T.C. ... 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2019/435 Esas - 2024/258
T.C.
...
14. ASLİYE TİCARET
MAHKEMESİ "TÜRK MİLLETİ ADINA"
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2019/435 Esas
KARAR NO: 2024/258
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/11/2019
KARAR TARİHİ: 28/03/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 26/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) ve İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili ile davalı arasında akaryakıt bayilik sözleşmesi ve eki niteliğinde 5 yıllık bayilik protokolü ve cari hesap sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme ve protokoller uyarınca müvekkili lehine banka teminat mektubu düzenlendiğini, davalı şirketin asgari ürün alım konusunda taahhütte bulunmasına rağmen tonaj taahhüdünün oldukça gerisinde ürün alımı gerçekleştirdiğini, tarafların sözleşmelerinin sona ermesi üzerine bir ay süreli sözleşme yapma kararı aldıklarını, uzatılan bir aylık sözleşme döneminde ürün alım taahhüdü ihlalinden doğan toplam 412.886,37 USD cezai şart borcunun ödenmesinin ihtar edildiğini, müvekkili şirketin asgari ürün alım taahhüdünden kaynaklı cezai şart alacaklısı olduğundan 412.886,37 USD'lik ceza şart alacağının 2.020.000,00 TL'lik kısmının banka teminat mektubu tazmini ile tahsil edildiğini belerterek şimdilik 20.000,- USD tutarındaki bakiye ceza şart borcunun işleyecek devlet bankalarının yabancı para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl davada davacı vekili 15/02/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile 55.098,20 USD'nin tahsilini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davalı tarafın kötü niyetli ve haksız bir şekilde teminat mektuplarını nakde çevirdiğini, müvekkiline kesilen 412.886,37 USD bedelli faturanın iade edildiğini, davacı tarafından sözleşme süresi içerisinde müvekkili şirkete mal ve ürün verilmeden önce ceza koşulu ile hiçbir çekince bildirilmemesi ya da bu hususta müvekkiline noterden herhangi bir ihtarname gönderilmemiş olması nedeniyle cezai şart talebinin kabulünün mümkün olmadığını, LPG satın alınması ile de ceza şart talep edilmiş olmasına rağmen müvekkili şirketin istasyonunda LPG satışı yapılmadığından bu talebin anlamlandırılamadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
BİRLEŞEN ... 10. ATM'NİN 2019/623 ESAS SAYILI DAVASINDA;
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, taraflar arasında yapılan bayilik sözleşmesi gereğince müvekkili tarafından davalı şirket lehine toplam da 2.020.000,00 TL bedelli 7 adet teminat mektubu verildiğini, bu teminat mektuplarının nakde çevrildiğinden müvekkilinin çok ciddi zararlarının oluştuğunu, talep edilen cezai şartın çok fahiş olduğunu, müvekkilinin davalı firmaya aldığı ürünler sebebiyle borcunun da bulunmadığını belirterek davalı şirkete borçlu olmadığının tespitini ve davalı şirket tarafından nakde çevrilen teminat mektupları sebebiyle ödenen 2.020.000,00 TL'nin ödeme günüden itibaren işletilecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalı şirketten tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin ceza şart alacağı bulunduğunu, sözleşmede kararlaştırılan tonaj taahhütlerinin 5 yılda tamamlanması kararlaştırılan akaryakıt alımlarına ait olduğunu, cezai şartların muaccel olması ile ilgili alacak kalemlerine teminat olarak alınan banka teminat mektuplarının haklı nedenle ve sözleşmeye dayanarak hukuka uygun olarak tazmin edildiğini, halen alacaklarının tamamının tahsil edilmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Asıl Dava; akaryakıt bayilik sözleşmesinin ihlali nedeniyle bakiye cezai şart bedelinin tahsili, Birleşen Dava; haksız olarak nakde çevrildiği iddia edilen teminat mektubu bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.
Mahkememizin 2019/435 Esas sayılı davası tek hakimli olarak görülmekte iken birleşen dava değeri itibariyle heyete tevdi edilmiştir.
İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazılan talimat sonucu, düzenlenen 25/11/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacının 2019 yşılına ait ticari defterlerinin incelendiği, kendi lehine delil olma özelliğine sahip olduğu, dava konusu fatura ve teminat mektuplarının kayıtlı bulunduğu, davacı tarafından davalıya sözleşme kapsamında kesmiş olduğu 30/07/2019 tarihli ve 2.327.567,33 TL bedeli cezai şart faturasının yevmiye defterine kayıt edildiği, davalının aynı tarihte faturayı iade ettiği, davacının cezai şart faturasını ihtilaflı kayıt olarak yevmiye defterine kaydettiği, taraflar arasındaki 15/05/2014 tarihli sözleşme kapsamında davalı tarafından davacıya verilen 7 adet toplam da 2.020.000,00 TL'lik teminat mektuplarının 29/07/2019 tarihinde davacı tarafından nakde çevrildiği ve bu durumun da yevmiye numarasıyla kayda alındığı belirtilmiştir.
Taraf vekillerinin beyan ve itirazları üzerine İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazılan ek talimat sonucu akaryakıt piyasasından anlayan bilirkişi ile birlikte düzenlenen 20/05/2022 tarihli ek raporda özetle; davacı ile davalı taraf arasında ürün bedeli kapsamında bir alacak verecek hususunun söz konusu olmadığı, sözleşme ve ek protokol mucibinde salt beyaz ürün alım eksikliği nedeniyle davalı bayinin, davacı tarafa ceza şart uygulamasının anlaşılabilir bir durum olduğu, ancak yukarıda açıklandığı gibi protokol metninde yer alan ceza şart uygulaması ile bayi satışını destekleme primi birlikte yorumlandığında davacı tarafın eksik satış kaynaklı ceza şart talebinin üst sınırının 1.400.000,00 TL olabileceği, kök rapordaki kanaatin aynen korunduğu açıklanmıştır.
Mahkememizce görevlendirilen bilirkişiler tarafından düzenlenen 27/11/2023 tarihli raporda özetle; asıl dava kapsamında yapılan incelemede; gerek 5 yıl süreli 15/05/2014 tarihli bayilik sözleşmesinin, gerekse de 1 ay süreli 15/05/2019 tarihli bayilik sözleşmesinin sürenin sona ermesi nedeniyle kendiliğinden sona erdiği, aynı tarihli bayilik sözleşmesinin eki olan 15/05/2014 tarihli protokolün 8. Maddesinde bayinin protokol süresince (5 yıllık) 16.000 m3 beyaz ürünü almayı taahhüt ettiği, ancak toplam 10.184,70 m3 alım yaptığı, TP tarafından eksik ürün alındığı, gerekçesiyle eksik ürün alınması yahut cezai şartın ödenmesi istemli ilk ihtarnamenin ise 29/03/2019 tarihli olduğu, eksik alınan her m3 için 71 USD ceza şartın kararlaştırıldığı, davalının bayilik sözleşmesi kapsamında toplam 10.184,70 m3 ürün aldığı, 5 yıllık sürenin bir bütün kabul edilerek ceza şartın aynen talep edilebileceğinin kabul edilmesi halinde davacının bakiye 55.098,20 USD ceza şart alacağının söz konusu olacağı, davacının daha önceki yıllarda ihtarnamesinin bulunmaması nedeniyle sadece son yıl için eksik alınan ürün için ceza şart talep edilebileceğinin kabul edilmesi halinde ise teminat mektuplarını nakde çevirmiş olması nedeniyle 234.627,24 USD fazla tahsilat yapmış olacağı, birleşen dava kapsamında yapılan incelemede; davalı tarafından cezai şart alacağının 2.020.000,00 TL'lik teminat mektuplarının 29/07/2019 tarihinde nakde çevrilmiş olduğu, sözleşmenin bir bütün kabul edilerek aynen talep edilebileceğinin kabul edilmesi halinde davacı bayinin bir alacağının söz konusu olmayacağı, aksine 55.098,20 USD bakiye cezai şart borcunun söz konusu olacağı, davacının daha önceki yıllarda ihtarnamesinin bulunmaması nedeniyle sadece son yıl için eksik alınan ürün için eksik alınan ürün için ceza şart talep edilebileceğinin kabul edilmesi halinde ise teminat mektuplarının nakde çevrilmesi nedeniyle 1.324.658,48 TL alacağının söz konusu olacağı belirtilmiştir.
Tarafların delilleri ve dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde; sözleşme ve protokol kapsamında 5 yıllık sürede 16.000 m3 beyaz ürün alımının kararlaştırıldığı, buna göre yıllık 3.200 m3 beyaz ürün alınması gerektiği, TP'nin eksik ürün nedeniyle ilk uyarısını 29/03/2019 tarihli ihtarname ile yaptığı, buna göre ilk 4 yıl için ceza talep edemeyeceği, son yılda eksik ürün miktarı 1.734,66 m3, beher m3 cezası 71,00 USD olduğundan toplam 123.160,86 USD ceza şart alacağı bulunduğu, 29/07/20219 tarihin de nakde çevirdiği kesin teminat mektupları bedeli 2.020.000,00 TL'nin bu tarihteki karşılığı olan 357.788,10 USD'den, hesaplanan cezai şart bedeli 123.160,86 USD tenzil edildiğinde, TP'nin 234.427,24 USD (1.324.658,48 TL) fazla tahsilat yaptığı anlaşıldığından asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1- Mahkememizin 2019/435 Esas sayılı davasında;
Davanın REDDİNE,
492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca 1.948,04 TL peşin harçtan, alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının mahsubu ile fazla yatırılan 1.520,44 TL harç ile 18.421,03 TL ıslah harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettiren davalı yararına AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 49.137,89 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
2- Birleşen ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/623 Esas sayılı davasında;
Davanın KISMEN KABULÜ ile;
1.324.658,48 TL'nin 29/07/2019 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
Fazla talebin REDDİNE,
492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 90.487,42 TL karar ve ilam harcından 34.496,55 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 55.990,87 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettiren davacı yararına AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 175.712,43 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
Kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettiren davalı yararına AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 103.347,81 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
Davacı tarafından yapılan 44,40 TL başvurma harcı, 690,00 TL posta - tebligat gideri olmak üzere toplam 734,40 TL yargılama giderinden kabul ve reddedilen oranlar dikkate alınarak hesaplanan 481,60 TL ile ve dava açılırken yatırılan 34.496,55 TL peşin harç olmak üzere toplam 34.978,15 TL.'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul ve reddedilen oranlar dikkate alınarak 865,62 TL'sinin davalıdan, 454,38 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, oranlama
Davalı tarafından yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, asıl davada davacı, birleşen davada davalı vekili Av. Yağmur YÜRÜKOĞLU ile asıl davada davalı, birleşen davada davacı vekili Av. Gizem Sinem GÜL'ün yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren İKİ HAFTA içerisinde ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ'ne İSTİNAF BAŞVURU YOLU açık olmak üzere, oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 28/03/2024