlenen RES
Katkı Payı tutarını, üretim tesisinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten
başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl
süreyle her yıl ...'a ödemeyi taahhüt eder. Bu Yönetmelikte yer alan usul ve esaslar
çerçevesinde belirlenen ve şirket tarafından ...'a ödenmesi taahhüt edilen
kilowatsaat (kWh) başına kuruş cinsinden RES Katkı Payının yıllık net elektrik enerjisi
üretimi ile çarpılması sonucu Toplam RES Katkı Payı tutarı belirlenir. Toplam RES Katkı
Payı tutarının hesaplanması için aşağıdaki formül uygulanır: Toplam RES Katkı Payı
Tutarı = kr*E*TÜFE, kr = Şirket tarafından ...'a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi
taahhüt edilen kuruş/kWh cinsinden RES Katkı Payı, E = Bir Önceki Yılda Gerçekleşen
Yıllık Net Elektrik Enerjisi Üretimi (kWh), TÜFE = Türkiye İstatistik Kurumu tarafından
Ocak ayında açıklanan bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi, (2)
RES'in yıllık net elektrik enerjisi üretimi üzerinden hesaplanan yıllık toplam RES Katkı
Payı tutarı, takip eden yılın 15 Ocak günü saat 17.00'a kadar ... tarafından ilgili
şirkete faturalanır ve o yılın 31 Ocak günü saat 17.00'a kadar gelir kaydedilmek üzere
şirket tarafından herhangi bir taksitlendirme yapılmaksızın ...'a ödenir. Hesap
edilen tutarın zamanında ödenmemesi hâlinde 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen
gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Davalı tarafından yapılan, RES kapasite tahsis yarışmalarına katılan davacı tarafından 06/09/2011tarihinde Hasanoba RES için sunulan ve imzalanan TEKLİF MEKTUBU
FORMUNDA ;" Hasanoba RES projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatsaat (kWh) başına 5,12 kuruş teklifimiz ile ...AŞ (...) tarafından yıllık net elektrik enerjisi üretimimizin çarpılmasıyla bulunacak toplam RES Katkı Payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar ... taraından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi (Tüfe) oranında güncelleştirilerek takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren 20 yıl süre boyunca ...’a ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz” şeklinde beyan
edildiği ,
davacının kendisinin belirlediği ve özgür iradesi ile hazırladığı bir metin olmadığı,
yarışmaya katılan isteklilerce farklı farklı şekillerde teklif hazırlanmasının söz konusu olmadığı , tüm isteklilerin bu matbu metin ile bağlı oldukları, sadece kWh başına katkı
payı ücretini belirlemekte serbest oldukları, yarışmanın sonucunun da kWh başına en
yüksek RES Katkı Payı teklif edene göre belirlendiği, anlaşılmıştır.
Çan Havza TM-2 154 (kWh) barası üzerinden sisteme bağlantı hakkı kazanan Hasanoba RES üretim tesisi için taraflar arasında 26.11.2011 tarihinde imzalana RES KATKI PAYI ANLAŞMASINDA; yönetmeliğin ekinde matbu olarak
ve yönetmelik hükümleri doğrultusunda düzenlendiği , sözleşmenin 3. maddesinde;"Şirketin bağlantı hakkı kazandığı RES projesinde üretilecek her bir (kWh) elektrik enerjisi üzerinden 5,12Kr/kWh olarak belirlenen yarışma sonucunda esas RES Katkı Payı tutarı aşağıdaki yöntem ile ... tarafından hesaplanacaktır ;Toplam RES Katkı Payı
Tutarı = kr*E*TÜFE, kr = Şirket tarafından ...'a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi
taahhüt edilen kuruş/kWh cinsinden RES Katkı Payı, E = Bir Önceki Yılda Gerçekleşen
Yıllık Net Elektrik Enerjisi Üretimi (kWh), TÜFE = Türkiye İstatistik Kurumu tarafından
Ocak ayında açıklanan bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi, şeklinde belirlenen formüldeki, "Kr " nin kwh başına taahhüt edilen kuruş ve Hasanoba RES projesi için
yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatsaat (kWh) başına kuruş olarak belirtilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalı tarafından düzenlene res katkı payı faturasında hesap edilen miktarın, taraflar arasında imzalanan Res Katkı Payı sözleşmesi ve eklerine aykırı düzenlenip düzenlenmediği , hesaplamada sadece yönetmelik ve sözleşme hükümlerinin mi? yoksa bunlar ile birlikte bunların eki olan teklif mektubu ve taahhütname hükümlerinin de uygulanmasının gerekip gerekmediği ? taraflar arasında imzalanan sözleşme , davacının teklif mektubu ve
22.09.2010 tarih ve 27707 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Rüzgar Enerjisine
Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma
Yönetmeliği hükümlerinde sözü edilen TÜFE çarpanının ne şekilde uygulanması gerektiği, bu kapsamda teklifin verildiği 2011 yılındaki teklif edilen "kr " değerinin , bu tarihten, fatura konusu üretim tarihine kadar, yıllık TÜFE oranında güncellenerek, bulunacak teklif değeri ile üretim değerinin çarpılarak hesaplanmasının gerekip gerekmediğine, ilişkindir.
Mahkememizce, elektirik yüksek mühendisi ve nitelikle hesaplama uzmanı bilirkişiden oluşturulan heyetten alınan 15.05.2023 tarihli raporda;"... davacı şirketin bağlantı hakkı kazandığı RES projesinde üretilecek her bir kWh elektrik enerjisi üzerinden 5,12Kr/ kWh belirlenen yarışma sonucuna esas RES katkı payı tutarının yönetmelik ve anlaşmada belirtilen yöntemle hesaplandığında 2020 yılına ait olmak üzere;Toplam RES Katkı Payı Tutarı=KrxExTÜFE Kr=Şirket tarafından ...’a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi taahhüt edilen kuruş E=Bir önceki yılda gerçekleşen yıllık net elektrik enerjisi üretimi (kWh) TÜFE=Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi Kr=5,12 Kr/kWh,E=128.472.810,00 kWh (2020 yılı net elektrik üretimi davacı tarafından beyan edilmiştir-... tarafından 2020 yılı net elektrik üretim miktarının farklı olduğuna dair bir açıklama dava dosyasında bulunmamaktadır.) TÜFE=yıllık %14,60 (TÜFE Katsayısı 1+%14,60= 1,1460 ) Toplam RES Katkı Payı Tutarı=5,12Krx128.472.810,00 kWhx(Tüfe 1,1460)= 7.538.167,83TL olduğu, %18 kdv’nin 1.356.870,20TL eklenmesiyle toplam tutarın 8.895.038,02TL olarak hesaplandığı, (Tüfe oranı https://data.tuik.gov.tr adresinden alınmıştır.) İş bu hesaplamaya göre davacı tarafından davalı TEİŞA'a (21.546.396,66TL-8.895.038,02TL=) 12.651.358, 63 TL fazladan ödeme yapıldığı, ödemenin yapıldığı 05.02.2021 tarihinden 11.03.2021 tarihine kadar işlemiş avans faiz tutarının ise; 34 gün için TCMB verilerine göre yıllık %16,75 avans faiz oranı üzerinden 197.395,86TL olduğu, sonucuna ulaşılmıştır. Davalı yan tarafından belirtilen teklif mektubundaki açıklamaya göre güncelleştirme yapılarak dava konusu e- fatura ile ilgili hesaplama yapıldığında ise; 06.09.2011 tarihli Teklif Mektubu Formu’nda RES projesinde üretilecek her bir (kWh) elektrik enerjisi üzerinden 5,12 Kr/kWh olarak belirlenen bedelin 2011 yılından 2021 yılına kadar TÜFE oranında artırılarak hesaplanmış olduğu, buna göre davacının teklif etmiş olduğu olduğu 5,12 Kr/kWh bedelin Yıllara göre TÜFE oranındaki artış aşağıdaki tabloda belirtildiği şekilde uygulandığında (Tüfe oranı https://data.tuik.gov.tr adresinden alınmıştır) ise; 2011 de teklif edilen 5,12 Kr/kWh tutar her yıl TÜFE oranında güncellendiğinde dava konusu fatura dönemi 2020 de 14,2128581059Kr/kWh olmaktadır. Davalı kurum bu güncellemeyi esas alarak hesaplama yapmıştır. Anlaşma ve yönetmelikte belirtilen aynı hesaplama yöntemiyle güncellenen tutar üzerinden yapılan hesaplamaya ise;Mal ve Hizmet bedeli = 128.472.810,00 kWh x 0,142128581059 TL/kWh= 18.259.658,19TL KDV %18 = 18.259.658,19TL x 0,18 =3.286.738,47TL Fatura bedeli 18.259.658,19TL+3.286.738,47TL=21.546.396,66TLolmaktadır. Davacı şirket tarafından bu tutar ödenmiş olduğundan istirdat edilecek bir tutar bulunmamaktadır. Davacı tarafça taraflar arasındaki sözleşme imzalanmadan önce sunulan 06.09.2011 tarihli teklif mektubunun tarafların özgür iradesiyle imzaladığı RES Katkı Payı Anlaşması ve Yönetmelik hükümleri gereği bağlayıcılığının bulunup bulunmadığını konusunda hukuki değerlendirme sayın Mahkemenize aittir." yönünde hesaplama ve tespit yapılmıştır.
Davacı vekili; bilirkişi raporunda da belirtildiği gibi teklifnamenin nazara alınamayacağı ve sözleşme hükmünün nazara alınarak yapılan hesaplamaya göre faturadan dolayı olarak kısmen borçlu olunmadığının tespiti yönünde karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili ise; davacı şirket tarafından, toplam RES
katkı payı tutarının, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar, Türkiye İstatistik
Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) oranında
güncelleştirilerek (kümülatif) davalı teşekkülüne ödeneceğini, çekincesiz şekilde kabul ve taahhüt ettiğini, davacı tarafından yarışma sırasında imzalanarak davalı teşekkülüne sunulan teklif mektubu, Yönetmelik 9. Maddesi ve taahhütname hükümleri nazara alınarak, faturaya itirazın ve talebin reddine karar verilmesi belirtmiştir.
TBK’nın 26.maddesinde;“Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.” hükmü ile bu özgürlüğün sınırını belirleye 27. Maddesin de; “Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür." hükümleri mevcuttur.
Yine Kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirleyen 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5.maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”hükmü, yine ihaleye ilişkin idari süreç sonunda imzalanacak sözleşmelerde, 4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirleyen 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 4.maddesinde; "sözleşmelerde ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez. Bu suretle, ihaleye katılacaklar yönünden şeffaf, öngörülebilir, güvenilir ve haksız rekabet doğurmayan bir ortam yaratılır." hükümleri düzenlenmiştir.
Bu yasal düzenlemeler ile taraflar arsındaki sözleşmeler incelendiğinde; sözleşmeler 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa tabi olup sözleşme özgürlüğünün istisnasını/ sınırı belirleyen hükümler oldukları ve bu hükümlerin nazara alınması gerektiği anlaşılmıştır.
Bu kapsamda, sözleşmelerin dayanağı olan yönetmeliğin 1. maddesinde,"amacın, rüzgâr enerjisine dayalı
üretim tesisi kurmak üzere yapılmış lisans başvurularından aynı bölge ve/veya aynı
trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda, sisteme bağlanacak
olanı / olanları belirlemek için yapılacak yarışmanın ve yarışma sonunda belirlenen
Rüzgâr Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesine ilişkin usul
ve esasların belirlenmesi olduğu, yine 6/2/d maddesinde; “ayrı bir kapalı zarf içerisinde şirketi temsil ve
ilzama yetkili kişiler tarafından imzalı ve kaşeli ekte yer alan teklif mektubu formunun” verileceği ve 6/3 maddesinde; “Zarflar teslim edildikten sonra teklifte değişiklik
yapılamayacağı”hususları düzenlenmiştir.
Teklif mektubu, yönetmeliğin 6.maddesine göre idare tarafından matbu olarak
hazırlanmakta olup yönetmeliğin de eki haline getirilmiştir. Bu teklif mektubunun ,
davacının kendisinin belirlediği ve özgür iradesi ile hazırladığı bir metin olmadığı,
yarışmaya katılan isteklilerce farklı farklı şekillerde teklif hazırlanmasının söz konusu olmadığı, tüm isteklilerin bu matbu metin ile bağlı olduklarını, sadece kWh başına katkı
payı ücretini belirlemekte serbest oldukları, yarışmanın sonucunun, kWh başına en
yüksek RES Katkı Payını teklif edene göre belirlendiği, anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yarışma sırasında sunmuş
olduğu bu teklifin tüm şartları ile birlikte davacı şirket için bağlayıcı olduğu, yine
yarışmaya katılan diğer isteklilerin de fiyat tekliflerini, teklif mektubundaki şartlar altında
verdikleri göz önüne alındığında, davacının teklifinde yer alan hesap şekli ile bağlı
olmadığının kabulünün, yarışama yönetmeliği ile ekindeki matbu hazırlanan teklif mektupları, taahhütleri ile sözleme hükümleri vede Kamu İhalelerinin özellikleri birlikte nazara alındığında, diğer istekli firmalar bakımından haksız rekabet teşkil edeceği de görülmektedir.
Tüm dosya kapsamı, dava , cevap, faturalar, yönetmelik, teklif mektubu ve Res Katkı Payı Anlaşması, yukarıda ki yasal düzenlemeler ile bilirkişi raporu hep birlikte değerlendirildiğinde; Yarışma Yönetmeliği ile buna uygun olarak yapılan yarışma / ihale neticesinde, davacı tarafından verilen teklif mektubu ile taahhütnameye göre boş kısmı doldurularak imzalan matbu olarak düzenlenmiş Res Katkı Payı Anlaşması birlikte nazara alındığında, teklif mektubu ve taahhütname ile sözleşmenin bir bütün oluşturduğu ve bunların res katkı payı hesabına ilişin hükümleri arasında çelişki bulunmadığı gibi, bulunsa dahi önceliğin sözleşme eki/temeli sayılan teklif mektubunda olacağı (HGK 18.02. 2021 tarih ve 2017/(13)3-655 E, 2021/101 K )kabul edilerek, teklif birim fiyatının verildiği 2011 yılından, ücrete esas yıla kadarki TÜFE oranları üzerinde birim fiyatın güncellenerek uygulanması gerektiği, bilirkişinin güncellenmiş birim fiyat üzerinde yaptığı hesaplamada davalının düzenlediği faturanın, sözleşme ve eklerine uygun düzenlendiği görülmüştür.
Yine davacının yarışmaya teklif mektubunda yazılı şekilde teklif ettiği miktar üzerinde katıldığı ve diğer rakiplerinden daha uygun fiyat verdiği için teklifi kabul edilerek sözleşmenin imzalandığı, ücret ödeme aşamasında ise, yarışma yönetmeliği ekindeki matbu olarak hazırlanmış sözleşme, teklif mektubu ve buna uygun yapılan hesaplamaya dayalı faturanın, sözleşme hükümü yerine, teklif mektubu nazara alınarak fazla miktarda res katkı payı hesabı yapıldığı gerekçesiyle itirazının 4721 Sayılı TMK' nun 2. maddesinde ifade edilen ve TTK' nun 1.maddesi atfıyla ticari davalarda da uygulama yeri bulan ," herkesin haklarının kullanırken ve borçların yerine getirirken dürüst davarması gerektiği" ilkesine aykırı olduğu da anlaşılmakla, davacının, faturaya itirazının ve bu kapsamda davasının reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Alınması gerekli 269,85-TL.harçtan başlangıçta peşin alınan 216.053,58-TL.harcın mahsubu ile bakiye 215.783,73- TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla geçerli AÜT gereğince hesap edilen 430.513,59-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına,
5-HMK 333 maddesi gereğince yatırılan gider avansından kalanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı oy çokluğu ile verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 21/11/2023
Başkan 35173
✍e-imzalıdır
Üye 31176
✍e-imzalıdır
Üye 37549
✍e-imzalıdır
Katip 270649
✍e-imzalıdır
(Muhalefet)
MUHALEFET ŞERHİ
Dava , Rüzgar Enerjisi Santrali Katkı Payı Anlaşması çerçevesinde düzenlenen faturadan dolayı fazladan yapılan ödemenin istirdadı istemine ilişkindir.
Davalı taraf davaya konu faturayı sözleşme öncesi verilen teklif mektubuna göre belirlemiştir. Davacı hesaplamanın sözleşmeye göre yapılması gerektiğini iddia ederek fazladan ödediği bedelin iadesini istemiştir.
İlgili Hukuk: Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Başvurulara İlişkin Yarışma Yönetmeliği'nin 9 ncu maddesi, teklif mektubu , sözleşme
Mahkememizde açılan istinaf üzerinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde karara bağlanan dosyalar ve Yargıtay da temyizen incelenen dosyalarda verilen kararlara göre sözleşme hükümlerinin uygulanacağı konusunda yargılama birliği oluşmuştur.
Teklif Mektubu: Teklif Mektubu, “RES projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kwWh başına 3,78 kuruş teklifimiz ile ... tarafından yıllık net elektrik enerjisi üretimimizin çarpılmasıyla bulunacak toplam RES katkı payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık TÜFE oranında güncelleştirerek takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar, tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...'a ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz." şeklindedir.
Yarışma Yönetmeliği: Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Başvurulara İlişkin Yarışma Yönetmeliği'nin 9. Maddesi ise, " Toplam RES Katkı payı tutarının hesaplanması için aşağıdaki formül uygulanır:
Toplam RES Katkı Payı Tutarı - kr*E*TÜFE
kr : Şirket tarafından ...'a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi taahhüt edilen krş
E - Bir Önceki Yılda Gerçekleşen Yıllık Net Elektrik Enerjisi Üretimi (kWh).
TÜFE - Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi.." düzenlemesini içermektedir.
Sözleşme: RES Katkı Payı Anlaşmasının 3. Maddesi de, “Şirketin bağlantı hakkı kazandığı RES projesinde üretilecek her bir kWh elektrik enerjisi üzerinden .......kr/kWh olarak belirlenen yarışma sonucuna esas RES Katkı Payı tutarı aşağıdaki yöntem ile ... tarafından hesaplanacaktır.
Toplam RES Katkı Payı Tutarı - kr*E*TÜFE
kr: Şirket tarafından ...'a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi taahhüt edilen krş
E : Bir Önceki Yılda Gerçekleşen Yıllık Net Elektrik Enerjisi Üretimi (kWh).
TÜFE : Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi.
(2) RES'in yıllık net elektrik enerjisi üretimi üzerinden hesaplanan yıllık toplam RES Katkı Payı tutarı, takip eden yılın 15 Ocak günü saat 17:00 'a kadar ... tarafından ilgili şirkete faturalanır ve o yılın 31 Ocak günü saat 17:00'a kadar gelir kaydedilmek üzere şirket tarafından herhangi bir taksitlendirme yapılmaksızın ...'a ödenir. “ şeklinde düzenlenmiştir.
Bu konuda ... BAM 23. H.D nin 2019/709 Esas ve 2023/804 Karar sayılı emsal ilamında,
''Davacının teklif mektubunu sunmasından sonra taraflar arasında 20.11.2011 ve 27.03.2015 tarihli iki ayrı RES Katkı Payı anlaşması imzalanmış olup sözleşmede RES katkı payının hesabı, teklif mektubundaki hesaplamadan farklı olarak düzenlenmiştir. Taraflarca imzalanan sözleşmede RES katkı payının hesap şekli ile ilgili formül, Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Başvurulara ilişkin Yarışma Yönetmeliğinin 9'uncu maddesine uygun şekilde kaleme alınmıştır. Davalı tarafça RES katkı payının hesabı ile ilgili teklif mektubundaki ibarelerin aynen sözleşmeye geçirilmesi mümkün iken farklı bir hesap şeklini içeren sözleşme imzalanmıştır. Her ikisi de tacir olan tarafların serbest iradeleriyle imzalamış oldukları anlaşma hükümleri ile bağlı oldukları açıktır. Taraflar arasındaki anlaşmada, davacının sunduğu teklif mektubuna sadece 3'üncü maddede, toplam RES Katkı Payı tutarının hesaplanması ile ilgili kr* E* TÜFE formülünde, kr değerinin açıklanması sırasında yer verilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşme hükmü açık olup, herhangi bir şekilde yoruma ihtiyaç göstermemektedir. Bu bakımdan davacının uyarlama ve hükümsüzlük talepleri kabul edilmemiştir. '' gerekçesi ile sözleşme hükümlerinin uygulanacağını kabul etmiş istinaf talebini reddetmiştir.
Yine konusu aynı olan ... Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 2021/1120 Esas ve 2023/680 Karar sayılı ilamında, Taraflar arasındaki birim fiyat hesaplanması hususundaki ihtilafta yarışmadaki teklif ve taahhüt değil sözleşme hükmünün uygulanması suretiyle muarazanın giderilmesine, 9.102.795,19 TL'nin 06/03/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davacının koşulları bulunmayan sözleşmenin uyarlanması talebinin reddine, '' karar vermiştir.' ... BAM 23. H.D nin 2021/2227 E., 2023/629 K. Ve 2022/373 E., 2023/621 K. Sayılı kararlarını temyizen inceleyen Yargıtay 6. Hukuk Dairesi de, 22.05.2023 tarihli 2023/2043 Esas ve 2023/1942 Karar sayılı ilamı ile Bölge Adliye mahkemesinin muarazanın sözleşme hükümlerinin uygulanacağı şeklinde giderilmesine , uyarlama talebinin reddine , sözleşmeye göre fazladan ödemenin istirdadına ilişkin verilen kararları onamış onama kararları kesinleşmiştir. Yargıtay (kapatılan ) 23. H.D de 2017/1552-2019/272 eE-K sayılı ilamında sözleşme hükümlerinin uygulanacağını belirtmiştir.
Dava değeri nedeniyle müstakil hakim olarak baktığım dava dosyalarında da BAM ve Yargıtay emsal kararlarını esas alarak her ikisi de tacir olan tarafların serbest iradeleriyle imzalamış oldukları anlaşma hükümleri ile bağlı oldukları, sözleşme hükmünin sarih olup, herhangi bir şekilde yoruma ihtiyaç gerektirmediği gerekçesiyle açılan davalarda istirdat taleplerini kabul ederek karar vermiş olduğumdan , RES katkı payı davalarında görüşümü değiştirecek yeni bir durum da olmadığından somut davada da sözleşme hükümlerinin uygulanacağını kabul ile 12.651.358,63TL üzerinden açılan davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum .