T.C. ... 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2022/789 Esas - 2023/819 Karar
T.C.
...TÜRK MİLLETİ ADINA
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/789
KARAR NO: 2023/819
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan - Rücu)
DAVA TARİHİ: 12/12/2022
KARAR TARİHİ: 26/12/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 02/01/2024
Mahkememize açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
Davacı vekili ayrıntısı dava dilekçesinde yazılı olduğu üzere, taraflar arasında hizmet alımına ilişkin sözleşmeler imzalandığını, dava dışı ...tarafından işçilik alacakları yönünden açılan dava sonucunda verilen karar gereğince davacı tarafından icra dosyasına 54.108,46 TL ve stopaj kesintisi olarak ise 1.195,92 TL ödeme yapıldığını, sözleşmeler ve şartnameler uyarınca yapılan ödemelerden yüklenicilerin sorumluluklarının bulunduğunu belirterek 54.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumlulukları oranında davalılardan alınarak davacıya verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... ÖZEL GÜVENLİK, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketi ve ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketi vekili ayrıntısı cevap dilekçesinde yazılı olduğu üzere, açılan davanın ihbar edilmediğini, dava konusu talebin haksız olduğunu, zaman aşımına uğradığını, davalı şirket ile davacı arasında imzalanan sözleşmelede işveren alacakları yönünden hiçbir düzenleme bulunmadığını, kıdem tazminatı alacağından işçinin üst işveren sıfatını taşıyan kamu kurumunun sorumlu olduğunu, davacının kusurundan kaynaklanan davalarda davalı şirkete rücu imkanı bulunmadığını, dava dışı işçi tarafından açılan dava nedeniyle ödenen miktarlardan sorumluluklarının bulunmadığını belirterek haksız ve dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı ... YATIRIM HOLDİNG Anonim Şirketi vekili ayrıntısı cevap dilekçesinde yazılı olduğu üzere, talebin haksız olduğunu, zaman aşımına uğradığını, kısmi olarak açılmasının mümkün olmadığını, talep edilen bedelle ilgili bir fiyatlandırma yapılmadığını, dava konusu alacağa ilişkin ancak dava tarihinden itibaren faiz işletilebileceğini, kıdem tazminatı alacağından işçinin üst işveren sıfatını taşıyan kamu kurumunun sorumlu olduğunu, dava dışı işçi tarafından açılan dava nedeniyle ödenen miktarlardan sorumluluklarının bulunmadığını belirterek haksız ve dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava, dava dışı işçi ... 'nün iş sözleşmesinin sonlanması sonucunda davacı tarafından yapılan ödemelerin davalılardan rücuen iadesine ilişkin alacak davasıdır.
Hizmet alım sözleşmeleri, idare tarafından ihale yoluyla yapılan ilanda belirtilen işlerin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yüklenici tarafından yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Sözleşme kapsamında yüklenicinin edimi kendi işçisi ile hizmetin yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçileri tarafından yerine getirilecektir. Sözleşme kapsamında çalıştırılacak işçiler ile yüklenici arasında iş sözleşmeleri imzalanmaktadır. Çalıştırılan işçiye ait sosyal güvenlik kurumu kayıtları ile de işçilerin iş sözleşmelerini yüklenici ile imzaladıkları anlaşılmaktadır. Hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde işverenin yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu bulunmamaktadır.
4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesi hükmüne göre işveren idare ile yükleniciler arasında imzalanan hizmet sözleşmeleri kapsamında aralarında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmakla çalıştırılan işçiye karşı işçilik alacakları nedeniyle işveren ve yüklenici birlikte sorumlu bulunmaktadır. Bu sorumlulukları çalıştırılan işçiye karşı olan sorumluluklarıdır. Ancak, kendi aralarında oluşacak uyuşmazlıklarda ise Türk Borçlar Kanunu hükümleri ile sözleşme ve eki şartname hükümlerinin uygulanması ve asıl işveren (idare) ile alt işveren (yüklenici) arasında oluşan uyuşmazlıkların bu şekilde çözülmesi gerekecektir. Sözleşme kapsamında çalıştırılan işçiye yapılacak ödemelerden sorumluluğun tamamen taraflardan birine ait olacağına ilişkin hüküm bulunması halinde ise yapılan ödemelerden sözleşme kapsamında sorumluluğu belirlenen taraf yükümlü olacaktır.
Sözleşmeler kapsamında çalıştırılan işçilere işçilik alacakları yapılan ödemeler iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden yapılmakta olduğundan işveren tarafından yapılan ödemelerin iadesine ilişkin açılan davalarda da iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle iadeye konu olabilecek alacak yada tazminat miktarının belirlenmesi gerekmektedir.
İdare tarafından bir işin görülmesine ilişkin olarak yapılan hizmet alımlarına ilişkin sözleşmeler devamlı olarak belli bir yüklenici ile imzalanabileceği gibi dönemlere göre değişen yükleniciler ile de imzalanabilecek ve yerine getirilebilecektir.
Hizmet alım sözleşmeleri kapsamında işveren tarafından yapılan ödemelerin iadesine ilişkin açılan alacak yada tazminat davalarında yükleniciler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı gibi işverene karşı müteselsilen sorumlu olmalarını gerektiren bir kanun yada mevzuat hükmü de yoktur. Bu kapsamda ise yapılacak yargılama sonucunda yüklenicilerin sorumlu olduklarının kabul edilmesi halinde her bir yüklenici açısından ayrı ayrı sorumluluklarını belirtir şekilde hüküm kurulması gerekmektedir.
Değişen dönemlerde farklı yükleniciler ile hizmetin yürütüldüğü durumlarda iş sözleşmesi sona eren işçiye yapılan kıdem tazminatı ödemesinden işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler, ihbar tazminatı ödemesi ile yıllık izin ücreti ödemesinden son yüklenici, ücret alacağı ödemesi, hafta tatili ücreti ödemesi, fazla mesai ücreti ödemesi, ulusal bayram ve genel tatil günleri ödemesi ve sair adlar altında yapılan ödemelerden ise işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak yükleniciler sorumlu olacaklardır. Ancak, iş sözleşmesinin sonlanması nedeniyle işçi tarafından dava açılması ve mahkemece işçilik alacaklarının hüküm altına alınması halinde mahkemece hüküm altına alınan miktarlar dikkate alınmak suretiyle yüklenicilerin sorumluluklarının belirlenmesi gerekecektir.
İşveren işçilik alacakları nedeniyle yapmış olduğu ödemeleri ve ferilerini, sözleşmelerde ödemelerden işverenin sorumlu olacağına dair bir hüküm bulunmaması halinde işçiyi çalıştıran yüklenicilerden sözleşme hükümlerine uygun olarak talep edebilecektir.
... 21. İş Mahkemesinin 19/06/2019 tarih, 2019/388 esas, 2020/573 karar sayılı kararının incelenmesinde, davacının ...davalıların ... Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi ile Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü olduğu, yapılan yargılama sonucunda 21.928,95 TL kıdem tazminatı, 5.400,64 TL ihbar tazminatı, 1.103,35 TL yargılama gideri, 444,40 TL peşin harç ve ıslah harcı ile 4.099,44 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesinin 16/11/2021 tarih, 2021/177 esas, 2021/2942 karar sayılı ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesine ilişkin kararı ile 21.928,95 TL kıdem tazminatı, 735,50 TL yargılama gideri, 444,40 TL peşin harç ile 4.080,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
... 7. İcra Dairesinin 2021/18203 esas sayılı dosyasının incelenmesinde, alacaklının Mehmet Ali KÖKLÜ, borçluların ... Yatırım Holding Anonim Şirketi ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü, takip dayanağının ... 21. İş Mahkemesinin 19/06/2019 tarih, 2019/388 esas, 2020/573 karar sayılı kararının kaldırılarak esastan yeniden karar verilmesine ilişkin ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesinin 16/11/2021 tarih, 2021/177 esas, 2021/2942 karar sayılı kararı olduğu, davacı tarafından 31/12/2021 tarihinde icra dosyasına 54.108,46 TL ödeme yapıldığı, ayrıca mahkeme ve icra vekalet ücretinden stopaj kesintisi olarak yapılan 1.195,92 TL'nin de ilgili vergi dairesine yatırıldığı anlaşılmıştır.
Zaman aşımı süresinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 146. maddesi uyarınca 10 yıl olduğu ve davanın bu süre içerisinde açıldığı anlaşıldığından davalının zamanaşımı itirazı yerinde görülmemiştir.
Taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin belirlenmesi, 15/04/2009-31/12/2009 tarihleri arasında davalı ... ÖZEL GÜVENLİK, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketi ile, 01/01/2010-31/12/2010 tarihleri arasında davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketi ile, 01/01/2011-31/12/2012 tarihleri arasında davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketi ile, 01/01/2013-28/02/2013 tarihleri arasında dava dışı SAYDAM GÜVENLİK ve Koruma Hizmetleri Limited Şirketi ile, 01/03/2013-31/03/2013 tarihleri arasında davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketi ile, 01/04/2013-31/12/2013 tarihleri arasında davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketi ile, 01/01/2014-31/12/2014 tarihleri arasında davalı ... YATIRIM HOLDİNG Anonim Şirketi (eski ünvanı ... Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi) ile, 01/01/2015-31/12/2016 tarihleri arasında davalı ... YATIRIM HOLDİNG Anonim Şirketi (eski ünvanı ... Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi) ile davacı arasında hizmet alımına ilişkin sözleşmeler imzaladığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi tarafından sunulan rapor kapsamında icra dosyasında yapılan ödemelerin değerlendirildiği, stopaj ödemesine ilişkin miktarın ise değerlendirmeye alınmadığı anlaşılmış, bilirkişi raporundaki maddi hataya ilişkin bu husus aşağıda açıklandığı şekilde mahkememizce giderilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında somut olaya ilişkin olarak KIDEM TAZMİNATI ve FERİLERİ yönünden yapılan değerlendirme sonucunda, dava dışı işçinin işe başlama tarihinin 15/04/2009, iş sonlanma tarihinin 14/11/2016 ve toplam çalışma süresinin 2771 gün olduğu, kıdem tazminatı ve ferilerine ilişkin sorumluluk miktarının ise 55.304,38 TL (42.862,50 TL kıdem tazminatı + 12.441,88 TL yargılama ve icra gideri) olduğu, davalı ... ÖZEL GÜVENLİK, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketinin 15/04/2009-31/12/2009 tarihleri arasındaki 261 gün nedeniyle (55.304,38 TL*261/2771) 5.209,11 TL ödemeden, davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketinin 01/01/2010-31/12/2012 tarihleri arasındaki 1096 gün nedeniyle (55.304,38 TL*1096/2771) 21.874,27 TL ödemeden, dava dışı SAYDAM GÜVENLİK ve Koruma Hizmetleri Limited Şirketinin 01/01/2013-28/02/2013 tarihleri arasındaki 59 gün nedeniyle (55.304,38 TL*59/2771) 1.177,54 TL ödemeden, davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketinin 01/03/2013-31/12/2013 tarihleri arasındaki 306 gün nedeniyle (55.304,38 TL*306/2771) 6.107,23 TL ödemeden, davalı ... YATIRIM HOLDİNG Anonim Şirketi (eski ünvanı ... Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi)nin 01/01/2014-14/11/2016 tarihleri arasındaki 1049 gün nedeniyle (55.304,38 TL*1049/2771) 20.936,23 TL ödemeden sorumluluklarının bulunduğu tespit edilmiştir.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumluluklarını düzenleyen maddesinin "Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve genel şartnamenin altıncı bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür." hükmünü, eki teknik şartnamenin maddesinin "Yüklenici, istihdam ettiği özel güvenlik personelinin iş kanunu, SSK mevzuatı ve diğer kanun ve mevzuatlarla belirlenen uygulamalar, tüm hak ve alacaklar bakımından muhatabı ve sorumlusudur. Personelin, 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmeliklerden doğan tüm ekonomik ve sosyal haklarını yerine getirmekle yükümlüdür. Yüklenici tarafından istihdam edilen özel güvenlik personeline ilişkin herhangi bir sorumluluk DHMİ'ye yüklenemez." hükmünü içermektedir.
Tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan değerlendirme neticesinde, taraflar arasında değişen dönemlere yönelik olarak hizmet alımına ilişkin sözleşmelerin imzalandığı, dava dışı işçinin iş sözleşmesi karşılığında hizmet sözleşmesini yüklenici olarak imzalayan davalılar yanında çalıştığı ve iş sözleşmesinin işçilik alacaklarına hak kazanacak şekilde sona erdiği, dava dışı işçi tarafından açılan dava sonucunda başlatılan icra takibi sırasında davacı tarafından dava dışı işçiye işçilik alacakları ve ferileri nedeniyle ödeme yapıldığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin tip sözleşmeler olduğu, sözleşmelerin ve eki şartnamelerin yüklenicinin sorumluluğunu belirleyen maddeleri uyarınca sözleşmeler kapsamında çalışan işçilerin her türlü özlük ve işçilik alacaklarından yüklenici konumunda bulunan davalıların sorumlu olduğu, 4857 sayılı İş Kanununun 112/1-a maddesi ile sözleşme hükümleri birlikte değerlendirildiğinde işveren tarafından dava dışı işçiye yapılan işçilik alacaklarına ilişkin ödemeyi yüklenicilerden talep etme hakkının bulunduğu, sözleşme kapsamında sorumluluğun kime ait olacağına dair hüküm bulunması nedeniyle Türk Borçlar Kanununda yer alan birlikte sorumluluk hükümlerinin uygulanamayacağı, davalıların sorumlu olduğu miktarların bilirkişi raporu ve raporda yer alan maddi hatalar dikkate alınarak mahkememizce hesaplanan miktarda olduğu, dava dilekçesinde talep edilen miktar dikkate alındığında ise davalıların hükümde belirtilen miktarlar yönünden sorumluluklarının bulunduğu anlaşıldığından davanın kabulü ile davacı tarafından yapılan ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumluluk miktarları dikkate alınarak davalılardan alınarak davacıya verilmesine, davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaması nedeniyle her bir davalıya karşı açılan dava ayrı bir dava gibi değerlendirilmek suretiyle yargılama giderleri, harç ve vekalet ücretinden sorumluluğun belirlenmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M; gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1) Davanın KABULÜ ile toplam 54.000,00 TL alacağın,
(i) 5.196,91 TL alacağın 29/12/2021 tarihinden itibaren işleyecek AVANS FAİZİ ile birlikte davalı ... ÖZEL GÜVENLİK, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketinden,
(ii) 27.915,93 TL alacağın 29/12/2021 tarihinden itibaren işleyecek AVANS FAİZİ ile birlikte davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketinden,
(iii) 20.887,16 TL alacağın 29/12/2021 tarihinden itibaren işleyecek AVANS FAİZİ ile birlikte davalı ... YATIRIM HOLDİNG Anonim Şirketi (eski ünvanı ... Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi)nden,
AYRI AYRI ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 3.688,74 TL karar ve ilam harcından, dava açılışında alınan 922,19 TL peşin harcın düşülmesi ile alınması gereken 2.766,55 TL bakiye karar ve ilam harcının,
(i) 266,25 TL'sinin davalı ... ÖZEL GÜVENLİK, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketinden,
(ii) 1.430,20 TL'sinin davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketinden,
(iii) 1.070,10 TL'sinin davalı ... YATIRIM HOLDİNG Anonim Şirketi (eski ünvanı ... Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi)nden,
AYRI AYRI ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,
3) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin,
(i) 307,97 TL'sinin davalı ... ÖZEL GÜVENLİK, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketinden,
(ii) 1.654,28 TL'sinin davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketinden,
(iii) 1.237,76 TL'sinin davalı ... YATIRIM HOLDİNG Anonim Şirketi (eski ünvanı ... Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi)nden,
AYRI AYRI ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,
3) Davacı tarafından yargılama sırasında yapılan 80,70 TL başvurma harcı, 152,00 TL tebligat gideri, 2.250,00 TL bilirkişi ücreti, 10,00 TL posta gideri, 922,19 TL peşin harç, olmak üzere toplam 3.414,89 TL yargılama giderinin,
(i) 328,65 TL'sinin davalı ... ÖZEL GÜVENLİK, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketinden,
(ii) 1.765,37 TL'sinin davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketinden,
(iii) 1.320,88 TL'sinin davalı ... YATIRIM HOLDİNG Anonim Şirketi (eski ünvanı ... Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi)nden,
AYRI AYRI ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
4) Davacının yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından her bir davalı yönünden kabul edilen miktar dikkate alınmak ve her bir davalı yönünden açılan dava ayrı dava olarak kabul edilmek suretiyle hesaplanan ve takdir edilen,
(i) 5.196,91 TL vekalet ücretinin davalı ... ÖZEL GÜVENLİK, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketinden,
(ii) 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ... ÖZEL GÜVENLİK Hizmetleri Limited Şirketinden,
(iv) 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ... YATIRIM HOLDİNG Anonim Şirketi (eski ünvanı ... Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi)nden,
AYRI AYRI ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
5) Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak YATIRANLARA İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin YÜZÜNE KARŞI, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.26/12/2023
e - imzalıdıre - imzalıdır
Bu gerekçeli karar güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.