T.C. ... 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/818 Esas - 2023/758 Karar
T.C.
...TÜRK MİLLETİ ADINA
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/818
KARAR NO: 2023/758
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 12/12/2023
KARAR TARİHİ: 12/12/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 13/12/2023
Mahkememize açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
Davacı vekili ayrıntısı dava dilekçesinde yazılı olduğu üzere, davacının hamili olduğu Z9152467 seri numaralı çekin davacı şirket tarafından ...'e elden teslim edildiğini, çekin hamil ... tarafından sehven yıkandığını ve zayi haline geldiğini belirterek dilekçesinde özellikleri yazılı bulunan çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava, zayii nedeniyle çek iptali talebine yöneliktir ve hasımsız olarak açılmıştır.
Talep konusuna ilişkin olarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 818/1-s maddesi uyarınca uygulanması gereken İptal - Önleyici önlemler başlıklı 757/1. maddesi "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." hükmünü, Poliçeyi eline geçirenin bilinmemesi - Dilekçe sahibinin yükümlülükleri başlıklı 759/1. maddesi "Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir." hükmünü içermektedir.
Dava dilekçesinde de belirtildiği üzere zayii nedeniyle iptali talep edilen çekin keşidecisi davacıdır. Çek, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun Kıymetli Evrak isimli üçüncü kitabında düzenlendiğinden kıymetli evrak niteliğindedir. Kıymetli evrak ile ilgili iptal davasını kimin açabileceği ise kanunda açıkça düzenlenmemiştir. Ancak, kıymetli evraka uygulanacak genel hükümler kısmında yer alan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 651/2. maddesi "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir. Madde metninden de anlaşılacağı üzere iptal davası açma hakkı senedin zayi olduğu anda hak sahibi konumunda olan kişiye aittir.
Kaybolmayan ve halen yetkili hamilin elinde bulunmasına rağmen kullanılmaz bir duruma gelen kambiyo senetleri hakkında hangi işlemlerin yapılacağı hususunda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda ve 5941 sayılı Çek Kanununda herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Böyle bir durumda yetkili hamilin kambiyo senedini düzenleyen keşideciye yada kendisinden önce gelen cirantalara karşı genel hükümlere göre alacak veya istihkak davası açması, hakkın varlığını ortaya koymak suretiyle kullanılamaz hale gelen senedin iptali ile vadesi gelmemişse yenisinin düzenlenmesinin sağlaması, vadesinin geçmiş olması halinde ise bedelinin ödenmesini istemesi gerekmektedir (İstanbul BAM 12. HD. 05/10/2017 tarih, 2017/718 e, 2017/503 k).
Tüm dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, davaya konu iptali talep edilen çekin yıkanmak suretiyle parçalandığı ve okunamaz hale geldiği, çekin halen yetkili hamil elinde bulunduğu, mevcut durumda iptali talep edilen çek yönünden talep eden davacının iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi olmadığı, iptal talebinin ancak iptali talep edilen çeki eline geçiren kişinin bilinmemesi halinde yapılabileceği, kaybolmayan ve halen yetkili hamil elinde bulunan çek yönünden istihkak yada alacak davasının açılabileceği, iptali talep edilen çekin halen yetkili hamil olan elinde bulunması ve bu hali ile eline geçirenin bilinmesi nedeniyle iptalinin talep edilemeyeceği, ayrıca davaya konu iptali talep edilen çekin keşidecisinin davacı olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 651/2. maddesine göre iptal davası açma hakkının bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M; gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1) Davanın REDDİNE,
2) Peşin alınan harcın alınması gereken harcı karşıladığı anlaşıldığından BAŞKACA HARÇ ALINMASINA YER OLMADIĞINA,
3) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4) Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak DAVACIYA İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin YOKLUĞUNDA, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.12/12/2023
e - imzalıdıre - imzalıdır
Bu gerekçeli karar güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.