18.03.2010 tarihli ve 10-24/331-119 sayılı Rekabet Kurulu kararı ile Tuborg Pazarlama A.Ş.’nin açık bira pazarında yaptığı münhasırlık sözleşmelerine tanınan bireysel muafiyetin geri alınması talebi - Karar Sayı 19-22/335-152

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-3-93 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 19-22/335-152
Karar Tarihi : 20.06.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER : Nesrin ATA, Ömer Volkan YAZAR, Pelin TEBER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Hamdi PINAR
Tepe Prime A Blok 14.Kat No:81 Mustafa Kemal Mah.
Dumlupınar Blv. 266, Çankaya / ANKARA
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Hamdi PINAR
Tepe Prime A Blok 14. Kat No:81 Mustafa Kemal Mah.
Dumlupınar Blv. 266, Çankaya / ANKARA
- Tuborg Pazarlama A.Ş.
Kemalpaşa Cad. No: 258/9 35070 Işıkkent, Bornova/İzmir
(1) D. DOSYA KONUSU: 18.03.2010 tarihli ve 10-24/331-119 sayılı Rekabet Kurulu
kararı ile Tuborg Pazarlama A.Ş.’nin açık bira pazarında yaptığı münhasırlık
sözleşmelerine tanınan bireysel muafiyetin geri alınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 09.07.2018 tarih ve 5049
sayı ile giren başvuru üzerine alınan 04.04.2019 tarih ve 19-14/187-M sayılı Rekabet
Kurulu (Kurul) kararı üzerine düzenlenen 12.06.2019 tarih ve 2018-3-93/MM sayılı
Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret
A.Ş.’nin (EFPA), 18.03.2010 tarihli ve 10-24/331-119 sayılı Kurul kararı ile Tuborg
Pazarlama A.Ş.’nin (TUBORG) münhasır sözleşmelerine tanınan muafiyetin açık bira
pazarı bakımından geri alınması talebi doğrultusunda,
 TUBORG’a bu hususta tanınan bireysel muafiyetin açık bira pazarı
bakımından 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 13. maddesinin (a) bendi uyarınca geri alınabileceği,
 10.04.2008 tarih ve 08-28/321-105 sayılı Kurul kararı uyarınca geleneksel
olarak alımlarını ihale ile gerçekleştiren satış noktaları ile yapılan iki yılı
aşmayan sözleşmeler ve yılda 60 günü geçmeyecek tanıtım amaçlı sponsorluk
sözleşmeleri kapsamında, EFPA’nın ve TUBORG’un diğer rakiplere karşı ileri
süremeyecekleri münhasırlık hakkı için tanınan muafiyete yönelik ayrı bir
değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı,
 Hem EFPA hem de TUBORG’un 10.04.2008 tarih ve 08-28/321-105 sayılı
Kurul kararı uyarınca geleneksel olarak alımlarını ihale ile yapan zincir
restoranlarla ilgili Kurul kararında çizilen sınırlar dahilinde akdedecekleri
19-22/335-152
2/23

münhasır sözleşmelerin muafiyetten yararlandığı,
 Kısa Kurul kararının TUBORG’a tebliğinden önce 18.03.2010 tarihli ve 10-
24/331-119 sayılı Kurul kararı kapsamında imzalanan münhasır sözleşmelerin
süresi daha uzun olsa dahi en fazla bir yıl süreyle yürürlükte kalması, bu
tarihten sonra geçersiz sayılması gerektiği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş (EFPA)
(4) EFPA, Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayii A.Ş. (EFES) tarafından üretimi
gerçekleştirilen biranın dağıtım, pazarlama ve satışını yapmaktadır. EFPA’nın
kontrolünü elinde bulunduran EFES Ankara, İzmir ve Adana’da bulunan üç fabrikası
ile faaliyet göstermektedir. EFES’in ürün portföyü; Amsterdam Navigator, Beck’s,
Bomonti (Black, Fabrika, Filtresiz, Red Ale), Bud, Corona, Duvel, Efes (Light, Malt,
Özel Seri, Pastörsüz, Pilsen, Xtra), Erdinger, Erdinger Dunkel, Grolsch, Hoegaarden,
Kozel Svetly, Leffe Blonde, Marmara (34, Mgold Malt), Miller Genune Draft ve Varım
markalı biralardan oluşmaktadır.
G.1.2. Tuborg Pazarlama A.Ş. (TUBORG)
(5) 1969 yılında Danimarka kökenli Tuborg Breweries Ltd. ortaklığı ile kurulan ve
TUBORG üzerinde kontrol hakkına sahip olan Türk Tuborg Bira ve Malt Sanayii A.Ş.
(TÜRK TUBORG), İzmir’de bulunan tesislerinde bira ve malt üretiminin yanı sıra yurt
dışından ithal etmekte olduğu bira markalarının distribütörlük faaliyetleri ile iştigal
etmektedir. TÜRK TUBORG’un ürün portföyü; Tuborg Gold, Tuborg Filtresiz, Tuborg
Amber, Tuborg Special, Tuborg Shot Special, Carlsberg, Frederik Marzen Lager,
Frederik India Pale Ale, Frederik Brown Ale, Skol, Troy markalı yerli üretim ürünler ile
Sol, Weihenstephan, Kronenbourg 1664 Blanc, Guinness, Kilkenny, Grimbergen ve
Desparados markalı ithal ürünlerden oluşmaktadır.
(6) TÜRK TUBORG tarafından üretilen ve ithal edilen ürünlerin satışı, TÜRK TUBORG’un
bağlı ortaklığı konumunda bulunan TUBORG tarafından yapılmaktadır.
G.2. Sektöre İlişkin Bilgi
(7) Biranın nihai tüketicilere satıldığı satış noktaları iki gruba ayrılmaktadır1. Bunlar,
tüketicilere ürünleri kapalı olarak satan bakkal, market, büfe, kuruyemişçi gibi satış
noktalarından oluşan kapalı satış noktaları ile tüketicilere ürünleri satış noktasında
hemen tüketilmek üzere şişe, kutu ve fıçı formunda ve genellikle yemek, müzik,
konaklama veya eğlence hizmetleri ile birlikte satılan bar, otel, restoran, kafe gibi açık
satış noktalarıdır (ASN). ASN’lerde bira ürününün satışı genellikle bir hizmetin parçası
olarak gerçekleştirildiğinden, ASN’lerde satışa sunulan biranın fiyatı ile KSN’lerde
satışa sunulan biranın fiyatı arasında önemli farklılıklar söz konusu olabilmektedir.
Gerek KSN’lerin gerek ASN’lerin bira satışı gerçekleştirebilmeleri için, 4250 sayılı
İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca, TAPDK’dan
alkollü içki satış belgesi almaları gerekmektedir. Yıllar itibarıyla alkollü içki satış
belgesine sahip olan ASN ve KSN sayıları aşağıda sunulmaktadır:



1 Bu yönde bkz. Kurulun 03.07.2017 tarih ve 17-20/321-143 sayılı, 22.04.2005 tarih ve 05-27/317-80
sayılı, 10.04.2008 tarih ve 08-28/321-105 sayılı, 13.07.2011 tarih ve 11-42/911-281 sayılı kararları.
19-22/335-152
3/23

Tablo 1- Alkollü İçki Satış Belgesine Sahip KSN ve ASN Sayıları
YIL KSN ASN TOPLAM
2012 87.736 25.249 112.985
2013 78.960 22.763 101.723
2014 57.840 26.631 84.471
2015 53.143 26.793 79.936
2016 52.041 27.107 79.148
2017 51.851 27.653 79.504
2018 52.093 28.238 80.331
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler
(8) Yukarıdaki tablodan, 2012 yılından itibaren alkollü içki satış belgesine sahip KSN
sayısında ciddi bir düşüşün olduğu, ardından son üç yılda söz konusu sayının
neredeyse sabitlendiği dikkat çekmektedir. Öte yandan alkollü içki satış belgesine
sahip ASN sayısında 2012 yılından günümüze yaklaşık %10’luk bir artış olduğu
görülmektedir.
(9) Bira pazarında KSN ve ASN’ler ile sözleşmeli ya da sözleşmesiz olarak çalışılmaktadır.
Sözleşmesiz olarak çalışılan noktalarda, ilgili bira üreticisinin ürünleri herhangi bir
bulunurluk sözleşmesi yapılmaksızın yer almaktadır. Nokta, ilgili bira üreticisinin
ürünlerini bulundurma taahhüdü altına girmediğinden, sözleşmesiz olarak çalışılan
noktalara herhangi bir katkı ya da yatırım yapılmamakta, ancak iskonto ve kampanya
uygulanabilmektedir. Sözleşmeli çalışılan noktalarda ise, ilgili bira üreticisinin
ürünlerinin bulundurulmasına yönelik bir yükümlülük altına girildiğinden, noktalara
katkı, yatırım, iskonto ve kampanyalar uygulanmaktadır. Açık bira pazarında, EFPA ve
TUBORG ürünlerinin bulunduğu ASN sayılarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 2- EFPA ve TUBORG Ürünlerinin Sözleşmeli veya Sözleşmesiz Çalışılarak Bulundurulduğu ASN
Sayıları

EFPA TUBORG
Sözleşmeli 2 Sözleşmesiz
Toplam
Sözleşmeli
Sözleşmesiz Toplam Sadece Efes
Bulunduran
Efes+
Diğer
Sadece Efes
Bulunduran
Efes+
Diğer
Münhasır
Olan3
Münhasır
Olmayan
2012 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2014 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve 03.07.2017 tarih ve 17-20/321-143 sayılı Kurul Kararı
(10) Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, 2015-2018 yılları arasında EFPA’nın çalıştığı
sözleşmeli ve sözleşmesiz ASN sayıları (…..) seyretmektedir. Bunlardan sadece EFPA
ürünü bulunduran nokta sayısı artış eğiliminde olup (…..) seviyesinden (…..)

2 10.04.2008 tarihli ve 08-28/321-105 sayılı Kurul kararı ile, EFPA ya da bayilerinin/distribütörlerinin
askeri tesis ve otel gibi geleneksel olarak alımlarını ihale ile gerçekleştiren ASN’ler ile akdedecekleri ve
TUBORG dışındaki teşebbüslere karşı ileri sürülemeyen rekabet etmeme yükümlülüğü içeren, en fazla
iki yıl süreli sözleşmelerine bireysel muafiyet tanınmıştır. Bunun yanı sıra, 23.05.2012 tarihli ve 12-
27/796-224 sayılı Kurul kararı ile, EFPA’nın alımlarını ihale usulü ile yapan zincir oteller, askeri tesisler
ve zincir restoranlar gibi satış noktalarıyla akdedeceği Merkezi Alım Yapan Noktalarla İmzalanacak
Sözleşme’ye, münhasırlık hükmü içeren anlaşmaların en fazla iki yıllığına yapılacağı dikkate alınarak
ve bunun da 2008 tarihinde alınan Kurul kararına uygun olduğu belirtilerek, bireysel muafiyet
verilebileceği sunucuna ulaşılmıştır.
3 18.03.2010 tarihli ve 10-24/331-119 sayılı Kurul kararı ile, TUBORG’un ASN’ler ile akdedeceği ve beş
yılı aşmayan tek marka sınırlamaları (münhasırlık şartı) içeren tip sözleşmelerine 4054 sayılı Kanun’un
5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet tanınmıştır.
19-22/335-152
4/23

seviyesine çıkmış, EFPA ve rakip ürünleri birlikte bulunduran nokta sayısı düşüş
eğilimiyle birlikte (…..) seviyesinden (…..) seviyesine gerilemiştir. EFPA’nın anılan
dönemde çalıştığı toplam ASN sayısı ise (…..) civarında durağan bir seyir izlemiştir.
(11) Aynı dönemde TUBORG’un sözleşmeli çalıştığı nokta sayısı (…..)’den (…..)
seviyelerine çıkmış olup sözleşmesiz çalıştığı ASN sayısı yıllar itibariyle (…..) civarında
seyretmiştir. Münhasır çalışılan nokta sayısı (…..)’lerden (…..) civarına, münhasırlık
hükmü içermeyen sözleşmelerle çalışılan nokta sayısı ise (…..)’lerden (…..) civarına
artış eğilimi göstermiştir. Sözleşmesiz çalışılan nokta sayısı ise (…..) aralığında artış
kaydetmiştir. TUBORG’un anılan yıllar içinde çalıştığı toplam ASN sayısı ise yaklaşık
(…..)’den (…..)’e yükselmiştir.
(12) Sektör bakımından çalışılan nokta sayısı kadar önemli bir diğer gösterge olan pazar
paylarına gelince, 2010 kararı sonrasında önemli değişikliklerin olduğu görülmektedir.
Aşağıda NIELSEN4 verileri dikkate alındığında, bira pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin ciro ve satış miktarı bakımından pazar payları aşağıdaki gibidir.
Tablo 3- Ciro (TL) Bazında Kapalı Bira Pazarı Payları (%)
Teşebbüs 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
2018
(İlk 9 ay)
EFPA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TUBORG (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: 07.02.2019 tarih ve 19-06/54-20 sayılı Kurul Kararı

Tablo 4- Satış Miktarı (LT) Bazında Kapalı Bira Pazarı Payları (%)
Teşebbüs 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
2018
(İlk 9 ay)
EFPA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TUBORG (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer5 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: 07.02.2019 tarih ve 19-06/54-20 sayılı Kurul Kararı
(13) Her iki tablo da incelendiğinde, EFPA ve TUBORG haricinde faaliyet gösteren
ithalatçıların ve diğer küçük üreticilerin pazar paylarını artıramadıkları ve kapalı bira
pazarında halen son derece düşük pazar paylarıyla söz konusu iki üreticiye alternatif
olmaktan uzak oldukları görülmektedir. Anılan teşebbüslerin toplam pazar paylarının
ihmal edilebilir nitelikte olması sebebiyle kararın ilerleyen bölümlerindeki analizler, bu
firmalar dışarıda bırakılarak yapılmıştır. Bu itibarla EFPA ve TUBORG’un kapalı ve
açık bira pazarındaki ciro ve satış miktarı bakımından pazar payları, söz konusu iki
teşebbüsten gelen veriler esas alınarak hesaplamaya dahil edilmiş olup aşağıdaki
tablolarda yer almaktadır.

Tablo 5- EFPA ve TUBORG’un Kapalı ve Açık Bira Pazarındaki Ciroları (TL) ve Pazar Payları (%)

4 NIELSEN, sadece kapalı bira pazarında ölçümleme yapmaktadır ve bira pazarının büyük bölümünün
kapalı kanaldan oluşması nedeniyle bu kısımda NIELSEN verilerinden faydalanılmıştır.
5 Diğer başlığı altında Süral Otelcilik ve Turizm İşletmeleri A.Ş., Park Gıda, Atak Alkollü Alkolsüz
İçecekler Gıda Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Trol Turizm San. İçecek ve Tic. Ltd. Şti., Alanya
Gıda Pazarlama Turizm Tic. İnşaat İlet. Ltd. Şti, Sardunya Gıda San. Tur. İşl. A.Ş., AD Yiyecek İçecek
Tic. San. A.Ş., AYS Alkollü Alkolsüz İçecekler Üretim Gıda Dağ. Paz. Tur. İnş. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd.
Şti. gibi üretici firmalara ek olarak, Karagözoğlu, Craftbeer Lab., Metro Gross Market, Pamsa, Unitrade
Dış Ticaret, GP Grup, Zeyber İthalat gibi ithalatçı firmalar bulunmaktadır.

19-22/335-152
5/23



EFPA TUBORG
Kapalı Bira Pazarı Açık Bira Pazarı Toplam Kapalı Bira Pazarı Açık Bira Pazarı Toplam
2012 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2014 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve 07.02.2019 tarih ve 19-06/54-20 sayılı Kurul Kararı
Tablo 6- EFPA ve TUBORG’un Kapalı ve Açık Bira Pazarındaki Satış Miktarları (LT) ve Pazar Payları (%)

EFPA TUBORG
Kapalı Bira Pazarı Açık Bira Pazarı Toplam Kapalı Bira Pazarı Açık Bira Pazarı Toplam
2012 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2014 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve 07.02.2019 tarih ve 19-06/54-20 sayılı Kurul Kararı
(14) Her iki tablo incelendiğinde, gerek EFPA’nın gerek TUBORG’un toplam satışları içinde
KSN’lere yapılan satışların ağırlıkta olduğu görülmektedir. Tablolardan ayrıca, kapalı
bira pazarında 2018 yılında EFPA’nın ciro bakımından pazar payının %(…..),
TUBORG’un ise %(…..) olduğu; EFPA’nın satış miktarı bakımından pazar payının
%(…..), TUBORG’un pazar payının ise %(…..) olduğu anlaşılmaktadır. Diğer yandan,
aynı yıl için EFPA’nın açık bira pazarındaki payının kapalı bira pazarındaki payına
nazaran daha yüksek olduğu dikkat çekmektedir. Bu bağlamda, açık bira pazarında
ciro bakımından EFPA’nın pazar payının %(…..), TUBORG’un ise %(…..) olduğu; satış
miktarı bakımından EFPA’nın pazar payının %(…..), TUBORG’un pazar payının ise
%(…..) olduğu görülmektedir.
(15) Bira pazarının geneline açık ve kapalı bira pazar ayrımı açısından bakıldığında,
KSN’lere yapılan satışların, gerek ciro gerekse satış miktarı bakımından tüm bira
pazarının (kapalı bira pazarı + açık bira pazarı) yıllar itibariyle büyük bir kısmını (%75-
80) oluşturduğu görülmektedir:




Tablo 7- Ciro Bakımından Kapalı-Açık Bira Pazarı Büyüklükleri (TL, %)
19-22/335-152
6/23

Kapalı Bira Pazarı KSN Oranı Açık Bira Pazarı ASN Oranı Tüm Bira Pazarı
2012 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2014 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve 07.02.2019 tarih ve 19-06/54-20 sayılı Kurul Kararı
Tablo 8- Satış Miktarı Bakımından Kapalı-Açık Bira Pazarı Büyüklükleri (LT, %)
Kapalı Bira Pazarı KSN Oranı Açık Bira Pazarı ASN Oranı Tüm Bira Pazarı
2012 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2014 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve 03.07.2017 tarih ve 17-20/320-142 sayılı Kurul Kararı
(16) EFPA ve TUBORG’un ciro ve satış miktarı bazında olmak üzere tüm bira pazarındaki
payları ise aşağıdaki gibidir:
Tablo 9- EFPA ve TUBORG’un Tüm Bira Pazarındaki Ciroları (TL) ve Pazar Payları (%)
Yıl EFPA Cirosu Pazar Payı TUBORG Cirosu Pazar Payı Toplam
2012 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2014 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve 07.02.2019 tarih ve 19-06/54-20 sayılı Kurul Kararı
Tablo 10- EFPA ve TUBORG’un Tüm Bira Pazarındaki Satış Miktarları (LT) ve Pazar Payları (%)
Yıl EFPA Satış Miktarı Pazar Payı TUBORG Satış Miktarı Pazar Payı Toplam
2012 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2014 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve 07.02.2019 tarih ve 19-06/54-20 sayılı Kurul Kararı
(17) Tüm bira pazarına ilişkin tablolardan gerek ciro, gerekse satış miktarı bakımından
EFPA’nın TUBORG’a nazaran daha büyük bir paya sahip olduğu, ancak 2012-2018
döneminde EFPA tarafından kaybedilen pazar payının istikrarlı bir şekilde TUBORG
tarafından kazanıldığı hususu dikkat çekmektedir.
(18) Mevcut dosya bakımından, pazar paylarına ilişkin verilere ek olarak, kapalı ve açık bira
pazarındaki bulunurluk oranlarının da incelenmesi gerekmektedir. NIELSEN
19-22/335-152
7/23

tarafından hesaplanan 2016-2018 Ekim sonu itibarıyla kapalı bira pazarı bulunurluk
oranları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 11- EFPA ve TUBORG Ürünlerinin 2016-2018 Döneminde Kapalı Bira Pazarındaki Sayısal ve
Ağırlıklı Bulunurluk Oranları (%)
Yıl
EFPA TUBORG
Sayısal Bulunurluk Ağırlıklı Bulunurluk Sayısal Bulunurluk Ağırlıklı Bulunurluk
2016 (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler ve 07.02.2019 tarih ve 19-06/54-20 sayılı Kurul Kararı
(19) Yukarıdaki tabloya bakıldığında, kapalı bira pazarında EFPA ve TUBORG’un
KSN’lerde birbirlerine yakın oranlarda ve %(…..) gibi yüksek bir seviyede bulunurluğa
sahip olduğu görülmektedir. Açık bira pazarı bakımından ise, mevcut dosyada EFPA
ve TUBORG tarafından sunulan kendi bulunurluk oranlarına dair IPSOS verileri
aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo 12- EFPA ve TUBORG Ürünlerinin 2016-2018 Döneminde Açık Bira Pazarındaki Sayısal ve
Ağırlıklı Bulunurluk Oranları (%)


EFPA TUBORG
Sayısal Bulunurluk Ağırlıklı Bulunurluk Sayısal Bulunurluk Ağırlıklı Bulunurluk
2015 (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler
(20) Kapalı ve açık bira pazarlarındaki bulunurluk oranları bir bütün olarak
değerlendirildiğinde, TUBORG’un KSN’ler ve ASN’ler bakımından sahip olduğu
bulunurluk oranları arasındaki fark göze çarpmaktadır. Nitekim, TUBORG’un kapalı
bira pazarındaki bulunurluk oranı %(…..)’lar seviyesinde olmasına rağmen, açık bira
pazarındaki bulunurluk oranı %(…..) seviyesinde seyretmektedir. Bununla birlikte, açık
bira pazarındaki sayısal bulunurluk oranları incelendiğinde, yıllar itibarıyla EFPA’nın
%(…..)’den %(…..)’e gerilediği, TUBORG’un ise %(…..)’ten %(…..)’ye yükseldiği
görülmektedir. Aynı şekilde ağırlıklı bulunurluk oranlarına bakıldığında da EFPA’nın
%(…..)’den %(…..)’ya gerilediği, TUBORG’un ise %(…..)’den %(…..)’e yükseldiği
anlaşılmaktadır.
G.3. İlgili Pazar
G.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(21) Mevcut dosyada EFPA tarafından, 18.03.2010 tarih ve 10-24/331-119 sayılı Kurul
kararı uyarınca TUBORG’un münhasır sözleşmelerine tanınan muafiyetin açık bira
pazarı bakımından geri alınması talep edilmekle birlikte, her şey dâhil otellerin ayrı bir
ilgili ürün pazarı olması gerektiği ileri sürülmüş ve Kurulun 07.03.2013 tarih, 13-12/183-
97 sayılı ve 11.01.2007 tarih, 07.02/28-8 sayılı kararları emsal gösterilmiştir. Bununla
birlikte, anılan Kurul kararlarındaki tespitin, şikayet konusunun otel dışında kalan cafe,
pub, restoran gibi açık satış noktalarıyla ilgili olduğu görülmektedir. Mevcut dosya
bakımından böyle bir durum bulunmadığından, ilgili ürün pazarı, geçmiş Kurul
kararlarına6 paralel olarak “açık bira pazarı” olarak tespit edilmiştir.

6 Bkz. 03.07.2017 tarih ve 17-20/321-143 sayılı, 18.07.2012 tarih ve 12-38/1085-344 sayılı, 13.07.2011
tarihli ve 11-42/911-281 sayılı Kurul Kararları.
19-22/335-152
8/23

G.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(22) İşbu dosya bakımından, TUBORG ürünlerinin tüm Türkiye genelinde dağıtımı
yapılmakta ve bira dağıtımında coğrafi pazar tanımını etkileyecek bölgesel nitelikli
farklılıklar bulunmamaktadır. Bu nedenle geçmiş tarihli Kurul kararları doğrultusunda
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.4. Geçmiş Tarihli Kurul Kararları
(23) Bu aşamada, sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi adına mevcut dosya
kapsamındaki taleple ilgili olduğu düşünülen geçmiş tarihli Kurul kararlarına kronolojik
olarak değinmekte fayda bulunmaktadır.
(24) 2005 Grup Muafiyetinin Geri Alınması Kararı7: EFPA ve BİMPAŞ, KSN ve ASN’ler ile
yaptığı münhasırlık hükmü içeren anlaşmalarına sağlanan grup muafiyetini geri alan
kararda, EFPA’nın hakim durumda bulunduğu ve güçlü bir markaya sahip olduğu,
BİMPAŞ’ın ise pazarda ikinci önemli oyuncu konumunda bulunduğu, yabancı
teşebbüslerin hâkim durumdaki teşebbüs ile lisans anlaşması yaparak pazara ürün
sunmayı tercih ettiği, üretici olarak pazara girişin zor olduğu ve ithalatın önemli boyutta
olmadığı düopolistik bir yapı sergileyen bira pazarında teşebbüsler arasında etkin bir
rekabetin bulunmadığı, pazara girme niyetinde olan veya yeni giren teşebbüslerin
kapasiteleri ve/veya ithalat potansiyelleri itibari ile bu pazarda etkin bir rekabet
yaratmaktan uzak olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, EFPA ve BİMPAŞ’ın sahip
oldukları kapasite fazlasının ve sektördeki reklam kısıtlamalarının önemli birer giriş
engeli oluşturduğu; pazar büyüme eğiliminde olmasına rağmen, EFPA ve BİMPAŞ’ın
kapasite kullanım oranlarının düşük seviyelerde seyretmesinin, teşebbüslerin kendi
aralarında paralel davranışlar sergilemelerine müsait bir ortam oluşturduğu; bira
pazarındaki her iki teşebbüsün de atıl kapasiteye sahip olmasının teşebbüslerin
pazardaki davranışlarını disipline edici bir etkiye sahip olacağı belirtilmiştir. EFPA’nın
pazarda uzunca yıllardır faaliyet gösteriyor olmasının neticesinde sağlamış olduğu
Efes markasının bilinirliğini, sportif ve sanatsal faaliyetlere yapmış olduğu destek
sayesinde sürdürmeyi ve daha da güçlendirmeyi başarabildiği; ancak pazara yeni
girme niyetinde olan teşebbüslerin ürünlerini geniş tüketici kitlelerine tanıtabilmek
amacıyla radyo ve televizyon reklamlarını kullanamamaları nedeniyle bira pazarından
uzak durdukları ifade edilmiştir. Kararda ayrıca, her bir satış noktasının alım miktarının
üretici teşebbüslerin toplam satışları içerisinde önemli bir yer tutmadığı; dolayısıyla
satış noktalarının üreticiler karşısında herhangi bir pazarlık gücüne sahip olmadığı,
üstelik bira satışı ile iştigal eden nihai satış noktalarının çok büyük bir kısmının finansal
güce sahip olmayan küçük ve orta ölçekli teşebbüsler olduğu mütalaa edilmiştir.
(25) Kararda, EFPA ve BİMPAŞ’ın kendilerinin veya distribütörlerinin/bayilerinin hem
ASN’ler hem de KSN’ler ile akdettikleri tek elden satın alma anlaşmalarında yer alan
rekabet etmeme yükümlülüklerinin (münhasırlık şartı) ve bu etkiyi doğuran diğer
sınırlamaların (tek elden satın alma yükümlülükleri, asgari satın alma/satış
yükümlükleri, verilen krediler ve indirim vs. diğer katkıların tek marka satma şartına
bağlanması gibi yükümlülükler), bira pazarında etkin rekabetin oluşmasının önünde
önemli bir engel olduğuna; alıcı konumundaki ASN ve KSN’lerin ihtiyaçlarının küçük
de olsa bir kısmını [2002 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde
(2002/2 sayılı Tebliğ) öngörülen %80 oranından çok daha düşük olsa dahi] EFPA ve
BİMPAŞ ürünlerine yönlendirmelerine yol açacak her türlü düzenlemenin yasaklanan
rekabet etmeme yükümlülüğü tanımı içerisinde değerlendirilmesi gerektiğine; pazarda
etkin rekabetin tesis edilmesi bakımından, EFPA ve BİMPAŞ’ın kendilerinin ya da

7 Kurulun 22.04.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı kararı.
19-22/335-152
9/23

distribütörlerinin/bayilerinin hem ASN’ler hem de KSN’ler ile akdettikleri bu tür
münhasırlık içeren tek elden satın alma anlaşmalarına 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan
muafiyetin 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca geri alınmasına8; EFPA ve
BİMPAŞ’ın kendilerinin ya da distribütörlerinin/bayilerinin nihai satış noktalarına vermiş
oldukları soğutucu dolaplara rakip ürünlerin konulmasını engellemelerinin piyasada
rekabetin oluşmasının önünde önemli bir engel olduğuna, bu yüzden soğutucu
dolaplara rakip bira ürünlerinin konulmasının yasaklanması uygulamasına son
verilmesine, 22.04.2005 tarihinden önce akdedilmiş sözleşmelerde yer alan rekabet
etmeme yükümlülüklerinin ve bu etkiyi doğuran nitelikteki diğer yükümlülüklerin anılan
sözleşme metinlerinin tamamından çıkarılmasına, bu değişikliklerin yapılabilmesi için
kararın tebliği tarihinden itibaren taraflara 90 gün süre verilmesine, EFPA ve BİMPAŞ
ürünlerinin satışına ilişkin olarak nihai satış noktalarına rekabet etmeme yükümlülüğü
getirilemeyeceğine ve soğutucu dolaplara rakip bira ürünlerinin konulmasının EFPA ve
BİMPAŞ ile bu teşebbüslerin bayi/distribütörleri tarafından engellenemeyeceğinin,
bayi/distribütörlere ve nihai satış noktalarına EFPA ve BİMPAŞ tarafından
bildirilmesine ve bu yükümlülüğün yerine getirildiğinin 90 gün içerisinde tevsik
edilmesine hükmedilmiştir.
(26) 2008 Muafiyet Kararı9: 2005 Tarihli Grup Muafiyetinin Geri Alınması Kararı’nın
ardından BİMPAŞ, pazardaki gelişmeler ve 2002/2 sayılı Tebliğ’e %40 pazar payı eşiği
getiren değişiklik sonrasında ASN ve KSN’lerle imzaladığı Tek Elden Satın Alma
Sözleşmelerine menfi tespit/muafiyet verilmesi talebinde bulunmuştur. Kararda, Kurul
tarafından BİMPAŞ’ın 2005 tarihinden sonra az da olsa pazar payı kaybettiği, ancak
bu durumun teşebbüsün pazar payındaki ilgili karardan önceki dönemde başlamış olan
düşme eğiliminin devamı niteliğinde olduğu tespiti yapılmıştır. Öte yandan, 2005 yılı
sonrasında küçük teşebbüslerin pazarda önemli bir varlık gösteremediği ve EFPA ile
BİMPAŞ üzerinde rekabetçi baskı yaratamadığı da belirtilmiştir. 2005 Tarihli Grup
Muafiyetinin Geri Alınması Kararı’ndan sonra, EFPA ve BİMPAŞ’ın bulunurluk
oranlarını artırdıkları, bu durumun ise bahsi geçen karardan beklenen bir fayda olduğu
değerlendirilmiştir. Kararda, hem KSN’ler hem de ASN’ler ile akdedilmek üzere
hazırlanan Tek Elden Satın Alma Sözleşmesi’nin değişik maddelerinde nihai satış
noktalarına, 2005 Tarihli Grup Muafiyetinin Geri Alınması Kararı’nda yasaklanan
türden, doğrudan veya dolaylı rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiği belirtilmiştir.
Kararda ayrıca, 2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen %40’lık pazar payının çok
aşağısında yer alan BİMPAŞ’ın grup muafiyetinden yararlandırılması gerektiği iddiası
karşısında, grup muafiyetinden yararlanan teşebbüslerin yaptıkları anlaşmalar ile
pazarın önemli bir kısmını rakip teşebbüslere kapatmaları halinde bu teşebbüslerden
grup muafiyetinin alınabileceği; BİMPAŞ için bu değerlendirmenin 2005 Tarihli Grup
Muafiyetinin Geri Alınması Kararı’nda yapıldığı ve BİMPAŞ’ın ASN ve/veya KSN’lerle
yaptığı anlaşmalardan grup muafiyetinin pazarın rakip teşebbüslere kapanması
nedeniyle alındığı, bu sebeple karardan sonra 2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen pazar
payı eşiğinin BİMPAŞ tarafından aşılmamasının, BİMPAŞ’ın grup muafiyetinden
doğrudan yararlanacağı anlamına gelmediği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, BİMPAŞ’ın
tip sözleşme niteliği taşıyan, ASN ve KSN’lere yönelik Tek Elden Satın Alma
Sözleşmelerinin içerdiği rekabet etmeme yükümlülüğü nedeniyle menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine ve 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulları

8 Kararda, EFPA ve BİMPAŞ tarafından benzer nitelikte dikey sınırlamalar (özellikle rekabet etmeme
yükümlülüğü ve bu etkiyi doğuran diğer hükümler) içeren anlaşmaların toplu etkisinin gerek ASN’ler
gerekse de KSN’leri ilgilendiren pazarlarda yüksek bir orana ulaştığı belirtilerek, her iki teşebbüs
bakımından grup muafiyetinin geri alınmasına hükmedilmiştir.
9 Kurulun 10.04.2008 tarih ve 08-28/321-105 sayılı kararı.
19-22/335-152
10/23

sağlamadığı için bireysel muafiyet de tanınamayacağına hükmedilmiştir. Söz konusu
Kurul kararıyla ayrıca, 2005 Tarihli Grup Muafiyetinin Geri Alınması Kararı’ndaki bazı
düzenlemelere istisnalar getirilmiştir. Bu çerçevede,
 BİMPAŞ’ın veya bu teşebbüsün distribütörlerinin/bayilerinin ASN’ler ile
akdedecekleri tip sözleşmelerde getirilen rekabet etmeme yükümlülüğüne,
sadece fıçı bira satışlarını kapsaması, yalnız EFPA ürünlerine karşı ileri
sürülebilir olması ve en fazla iki yıl süre ile sınırlı olması koşuluyla üç yıl süre ile
bireysel muafiyet tanınmasına,
 EFPA ve BİMPAŞ’ın ya da bu teşebbüslerin distribütörlerinin/bayilerinin askeri
tesis ve otel gibi geleneksel olarak alımlarını ihale ile gerçekleştiren ASN’ler ile
akdedecekleri ve EFPA ile BİMPAŞ dışındaki teşebbüslere karşı ileri
sürülemeyen rekabet etmeme yükümlülüğü içeren en fazla iki yıl süreli
sözleşmelere bireysel muafiyet tanınmasına,
 EFPA ve BİMPAŞ tarafından belirli spor, sanat ya da eğlence olaylarını
desteklemek amacıyla belirli bir mekanda yılda 60 günü geçmemek şartıyla
yapılan, içecek tedarikinin tanıtım amaçlı bir yan unsur olarak yer aldığı, EFPA
ve BİMPAŞ dışındaki teşebbüslere karşı ileri sürülemeyen rekabet etmeme
yükümlülüğü içeren sponsorluk anlaşmalarına bireysel muafiyet tanınmasına,
 100 m2 ve altında net satış alanına sahip KSN’ler için; bir noktada eğer
EFPA/BİMPAŞ dolabı dışında tüketicinin doğrudan erişebileceği bir başka alkollü
içecek dolabı yoksa; bu noktada bu teşebbüslerin dolaplarının kullanımını
düzenleyen ariyet sözleşmelerinin, dolabın görünür kısmında ve satış
noktasındaki toplam dolap hacminin en fazla %20’sini kapsayacak şekilde rakip
ürün konulmasına izin verilmesini temin edecek şekilde düzenlenmesine
hükmedilmiştir. Öte yandan kararın gerekçesinde, 100 m² eşiğinin sadece EFPA ve
BİMPAŞ açısından geçerli olması ve pazardaki küçük oyuncuların satış alanı
sınırlamasına tabi olmaksızın her noktada rakip üreticilerin dolabına girmesi gerektiği,
EFPA ve BİMPAŞ’ın dolap yatırımı konusunda herhangi bir sıkıntı yaşamadığının açık
olduğu, bu çıkarımlardan hareketle diğer teşebbüslerin ürünlerinin 100 m²’nin üstünde
satış alanına sahip noktalarda rakiplerinin dolabında yer almasının fiili münhasırlığın
tam anlamıyla ortadan kaldırılması için bir zorunluluk olduğu sonucuna varılmış olup
kararın sonuç kısmında gerekçede yer verilen sınırlamaların getirilmesi hükme
bağlanmıştır.
(27) 2010 Muafiyet Kararı10: Mevcut geri alma talebine konu olan bu muafiyet kararında,
BİMPAŞ ile bayilerinin/distribütörlerinin ASN ve KSN’lerle akdedecekleri tip
sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanması
talebi değerlendirilmiştir. BİMPAŞ’ın, 2005 yılından 2010 yılına kadar olan süreçte,
2005 Tarihli Grup Muafiyetinin Geri Alınması Kararı ile birlikte pazarda meydana
gelmesi beklenen olumlu değişimlerin yaşanmadığı; aksine pazarda yoğunlaşmanın
arttığı; münhasır uygulamaların sona ermesiyle eş zamanlı olarak EFPA’nın pazar payı
yükselirken, BİMPAŞ’ın pazar payının düştüğü; ayrıca pazardaki mevcut oyuncu
sayısının da azaldığı; Kurulun 2008 yılında BİMPAŞ’a ASN’lerde fıçı bira ürünlerine
mahsus olmak üzere münhasırlık imkanı sağlayan kararının pazarda beklenen faydayı
sağlayamadığı iddialarını değerlendiren Kurul; bira pazarında EFPA’nın hakim
durumda bulunmaya ve rakipleri karşısında pazar payını artırmaya devam ettiği,
ithalatın pazarda herhangi bir rekabetçi baskı yaratma potansiyelinin olmadığı,

10 Kurulun 18.03.2010 tarih ve 10-24/331-119 sayılı kararı.
19-22/335-152
11/23

piyasadaki küçük aktörlerin piyasadan çekilerek pazardaki yoğunlaşma oranının
arttığı, bira pazarında son yıllarda EFPA’nın pazar payı artarken BİMPAŞ’ın hem pazar
payı kaybettiği hem de teşebbüsün ASN ve KSN’lere yaptığı satışların azaldığı
tespitinde bulunmuştur. Bu nedenle BİMPAŞ ile bayilerinin/distribütörlerinin KSN ve
ASN’lerle akdedecekleri tip sözleşmelerdeki beş yılı aşmayan tek marka
sınırlamalarına 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet
tanınmasına karar vermiştir.
(28) 2012 Menfi Tespit/Muafiyet Kararı11: Söz konusu kararda, EFPA ve EFPA’nın
bayilerinin/distribütörlerinin müşterileriyle akdettiği tek tip ASN bulunurluk
sözleşmesinin revize edilmesi sonucunda düzenlenen farklı tipteki ASN
sözleşmelerine menfi tespit/muafiyet talebi değerlendirilmiştir. EFPA; daha önce tek tip
olan ASN sözleşmelerinin sayısının altıya yükseltilmesinin her ASN’nin ihtiyacının aynı
olmaması nedeniyle yapıldığını, ASN’lerin merkezi alım yapan zincir otel, askeri
tesisler ve zincir restoranlar; bireysel alım yapan oteller; konsept noktalar ve standart
noktalar olarak dört farklı alt gruba ayrılabileceğini dile getirmiştir. Kurul;
 Standart Noktalarla İmzalanacak Süreli Sözleşme’de sözleşme süresi ve
sonrasını kapsayan herhangi bir rekabet yasağının bulunmadığı, ASN’nin rakip
ürünleri de satabileceği ve ASN’nin rakip ürünleri EFPA’ya ait soğutucu
dolaplarda da bulundurabileceği göz önüne alınarak söz konusu sözleşmeye
menfi tespit verilebileceği,
 Standart Noktalarla İmzalanacak Miktar Taahhütlü Sözleşme’de tek marka satma
yükümlülüğünün getirilmediği, rakip bira ürünlerinin gerekirse EFPA tarafından
sağlanan dolaplarda satılabileceğinin açık olduğu, satış noktasına EFPA ya da
distribütörü tarafından verilecek katkının bir hedefe veya rakip bira ürünlerinin
satılmaması koşuluna bağlı olmadığı, satış noktasında başka marka bira
ürünlerinin satılması veya sözleşmede belirlenen hedefe ulaşılamaması halinde
cezai şart uygulanmayacağı, sözleşmenin miktar taahhüdünün gerçekleşmesiyle
sona ereceği dikkate alınarak söz konusu sözleşmeye menfi tespit verilebileceği,
bununla birlikte miktar taahhüdünün fiili münhasırlık yaratmayacak şekilde
uygulanması gerektiği,
 EFPA’nın alımlarını ihale usulü ile yapan zincir oteller, askeri tesisler ve zincir
restoranlar gibi satış noktalarıyla akdedeceği Merkezi Alım Yapan Noktalarla
İmzalanacak Sözleşme’de münhasırlık hükmü içeren anlaşmaların en fazla 2 yıl
süreyle olacağı ve bu durumun 2008 Tarihli Muafiyet Kararı’na uygun olduğu
dikkate alınarak söz konusu sözleşmeye bireysel muafiyet verilebileceği,
 Zincir otel niteliğini haiz olmayan ve bireysel alım yapan oteller ile akdedilecek
olan Açık Satış Noktası Sözleşmesi-Otel Sözleşmesi’nde açıkça satış noktasına
tek marka satma yükümlülüğünün getirilmediği, sözleşme süresinin 5 yılı
geçmeyeceği, katkıların herhangi bir hedefe veya rakip ürünlerin satılmaması
koşuluna bağlı olmadığı dikkate alınarak söz konusu sözleşmeye menfi tespit
verilebileceği,
 Konsept Noktalarla İmzalanacak Süreli Sözleşme’de tek marka satma
yükümlülüğünün getirilmediği, sözleşmenin en fazla 5 yıl ile sınırlı olduğu,
sözleşme sonrasında da konsept noktalara12 herhangi bir rekabet yasağı
getirilmediği; bununla birlikte ASN’de oluşturulan konseptin bir tamamlayıcısı

11 Kurulun 23.05.2012 tarih ve 12-27/796-224 sayılı kararı.
12 Kararda, konsept noktalar “iç ve dış dekorasyonunun bira ürününün satılması için EFPA tarafından
belirlenen kriterlere uygun olarak yapıldığı noktalar” olarak tanımlanmıştır.
19-22/335-152
12/23

olarak EFPA tarafından verilen ve üzerinde EFPA’nın logo veya sair görsellikleri
bulunan bira sunumuyla ilgili malzemelerin münhasıran bulundurulma
zorunluluğu getirildiği, ayrıca rakip bira üreticilerinin ürünlerinin sunumuyla ilgili
zorunlu malzemelerin (bardak, bardak altlığı, rakip fıçı tesisatı veya menüde yer
alma hakkı) tüketicilerin talebine bağlandığı tespitleri yapılarak, görsel
malzemelere yönelik düzenlemelerin fiili münhasırlığa yol açabileceği; 2005
Tarihli Muafiyetin Geri Alınması Kararı’na aykırılık teşkil eden bu düzenlemelerin
yeniden düzenlenmesi halinde sözleşmeye menfi tespit verilebileceği,
 Konsept Noktalarla İmzalanacak Miktar Taahhütlü Sözleşme’de tek marka satma
yükümlülüğünün getirilmediği, sözleşmenin miktar taahhüdünün
gerçekleşmesiyle sona ereceği; bununla birlikte ASN’de oluşturulan konseptin bir
tamamlayıcısı olarak EFPA tarafından verilen ve üzerinde EFPA’nın logo veya
sair görsellikleri bulunan bira sunumuyla ilgili malzemelerin münhasıran
bulundurulma zorunluluğu getirildiği, ayrıca rakip bira üreticilerinin ürünlerinin
sunumuyla ilgili zorunlu malzemelerin (bardak, bardak altlığı, rakip fıçı tesisatı
veya menüde yer alma hakkı) tüketicilerin talebine bağlandığı tespitleri yapılarak,
görsel malzemelere yönelik düzenlemelerin fiili münhasırlığa yol açabileceği;
2005 Tarihli Muafiyetin Geri Alınması Kararı’na aykırılık teşkil eden bu
düzenlemelerin yeniden düzenlenmesi halinde sözleşmeye menfi tespit
verilebileceği; bunun yanı sıra, miktar taahhüdünün fiili münhasırlık
yaratmayacak şekilde uygulanması gerektiği
sonucuna ulaşmıştır.
(29) 2017 KSN Kararı13: EFPA’nın, 2011 Tarihli Menfi Tespit Karar ile menfi tespit verilen
Kapalı Satış Noktası Sözleşmesi’nde değişiklikler yapılmak suretiyle hazırlanmış olan
dört tip yeni Kapalı Satış Noktası Sözleşmesi’ne menfi tespit verilmesi/muafiyet
tanınması talebini içeren başvurusu üzerine;
 Tam Münhasır Kapalı Satış Noktası Sözleşmesi (4 alternatifli), Sınırlı Münhasır
Kapalı Satış Noktası Sözleşmesi ile Miktar Taahhütlü Kapalı Satış Noktası
Sözleşmesi’ne, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olmaları sebebiyle
menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
 Bu sözleşmelerin, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen
eşiğin aşılması nedeniyle grup muafiyetinden yararlanamadığına,
 Tam Münhasır Kapalı Satış Noktası Sözleşmesi (4 alternatifli), Sınırlı Münhasır
Kapalı Satış Noktası Sözleşmesi ile Miktar Taahhütlü Kapalı Satış Noktası
Sözleşmesi’ne 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde aranan koşulları taşımaması
sebebiyle bireysel muafiyet tanınamayacağına,
 Standart Kapalı Satış Noktası Sözleşmesi’ne ise 4054 sayılı Kanun’un 8.
maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesine
karar verilmiş olup bu karar sonucunda, 03.07.2017 tarih ve 17-20/320-M sayıyla, işbu
dosya konusu TUBORG’un kapalı bira pazarında sahip olduğu bireysel muafiyetin geri
alınması ve kapalı bira pazarında 2008 Tarihli Muafiyet Kararı ile dolap kuralının
kaldırılmasına yönelik inceleme başlatılmıştır.
(30) 2017 ASN Kararı14: EFPA’nın, 2012 Tarihli Menfi Tespit/Muafiyet Kararı ile menfi tespit
verilen Standart Noktalarla İmzalanan Süreli Sözleşme’de değişiklikler yapılmak

13 Kurulun 03.07.2017 tarih ve 17-20/321-142 sayılı kararı.
14 Kurulun 03.07.2017 tarih ve 17-20/321-143 sayılı kararı.
19-22/335-152
13/23

suretiyle hazırlanmış olan Sınırlı Münhasır Açık Satış Noktası Sözleşmesi’ne menfi
tespit verilmesi/muafiyet tanınması talebini içeren başvurusu üzerine,
 Sınırlı Münhasır Açık Satış Noktası Sözleşmesi’ne, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında olması sebebiyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
 Bu sözleşmenin, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen
eşiğin aşılması nedeniyle grup muafiyetinden yararlanamadığına,
 Sınırlı Münhasır Açık Satış Noktası Sözleşmesi’ne, 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinde aranan koşulları taşımaması sebebiyle bireysel muafiyet
tanınamayacağına
karar verilmiştir. Aynı dosya kapsamında EFPA ayrıca 2010 Muafiyet Kararı ile
TUBORG’un münhasır sözleşmelerine tanınan muafiyetin açık bira pazarı bakımından
da geri alınmasını talep etmiştir. Söz konusu talep hakkında, 2017 ASN Kararının 160.
paragrafında “…talebin; bildirim konusu sözleşmeden ve dolayısıyla dosya
konusundan bağımsız olması, sektöre yönelik geçmiş tarihli Kurul kararlarını
ilgilendirmesi, alınacak Kurul kararının sonuçlarının TUBORG’u doğrudan
ilgilendirecek olması, mevcut piyasa şartlarının gözetilerek sektöre yönelik Kurul
kararlarının yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılması, kapsamlı bir araştırma
yapılmasını gerektirmesi hususları dikkate alınarak bu talebin reddedilmesi gerektiği
değerlendirilmektedir.” ifadelerine yer verilmiş ve kararın sonuç bölümünde söz konusu
talep reddedilmiştir.
(31) 2017 KSN Muafiyetinin Geri Alınması Kararı15: 2017 KSN Kararı gereğince başlatılan
2017-3-44 sayılı dosya kapsamında EFPA’nın, TUBORG’a 2010 Muafiyet Kararı ile
kapalı bira pazarında yaptığı münhasırlık sözleşmeleri için tanınan bireysel muafiyetin
geri alınması talebi incelenmiş olup TUBORG’un söz konusu muafiyetinin kapalı bira
pazarı bakımından geri alınmasına ve bu pazardaki sözleşmelerinin grup
muafiyetinden de yararlanamadığına karar verilmiştir. Söz konusu kararda muafiyetin
geri alınma gerekçeleri; TUBORG’un kapalı pazardaki payını düzenli bir şekilde
artırmış olması, EFPA’nın kaybettiği pazar payının TUBORG’a kayması, kapalı bira
pazarındaki daralmaya rağmen TUBORG’un münhasırlık şartı olmaksızın uyguladığı
sözleşmelerle payını artırmasının TUBORG’un pazar gücünü göstermesi, bunun
yanında TUBORG ürünlerinin sayısal ve ağırlıklı bulunurluk oranlarının artış eğiliminde
ve karar tarihi itibarıyla yüksek seviyelerde olması, HHI verilerine göre yapılan
yoğunlaşma hesaplamalarında 2010 yılına kadar yoğunlaşma oranının artış trendinde
olması, 2010 yılından itibaren yoğunlaşma seviyesinin gerilemesi, ancak pazarın halen
yüksek derecede yoğunlaşmış bulunması, TUBORG’un noktalara yaptığı yatırımı
artırmasının belli bir finansal güce işaret etmesi, KSN’ler bakımından ithalatın sınırlı
miktarda gerçekleşmesi, pazarda yüksek giriş engellerinin bulunması, küçük
oyuncuların pazardan yeterince pay alamamaları olarak sıralanmıştır.
(32) İlgili Kurul kararlarının çizdiği bu çerçevede, mevcut durumda EFPA ve TUBORG
kapalı bira pazarında satış noktalarıyla münhasırlık içeren sözleşmeler
imzalayamamaktadırlar. Açık bira pazarında ise, EFPA ASN’lerle münhasırlık hükmü
içeren sözleşmelerle çalışamamakta, ancak TUBORG’un münhasırlık sözleşmeleri
2010 Muafiyet Kararı uyarınca tanınan muafiyetten faydalanmaktadır. İşbu dosyada
Kuruma iletilen talep TUBORG’un söz konusu münhasır sözleşmelerine tanınan
muafiyetin geri alınması yönündedir.


15 Kurulun 09.11.2017 tarih ve 17-36/583-256 sayılı kararı.
19-22/335-152
14/23

G.5. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
G.5.1. EFPA’dan Gelen Bilgi, Belge ve Görüşler
(33) İşbu dosya konusu ile ilgili olarak EFPA tarafından;
 Şirket verileri ve tahminleri esas alınarak yapılan hesaplamalara göre, EFPA’nın
açık bira pazarında ve otel kanalı hariç açık bira pazarında hakim durumda
olmadığı, TUBORG’un yıllar içinde artan pazar payı ve finansal gücüyle EFPA’ya
denk bir rakip konumuna geldiği, bu nedenle muafiyet vasıtasıyla korunmaya
devam edilmemesi gerektiği,
 2010 Muafiyet Kararı ile TUBORG’a verilen muafiyetin bedavacılık ve vazgeçme
problemine yol açtığı, TUBORG’un yatırım maliyetine katlanmadan EFPA
tarafından yatırım yapılan noktalardaki satışlarını artırabildiği, bu nedenle EFPA
bakımından yatırımların geri dönüş süresinin uzadığı, bunun yanında
TUBORG’un EFPA’dan yatırım desteği almış noktalara münhasırlık teklif ettiği ve
noktaya özel yatırımların (dekorasyon vb.) EFPA’ya geri dönüşünün engellendiği,
 TUBORG’un EFPA ile bulunurluk sözleşmesi çerçevesinde çalışan noktalara
girebildiği, hatta bu noktalarla münhasır çalışabildiği, ancak EFPA’nın TUBORG
ile tek marka usulü çalışan noktalara giremediği, bu durumun da tüketici
tercihlerini sınırlandırdığı,
 Yargıtay’ın, EFPA’nın bulunurluk sözleşmesi ile çalıştığı ve nakit yatırım almış
olan satış noktasının TUBORG’dan ürün temin etmesi ve EFPA bulunurluğunu
sağlamaması üzerine EFPA tarafından noktaya karşı açılan davayı, Kurulun
2005 Grup Muafiyetinin Geri Alınması Kararına atıfta bulunarak reddettiği,
dolayısıyla EFPA’nın hukuki yollarla sonuç alamadığı,
 EFPA’nın, yatırımlarını amorti edebilecek kadar satışlarını artıramadığı,
ekonomik anlamdaki bu etkinsizliğin daha fazla sayıda ASN’ye yatırım
yapılmasını engellediği, TUBORG tarafından noktaya her an münhasırlık teklif
edilebilecek olmasının EFPA’nın yatırım güdüsünü azalttığı,
 Açık bira pazarının reklam, tanıtım ve yeni tatların keşfine imkan vermesi
nedeniyle kapalı bira pazarı için büyük önem taşıdığı, ancak TUBORG’un pazarın
bu bölümünü kapatması sebebiyle EFPA’nın bulunurluk problemi yaşadığı,
bunun da kapalı bira pazarına olumsuz etkilerinin olduğu,
 2010 yılında muafiyetin verilme gerekçelerinin günümüzde ortadan kalktığı,
etkinlik kazanımından ziyade bedavacılık ve vazgeçme probleminin yaşandığı,
bu nedenle sektördeki yatırımların irrasyonel biçimde yapıldığı, ayrıca fırsatçı
yatırımlar elde eden satış noktalarının bu getirileri tüketiciye yansıtmadığı, oysa
muafiyet geri alındığında noktalarda farklı markaları bulabilecek olan tüketiciler
bakımından ürün çeşitliliği sağlanacağı için faydanın da ortaya çıkacağı,
 Açık bira pazarı için yapılacak değerlendirmelerde her şey dahil otel kanalının
dışarıda bırakılması gerektiği, bu kapsamda hesaplanacak miktar ve ciro pazar
paylarının başa baş olduğu, TUBORG’un tüm bira pazarında ulaştığı pazar payını
ve finansal gücünü ASN pazarında kullandığı,
 Bu nedenlerle 2010 Muafiyet Kararı uyarınca verilen bireysel muafiyetin geri
alınması ve 2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca grup muafiyetinden de
yararlanmadığına karar verilmesi gerektiği,
19-22/335-152
15/23

 Öte yandan Kurulun 2008 Muafiyet Kararında EFPA ve TUBORG’a tanınmış olan
ihale istisnası ile sponsorluk istisnasının yalnızca iki rakip arasında ileri
sürülebiliyor olduğu, küçük rakiplere karşı uygulanmadığı, pazarda rekabet
ortamı olmasa bile pazar için rekabet unsurunun devam ediyor olduğu, ihale
istisnasının yüksek miktarda alım yapan noktalar bakımından etkinlik doğurduğu,
birayı daha ucuza temin eden satış noktalarının tüketicilere daha uygun fiyatlar
sunabildiği, sponsorluk istisnasının da reklam yasakları bulunan bir sektörde
sağlayıcılara eğlence, spor ve sanat aktiviteleri aracılığıyla tüketicilerle buluşma
imkanı getirdiği, her iki istisnanın da süre, kapsam ve mekan bakımından sınırlı
bir münhasırlık hakkı verdiği, pazarın küçük bir kısmını kapadığı, dolayısıyla
pazarın önemli bölümünde rekabeti kısıtlamadığı, bu nedenle 2008 Muafiyet
Kararındaki istisnaların her iki teşebbüs bakımından da devam etmesi gerektiği,
ifade edilmiştir.
G.5.2. TUBORG’dan Gelen Bilgi, Belge ve Görüşler
(34) TUBORG tarafından Kurulun yapacağı değerlendirmede;
 Usuli anlamda muafiyetin geri alınması prosedürünün soruşturma usulüne
benzediği, geçmiş Kurul uygulamalarında16 da muafiyeti geri alınacak olan
teşebbüslerin yazılı ve sözlü savunmalarının alınması için 60 gün gibi makul bir
süre verildiği, ancak mevcut dosya bakımından çok kısa süreler tanınarak yoğun
çalışma gerektiren bilgi ve görüş taleplerinde bulunulduğu, bu durumun
TUBORG’un savunma hakkını kısıtladığı,
 2005 Grup Muafiyetinin Geri Alınması Kararı ile pazarın yeni oyunculara
açılmasının hedeflendiği, ancak 2010 yılına kadar geçen dönemde yeni girişin
olmadığı, pazardaki ikinci oyuncu olan TUBORG’un sürekli pazar payı kaybettiği
ve EFPA’nın tekelleştiği, 2010 Muafiyet Kararı’nın böylesi pazar koşulları
nedeniyle verildiği, mevcut talebin kabul edilmesi halinde 2005 yılından sonra
yaşanan durumun tekrar vuku bulacağı,
 2013 yılında TAPDK düzenlemeleri nedeniyle kapalı bira pazarında münhasır
çalışmanın yasaklandığı, bu nedenle 2017 yılında geri alınan KSN muafiyetinin
pratikte TAPDK düzenlemesinden beri uygulanamadığı, bir başka deyişle
KSN’ler bakımından kullanılmayan bir muafiyetin geri alındığı, ancak açık bira
pazarında durumun farklı olduğu, ayrıca EFPA’nın dosya konusu talebi 2017
yılında Kurula zaten iletmiş olduğu, Kurulun bu talebi reddetmesi üzerine
ASN’lerde münhasırlığa devam edildiği, bu hukuki belirlilik içinde TUBORG’un
yaklaşık (…..) TL’lik yatırım yaptığı, yatırımların bir kısmının noktaya özgü olması
(fıçı, dolap, dekorasyon vb. yatırımlar), bir kısmının da anlaşmanın başında peşin
ödenmiş olması nedeniyle, muafiyetin geri alınması halinde bu yatırımların boşa
çıkacağı, TUBORG’un zarara uğrayacağı ve EFPA’nın tekelleşeceği,
 ASN’lerin pazardaki öneminin miktar veya ciro bakımından değil, reklam ve
bulunurluk bakımından değerlendirilmesi gerektiği, açık bira pazarındaki
faaliyetlerin kapalı pazardaki satışları etkilediği, ayrıca Kurulun son Migros
kararı17 neticesinde, Migros zincir marketlerdeki TUBORG bulunurluğunun
EFPA’nın iradesine bırakıldığı ve halihazırda Migros raflarının %(…..)’inin pazar
payını aşan şekilde EFPA ürünlerine tahsis edildiği, kapalı pazarda son üç yılda
gerçekleşen devralmalar (Migros, Kipa ve Makro Market) neticesinde dikey

16 Kurulun 22.04.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı kararı.
17 Kurulun 28.06.2018 tarih ve 18-21/360-177 sayılı kararı.
19-22/335-152
16/23

entegrasyonun güçlendiği, bunun yanında EFES ve AB-Inbev arasındaki
birleşme/devralma ile EFPA ürün portföyünün genişlediği, IPSOS verilerine göre
de EFPA’nın açık bira pazarında miktar bazında %(…..), ciro bazında %(…..)
pazar payı ile hâkim durumda olduğu, TUBORG’un ise miktar bazında %(…..),
ciro bazında %(…..) pazar paya sahip olması nedeniyle anlaşmalarının 2002/2
sayılı Tebliğ sınırları dâhilinde kaldığı,
 Pazardaki küçük üretici/ithalatçı rakiplerin ölçek ekonomisine, yeterli üretim ve
yatırım kapasitesine sahip olmaması nedeniyle etkin rakipler olamadıkları, ancak
TUBORG’un pazarın küçük oyuncusu olarak EFPA karşısında etkin rakip olarak
değerlendirilebileceği ve 4054 sayılı Kanun’un amacının da etkin rakipleri
korumak olduğu, bu nedenle EFPA’nın lehine yapılacak değişikliklerin etkin
rekabeti sınırlandıracağı, oysa TUBORG’un pazar payındaki artışın pazardaki
yoğunlaşma oranını düşürdüğü, karanlık pazar koşullarına sahip, uzun yıllardır
yeni girişlerin yaşanmadığı düopol bir pazarda düzenleyici kurumların amacının
EFPA’nın hakimiyetini güçlendirmesinin önüne geçmek olması gerektiği, bu
doğrultuda pazarın TUBORG lehine regüle edilmesinin hakim durumdaki
teşebbüsün dışlayıcı davranışlarının engellenmesine hizmet edeceği, Kurumun
bir pazara müdahalesinden en çok hakim durumdaki teşebbüs faydalanıyorsa o
müdahalenin rekabetin tesisine katkı sağlamayacağı,
 2010 Muafiyet Kararında sınırlama olmasa bile TUBORG’un uygulamada
münhasırlık hakkını yalnızca EFPA’ya karşı ileri sürdüğü, yani münhasır çalışılan
noktalarda diğer rakiplerin ürünlerinin satılmasının engellenmediği, EFPA’nın
geniş ürün portföyüne karşı bu yolla diğer rakiplerin ürünlerinin de menülerde yer
almasını sağlayarak rekabet edildiği,
 TUBORG’un bedavacılık ve vazgeçme problemlerinden EFPA’ya kıyasla daha
fazla olumsuz etkilendiği, nitekim TUBORG tarafından noktaya yatırım yapılsa
bile tüketicilerin marka gücü olan hakim durumdaki teşebbüsün ürünlerini talep
etmeye devam etmesinden dolayı yatırımların geri dönüşünün zorlaştığı, ayrıca
noktaların anlaşma sonrası fırsatçılık yaparak hakim durumdaki teşebbüs ile de
çalışabildikleri,
 TUBORG’un toplam 28.238 adet açık satış noktası içinden (…..) nokta ile
sözleşmeli çalıştığı, bunlar içinden de (…..) nokta ile münhasırlık hükmünü
uyguladığı, bu sayının çalışılan ASN sayısının %(…..)’ine ve TAPDK ruhsatlı tüm
ASN sayısının ise %(…..)’ine denk geldiği, dolayısıyla pazarın önemli bir kısmının
rekabete kapatılmadığı, pazar payı %40’ın altında olan teşebbüslerce
uygulanacak münhasırlıkların yatırım güdüsünü artıracağı için etkinlik ve fayda
doğuracağı, oysa herhangi bir muafiyete sahip olmayan EFPA’nın tahminen (…..)
nokta ile fiili münhasırlıkla çalıştığı, bu sayının TAPDK ruhsatlı tüm ASN sayısının
%(…..)’una denk geldiği, nitekim EFPA’nın 2011 yılında açık ve kapalı bira
pazarında uyguladığı fiili münhasırlık sebebiyle Kurul kararı18 ile idari para cezası
aldığı,
 EFPA’nın açık pazardaki bulunurluğu %(…..)’ten fazla iken, TUBORG’un
bulunurluğunun %(…..)’ler seviyesinde ve düşük olduğu, bunun TUBORG’un
açık bira pazarının yarısına tek bir ürünle dahi giremediğini gösterdiği, girebildiği
nokta sayısının 2018 yılı itibarıyla (…..) olduğu, bu noktaların TUBORG’un yılda
en az bir defa fatura kestiği açık satış nokta sayısı olduğu, bu noktaların bir
kısmının yıl içinde TUBORG’dan sadece bir kasa ürün alan noktalardan teşekkül

18 Kurulun 13.07.2011 tarih ve 11-42/911-281 sayılı kararı.
19-22/335-152
17/23

ettiği, karışık satış yapan noktaların yalnızca %(…..)’ünün düzenli alım yapan
müşterilerden oluştuğu, bu noktalarda TUBORG’un kalitesiz bulunurlukla var
olduğu,
 EFPA’nın nokta içinde markalar arası rekabeti istemediği, bu nedenle miktar
taahhütlü sözleşmelerle fiili münhasırlık yarattığı, bu yolla pazarın önemli bir
kısmını rekabete kapadığı, açık satış noktalarıyla miktar taahhütlü (kotalı)
sözleşme yapabilme olanağının ortadan kaldırılması gerektiği, ayrıca 2008
Muafiyet Kararı nedeniyle EFPA’nın önemli birçok zincir restoran ve otel ile
münhasır şekilde çalıştığı, bu sebeplerle TUBORG’un ASN’lerdeki
bulunurluğunun KSN’lerdeki bulunurluk oranlarını yakalayamadığı,
 2008 Muafiyet kararındaki istisna hükümlerinin EFPA bakımından geri alınması,
TUBORG için ise devam etmesi gerektiği, nitekim EFPA’nın her şey dahil otel
kanalı verileri çıkarıldığında pazar payının düşeceğini ifade etmesinden bu
kanalda güçlü olduğunu kabul ettiği anlamının çıkarılacağı, istisna kapsamındaki
noktalara bakıldığında iki teşebbüsün eşit imkanlara sahip olduğu zaman ibrenin
EFPA yönüne kaydığının görüleceği, nitekim ülke genelindeki birçok otel ve
havalimanında (son olarak İstanbul Havalimanı) EFPA’nın tekelleştiği,
 İlgili ürün pazarının, geçmiş Kurul kararları19 ve yabancı içtihat20 doğrultusunda
“açık bira pazarı” ve “kapalı bira pazarı” seviyesinde tanımlanması gerektiği,
yerleşik içtihatdan daha geniş veya dar bir ilgili ürün pazarı belirlenmesi için
tüketim alışkanlıkları, satış noktalarının sunduğu hizmet ve fiyat ile sağlayıcıların
yatırım beklentilerinin karşılanması yönünde herhangi bir sebep bulunmadığı,
ayrıca bir teşebbüsün kendi ticari uygulamalarının rekabet ihlali teşkil edip
etmediğini sağlıklı biçimde değerlendirebilmesi için ilgili pazar tanımının
öngörülebilir olması gerektiği, nitekim ilgili teşebbüslerin de yatırımlarını bu
doğrultuda planlayabileceği,
hususlarının göz önünde bulundurulması talep edilmiştir.
G.5.3. Hukuki Değerlendirme
(35) Bira pazarında 2005 Tarihli Grup Muafiyetinin Geri Alınması Kararı ile birlikte EFPA ve
TUBORG’a tanınan grup muafiyetinin geri alınmasının ardından, 2005 yılından 2010
yılına kadar geçen süreçte pazarda beklenen olumlu gelişmelerin yaşanmaması,
aksine pazarda yoğunlaşmanın artması, TUBORG’un pazar payı kaybetmesi, buna
karşın EFPA’nın pazar payı kazanarak hakim durumunu güçlendirmesi üzerine Kurul
tarafından 2010 Muafiyet Kararı alınmış ve bu kararla TUBORG’un KSN’ler ve
ASN’lerle akdedeceği sözleşmelerdeki beş yılı aşmayan tek marka sınırlamalarına
bireysel muafiyet tanınmıştır.
(36) EFPA tarafından Kuruma iletilen mevcut başvuruda, 2010 Muafiyet Kararı’nın alındığı
tarihten günümüze kadar olan dönemde TUBORG’un açık bira pazarında hızlı ve
istikrarlı bir şekilde pazar payı kazandığı ve pazardaki mevcut durumun 2010 yılındaki
yapıdan oldukça farklılaştığı gerekçe gösterilerek 2010 Muafiyet Kararı’nın alınmasına
dayanak teşkil eden esaslı unsurların açık bira pazarı bakımından yeniden
değerlendirilmesi ihtiyacı bulunduğu dile getirilmiştir.

19 Kurulun 22.04.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı, 10.04.2008 tarih ve 08-28/321-105 sayılı,
18.03.2010 tarih ve 10-24/331-119 sayılı, 09.11.2017 tarih ve 17-36/583-256 sayılı kararları.
20 COMP/M.2044 (Interbrew/Bass), C-234/89 (Stergios Delimitis/Henninger Brau AG), COMP/M.4999
(Heineken-Scottish&Newcastle Assets), COMP/M.3032 (Interbrew/Brauergilde), COMP/M.3372
(Carlsberg/Holsten), COMP/M.3289 (Interbrew/Spaten/Franziskaner) kararları.
19-22/335-152
18/23

(37) TUBORG’un açık bira pazarı bakımından sahip olduğu muafiyetin geri alınmasına
yönelik talep, ilk kez EFPA’nın açık bira pazarında uygulamayı planladığı
sözleşmelerine menfi tespit/muafiyet verilmesi konulu bildirimi üzerine yapılan başvuru
kapsamında ileri sürülmüştür. 2017 ASN Kararı çerçevesinde, EFPA’nın
sözleşmelerine menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, sözleşmelerin grup
muafiyetinden faydalanmadığına ve anılan sözleşmelere bireysel muafiyet
verilemeyeceğine karar verilirken, TUBORG’un açık bira pazarı bakımından sahip
olduğu muafiyetin geri alınmasına ilişkin talep de reddedilmiştir. EFPA’nın aynı
dönemde kapalı bira pazarı için Kuruma iletmiş olduğu menfi tespit/muafiyet başvurusu
da reddedilmiş, ancak kapalı bira pazarı için TUBORG’un muafiyetinin geri alınmasına
gerek olup olmadığı hakkında inceleme yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu ihtiyacın
ilgili dönemde açık bira pazarı bakımından görülmemesinin nedeni ise, o döneme
kadar TUBORG’un elde ettiği pazar payının istikrarlı ve kalıcı olduğunun henüz net bir
şekilde ortaya konulamamasıdır. Ancak, TUBORG’un pazar payındaki artışın ilgili
dönemden sonra da devam ediyor olması, mevcut durumda gelinen seviyenin pazarda
esaslı bir değişiklik teşkil edip etmediği sorusunu gündeme getirmiş, kapalı bira
pazarında olduğu gibi açık bira pazarı bakımından da detaylı bir inceleme yapılması
gereksinimi doğmuştur.
(38) 4054 sayılı Kanun’un “Muafiyet ve Menfi Tespit Kararlarının Geri Alınması” başlıklı 13.
maddesinin (a) bendi uyarınca, muafiyet kararının alınmasına esas teşkil eden
herhangi bir olayda değişiklik olması halinde, muafiyet veya menfi tespit kararları geri
alınabilmekte ya da tarafların belirli davranışları yasaklanabilmektedir. Diğer yandan,
2002/2 sayılı Tebliğ’in “Muafiyetin Geri Alınması” başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrası
“Bu Tebliğ ile muafiyet tanınmış bir anlaşmanın, Kanunun 5 inci maddesinde
düzenlenen koşullarla bağdaşmaz etkilere sahip olduğunun tespit edilmesi halinde,
Rekabet Kurulu, Kanunun 13 üncü maddesine dayanarak, anlaşmaya bu Tebliğ ile
tanınan muafiyeti geri alabilir. …” hükmünü haizdir. Yine, 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Pazar
Payının Hesaplanması ve Uygulanması” başlıklı 6/A maddesinin ikinci fıkrasında ise,
“Bu Tebliğ’de belirtilen %40’lık pazar payı eşiğinin uygulanmasında
aşağıdaki kurallar uygulanır:
a) Pazar payı bir önceki yılın verisi kullanılarak hesaplanır.
…
c) Pazar payı başlangıçta %40’tan fazla olmayıp daha sonra %45’i
aşmayacak şekilde eşiğin üzerine çıkarsa muafiyet, pazar payı eşiğinin ilk
aşıldığı yılı takip eden sonraki iki yıl boyunca da geçerli olmaya devam eder.
d) Pazar payı başlangıçta %40’tan fazla olmayıp daha sonra %45’in üzerine
çıkarsa muafiyet, pazar payı eşiğinin ilk aşıldığı yılı takip eden yıl boyunca da
geçerli olmaya devam eder.”
hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede 2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca, Tebliğ’in
“Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4.
maddesinde yer verilen sınırlamaları içermeyen dikey anlaşmalar, teşebbüsün pazar
payının %40 eşiğini geçmemesi halinde, grup muafiyetinden otomatik olarak
yararlanmakta, %40 eşiğinin aşılması halinde ise yukarıda 6/A maddesinde belirtilen
geçiş süreleri uygulanmaktadır. Bununla birlikte 2002/2 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi
uyarınca Kurul bu Tebliğ kapsamında muafiyetinden yararlanan bir anlaşmanın,
Kanun’un 5. maddesinde belirtilmiş şartları taşımadığı gerekçesiyle -teşebbüsün pazar
payı %40’ın altında olsa dahi- 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesine dayanarak grup
muafiyetini her zaman geri alabilecektir. Benzer şekilde, yukarıda da ifade edildiği
üzere, muafiyet kararının alınmasına esas teşkil eden herhangi bir olayda değişiklik
19-22/335-152
19/23

olması halinde 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesinin (a) bendi çerçevesinde Kurul,
tanınan bir muafiyeti geri alabilmektedir.
(39) Kurul, dosya konusu muafiyet kararının kapalı bira pazarı açısından incelendiği 2017
KSN Muafiyetinin Geri Alınması Kararı’nda, TUBORG’a 2010 Muafiyet Kararı ile
bireysel muafiyet verildiğini dikkate alarak 2002/2 sayılı Tebliğ yerine, genel hüküm
niteliğindeki 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesinin (a) bendi çerçevesinde bir
değerlendirme yapılmasının daha uygun olacağını belirtmiştir. Bu kapsamda söz
konusu kararda, 2010 Muafiyet Kararı’nın alınmasına esas teşkil eden unsurlarda bir
değişiklik olup olmadığı hususu değerlendirilmiştir. İşbu dosyada da benzer bir yol
izlenerek, açık satış noktaları bakımından muafiyet kararının alınmasına esas teşkil
eden unsurların farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir.
(40) Öte yandan, Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz) “Muafiyetin Geri Alınması”
başlıklı 53. paragrafında “…Özellikle dikey anlaşmaya taraf olan teşebbüslerin önemli
bir pazar gücüne sahip olduğu ve pazara giriş engellerinin önemli boyutlara ulaştığı
durumlarda, Tebliğ kapsamında olan bazı dikey anlaşma türlerinin muafiyet için gerekli
koşulları sağlaması güçleşebilecektir...” denilmektedir. Yine, 54. paragrafta “Muafiyetin
geri alınması uygulamasının, özellikle pazar gücü önemli seviyelere ulaşmış
teşebbüslerin anlaşmalara taraf olduğu pazarlarda gündeme gelmesi kaçınılmazdır…”
ifadesine yer verilmektedir. Kılavuz’da muafiyetin geri alınması uygulaması ve dikey
anlaşmaların pazar kapama etkisi, teşebbüslerin önemli oranda pazar gücüne sahip
olması gerekliliği ile ilişkilendirilmektedir21. Bu nedenle yapılacak analizde muafiyetin
verildiği tarihten günümüze kadar TUBORG’un pazar payında/gücünde yaşanan
değişim önemlidir.
(41) Daha önce değinildiği üzere, açık bira pazarında ithalatın önemli bir boyutta olmaması,
pazardaki yüksek giriş engelleri ve diğer küçük üretici ve ithalatçıların pazardan fazla
pay alamaması nedenleriyle EFPA ve TUBORG pazardaki iki ana oyuncu
konumundadır. Tablo 5’te yer alan teşebbüslerin ciro bakımından 2012-2018
döneminde açık bira pazarındaki paylarına bakıldığında, EFPA’nın pazar payının
%(…..)’ten %(…..)’e gerilediği, TUBORG’un pazar payının ise %(…..)’dan %(…..)’ye
yükseldiği görülmektedir. Yine, Tablo 6’da satış miktarı bakımından EFPA’nın payının
%(…..)’den %(…..)’ye düştüğü, TUBORG’un payının ise %(…..)’den %(…..)’e
yükseldiği anlaşılmaktadır. Bu noktada, EFPA’nın kaybetmiş olduğu pazar payının
TUBORG tarafından kazanıldığı tespiti, önceki Kurul kararlarında da ifade edildiği gibi
devam etmektedir. Açık bira pazarında, ASN sayısında yaşanan artış yaklaşık %(…..)
iken, TUBORG’un pazar payında yaşanan artış ise Tablo 5 ve Tablo 6’dan görüleceği
üzere yaklaşık %(…..)’dür. Bu kapsamda TUBORG’un pazar payını nokta sayısında
yaşanan artıştan (…..) fazla artırarak istikrarlı bir şekilde pazar payı kazanması,
TUBORG’un yıllar içerisinde pazar gücü kazanmakta olduğuna işaret etmektedir.
(42) Öte yandan, iki ana oyuncunun tüm bira pazarında sahip olduğu pazar paylarına yer
verilen Tablo 9 ve Tablo 10 incelendiğinde ise, ciro bazında EFPA’nın payının
%(…..)’ten %(…..)’a gerilediği, TUBORG’un payının %(…..)’dan %(…..)’e yükseldiği,
satış miktarı bakımından ise EFPA’nın payının %(…..)’den %(…..)’ya gerilediği,
TUBORG’un payının ise %(…..)’den %(…..)’e yükseldiği görülmektedir. Bu kapsamda
TUBORG’un tüm bira pazarındaki pazar payı artışı da, geçmiş Kurul kararlarında pazar
gücüne yönelik yapılan tespitin devam ettiğini destekler niteliktedir.
(43) Pazar payı verilerinin yanı sıra, teşebbüsler tarafından sunulan 2018 yılına ait

21 2010 Muafiyet Kararı’nda “Bimpaş’ın, Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz tarafından aranan
pazar payı/gücüne sahip olmadığı anlaşılmıştır.” tespitine yer verilmiştir.
19-22/335-152
20/23

bulunurluk verilerine bakıldığında, açık bira pazarında EFPA’nın %(…..), TUBORG’un
ise %(…..) ağırlıklı bulunurluk oranına sahip olduğu görülmektedir. İlk bakışta
TUBORG’un açık bira pazarındaki bulunurluk oranlarının kapalı bira pazarındakilerden
daha düşük olduğu görülse de, TUBORG’un 2018 yılında kapalı bira pazarında %(…..)
ağırlıklı bulunurluk oranı ile ciro bakımından %(…..), satış miktarı bakımından
%(…..)’lık bir paya sahip olduğu, diğer yandan açık bira pazarında %(…..)’lük ağırlıklı
bulunurluk oranı ile ciro bakımından %(…..), satış miktarı bakımından %(…..)’lik bir
pazar payına sahip olduğu anlaşılmaktadır. TUBORG’un münhasır çalıştığı nokta
sayısının toplam ASN sayısı içindeki payı %(…..)’dir. TUBORG’un bu noktalarda
gerçekleştirdiği satışlar ise pazarda gerçekleşen tüm ASN satışlarının %(…..)’sine
tekabül etmektedir. Diğer bir deyişle TUBORG’un sözleşmeli olarak münhasır çalıştığı
noktaların satış hacminin tüm açık bira pazarının satış hacminin %(…..)’sine ulaştığı,
TUBORG’un münhasır sözleşmeleri nedeniyle pazarın ne kadarlık bölümünün
kapandığını gösteren bu oranın düşük olmadığı anlaşılmaktadır.
(44) Sektörde faaliyet gösteren oyuncular bakımından pazar payı ve bulunurluk yanında
önemli bir rekabet parametresi olan noktalara yapılan yatırımların da incelenmesi
gerekmektedir. Aşağıdaki tabloda EFPA ve TUBORG’un 2015-2018 yılları arasında
yaptıkları toplam yatırım tutarı ve çalıştıkları ASN sayısı ile nokta başına düşen
ortalama yatırım tutarı verilmektedir.
Tablo 13- EFPA ve TUBORG’un 2015-2018 Yılları Arasında ASN’lere Yaptıkları Toplam Yatırım Tutarı
(TL), Çalışılan ASN Sayısı ve Çalışılan ASN Başına Ortalama Yatırım (TL)
YIL
TOPLAM YATIRIM
(TL)
ÇALIŞILAN ASN
SAYISI
ÇALIŞILAN ASN BAŞINA
ORTALAMA YATIRIM (TL)
EFPA
2015 (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..)

TUBORG
2015 (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler
(45) Yukarıdaki tabloda, 2015 yılından 2018 yılına doğru EFPA’nın açık bira pazarında
yaptığı toplam yatırımın %(…..)’lik oranla (…..) TL arttığı, TUBORG’un toplam
yatırımının ise %(…..)’lük bir artışla (…..) TL’ye ulaştığı görülmektedir. 2018 yılında
TUBORG’un yaptığı toplam yatırım tutarı, EFPA’nın toplam yatırım tutarının
%(…..)’sine tekabül etmektedir. Öte yandan 2015 yılından 2018 yılına doğru çalışılan
ASN başına ortalama yatırım tutarları incelendiğinde, EFPA’nın ortalama yatırımının
%(…..)’lik oranla (…..) TL arttığı, TUBORG’un ortalama yatırımının ise %(…..)’luk
oranla (…..) TL arttığı görülmektedir. 2018 yılında EFPA’nın (…..) TL, TUBORG’un ise
(…..) TL nokta başına ortalama yatırım yaptığı görülmektedir. TUBORG’un artan
yatırımları ve yıllar itibarıyla artan pazar payı, bu yatırımları destekleyebilecek bir
finansal gücünün bulunduğuna işaret etmektedir.
(46) Yukarıda yer verilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde, halihazırdaki pazar
yapısının 2010 yılındaki yapıdan oldukça farklılaştığı, dolayısıyla 2010 yılında yapılan
tespitlerin artık geçerlilik taşımadığı, nitekim TUBORG’un gerek pazar payı ve satışları,
gerek bulunurluk oranları, gerekse de finansal gücü itibarıyla 2010 yılına göre EFPA
ile yarışabilme kabiliyetini artırdığı anlaşılmaktadır.
19-22/335-152
21/23

(47) Bu kapsamda, 2012-2018 yılları arasında açık satış nokta sayısı bakımından %10’luk
artışa rağmen satış miktarı bakımından durağan seyreden (%(…..)’luk artış) pazar
koşullarında TUBORG’un istikrarlı bir şekilde pazar payını artırdığı, 2018 yılı sonu
itibarıyla ciro bazında %(…..), satış miktarı bazında %(…..)’lik bir paya ulaştığı,
EFPA’nın pazar payında düşüş yaşandığı, TUBORG’un çalışılan ASN sayısını yıllar
itibarıyla görece koruduğu, bulunurluk oranlarını yıllar itibarıyla yükselttiği, yatırımlarını
artırdığı ve halihazırda bu yatırımları destekleyecek finansal yapıya eriştiği
görülmektedir. Öte yandan, 2010 Muafiyet Kararı’nda, TUBORG gibi pazar gücü
bulunmayan teşebbüslerin münhasır uygulamaları sonucunda, karşılarında hakim
durumda bir teşebbüs (EFPA) bulunması nedeniyle pazarın önemli bir bölümünün
rakip teşebbüslere kapanmayacağı ifade edilmiştir. Ancak bugün gelinen noktada, hem
TUBORG belirli bir pazar gücüne sahip hale gelmiş, hem de EFPA’nın pazar payı kaybı
istikrarlı bir hale gelmiştir. Bu kapsamda TUBORG’un uygulayacağı münhasır
anlaşmaların, pazarın önemli bir bölümünde rekabeti kısıtlayacağı
değerlendirilmektedir. Aynı gerekçe ile TUBORG’un münhasır anlaşmalarının,
pazarda üretim ve/veya ithalat yolu ile faaliyet gösteren teşebbüsler üzerindeki
etkisinin de 2010 Muafiyet Kararı’ndan farklılaştığını belirtmek gerekir. Son olarak,
yukarıda yer verildiği üzere TUBORG’un sözleşmeli olarak münhasır çalıştığı
noktaların satış hacminin tüm açık bira pazarındaki satış hacminin %(…..)’sine
ulaşması, münhasırlık aracılığıyla ortaya çıkan kapama etkisine ilişkin bir gösterge
niteliğindedir ve kapama oranının düşük olmadığını göstermektedir. Bu çerçevede
2010 Muafiyet Kararı’yla tanınan bireysel muafiyetin açık bira pazarı bakımından,
mevcut koşullarda 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindeki
piyasanın önemli bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması koşulunun sağlanmaması
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesinin (a) bendi çerçevesinde geri alınması
gerekmektedir.
(48) Ancak, 2010 Muafiyet Kararı ile TUBORG’a bireysel muafiyet tanınmışsa da 2018 yılı
sonu itibarıyla teşebbüsün açık bira pazarında hem ciro hem satış miktarı bakımından
%40’ın altında pazar payına sahip olduğu dikkate alınarak 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında da değerlendirme yapılması gerekirse, TUBORG’un ASN‘lerle yaptığı
münhasırlık içeren sözleşmelerin, yukarıda detaylıca açıklanan sebeplerle 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindeki koşulu karşılamadığı tespitinin
sonucu olarak 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen koşullarla bağdaşmaz
etkilere sahip olduğu, dolayısıyla 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
de yararlanamadığı kanaatine varılmıştır.
(49) Ayrıca mevcut dosya kapsamında, 2008 Muafiyet Kararı uyarınca, EFPA’nın ve
TUBORG’un diğer rakiplere karşı ileri süremeyecekleri şekilde, askeri tesis ve otel gibi
geleneksel olarak alımlarını ihale ile gerçekleştiren satış noktaları ile yapılan iki yılı
aşmayan sözleşmelere ve yılda 60 günü geçmeyecek tanıtım amaçlı sponsorluk
sözleşmelerine verilen bireysel muafiyete yönelik olarak, EFPA tarafından söz konusu
istisnaların her iki teşebbüs için de devam etmesi talep edilirken, TUBORG tarafından
söz konusu muafiyetin sadece EFPA’dan geri alınması gerektiği ileri sürülmüştür.
(50) İhale ve sponsorluk anlaşmalarına yönelik bu tür düzenlemeler ilk olarak gazlı içecek
pazarında Coca-Cola Satış ve Dağıtım A.Ş.’nin başvurusu üzerine alınan 10.09.2007
tarih ve 07-70/864-327 sayılı Kurul kararında gündeme gelmiştir. Bira pazarına yönelik
yapılan incelemede istisna kapsamındaki noktaların otel ve askeri tesisler gibi tek
merkezden ve yüksek ölçekte alım yapan noktalar olduğuna dikkat çekilerek sözü
edilen istisnanın fıçı bira alımlarını ihale ile gerçekleştiren diğer açık satış noktalarını
kapsamayacağı belirtilmiştir. Alımlarını geleneksel olarak ihaleyle gerçekleştiren sınırlı
sayıdaki noktada bu uygulamanın, ürün fiyatının düşmesi nedeniyle tüketiciye olumlu
19-22/335-152
22/23

etkisi olacağı, tüm açık noktalar bakımından geçerli olmaması yönüyle de rekabeti
önemli ölçüde sınırlamayacağı değerlendirmesi yapılmıştır. Bu çerçevede EFPA ve
TUBORG’un geleneksel olarak alımlarını ihale ile gerçekleştiren noktalar ile
akdedecekleri ve iki ana oyuncu dışındaki teşebbüslere karşı ileri sürülemeyen, en
fazla iki yıl süreli rekabet etmeme yükümlülükleri içeren anlaşmaların 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinde belirtilen son iki koşulu da sağladığı, bu gerekçeyle bireysel
muafiyetten yararlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla bu noktalara yönelik
yapılan değerlendirmelerin günümüzde de geçerliliğini koruduğundan hareketle, ayrı
bir incelemenin bu aşamada yapılmasına gerek bulunmamaktadır.
(51) Bu noktada, EFPA tarafından yapılan menfi tespit/muafiyet başvurusu üzerine verilen
2012 Menfi Tespit/Muafiyet Kararı’na da değinmekte fayda bulunmaktadır. İlgili
başvurusunda EFPA, açık satış noktaları ile akdedeceği altı farklı tip sözleşmesi için
menfi tespit ve muafiyet başvurusunda bulunmuştur. Yapılan bildirimde merkezi alım
yapan müşterilerle imzalanacak sözleşmenin zincir otelleri, askeri tesisleri ve zincir
restoranları kapsadığı beyan edilmiştir. Anılan kararında Kurul, 2008 Muafiyet
Kararı’nda “zincir restoran” ibaresi bulunmasa da “geleneksel olarak alımlarını ihale
ile gerçekleştiren satış noktaları” ifadesinin zincir restoranları da kapsadığı kanaatine
ulaşmış olup EFPA’nın bildirimde bulunduğu sözleşme tipinin 2008 Muafiyet Kararı’na
uygun olduğuna ve muafiyetten yararlandığına hükmetmiştir. Dolayısıyla, 2008
Muafiyet Kararı her iki ana oyuncuya tanınmışken, 2012 Menfi Tespit/Muafiyet
Kararı’nın yalnızca EFPA’ya tanınan menfi tespit ve muafiyetleri içeriyor olmasının,
taraflar arasında zincir restoranlarla yapılacak sözleşmeler bakımından bir eşitsizlik
yaratmadığı değerlendirilmektedir. Başka bir deyişle, hem TUBORG hem de EFPA
2008 Muafiyet Kararı ile çizilen sınırlar dahilinde, geleneksel olarak alımlarını ihale ile
gerçekleştiren zincir restoranlarla münhasır sözleşmeler yapabilecektir.
(52) TUBORG’un 2010 Muafiyet Kararı kapsamında yararlandığı muafiyetin geri alınması
yönündeki EFPA talebi, daha önce 2017 ASN Kararı ile reddedilmiştir. Bu kapsamda
TUBORG’un söz konusu ret kararına ilişkin duyduğu güvene bağlı olarak imzaladığı
sözleşmelere ilişkin hukuki belirliliğin ve buna bağlı olarak yapılan yatırımların
akıbetinin göz önünde bulundurulması gerekliliği dikkate alınarak, münhasırlık içeren
mevcut sözleşmelerden münhasırlık hükümlerinin ve bu etkiyi doğuran nitelikteki
yükümlülüklerin kaldırılması için bir geçiş sürecine ihtiyaç olduğu değerlendirilmiştir.
Bu çerçevede kararın alındığı tarihte uygulanmakta olan sözleşmelerdeki münhasırlık
(rekabet etmeme) hükümleri ve bu etkiyi doğuran nitelikteki yükümlülüklerin
kaldırılması için; kısa kararın tebliği tarihi itibarıyla süresi bir yıldan kısa olan
sözleşmeler bakımından sözleşme süresi bitim tarihine kadar, kısa kararın tebliği tarihi
itibarıyla bir yıldan uzun olan sözleşmeler bakımından ise kısa kararın tebliği tarihinden
itibaren bir yıl süre verilmesinin uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

19-22/335-152
23/23

H. SONUÇ
(53) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
 Tuborg Pazarlama A.Ş.’ye 18.03.2010 tarihli ve 10-24/331-119 sayılı Rekabet
Kurulu kararı ile tanınan bireysel muafiyetin açık bira pazarı bakımından 4054 sayılı
Kanun’un 13. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesinde geri alınmasına,
 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen koşullarla bağdaşmaz etkilere
sahip olması nedeniyle Tuborg Pazarlama A.Ş.’nin açık bira pazarındaki
münhasırlık içeren sözleşmelerinin 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği” kapsamında grup muafiyetinden yararlanamadığına,
 10.04.2008 tarih ve 08-28/321-105 sayılı Kurul kararı uyarınca geleneksel olarak
alımlarını ihale ile gerçekleştiren satış noktaları ile yapılan iki yılı aşmayan
sözleşmeler ve yılda 60 günü geçmeyecek tanıtım amaçlı sponsorluk sözleşmeleri
kapsamında, Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş.’nin ve Tuborg Pazarlama
A.Ş.’nin diğer rakiplere karşı ileri süremeyecekleri münhasırlık hakkı için tanınan
muafiyete yönelik ayrı bir değerlendirme yapılmasına gerek olmadığına,
 Hem Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş., hem de Tuborg Pazarlama A.Ş.’nin
10.04.2008 tarih ve 08-28/321-105 sayılı Kurul kararı uyarınca geleneksel olarak
alımlarını ihale ile yapan zincir restoranlarla ilgili Kurul kararında çizilen sınırlar
dahilinde akdedecekleri münhasır sözleşmelerin muafiyetten yararlandığına,
 Bu kararın alındığı tarihte uygulanmakta olan sözleşmelerdeki münhasırlık (rekabet
etmeme) hükümleri ve bu etkiyi doğuran nitelikteki yükümlülüklerin kaldırılması için;
kısa kararın tebliği tarihi itibarıyla süresi bir yıldan kısa olan sözleşmeler bakımından
sözleşme süresi bitim tarihine kadar, kısa kararın tebliği tarihi itibarıyla bir yıldan
uzun olan sözleşmeler bakımından ise kısa kararın tebliği tarihinden itibaren bir yıl
süre verilmesine,
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık
olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy