Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-258
Karar Sayısı : 12-41/1163-M
Karar Tarihi : 09.08.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Nazlı VAROL, İmren SEYRANTEPE, Mustafa SOYDAN
C. İLGİLİ TARAF :AFM Uluslararası Film Prodüksiyon Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler işletmeciliği A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Kemal Tahir SU
Turan Güneş Bulvarı No:100/20 Hilal Mahallesi/Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: 17.11.2011 tarih ve 11-57/1473-539 sayılı Kurul kararında yer alan
taahhütlerden, Akmerkez alışveriş merkezinde bulunan sinemanın elden çıkarılması
şartının yerine getirilmesi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu'nun (Kurul) 17.11.2011 tarih ve 11-57/1473-539 sayılı
kararıyla, AFM Uluslararası Film Prodüksiyon Ticaret ve Sanayi A.Ş.'nin (AFM) çoğunluk
hisselerinin, Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş. (MARS) tarafından
devralınması ve AFM üzerinde tek kontrol uygulayan Esas Holding A.Ş.'nin (ESAS
HOLDİNG), Mars Sinema üzerinde ortak kontrol uygulayan Spark Entertainment Ltd.Şti.'nin
%50 hissesini devralması işlemine, işlem tarafı teşebbüslerin sundukları taahhütlerin
kabulüyle izin verilmiştir.
(3) İlgili taahhüt kapsamında elden çıkarılacak varlıklar arasında bulunan İstanbul Akmerkez
alışveriş merkezinde yer alan AFM’ye ait AFM Akmerkez sinema işletmesinin Akmerkez
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. (AGYO) tarafından devralınmasına ve aynı sözleşme
bünyesinde Sinerama Sinema Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (SİNERAMA) ve Üçgen
Bakım ve Yönetim Hizmetleri A.Ş. (ÜÇGEN BAKIM) adi ortaklığına kiralanacağına ilişkin
bildirim ve ekleri ile Elden Çıkarma Uzmanı görüşü 26.06.2012 tarih ve 5160 sayı ile Rekabet
Kurumu (Kurum) kayıtlarına intikal ederek Rekabet Kurulu’nun (Kurul) onayına sunulmuştur.
Başvuru konusu işlemin incelenebilmesi için gereken bilgilere yönelik eksiklikler taraf vekiline
29.06.2012 tarihli, 3031 sayılı yazı ile bildirilmiş olup, ilgili bilgi yazısı ise 27.07.2012 tarih ve
5971 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. Gerekli bilgilerin Kurum kayıtlarına girdiği en son
tarih 27.07.2012 olup, konuya ilişkin 02.08.2012 tarih ve 2010-2-258/BN-07 sayılı Bilgi Notu,
09.08.2012 tarihli toplantıda görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda, Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler
İşletmeciliği A.Ş. ve AFM Uluslararası Film Prodüksiyon Ticaret ve Sanayi A.Ş tarafından
Rekabet Kurumuna sunulan ve Rekabet Kurulunun 17.11.2011 tarihli, 11-57/1473-539 sayılı
kararında yer alan dokuz sinemanın elden çıkarılması, bir sinemanın elden çıkarılması veya
kapatılması, iki sinemanın da kapatılmasına yönelik taahhütlerinden, AFM Akmerkez
(İstanbul) sinema işletmesinin haklarının içerdiği tüm varlıklarla beraber belirli bir süre
içerisinde uygun alıcıya devredilerek elden çıkarılması koşulu kapsamında, Akmerkez
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş’ye devredilmesi ve aynı sözleşme bünyesinde Sinerama
12-41/1163-M
2/5
Sinema Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Üçgen Bakım ve Yönetim Hizmetleri A.Ş. adi
ortaklığına kiralanması işlemine onay verilebileceği ifade edilmiştir.
G. DEĞERLENDİRME
(5) Kurum kayıtlarına 26.06.2012 tarih ve 5180 sayı ile intikal eden bildirimde Akmerkez’deki
sinema işletmesinin, alışveriş merkezi sahibi AGYO tarafından devralınacağı ve devir
işleminin hemen ardından Akmerkez’in profesyonel yönetimini yapmakta olan aynı grup
altındaki ÜÇGEN BAKIM ile AGYO’dan bağımsız kişilerin kontrolündeki sinema işletimi
konusunda deneyimli SİNERAMA1 arasında kurulacak adi ortaklığa kiralanacağı ifade
edilmiştir. Benzer açıklama bildirimin ekinde yer alan AGYO ve AFM arasında imzalanmış
05.06.2012 tarihli kira anlaşmasını sona erdiren ve devir işlemini düzenleyen sözleşmenin
birinci maddesinde de yer almaktadır. Buna göre AGYO söz konusu sinemayı devralacak ve
takiben ÜÇGEN BAKIM ile SİNERAMA’ya kiralayacaktır. Söz konusu hükmün ana devir
sözleşmesinde yer alması, ilk devir işlemi ile kiralama sözleşmesinin birbirlerine bağlı
olduğuna işaret etmektedir. Taraflardan söz konusu kira sözleşmesi ve adi ortaklığının
kuruluşuna ilişkin belgeler 29.06.2012 tarih, 3031 sayılı yazı ile istenmiş olup, Kuruma
27.07.2012 tarih, 5971 sayı ile intikal eden yazıda adi ortaklık sözleşmesinin henüz
imzalanmadığı ve bu nedenle kuruluşun tamamlanmadığı; ancak adi ortaklığın %51 ÜÇGEN
BAKIM, %49 SİNERAMA paya sahip olacak şekilde kurulacağı, adi ortaklık sözleşmesinde
tarafların toplamda sinema işletilmesi, dekorasyon ve demirbaş yatırımı için koymayı taahhüt
ettikleri sermaye bedelinin açıkça belirtileceği ve ortaklığın üyelerinin dördünün ÜÇGEN
BAKIM, ikisinin SİNERAMA tarafından atanacağı bir yönetim kurulu tarafından yönetileceği
ifade edilmektedir. Rekabet Kurulunun onay kararı sonrasında hazırlanacak kiralama
sözleşmesinin ise sabit kira bedeli (…..) Doları/ay (+KDV) bedelle 10 yıl süreli olacağı
belirtilmektedir.
(6) Ancak AGYO ile AFM arasında imzalanan devir sözleşmesinin esas hükümlerinden ilki, devir
sonrasında söz konusu ortaklığa kiralama yapılmasını öngörmektedir. Bilindiği üzere 2010/4
sayılı Rekabet Kurulundan İzin alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in
5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca uzun süreli kiralama sözleşmeleri de devir işlemi olarak
nitelendirilmektedir. Bununla beraber öngörülen adi ortaklık yapısı söz konusu ortaklığın
ÜÇGEN BAKIM kontrolünde ve dolayısıyla AGYO ile aynı kontrol yapısı altında olacağını ve
kiralama sözleşmesi ile kontrol değişikliği gerçekleşmeyeceğini göstermektedir. Ancak yine de
rekabetin kısıtlanıp kısıtlanmadığına ilişkin yapılan değerlendirmede, ilgili sözleşmenin henüz
imzalanmamış olması dolayısıyla SİNERAMA’nın pazardaki durumu da dikkate alınmıştır.
G.1. Devre Konu Varlıkların Taahhüde Uygunluğu
(7) AFM ile AGYO arasında akdedilen “Sözleşme” uyarınca, belirtilen sinema işletmeleri,
sinemacılık ve sinemacılık asli faaliyeti yanında hayatın olağan akışına uygun tali faaliyetlerin
gerçekleştirilmesi amacına yönelik olarak kurulacağı öngörülen adi ortaklığa, sinema
salonları, fuaye, gişeler ve diğer unsurlarda yer alan demirbaşlar/menkul kıymetlerin yerinde
çalışır vaziyette devredilmesi öngörülmektedir. Bu devir kapsamında bulunan mal ve teçhizat
listeleri “Sözleşme” ekinde detaylı bir şekilde sunulmaktadır. Buna ek olarak, 27.07.2012 tarih
ve 5971 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden yazıda, söz konusu sinema işletmesinde
hâlihazırda AFM tarafından istihdam edilen personel hakkında bilginin alıcı ile paylaşıldığı,
alıcının gerekli gördüğü personeli istihdam etmeye devam edeceği belirtilmektedir. Bu
1 SİNERAMA’nın hali hazırda CINEMAPink markasıyla Bakırköy Carousel (İstanbul), Silivri Kipa (İstanbul), Beylikdüzü Perla
Vista (İstanbul), Yalova Kipa (Yalova), Ankara Forum (Ankara), KC Göksu (Ankara), Nevşehir Forum (Nevşehir), Antalya
Shemall (Antalya), İstanbul Avcılar Pelican Mall (İstanbul), Eskişehir Kanatlı (Eskişehir) ve İnegöl (Bursa) olmak üzere 11
sinema işletmesi bulunmaktadır.
12-41/1163-M
3/5
nedenle ve teşebbüs tarafından sağlanan bilgi ve belgeler ışığında, devre konu varlıkların,
Kurulun 17.11.2011 tarih ve 11-57/1473-539 sayılı kararında kabul edilen taahhüt
kapsamında uygun olduğu görülmüştür.
G.2. Uygun Alıcı Değerlendirmesi
G.2.1.Alıcının Bağımsızlığı
(8) Uygun alıcı değerlendirmesinde öncelikle, alıcının bildirim konusu taraflardan bağımsız
olduğunun gösterilmesi gerekir. Bu çerçevede Mars ve AFM’nin kontrolüne sahip Esas
Holding ve ACTERA’nın kontrolünü elinde tutan gerçek ve tüzel kişiler ile; AGYO ve
SİNERAMA’nın kontrolünü elinde bulunduranlar arasında rekabet hukuku bağlamında bir
ilişkinin bulunmadığı ve tarafların birbirlerinden bağımsız oldukları Elden Çıkarma Uzmanınca
belirtilmiştir.
(9) MARS, 17.11.2011 tarihli, 11-57/1473-539 sayılı Kurul kararında da belirtildiği üzere
ACTERA’nın kontrolünde olup; sonuç olarak MARS ve AFM sinemaları, ESAS HOLDİNG ve
ACTERA tarafından birlikte kontrol edilmektedir. 26.08.2010 tarihli, 10-56/1090-412 sayılı
karada ve Elden Çıkarma Uzmanınca belirtildiği üzere ACTERA, ortaklığına Kuzey Amerika,
Avrupa, Uzakdoğu ve Ortadoğu merkezli emeklilik fonları, kalkınma bankaları ve devlet
yatırım kurumlarının sahip olduğu bir özel sermaye fonudur2. Bunun yanı sıra, işlem
kapsamında kurulacak adi ortaklıkta da, ÜÇGEN BAKIM’ın %51, SİNERAMA’nın %49 paya
sahip olacağı ortaya konmuştur.
(10) Yukarıda yer verilen değerlendirmeden gerek AGYO, ÜÇGEN BAKIM ve SİNERAMA’nın
kontrol yapılarının, gerekse AFM’nin ortak kontrolüne sahip ESAS HOLDİNG ve ACTERA’nın
kontrol yapılarının birbirinden bağımsız olduğu aşikardır. Elden Çıkarma Uzmanınca söz
konusu teşebbüsler arasında rekabet hukuku anlamında başka bir ilişki bulunmadığı da
beyan edilmiştir. Bu durum alıcı koşullarının ilkinin sağlandığını göstermektedir.
G.2.2. Alıcının Yeterliliği
(11) Devre konu varlıkların alıcısı konumundaki AGYO’nun 2011 yılı net satışları toplamının
(…..)TL, net dönem karının ise (…..)TL olduğu, devrin ardından işletmeci konumunda
bulunacak olan adi ortaklığın taraflarından SİNERAMA’nın 2011 yılı net satışlar toplamının
(…..)TL, faaliyet karının (…..)TL, dönem karının (…..)TL olduğu, 2012 yılı ilk üç aylık
dönemde ise (…..)TL kar ettiği, ÜÇGEN BAKIM’ın ise 2011 yılı cirosunun (…..)TL, dönem net
karının ise (…..)TL olduğu anlaşılmış; karlılık ve ciro durumu açısından ilgili teşebbüslerin
karlı oldukları ve yeterli finansal kaynaklara sahip olduklarının düşünüldüğü Elden Çıkarma
Uzmanınca belirtilmiştir. Alıcı konumunda yer alan AGYO’nun cirosu ile karlılığı dikkate
alınarak ve devir bedelinin ilgili sözleşmede (…..)ABD Doları+KDV olarak belirlenmesi ve bu
bedelden devre kadar AFM’nin ödemesi gereken kiranın düşüleceğinin öngörülmüş olması
nedeniyle, söz konusu devir işleminde alıcının ödeme güçlüğü çekmeyeceği, alıcının finansal
gücünün söz konusu sinemaların devralınmasını ve karlı bir şekilde işletilmesini sağlayacak
seviyede olduğu kanısına varılmıştır.
(12) Devir işlemi sonrasında, AGYO’nun ilgili sinemanın işletmesini aynı kontrol yapısı altındaki
ÜÇGEN BAKIM ve sinema işletmeciliği konusunda deneyimli SİNERAMA arasında kurulan
ortaklığa kiralaması öngörülmüştür. Adi ortaklığın bildirilen ortaklık yapısı kapsamında
işletmenin kiralama sözleşmesiyle kontrolünün değişmesi mevzubahis olmasa da, söz konusu
kiralama sözleşmesi ile AGYO’nun sinema işletmeciliği konusunda deneyimli bir teşebbüsten
destek almayı planladığı anlaşılmaktadır. SİNERAMA’nın hali hazırda CINEMAPink
2 , 07.06.2012 tarihinde erişilmiştir.
12-41/1163-M
4/5
markasıyla Bakırköy Carousel (İstanbul), Silivri Kipa (İstanbul), Beylikdüzü Perla Vista
(İstanbul), Yalova Kipa (Yalova), Ankara Forum (Ankara), KC Göksu (Ankara), Nevşehir
Forum (Nevşehir), Antalya Shemall (Antalya), İstanbul Avcılar Pelican Mall (İstanbul),
Eskişehir Kanatlı (Eskişehir) ve İnegöl (Bursa) olmak üzere 11 sinema işletmesi
bulunmaktadır. AGYO’nun devre konu sinema işletmelerini, mevcut personel arasından iş
deneyimi olarak gerekli gördükleri ile iş akdi yapmak suretiyle deneyimli bir kadro ile yönetme
imkanının olması, halihazırda sinemanın bulunduğu alışveriş merkezini işletmekte olması ve
halihazırda sinema işletmeciliği işinde olan SİNERAMA ile adi ortaklık kurarak ilgili sinemayı
işletmeyi planlıyor olması dolayısıyla alıcının devre konu sinema salonunu işletmek için yeterli
deneyime sahip olduğu kanısına varılmıştır.
G.3. İşlemin Yeni Rekabet Sorununa Yola Açmaması - 7. Madde Değerlendirmesi
(13) Öncelikle inceleme konusu devir işleminin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında bildirime tabi olup olmaması
bu noktada önem taşımamaktadır. Zira Birleşme/Devralma İşlemlerinde Rekabet Kurumunca
Kabul Edilebilir Çözümlere İlişkin Kılavuz’da belirtildiği üzere “Elden çıkarılacak iş biriminin
önerilen alıcıya devri Tebliğ kapsamında bir yoğunlaşma işlemi oluşturuyorsa, satış işleminin
Kurulca onaylanması durumunda, söz konusu işleme ayrıca bir bildirime gerek kalmaksızın
izin verilmiş sayılır”. Bu durum alıcıya devir işleminin, yeni bir işlem değil, şartlı izin işleminin
devamı olmasından kaynaklanmaktadır. Bunun yanı sıra taahhüdün sağlanması için 7.
madde değerlendirmesi yapılması gerekmekte olup, dosya bazında zaten devir işlemi Bildirim
Formunun sunulmasıyla gerçekleştirilmektedir.
(14) Daha önce belirtildiği üzere, satıcılar alıcılardan bağımsızdır ve bu durum devir işlemi ile
Akmerkez sinema işletmesinin kontrolünün değişmesi anlamını taşımaktadır. 17.11.2011 tarih
ve 11-57/1473-539 sayılı Kurul kararında bilindiği üzere ilgili ürün pazarı tanımı “sinema
salonu hizmetleri pazarı” olarak yapılmış bulunmaktadır. İlgili coğrafi pazar öncelikle
sinemanın bulunduğu il bazında, söz konusu sinema bakımından İstanbul Avrupa Yakası
olarak tanımlanmış ancak yapılan incelemeler neticesinde sorun görülen yoğunlaşmış
pazarlarda değerlendirmeler, alt pazarlarda yapılmıştır. İlgili raporda Akmerkez’in bulunduğu
Etiler-Levent/İstanbul alt pazarında detaylı incelemeye gidilmiş olup, bu pazarda 17.11.2011
tarih ve 11-57/1473-539 sayılı Kurul kararına göre fiyatların %19 oranında artabileceği
belirtilmiş, kararın sonunda alıcı koşullarını sağlayan bir alıcıya devir işlemiyle sorunun
ortadan kalkacağı tespit edilmiştir.
(15) 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi teşebbüslerin bir hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir
hâkim durumu güçlendirmeye yönelik olarak herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşme veya devralma
işlemi gerçekleştirmelerini yasaklamaktadır. AGYO ve ÜÇGEN BAKIM’ın Bildirim Formuna
göre sinema sektörüne herhangi bir faaliyeti bulunmaması dolayısıyla kira sözleşmesi
olmaksızın AGYO’ya devir işlemi ile 7. madde kapsamında bir yoğunlaşma doğurmaları
mümkün görünmemektedir. Kira sözleşmesinin imzalanması halinde ise, işlem kapsamında
SİNERAMA ile ÜÇGEN BAKIM’ın kuracağı adi ortaklığın pazar payının, %(…..)’ye
yükseleceği tarafımızca yapılan analizlerle ortaya konmuştur. Bu yükseliş pazarda rekabeti
engelleyici yönde bir yoğunlaşma doğurmamakta; aksine, bu artış pazarda lider konumda
bulunan teşebbüsün pazar payındaki azalıştan kaynaklanmakta ve SİNERAMA’nın
kontrolünde bulunan sinemalar da dikkate alındığında, AFM/MARS’ın karşısına daha güçlü bir
rakip çıkarmaktadır. Bunun yanı sıra Herfindahl-Hirschman Index (HHI) değeri devir işlemi
sonrasında azalış göstermekte; bu durum ilgili pazardaki yoğunlaşmanın azaldığına işaret
etmektedir.
12-41/1163-M
5/5
(16) AGYO’nun Akmerkez sinema işletmesini devralması ve SİNERAMA-ÜÇGEN BAKIM adi
ortaklığına kiralamasıyla birlikte söz konusu alt pazarda MARS/AFM’nin pazar payı beşte bir
oranında düşecek olup, karşısına yeni bir rakip çıkacaktır. SİNERAMA-ÜÇGEN BAKIM adi
ortaklığının ve /veya pazarda faaliyeti bulunmayan AGYO’nun işlem ile hakim duruma
geçmeyecek olduğu görüldüğünden, elden çıkarma işlemi ile İstanbul Avrupa Yakası coğrafi
pazarında ve Etiler-Levent/İstanbul alt pazarında yeni bir hakim durum yaratılması, hâkim
durumun güçlendirilmesi ve rekabetin önemli ölçüde azaltılması durumu gerçekleşmemekte,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin ihlali söz konusu olmamaktadır.
G.4. İşlemin Elden Çıkarma Sürecini Geciktirip Geciktirmeyeceği
(17) Taraflarca akdedilen devir sözleşmesine göre Kurul’dan izin alınmasını takip eden beş iş
günü içerisinde, adi ortaklığın kurulması ve işletmelerin fiziki devir işlemlerinin tamamlanması
hükme bağlanmış olup, Rekabet Kurumu haricinde herhangi bir resmi makamdan izin
alınması zorunluluğunun bulunmamasından hareketle işlemin elden çıkarma sürecini
etkilemeyeceği anlaşılmıştır. Zira devir işleminin taahhütte yer alan son satış süresinden önce
gerçekleştirilmesi öngörülmüştür.
(18) Söz konusu işlemle Kurulun 17.11.2011 tarih ve 11-57/1473-539 sayılı koşullu izin kararının
dayandığı taahhütlerden AFM Akmerkez (İstanbul) sinema işletmesinin elden çıkarılması
taahhüdünün yerine getirilmekte olduğu görülmüştür. Bu kapsamda ilgili taahhütlerden Atirus
(İstanbul) ve Cinebonus Arcadium’un (Ankara) elden çıkarılması ve Cinebonus G-Mall’un
kapatılması taahhütlerinin söz konusu Kurul kararında belirlenen sürenin sonuna kadar
gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
H. SONUÇ
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Mars Sinema Turizm ve Sportif
Tesisler İşletmeciliği A.Ş. ve AFM Uluslararası Film Prodüksiyon Ticaret ve Sanayi A.Ş
tarafından Rekabet Kurumuna sunulan ve Rekabet Kurulunun 17.11.2011 tarihli, 11-57/1473-
539 sayılı kararında yer alan dokuz sinemanın elden çıkarılması, bir sinemanın elden
çıkarılması veya kapatılması, iki sinemanın da kapatılmasına yönelik taahhütlerinden, AFM
Akmerkez (İstanbul) sinema işletmesinin haklarının içerdiği tüm varlıklarla beraber belirli bir
süre içerisinde uygun alıcıya devredilerek elden çıkarılması koşulu kapsamında, anılan
sinema işletmesinin Akmerkez Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş’ye devredilmesi ve aynı
sözleşme bünyesinde Sinerama Sinema Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Üçgen Bakım
ve Yönetim Hizmetleri A.Ş. adi ortaklığına kiralanması işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy