T.C. ... 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2022/697 Esas - 2023/789 Karar
T.C.
...TÜRK MİLLETİ ADINA
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/697
KARAR NO: 2023/789
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: 07/11/2022
KARAR TARİHİ: 19/12/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 25/12/2023
Mahkememize açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
Davacı vekili ayrıntısı dava dilekçesinde yazılı olduğu üzere, taraflar arasında değişen dönemlere ilişkin hizmet sözleşmelerinin imzalandığını, dava dışı ...'ün imzalanan hizmet sözleşmeleri kapsamında yüklenici işçisi olarak çalışmakta iken iş sözleşmesinin sonlandırıldığını, davacı tarafından dava dışı işçiye hesaplanan kıdem tazminatı alacağının ödendiğini, hizmet alım sözleşmeleri ve eki şartnameler uyarınca yapılan işçilik alacaklarına ilişkin ödemelerden yüklenicilerin sorumluluklarının bulunduğunu belirterek 131.549,34 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumlulukları oranında davalılardan alınarak davacıya verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılara usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve duruşma günü tebliğ edilmek suretiyle taraf teşkili sağlanmış, davalılar tarafından davaya karşı herhangi bir beyanda bulunulmadığı anlaşılmıştır.
Dava, taraflar arasında imzalanan hizmet sözleşmesi kapsamında iş sözleşmesi sona eren dava dışı işçiye yapılan işçilik alacağına ilişkin ödemenin sorumlulukları oranında davalılardan alınmasına yönelik alacak davasıdır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler, davacı tarafından dava dışı işçiye işçilik alacakları nedeniyle yapılan ödemeye ilişkin bilgi ve belgeler dosyaya sunulmuştur.
Dava dışı işçiye ait iş yeri unvan listesini gösterir hizmet dökümü dosya arasına alınmıştır.
Hizmet alım sözleşmeleri, idare tarafından ihale yoluyla yapılan ilanda belirtilen işlerin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yüklenici tarafından yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Sözleşme kapsamında yüklenicinin edimi kendi işçisi ile hizmetin yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçileri tarafından yerine getirilecektir. Sözleşme kapsamında çalıştırılacak işçiler ile yüklenici arasında iş sözleşmeleri imzalanmaktadır. Çalıştırılan işçiye ait sosyal güvenlik kurumu kayıtları ile de işçilerin iş sözleşmelerini yüklenici ile imzaladıkları anlaşılmaktadır. Hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde işverenin yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu bulunmamaktadır.
4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesi hükmüne göre işveren idare ile yükleniciler arasında imzalanan hizmet sözleşmeleri kapsamında aralarında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmakla çalıştırılan işçiye karşı işçilik alacakları nedeniyle işveren ve yüklenici birlikte sorumlu bulunmaktadır. Bu sorumlulukları çalıştırılan işçiye karşı olan sorumluluklarıdır. Ancak, kendi aralarında oluşacak uyuşmazlıklarda ise Türk Borçlar Kanunu hükümleri ile sözleşme ve eki şartname hükümlerinin uygulanması ve asıl işveren (idare) ile alt işveren (yüklenici) arasında oluşan uyuşmazlıkların bu şekilde çözülmesi gerekecektir. Sözleşme kapsamında çalıştırılan işçiye yapılacak ödemelerden sorumluluğun tamamen taraflardan birine ait olacağına ilişkin hüküm bulunması halinde ise yapılan ödemelerden sözleşme kapsamında sorumluluğu belirlenen taraf yükümlü olacaktır.
Sözleşmeler kapsamında çalıştırılan işçilere işçilik alacakları yapılan ödemeler iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden yapılmakta olduğundan işveren tarafından yapılan ödemelerin iadesine ilişkin açılan davalarda da iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle iadeye konu olabilecek alacak yada tazminat miktarının belirlenmesi gerekmektedir.
İdare tarafından bir işin görülmesine ilişkin olarak yapılan hizmet alımlarına ilişkin sözleşmeler devamlı olarak belli bir yüklenici ile imzalanabileceği gibi dönemlere göre değişen yükleniciler ile de imzalanabilecek ve yerine getirilebilecektir. Değişen dönemlerde farklı yükleniciler ile hizmetin yürütüldüğü durumlarda iş sözleşmesi sonlanan işçiye yapılan kıdem tazminatı ödemesinden işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler, ihbar tazminatı ödemesi ile yıllık izin ücreti ödemesinden son yüklenici, ücret alacağı ödemesi, hafta tatili ücreti ödemesi, fazla mesai ücreti ödemesi, ulusal bayram ve genel tatil günleri ödemesi ve sair adlar altında yapılan ödemelerden ise işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak yükleniciler sorumlu olacaklardır.
İşveren işçilik alacakları nedeniyle yapmış olduğu ödemeleri ve ferilerini, sözleşmelerde ödemelerden işverenin sorumlu olacağına dair bir hüküm bulunmaması halinde işçiyi çalıştıran yüklenicilerden sözleşme hükümlerine uygun olarak talep edebilecektir. Hizmet alım sözleşmeleri kapsamında işveren tarafından yapılan ödemelerin iadesine ilişkin açılan alacak yada tazminat davalarında yükleniciler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı gibi borçtan işverene karşı müteselsilen sorumlu olmalarını gerektiren bir kanun yada mevzuat hükmü de yoktur. Bu kapsamda ise yapılacak yargılama sonucunda yüklenicilerin sorumlu olduklarının kabul edilmesi halinde her bir yüklenici açısından ayrı ayrı sorumluluklarını belirtir şekilde hüküm kurulması gerekmektedir.
Taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin belirlenmesi, 07/03/2005-31/12/2008 tarihleri arasında davalı ... ORGANİZASYON ve Halkla İlişkiler Özel Güvenlik Hizmetleri Turizm Nakliyat İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile, 04/01/2010-29/01/2010 tarihleri arasında davalı ... GRUP Bina ve Tesis Yönetimi Özel Eğitim ve Danışmanlık Limited Şirketi ile, 03/02/2010-28/02/2010 tarihleri arasında davalı ... TEMİZLİK Maddeleri Kimya ve Sosyal Hizmetler Gıda Turizm İnşaat Malzemeleri Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile, 01/03/2010-31/12/2011 tarihleri arasında davalı ... GRUP Lojistik Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile, 01/01/2012-31/12/2013 tarihleri arasında davalı ... GRUP Temizlik ve Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile, 01/01/2014-31/12/2018 tarihleri arasında davalı ... HİZMETLER Turizm Dağıtım Organizasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile, 01/03/2019-31/12/2020 tarihleri arasında davalı ...GRUP Taahhüt Anonim Şirketi ile davacı arasında hizmet alımına ilişkin sözleşmeler imzaladığı anlaşılmıştır.
Dava dışı işçinin kıdem tazminatının hesaplanması, dava dışı işçinin 05/07/2005-01/04/2022 tarihleri arasında 16 yıl, 8 ay, 27 gün iş sözleşmeleri karşılığında çalışmasının bulunduğu, kıdem tazminatına esas olarak son aylık brüt gelirinin 8.594,91 TL ve bu hali ile ödenmesi gereken kıdem tazminatı miktarının [(16 yıl * 8.594,91)+(8 ay * 8.594,91/12)+(27 gün * 8.594,91/365)] 143.884,29 TL, kıdem tazminatından alınması gereken damga vergisi miktarının 1.092,08 TL ve dava dışı işçiye net olarak ödenmesi gereken kıdem tazminatı miktarının ise 142.792,21 TL olduğu anlaşılmıştır.
Davacı tarafından yapılan ödemenin tespiti, davacı tarafından dava dışı işçinin iş sözleşmesinin sonlanması üzerine yapılan hesaplama sonucunda tespit edilen miktarlar dikkate alınmak suretiyle 09/06/2022 tarihinde 142.576,22 TL, ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
Dava dışı işçiye yapılan kıdem tazminatı ödemesi yönünden mahkememizce yapılan değerlendirme sonucunda, dava dışı işçinin işe başlama tarihinin 05/07/2005, iş sonlanma tarihinin 01/04/2021 ve toplam çalışma süresinin 5743 gün olduğu, kıdem tazminatı ve ferilerine ilişkin sorumluluk miktarının ise 142.576,22 TL olduğu, davalı ... ORGANİZASYON ve Halkla İlişkiler Özel Güvenlik Hizmetleri Turizm Nakliyat İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinin 05/07/2005-31/12/2009 tarihleri arasındaki 1641 gün nedeniyle (142.576,22 TL*1641/5743) 40.739,61 TL ödemeden, davalı ... GRUP Bina ve Tesis Yönetimi Özel Eğitim ve Danışmanlık Limited Şirketinin 04/01/2010-29/01/2010 tarihleri arasındaki 26 gün nedeniyle (142.576,22 TL*26/5743) 645,48 TL ödemeden, davalı ... TEMİZLİK Maddeleri Kimya ve Sosyal Hizmetler Gıda Turizm İnşaat Malzemeleri Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketinin 03/02/2010-28/02/2010 tarihleri arasındaki 26 gün nedeniyle (142.576,22 TL*26/5743) 645,48 TL ödemeden, davalı ... GRUP Lojistik Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin 01/03/2010-31/12/2011 tarihleri arasındaki 671 gün nedeniyle (142.576,22 TL*671/5743) 16.658,30 TL ödemeden, davalı ... GRUP Temizlik ve Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin 01/01/2012-31/12/2013 tarihleri arasındaki 731 gün nedeniyle (142.576,22 TL*731/5743) 18.147,87 TL ödemeden, davalı ... HİZMETLER Turizm Dağıtım Organizasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin 01/01/2014-31/12/2018 tarihleri arasındaki 1826 gün nedeniyle (142.576,22 TL*1826/5743) 45.332,44 TL ödemeden, dava dışı ... Lojistik Anonim Şirketinin 01/01/2019-28/02/2019 tarihleri arasındaki 59 gün nedeniyle (142.576,22 TL*59/5743) 1.464,74 TL ödemeden, davalı ...GRUP Taahhüt Anonim Şirketinin 01/03/2019-31/12/2020 tarihleri arasındaki 672 gün nedeniyle (142.576,22 TL*672/5743) 16.683,13 TL ödemeden, dava dışı ... Lojistik Anonim Şirketinin 01/01/2021-01/04/2021 tarihleri arasındaki 91 gün nedeniyle (142.576,22 TL*91/5743) 2.259,17 TL ödemeden sorumluluklarının bulunduğu anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan değerlendirme neticesinde, taraflar arasında değişen dönemlere yönelik olarak hizmet alımına ilişkin sözleşmelerin imzalandığı, dava dışı işçinin iş sözleşmesi karşılığında hizmet sözleşmesini yüklenici olarak imzalayan davalılar yanında çalıştığı ve iş sözleşmesinin işçilik alacaklarına hak kazanacak şekilde sona erdiği, davacı tarafından dava dışı işçiye kıdem tazminatı ödemesinin yapıldığı, dosya kapsamına sunulan bilirkişi raporunda yer alan maddi hatalar dikkate alınarak dava dışı işçinin kıdem tazminatının mahkememizce yukarıda belirtilen miktar olarak hesaplandığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin tip sözleşmeler olduğu, sözleşmelerin ve eki şartnamelerin yüklenicinin sorumluluğunu belirleyen maddeleri uyarınca sözleşmeler kapsamında çalışan işçilerin her türlü özlük ve işçilik alacaklarından yüklenici konumunda bulunan davalıların sorumlu olduğu, 4857 sayılı İş Kanununun 112/1-a maddesi ile sözleşme hükümleri birlikte değerlendirildiğinde işveren tarafından dava dışı işçiye yapılan işçilik alacaklarına ilişkin ödemeyi yüklenicilerden talep etme hakkının bulunduğu, sözleşme kapsamında sorumluluğun kime ait olacağına dair hüküm bulunması nedeniyle Türk Borçlar Kanununda yer alan birlikte sorumluluk hükümlerinin uygulanamayacağı, bilirkişi raporunda yapılan tespitlerde yer alan maddi hatalar giderilmek suretiyle mahkememizce yapılan hesaplama sonucunda davacının davalılardan talep edilebileceği miktarın yukarıda hesaplandığı şekilde olduğu, bilirkişi raporunun hesaplama kısmında yer alan maddi hataların düzeltilmesi sonucunda tespit edilen ve yukarıda açıklanan miktarlar dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği anlaşıldığından davanın kabulü ile davacı tarafından yapılan ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumluluk miktarları dikkate alınarak davalılardan alınarak davacıya verilmesine, davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaması nedeniyle her bir davalıya karşı açılan dava ayrı bir dava gibi değerlendirilmek suretiyle yargılama giderleri, harç ve vekalet ücretinden sorumluluğun belirlenmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M; gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1) Davanın KABULÜ ile toplam 131.549,34 TL alacağın,
(i) 38.587,18 TL'sinin davalı ... ORGANİZASYON ve Halkla İlişkiler Özel Güvenlik Hizmetleri Turizm Nakliyat İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinden,
(ii) 611,75 TL'sinin davalı ... GRUP Bina ve Tesis Yönetimi Özel Eğitim ve Danışmanlık Limited Şirketinden,
(iii) 611,75 TL'sinin davalı ... TEMİZLİK Maddeleri Kimya ve Sosyal Hizmetler Gıda Turizm İnşaat Malzemeleri Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketinden,
(iv) 15.787,80 TL'sinin davalı ... GRUP Lojistik Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden,
(v) 17.176,00 TL'sinin davalı ... GRUP Temizlik ve Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden,
(vi) 42.963,53 TL'sinin davalı ... HİZMETLER Turizm Dağıtım Organizasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden,
(viii) 15.811,33 TL'sinin davalı ...GRUP Taahhüt Anonim Şirketinden,
Ödeme tarihi olan 09/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek AVANS FAİZİ ile birlikte AYRI AYRI ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 8.986,14 TL karar ve ilam harcından, dava açılışında alınan 2.246,54 TL peşin harcın düşülmesi ile alınması gereken 6.739,60 TL bakiye karar ve ilam harcının,
(i) 1.976,92 TL'sinin davalı ... ORGANİZASYON ve Halkla İlişkiler Özel Güvenlik Hizmetleri Turizm Nakliyat İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinden,
(ii) 31,34 TL'sinin davalı ... GRUP Bina ve Tesis Yönetimi Özel Eğitim ve Danışmanlık Limited Şirketinden,
(iii) 31,34 TL'sinin davalı ... TEMİZLİK Maddeleri Kimya ve Sosyal Hizmetler Gıda Turizm İnşaat Malzemeleri Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketinden,
(iv) 808,85 TL'sinin davalı ... GRUP Lojistik Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden,
(v) 879,97 TL'sinin davalı ... GRUP Temizlik ve Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden,
(vi) 2.201,13 TL'sinin davalı ... HİZMETLER Turizm Dağıtım Organizasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden,
(viii) 810,05 TL'sinin davalı ...GRUP Taahhüt Anonim Şirketinden,
AYRI AYRI ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,
3) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin,
(i) 938,65 TL'sinin davalı ... ORGANİZASYON ve Halkla İlişkiler Özel Güvenlik Hizmetleri Turizm Nakliyat İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinden,
(ii) 14,88 TL'sinin davalı ... GRUP Bina ve Tesis Yönetimi Özel Eğitim ve Danışmanlık Limited Şirketinden,
(iii) 14,88 TL'sinin davalı ... TEMİZLİK Maddeleri Kimya ve Sosyal Hizmetler Gıda Turizm İnşaat Malzemeleri Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketinden,
(iv) 384,05 TL'sinin davalı ... GRUP Lojistik Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden,
(v) 417,81 TL'sinin davalı ... GRUP Temizlik ve Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden,
(vi) 1.045,11 TL'sinin davalı ... HİZMETLER Turizm Dağıtım Organizasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden,
(viii) 384,62 TL'sinin davalı ...GRUP Taahhüt Anonim Şirketinden,
AYRI AYRI ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,
3) Davacı tarafından yargılama sırasında yapılan 80,70 TL başvurma harcı, 1.674,00 TL tebligat gideri, 2.500,00 TL bilirkişi ücreti, 7,50 TL posta gideri, 2.246,54 TL peşin harç, olmak üzere toplam 6.508,74 TL yargılama giderinin,
(i) 1.909,20 TL'sinin davalı ... ORGANİZASYON ve Halkla İlişkiler Özel Güvenlik Hizmetleri Turizm Nakliyat İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinden,
(ii) 30,27 TL'sinin davalı ... GRUP Bina ve Tesis Yönetimi Özel Eğitim ve Danışmanlık Limited Şirketinden,
(iii) 30,27 TL'sinin davalı ... TEMİZLİK Maddeleri Kimya ve Sosyal Hizmetler Gıda Turizm İnşaat Malzemeleri Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketinden,
(iv) 781,14 TL'sinin davalı ... GRUP Lojistik Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden,
(v) 849,83 TL'sinin davalı ... GRUP Temizlik ve Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden,
(vi) 2.125,73 TL'sinin davalı ... HİZMETLER Turizm Dağıtım Organizasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden,
(viii) 782,31 TL'sinin davalı ...GRUP Taahhüt Anonim Şirketinden,
AYRI AYRI ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
4) Davacının yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından her bir davalı yönünden kabul edilen miktar dikkate alınmak ve her bir davalı yönünden açılan dava ayrı dava olarak kabul edilmek suretiyle hesaplanan ve takdir edilen,
(i) 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ... ORGANİZASYON ve Halkla İlişkiler Özel Güvenlik Hizmetleri Turizm Nakliyat İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinden,
(ii) 611,75 TL vekalet ücretinin davalı ... GRUP Bina ve Tesis Yönetimi Özel Eğitim ve Danışmanlık Limited Şirketinden,
(iii) 611,75 TL vekalet ücretinin davalı ... TEMİZLİK Maddeleri Kimya ve Sosyal Hizmetler Gıda Turizm İnşaat Malzemeleri Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketinden,
(iv) 15.787,80 TL vekalet ücretinin davalı ... GRUP Lojistik Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden,
(v) 17.176,00 TL vekalet ücretinin davalı ... GRUP Temizlik ve Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketinden,
(vi) 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ... HİZMETLER Turizm Dağıtım Organizasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden,
(viii) 15.811,33 TL vekalet ücretinin davalı ...GRUP Taahhüt Anonim Şirketinden,
AYRI AYRI ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
5) Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak YATIRANLARA İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin YÜZÜNE KARŞI, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.
19/12/2023
e - imzalıdıre - imzalıdır
Bu gerekçeli karar güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.