Avis juridique important
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΕΚΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 19ΗΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1989. - FIRMA HOESCH AG ΚΑΙ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΚΑΤΑ FIRMA BERGROHR GMBH. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: BUNDESVERWALTUNGSGERICHT - ΓΕΡΜΑΝΙΑ. - ΚΟΙΝΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΞΑΓΩΓΗ ΣΩΛΗΝΩΝ ΑΠΟ ΧΑΛΥΒΑ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΗΠΑ - ΝΕΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΣΩΛΗΝΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 142/88.
Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1989 σελίδα 03413
Περίληψη
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
++++
1. Κοινή εμπορική πολιτική - Περιορισμοί στις εξαγωγές - Διακανονισμός μεταξύ Κοινότητας και Ηνωμένων Πολιτειών όσον αφορά τις ανταλλαγές σωλήνων από χάλυβα - Καθεστώς αδειών εξαγωγής - Νέοι παραγωγοί - Εννοια - Δικαιούνται προσήκουσα αναλογία των διαθεσίμων αδειών εξαγωγής
(Κανονισμός 60/85 του Συμβουλίου, άρθρο 5, παράγραφος 2)
2. Κοινή εμπορική πολιτική - Περιορισμοί στις εξαγωγές - Διακανονισμός μεταξύ Κοινότητας και Ηνωμένων Πολιτειών όσον αφορά τις ανταλλαγές σωλήνων από χάλυβα - Καθεστώς αδειών εξαγωγής - Χορήγηση των αδειών - Ειδική μεταχείριση την οποία επιφυλάσσει κράτος μέλος σε επιχείρηση λόγω της ιδιαίτερης κατάστασής της - Επιτρέπεται
(Κανονισμός 60/85 του Συμβουλίου)
Περίληψη1. Το άρθρο 5 του κανονισμού 60/85, για τους περιορισμούς των εξαγωγών σωλήνων κάθε είδους από χάλυβα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ο όρος "νέοι παραγωγοί σωλήνων" περιλαμβάνει τις επιχειρήσεις οι οποίες, καίτοι παρήγαν στο παρελθόν σωλήνες και μολονότι διατηρούν τη νομική τους μορφή και την εταιρική τους επωνυμία, έχουν υποστεί από οικονομικής απόψεως μεταβολές οι οποίες συνεπάγονται τη δημιουργία μιας νέας μονάδας με σημαντική ικανότητα παραγωγής, ιδίως όταν η μονάδα αυτή παράγει ένα νέο προϊόν που δεν παρήγε προηγουμένως η επιχείρηση.
Μια επιχείρηση που αναγνωρίζεται ως "νέος παραγωγός" κατά την παράγραφο 2 του προαναφερθέντος άρθρου δικαιούται προσήκουσα αναλογία των διαθεσίμων αδειών εξαγωγής, εφαρμοζομένων των κριτηρίων που περιέχονται στη διάταξη αυτή. Ειδικότερα, οι αρχές των κρατών μελών που είναι επιφορτισμένες με την εκτίμηση της σπουδαιότητας καθενός από τα διάφορα αυτά κριτήρια οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τους την παραγωγική ικανότητα του νέου παραγωγού και τις εξαγωγικές του δυνατότητες και να του παρέχουν ουσιαστική πρόσβαση στην αμερικανική αγορά σωλήνων.
2. Εφόσον η ιδιαίτερη κατάσταση επιχειρήσεως εγκατεστημένης σε κράτος μέλος, η οποία συνίσταται στο ότι η επιχείρηση αυτή τροφοδοτεί με ημικατεργασμένα προϊόντα την αμερικανική θυγατρική της εταιρεία, ελήφθη υπόψη τόσο κατά τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Κοινότητας και Ηνωμένων Πολιτειών που προηγήθηκαν της συνάψεως του διακανονισμού σχετικά με τις ανταλλαγές σωλήνων από χάλυβα μεταξύ της Κοινότητας και του εν λόγω τρίτου κράτους, προς το σκοπό του καθορισμού του ανωτάτου ορίου των κοινοτικών εξαγωγών, όσο και κατά την κατανομή της επιτρεπόμενης ποσότητας εξαγωγής μεταξύ των κρατών μελών, προς το σκοπό του καθορισμού της ποσότητας που επιτρέπεται να εξαγάγει το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένη η επιχείρηση, πρέπει να θεωρηθεί ότι, μολονότι ο κανονισμός 60/85 δεν περιέχει καμία αναφορά στην κατάσταση της εν λόγω επιχειρήσεως, οι εθνικές αρχές είχαν δυνάμει του κανονισμού αυτού, λαμβανομένων υπόψη των κριτηρίων κατανομής των αδειών εξαγωγής που θεσπίζει ο εν λόγω κανονισμός, το δικαίωμα, όχι όμως και την υποχρέωση, να κρατήσουν για την επιχείρηση αυτή μια ειδική ποσότητα σωλήνων αφαιρώντας τη από την εθνική ποσόστωση εξαγωγής.
ΔιάδικοιΣτην υπόθεση 142/88,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Βundesverwaltungsgericht προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
1) Ηoesch AG, με έδρα το Dortmund,
2) Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας
και
Βergrohr GmbH, με έδρα το Ηerne,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του κανονισμού 60/85 του Συμβουλίου, της 9ης Ιανουαρίου 1985, για τους περιορισμούς των εξαγωγών σωλήνων κάθε είδους από χάλυβα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΕΕ L 9, σ. 13),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα)
συγκείμενο από τους Κ. Ν. Κακούρη, πρόεδρο τμήματος, F. Α. Schockweiler,
T. Koopmans, G. F. Mancini και Μ. Diez de Velasco, δικαστές
γενικός εισαγγελέας: G. Τesauro
γραμματέας: Β. Ρastor, υπάλληλος διοικήσεως
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- η εταιρεία Βergrohr, προσφεύγουσα στην κύρια δίκη, αναιρεσείουσα και ανταναιρεσείουσα, εκπροσωπούμενη από τον D. Εhle, δικηγόρο Κολωνίας,
- η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, εκπροσωπούμενη από την Βundesamt fuer Wirtschaft, καθής στην κύρια δίκη, αναιρεσείουσα και ανταναιρεσείουσα, δια του G. Limberger, δικηγόρου Φρανκφούρτης,
- η εταιρεία Ηoesch, παρεμβαίνουσα στην κύρια δίκη, αναιρεσείουσα και ανταναιρεσείουσα, εκπροσωπούμενη από τον Α. Stockburger, δικηγόρο Φρανκφούρτης,
- η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενη από τον Ferrari Bravo, προϊστάμενο της υπηρεσίας διπλωματικών διαφορών του Υπουργείου Εξωτερικών, επικουρούμενο από τον Ο. Fiumara, avvocato dello Stato,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους νομικούς της συμβούλους Waegenbaur και De March,
έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 20ής Απριλίου 1989,
αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 27ης Ιουνίου 1989,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης1 Με Διάταξη της 17ης Μαρτίου 1988, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 20 Μαΐου 1988, το Βundeswerwaltungsgericht υπέβαλε στο Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, σειρά προδικαστικών ερωτημάτων ως προς την ερμηνεία του κανονισμού 60/85 του Συμβουλίου, της 9ης Ιανουαρίου 1985, για τους περιορισμούς των εξαγωγών σωλήνων κάθε είδους από χάλυβα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΕΕ L 9, σ. 13).
2 Ο ανωτέρω κανονισμός 60/85 αφορά την εκ μέρους της Κοινότητας εφαρμογή διακανoνισμού τον οποίο η Κοινότητα συνήψε το 1985, υπό μορφή ανταλλαγής επιστολών, με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και ο οποίος προβλέπει τον περιορισμό των εξαγωγών, προς τη χώρα αυτή, σωλήνων κάθε είδους από χάλυβα, κοινοτικής καταγωγής για ορισμένη περίοδο (ΕΕ L 9, σ. 2). Σύμφωνα με την τρίτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 60/85, πρακτικές διαχειριστικές ανάγκες οδηγούν στην κατανομή μεταξύ των κρατών μελών των ποσοτήτων στις οποίες η Κοινότητα συμφώνησε να περιορίσει τις εξαγωγές. Προς τούτο, καθορίστηκε κλείδα κατανομήςΨ στις αρχές των κρατών μελών εναπόκειται να κατανείμουν στις επιχειρήσεις, εφαρμόζοντας αντικειμενικά κριτήρια, τις ποσότητες που τους χορηγούνται με τον κανονισμό.
3 Αφορμή της διαφοράς της κύριας δίκης αποτέλεσε αίτηση την οποία υπέβαλε η εταιρεία Βergrohr GmbH, γερμανική επιχείρηση η οποία κατασκευάζει χαλυβδοσωλήνες, ζητώντας να της επιτραπεί να αυξήσει την ανώτατη ποσότητα σωλήνων που μπορούσε να εξαγάγει, στο πλαίσιο της γερμανικής ποσοστώσεως, προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, με την αιτιολογία ότι η εν λόγω επιχείρηση είχε υποστεί οικονομική αναδιάρθρωση συνεπαγόμενη, μεταξύ άλλων, την κατασκευή νέου εργοστασίου, σε συνεργασία με άλλη εταιρεία σιδήρου και χάλυβα με σκοπό την κατασκευή ενός νέου προϊόντος, ήτοι σωλήνων μεγάλης διαμέτρου. Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε από την αρμόδια γερμανική υπηρεσία, την Βundesamt fuer gewerbliche Wirtschaft (στο εξής: Βundesamt).
4 H Bundesamt στήριξε την απόφασή της στο άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 60/85, το οποίο καθορίζει τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία εκδίδονται από τις αρχές των κρατών μελών οι άδειες εξαγωγής. Μεταξύ των κριτηρίων αυτών αναφέρεται, ιδίως, η "τήρηση των παραδοσιακών εξαγωγικών ρευμάτων των επιχειρήσεων" λαμβανομένων υπόψη, αφενός, της μειώσεως των εξαγομένων ποσοτήτων δυνάμει του ιδίου αυτού κανονισμού και, αφετέρου, "ενδεχομένως, (της καταστάσεως) των νέων παραγωγών σωλήνων". Η Βundesamt έκρινε ότι η Βergrohr δεν ήταν νέος παραγωγός υπό την έννοια του προαναφερθέντος άρθρου 5, παράγραφος 2, δεδομένου ότι η έννοια αυτή δεν κάλυπτε την περίπτωση δημιουργίας νέων δυνατοτήτων παραγωγής σε επιχειρήσεις που κατασκεύαζαν ήδη σωλήνες.
5 Το Verwaltungsgericht Frankfurt am Main, το οποίο επελήφθη της προσφυγής που άσκησε η εταιρεία Βergrohr κατά της αποφάσεως της Βundesamt, επικύρωσε την επιχειρηματολογία της Βundesamt, έκρινε όμως ότι η εν λόγω υπηρεσία όφειλε να χορηγήσει τις συμπληρωματικές άδειες εξαγωγής που ζητούσε η Βergrohr, αφαιρώντας την αντίστοιχη ποσότητα από την ειδική ποσότητα 20 000 τόνων που είχε χορηγηθεί στην επιχείρηση Ηoesch AG, με έδρα το Dortmund. H ειδική αυτή ποσότητα είχε κρατηθεί για τη Ηoesch, ώστε να μπορέσει η εταιρεία αυτή να εφοδιάσει με ημικατεργασμένους σωλήνες τη θυγατρική της εταιρεία στο Βaytown του Τέξας, η οποία κατασκευάζει το τελικό προϊόν. Κατά συνέπεια, η γερμανική ποσόστωση, η οποία αντιπροσώπευε το 2,82 % της φαινομενικής καταναλώσεως των Ηνωμένων Πολιτειών, είχε κατανεμηθεί στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις μετά την αφαίρεση της ειδικής ποσότητας που κρατήθηκε για τη Ηoesch. To Verwaltungsgericht έκρινε ότι η πρακτική αυτή ήταν παράνομη, δεδομένου ότι ο κανονισμός 60/85 δεν προέβλεπε τίποτε σχετικώς.
6 Το Verwaltungsgerichtshof Hessen, το οποίο επελήφθη της υποθέσεως κατόπιν εφέσεως, έκρινε, κατόπιν προσεπικλήσεως της εταιρείας Ηoesch, ότι η πρόβλεψη της ειδικής ποσότητας των 20 000 υπέρ της Ηoesch δεν ήταν παράνομη. Το εν λόγω δικαστήριο στήριξε το συμπέρασμά του σε διάφορα έγγραφα από τα οποία προέκυπτε ότι η χορήγηση αυτής της ειδικής ποσότητας στην Ηoesch είχε συμφωνηθεί κατά τις διαπραγματεύσεις μεταξύ της Κοινότητας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, το Verwaltungsgerichtshof έκρινε ότι η Βergrohr δικαιούταν να ζητήσει να της αναγνωριστεί η ιδιότητα του νέου παραγωγού υπό την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 60/85 και να της χορηγηθεί, βάσει της ιδιότητας αυτής, αύξηση της ανώτατης ποσότητας που μπορούσε να εξαγάγει προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
7 Το Βundesverwaltungsgericht, ενώπιον του οποίου η Ηoesch, η Βergrohr και η Βundesamt άσκησαν Revision, ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:
"1) α) Μπορούν να θεωρηθούν 'νέοι παραγωγοί σωλήνων' υπό την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού ΕΟΚ 60/85 του Συμβουλίου της 9ης Ιανουαρίου 1985 (ΕΕ L 9, σ. 13) και επιχειρήσεις οι οποίες ναι μεν έχουν μέχρι τώρα παραγάγει χαλυβδοσωλήνες, έχουν υποστεί όμως, μολονότι διατήρησαν τη νομική τους μορφή και την εταιρική επωνυμία τους, σημαντικές μεταβολές τόσον από απόψεως εταιρικού δικαίου όσο και από οικονομικής απόψεως, μεταξύ άλλων με την είσοδο νέου εταίρου, με σημαντική αύξηση κεφαλαίου και με τη δημιουργία νέου εργοστασίου με σημαντική πρόσθετη ικανότητα παραγωγής;
β) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα α): αποτελεί κώλυμα για την αναγνώριση μιας τέτοιας επιχειρήσεως ως νέου παραγωγού σωλήνων το γεγονός ότι οι περιστάσεις που στοιχειοθετούν αυτήν την ιδιότητα είχαν επέλθει ήδη πολύ πριν από τη θέσπιση των περιορισμών στις εξαγωγές, αλλά δεν είχαν αξιοποιηθεί κατά το χρονικό αυτό διάστημα για εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες;
γ) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο ερώτημα β): βάσει ποιων κριτηρίων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η 'κατάσταση' ενός τέτοιου νέου παραγωγού σωλήνων στο πλαίσιο της διακριτικής ευχέρειας κατανομής που αναγνωρίζει στις εθνικές αρχές το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού ΕΟΚ 60/85;
2) Μπορεί να συναχθεί μόνο από το τμήμα ΙΙ της αποφάσεως του Συμβουλίου της 29ης Δεκεμβρίου 1984, η οποία ελήφθη κατά την έγγραφη διαδικασία, περί της 'εξουσιοδοτήσεως για τη διαπραγμάτευση συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες ως προς τις εξαγωγές σωλήνων χάλυβα βάσει των οδηγιών που αναφέρονται στο τμήμα Ι και για την κατανομή της συνολικής ποσοστώσεως 7,6 % της αμερικανικής αγοράς κατά το τμήμα ΙΙ' (σημείο 17 της μηνιαίας συνόψεως των πράξεων που θεσπίζονται με έγγραφη διαδικασία, Δεκέμβριος 1984), ή και σε συνδυασμό με το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού ΕΟΚ 60/85, ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ήταν υποχρεωμένη ή εξουσιοδοτημένη να χορηγήσει εκ των προτέρων, από την ορισθείσα σε 2,82 % εθνική της ποσόστωση εξαγωγών, μια ειδική ποσότητα 20 000 τόνων σε συγκεκριμένο παραγωγό;"
8 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του πρώτου ερωτήματος
9 Τα δύο πρώτα σκέλη του ερωτήματος αφορούν τα κριτήρια αναγνωρίσεως μιας επιχειρήσεως ως "νέου παραγωγού σωλήνων", ενώ με το τρίτο σκέλος ζητούνται διευκρινίσεις ως προς τα κριτήρια χορηγήσεως των αδειών εξαγωγής, τα οποία πρέπει να εφαρμόζονται σε περίπτωση εμφανίσεως νέου παραγωγού στην αγορά.
10 Η διαφορά των διαδίκων ως προς την έννοια του "νέου παραγωγού" αφορά κυρίως το κατά πόσον η έννοια αυτή καλύπτει και την περίπτωση σημαντικής αυξήσεως της παραγωγικής ικανότητας μιας επιχειρήσεως, η οποία ήδη στο παρελθόν κατασκεύαζε σωλήνες, με τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων. Η Ηoesch, η Βundesamt και η ιταλική κυβέρνηση προτείνουν να δοθεί αρνητική απάντηση στο ερώτημα αυτό, με την αιτιολογία ότι το κύριο κριτήριο κατανομής που προβλέπει το άρθρο 5 του κανονισμού 60/85 είναι το κριτήριο της τηρήσεως των παραδοσιακών εξαγωγικών ρευμάτων, το οποίο υπαγορεύεται από την ανάγκη της κατά το δυνατόν διατηρήσεως εκ μέρους των διαφόρων κοινοτικών επιχειρηματιών, κατά την περίοδο ισχύος των περιορισμών στις εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, του τμήματος που κατέχουν στην αμερικανική αγορά.
11 Εν πρώτοις, παρατηρείται σχετικώς ότι ο διακανονισμός μεταξύ της Κοινότητας και των Ηνωμένων Πολιτειών, την εφαρμογή του οποίου εξασφαλίζει ο κανονισμός 60/85, επιδιώκει να μειώσει, καταρχήν, σε ορισμένο επίπεδο τη συνολική ποσότητα χαλυβδοσωλήνων κοινοτικής καταγωγής που εξάγονται προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Με το διακανονισμό, το επίπεδο αυτό καθορίζεται σε 7,6 % της φαινομενικής καταναλώσεως των Ηνωμένων ΠολιτειώνΨ με βάση το επίπεδο αυτό, η Επιτροπή υπολογίζει, δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού 60/85, την ανώτατη ποσότητα των κοινοτικών εξαγωγών, την οποία αναπροσαρμόζει, ενδεχομένως, αναλόγως των μεταβολών της φαινομενικής καταναλώσεως των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά το άρθρο 3, η Επιτροπή κατανέμει τα ανώτατα ποσοτικά όρια εξαγωγών μεταξύ των κρατών μελών βάσει των ποσοστών που καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού (όσον αφορά τη Γερμανία: 2,82 % της καταναλώσεως των Ηνωμένων Πολιτειών).
12 Στο πλαίσιο των κατ' αυτόν τον τρόπο χαρασσομένων ορίων, τα κράτη μέλη καθορίζουν, για κάθε τρίμηνο, τις ποσότητες για τις οποίες προβλέπουν ότι θα εκδώσουν άδειες εξαγωγής: τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνούν ώστε με την έκδοση των αδειών αυτών να εξασφαλίζεται επαρκώς η ισοκατανομή των εξαγωγών σε όλη τη διάρκεια του έτους (άρθρο 5, παράγραφος 1). Οι άδειες εκδίδονται από τις αρχές των κρατών μελών σύμφωνα με ορισμένα κριτήρια (άρθρο 5, παράγραφος 2), μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται:
- η τήρηση των παραδοσιακών εξαγωγικών ρευμάτων των επιχειρήσεων λαμβανομένων υπόψη των περιοριστικών αρχών που θεσπίζει ο κανονισμός και, ενδεχομένως, της καταστάσεως των νέων παραγωγών σωλήνων
- η τήρηση των εξαγωγικών ρευμάτων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως αυτές παραδοσιακά κατανέμονται στη διάρκεια του έτους
- η όσο το δυνατόν καλύτερη χρησιμοποίηση και διαχείριση των δυνατοτήτων εξαγωγών που προσφέρει ο κανονισμός.
13 Από την περιγραφή του συστήματος που θεσπίζεται με τον κανονισμό 60/85 προκύπτει ότι ούτε οι σκοποί, ούτε το γράμμα των διατάξεών του θεμελιώνουν δικαίωμα των επιχειρήσεων παραγωγής σωλήνων να διατηρήσουν, στο πλαίσιο του ανωτάτου κοινοτικού ορίου εξαγωγής, τα τμήματα που κατέχουν στην αγορά. Πράγματι, η τήρηση των παραδοσιακών εξαγωγικών ρευμάτων, μολονότι περιλαμβάνεται μεταξύ των κριτηρίων που οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τους οι αρχές των κρατών μελών, δεν αποτελεί παρά ένα μόνο από τα διάφορα στοιχεία εκτιμήσεως.
14 Πρέπει, επίσης, να παρατηρηθεί ότι το υποβληθέν ερώτημα δεν αναφέρεται σε μια απλή αύξηση της παραγωγικής ικανότητας, αλλά στη δημιουργία νέου εργοστασίου κατόπιν σημαντικής αναδιαρθρώσεως της επιχειρήσεως, η οποία συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, την εισδοχή νέου εταίρου και την αισθητή αύξηση του κεφαλαίου της. Εξάλλου, από τη δικογραφία προκύπτει ότι, στην υπόθεση της κύριας δίκης, η δημιουργία του νέου εργοστασίου οδήγησε στην κατασκευή ενός νέου προϊόντος, ήτοι σωλήνων μεγάλης διαμέτρου, το οποίο η ενδιαφερόμενη επιχείρηση δεν κατασκεύαζε στο παρελθόν.
15 Υπό τις συνθήκες αυτές, η άρνηση αναγνωρίσεως της ιδιότητας του νέου παραγωγού θα ισοδυναμούσε, όπως υπογράμμισαν η Βergrohr και η Επιτροπή, με αδικαιολόγητη διάκριση μεταξύ δύο μορφών συνεργασίας μεταξύ δύο υφισταμένων επιχειρήσεων, συνεπαγομένων το αυτό οικονομικό αποτέλεσμα, δηλαδή της μορφής κατά την οποία οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις προβαίνουν, προκειμένου να οργανώσουν μια νέα παραγωγή σωλήνων, στη δημιουργία θυγατρικής εταιρείας, η οποία πρέπει ούτως ή άλλως να χαρακτηριστεί ως "νέος παραγωγός", και της μορφής κατά την οποία η μία από τις δύο επιχειρήσεις προβαίνει, με τη χρηματοδοτική συνδρομή της άλλης, σε αναδιάρθρωση συνεπαγόμενη τη δημιουργία μιας νέας μονάδας επιφορτισμένης με τη νέα αυτή παραγωγή. Πράγματι, μια τέτοια διάκριση δεν βρίσκει έρεισμα ούτε στον ευρωαμερικανικό διακανονισμό, ούτε στον κανονισμό 60/85, ούτε στις διατάξεις και το σύστημα της Συνθήκης ΕΟΚ.
16 Ενόψει των ανωτέρω, στο πρώτο σκέλος του πρώτου ερωτήματος πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 5 του κανονισμού 60/85 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ο όρος "νέοι παραγωγοί σωλήνων" περιλαμβάνει τις επιχειρήσεις οι οποίες, καίτοι παρήγαν στο παρελθόν σωλήνες και μολονότι διατηρούν τη νομική τους μορφή και την εταιρική τους επωνυμία, έχουν υποστεί από οικονομικής απόψεως μεταβολές οι οποίες συνεπάγονται τη δημιουργία μιας νέας μονάδας με σημαντική ικανότητα παραγωγής, ιδίως όταν η μονάδα αυτή παράγει ένα νέο προϊόν που δεν παρήγε προηγουμένως η επιχείρηση.
17 Οσον αφορά το δεύτερο σκέλος του ερωτήματος, αρκεί να παρατηρηθεί ότι το άρθρο 5 του κανονισμού 60/85 αναφέρεται στην εμφάνιση ενός νέου "παραγωγού" στην αγορά σωλήνων, είτε πρόκειται για νέα επιχείρηση, είτε, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, για νέα μονάδα υφισταμένης επιχειρήσεως. Η διάταξη αυτή δεν αφορά την περίπτωση επιχειρήσεως η οποία, ενώ παρήγε σωλήνες πριν από την έναρξη της ισχύος του κανονισμού 60/85, αποφασίζει αργότερα να ασχοληθεί με το εξαγωγικό εμπόριο προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Εξυπακούεται, πάντως, ότι σε κάθε νέο παραγωγό πρέπει να αναγνωρίζεται μια εύλογη μεταβατική περίοδος ώστε να μπορέσει να οργανώσει την έναρξη των εξαγωγών και της εμπορίας των προϊόντων του.
18 Το τρίτο σκέλος του ερωτήματος αφορά τα εφαρμοστέα κριτήρια κατανομής σε περίπτωση που ένας νέος παραγωγός δικαιούται να ζητήσει άδειες εξαγωγής σωλήνων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό πρέπει να αναζητηθεί ενόψει των κριτηρίων που απαριθμούνται στο προαναφερθέν άρθρο 5, παράγραφος 2, δεδομένου ότι τα κριτήρια αυτά είναι τα μόνα που θεσπίζει ο κανονισμός 60/85.
19 Υπενθυμίζεται σχετικά ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου (απόφαση της 17ης Μαρτίου 1987, Μannesmann-Roehrwerke, υπόθεση 333/85, Συλλογή 1987, σ. 1381), οι αρχές των κρατών μελών οφείλουν να κατανέμουν τις άδειες εξαγωγής μεταξύ των επιχειρήσεων και να εφαρμόζουν προς τούτο τα αντικειμενικά κριτήρια που καθορίζει το άρθρο 5, παράγραφος 2, των οποίων, ωστόσο, η εφαρμογή ενέχει ένα ορισμένο περιθώριο εκτιμήσεως, και των οποίων η σημασία πρέπει να εκτιμάται λαμβανομένου υπόψη του συνδυασμού κριτηρίων διαφορετικής φύσεως.
20 Από προσεκτική εξέταση των κριτηρίων αυτών προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι οι εθνικές αρχές, σε περίπτωση εμφανίσεως νέου παραγωγού, οφείλουν, αφενός, να λάβουν υπόψη την παραγωγική ικανότητά του, τις εξαγωγικές του δυνατότητες και τις θυσίες στις οποίες έχει υποβληθεί, στο πλαίσιο των περιορισμών των δυνατοτήτων διαθέσεως των προϊόντων σιδήρου και χάλυβα, σε σχέση προς την αντίστοιχη κατάσταση των άλλων επιχειρήσεων, και, αφετέρου, να παράσχουν στον νέο παραγωγό ουσιαστική δυνατότητα διεισδύσεως στην αμερικανική αγορά σωλήνων. Στις εθνικές αρχές εναπόκειται να επιτυγχάνουν, κατά περίπτωση, την προσήκουσα ισορροπία μεταξύ των διαφόρων αυτών επιταγών.
21 Συνεπώς, η απάντηση στο πρώτο ερώτημα πρέπει να συμπληρωθεί ως εξής: μια επιχείρηση που αναγνωρίζεται ως "νέος παραγωγός" κατά το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 60/85 δικαιούται προσήκουσα αναλογία των διαθεσίμων αδειών εξαγωγής, εφαρμοζομένων των κριτηρίων που περιέχονται στη διάταξη αυτή. Ειδικότερα, οι αρχές των κρατών μελών που είναι επιφορτισμένες με την εκτίμηση της σπουδαιότητας καθενός από τα διάφορα αυτά κριτήρια οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τους την παραγωγική ικανότητα του νέου παραγωγού και τις εξαγωγικές του δυνατότητες και να του παρέχουν ουσιαστική πρόσβαση στην αμερικανική αγορά σωλήνων.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
22 Το δεύτερο ερώτημα, το οποίο αναφέρεται στην ειδική ποσότητα που είχε εκ των προτέρων κρατηθεί από τις γερμανικές αρχές για τη Ηoesch, θέτει, στην πραγματικότητα, δύο διαφορετικά ζητήματα: αφενός, το κατά πόσον οι εν λόγω αρχές ήταν υποχρεωμένες να αφαιρέσουν την ειδική αυτή ποσότητα από την εθνική ποσόστωση εξαγωγής και, αφετέρου, κατά πόσον είχαν την εξουσία να το πράξουν.
23 Προκειμένου να εξεταστούν τα δύο αυτά ζητήματα, πρέπει καταρχάς να σημειωθεί ότι ο εκ μέρους της Ηoesch εφοδιασμός της θυγατρικής της εταιρείας στο Βaytown διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις που κατέληξαν στη σύναψη του προαναφερθέντος διακανονισμού μεταξύ της Κοινότητας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Από ανταλλαγείσες επιστολές που περιλαμβάνονται στη δικογραφία προκύπτει ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία είχε αρχικά επιμείνει στον περιορισμό των κοινοτικών εξαγωγών στο 5,9 % της φαινομενικής καταναλώσεως στις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι τελικά δήλωσε ότι ήταν διατεθειμένη να αυξήσει το όριο αυτό στο 7,6 %, με προφανή σκοπό να εξασφαλίσει τον εφοδιασμό της αμερικανικής θυγατρικής εταιρείας της Ηoesch από τη μητρική εταιρεία. Κατά τους αμερικανούς εκπροσώπους στις διαπραγματεύσεις, η αύξηση αυτή υπολογίστηκε με βάση την παράδοση 42.000 τόνων ημιτελών σωλήνων από τη Ηoesch προς την αμερικανική θυγατρική εταιρεία της στο Βaytown.
24 Παρατηρείται, εξάλλου, ότι δεν αμφισβητείται ότι το Συμβούλιο, κατανέμοντας το ποσοστό 7,6 % μεταξύ των κρατών μελών σύμφωνα με την κλείδα κατανομής που περιέχεται στο παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού 60/85, θεώρησε ότι έπρεπε να κρατηθεί για τη Ηoesch μια ειδική ποσότητα 20 000 τόνων προοριζόμενη για τον εφοδιασμό της θυγατρικής της εταιρείας. Το ανώτατο όριο για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας καθορίστηκε σε 2,82 % ώστε να ληφθεί υπόψη αυτή η ειδική ποσότητα, κατόπιν της δηλώσεως της γερμανικής κυβερνήσεως ότι ήταν διατεθειμένη, προκειμένου να εξευρεθεί μια κοινή λύση στα προβλήματα που δημιουργούσε ο περιορισμός των εξαγωγών σωλήνων, να καταλογίσει την ειδική ποσότητα που είχε κρατηθεί για τη Ηoesch στην ποσόστωση που προοριζόταν για τις γερμανικές επιχειρήσεις σύμφωνα με την κλείδα κατανομής που είχε θεσπίσει το Συμβούλιο.
25 Σημειώνεται, τέλος, ότι ο κανονισμός 60/85, κατανέμοντας το ανώτατο κοινοτικό όριο εξαγωγής μεταξύ των κρατών μελών, δεν αναφέρεται στην ειδική ποσότητα που κρατήθηκε για τη Ηoesch. Τόσο από τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν από την Επιτροπή όσο και από διάφορες επιστολές που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο από το εν λόγω όργανο και από τη Ηoesch προκύπτει ότι η γερμανική κυβέρνηση εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της για το ότι το κείμενο της προτάσεως της Επιτροπής, βάσει της οποίας θεσπίστηκε ο εν λόγω κανονισμός, δεν αναφερόταν στην ειδική αυτή ποσότητα. Ωστόσο, το Συμβούλιο δεν τροποποίησε την πρόταση της Επιτροπής ως προς το σημείο αυτό, με την αιτιολογία ότι η προβλεπόμενη κλείδα κατανομής ελάμβανε ήδη υπόψη την ποσότητα των 20 000 τόνων που είχε κρατηθεί για τη Ηoesch και είχε περιληφθεί στη γερμανική ποσόστωση. Μετά την έναρξη της ισχύος του διακανονισμού και του κανονισμού 60/85, οι αμερικανικές αρχές διαμαρτυρήθηκαν επανειλημμένως για την έλλειψη συνεργασίας εκ μέρους της Κοινότητας όσον αφορά τη διασφάλιση του εφοδιασμού της θυγατρικής εταιρείας της Ηoesch στο Βaytown.
26 Από το σύνολο των στοιχείων αυτών προκύπτει ότι οι αμερικανικές αρχές συμφώνησαν στο ανώτατο όριο 7,6 %, υποθέτοντας ότι θα εκρατείτο για τη Ηoesch μια ειδική ποσότητα προορισμένη για τον εφοδιασμό της θυγατρικής εταιρείας της εν λόγω επιχειρήσεως, ενώ, στο πλαίσιο της κατανομής αυτής της ποσοστώσεως, τα κοινοτικά όργανα δεν χορήγησαν ειδική ποσότητα στην Ηoesch. Αντιθέτως, τα κοινοτικά όργανα καθόρισαν την κλείδα κατανομής μεταξύ των κρατών μελών κατά τρόπον ώστε να λαμβάνεται υπόψη η ειδική αυτή ποσότητα, κρίνοντας ότι εναπόκειται στις γερμανικές αρχές να πράττουν τα δέοντα κατά τη χορήγηση των αδειών εξαγωγής.
27 Ο κανονισμός 3686/87 του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 1987, για την τροποποίηση του κανονισμού 60/85 για τους περιορισμούς των εξαγωγών σωλήνων κάθε είδους από χάλυβα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΕΕ L 346, σ. 26), προσέθεσε ένα νέο κριτήριο για τη χορήγηση των αδειών εξαγωγής, ορίζοντας ότι οι εθνικές αρχές οφείλουν να λαμβάνουν επίσης υπόψη τους την "κατάσταση των επιχειρήσεων που έχουν θυγατρική επιχείρηση στις Ηνωμένες Πολιτείες, την οποία τροφοδοτούν με ημικατεργασμένους σωλήνες για την παραγωγή σωλήνων". Ωστόσο, η τροποποίηση αυτή, η οποία αναφέρεται, με γενικούς όρους, στην ιδιαίτερη κατάσταση της Ηoesch, δεν υφίστατο κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών που αποτέλεσαν την αιτία της κύριας δίκης.
28 Η Επιτροπή υποστήριξε ότι ο κανονισμός 3686/87 δεν απέβλεπε στη δημιουργία μιας νέας νομικής καταστάσεως, αλλά στην κωδικοποίηση μιας πρακτικής που ήδη ίσχυε κατά το χρόνο της θεσπίσεως του κανονισμού 60/85. Επομένως, με τις διατάξεις του διευκρινίζεται το περιεχόμενο του κανονισμού 60/85 υπό την προηγούμενη διατύπωσή του.
29 Επομένως, από την εξέταση αυτών των διισταμένων στοιχείων, το πρώτο συμπέρασμα που συνάγεται είναι ότι οι διατάξεις του κανονισμού 60/85, όπως ίσχυαν κατά την υπό κρίση περίοδο, οι οποίες ήταν οι μόνες που καθόριζαν τα κριτήρια που πρέπει να εφαρμόζουν οι αρχές των κρατών μελών κατά τη χορήγηση αδειών εξαγωγής σωλήνων, ουδόλως αναφέρονται στην ειδική ποσότητα που κρατήθηκε για τη Ηoesch. Εφόσον, όμως, η κατανομή των αδειών αυτών αφορούσε και άλλες επιχειρήσεις, η ιδιαίτερη κατάσταση των οποίων δεν είχε αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων μεταξύ της Κοινότητας και των Ηνωμένων Πολιτειών, οι εν λόγω διατάξεις δεν μπορούν να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι επιβάλλουν στις γερμανικές αρχές την υποχρέωση να χορηγήσουν άδεια για μια ορισμένη ποσότητα στη Ηoesch.
30 Πρέπει, ωστόσο, να ληφθεί υπόψη και η φύση του ευρωαμερικανικού διακανονισμού. Ο διακανονισμός αυτός, ο οποίος συνήφθη βάσει του άρθρου 113 της Συνθήκης ΕΟΚ, αποτελεί συμφωνία υπό την έννοια του άρθρου 228 της ίδιας Συνθήκης. Χαρακτηριστικό των συμφωνιών αυτών είναι ότι οι διατάξεις τους δεσμεύουν, δυνάμει της Συνθήκης, τόσο τα όργανα της Κοινότητας όσο και τα κράτη μέλη και πρέπει να εκτελούνται με καλή πίστη έναντι του αντισυμβαλλομένου σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες του δημοσίου διεθνούς δικαίου. Από αυτό έπεται ότι οι γερμανικές αρχές είχαν την υποχρέωση να λάβουν υπόψη τους, κατ' εφαρμογή των κριτηρίων που καθορίζει το άρθρο 5 του κανονισμού 60/85, την ιδιαίτερη κατάσταση της Ηoesch, η οποία είχε αποτελέσει αντικείμενο των διαπραγματεύσεων που κατέληξαν στη σύναψη της εν λόγω συμφωνίας.
31 Τονίζεται σχετικώς ότι τα εν λόγω κριτήρια αναφέρονταν ρητώς στην ανάγκη να επιτευχθεί η "όσο το δυνατόν καλύτερη χρησιμοποίηση και διαχείριση των δυνατοτήτων εξαγωγής" που παρέχει ο κανονισμός. Μια τέτοια άριστη χρησιμοποίηση και διαχείριση μπορεί, συγκεκριμένα, να επιτευχθεί στην περίπτωση κοινοτικών επιχειρήσεων οι οποίες έχουν διαμορφώσει οικονομικούς δεσμούς με τις θυγατρικές τους εταιρίες στις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδίως όταν οι θυγατρικές αυτές εταιρίες προμηθεύονται ημικατεργασμένους σωλήνες από τις κοινοτικές επιχειρήσεις, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των επιχειρήσεων Ηoesch στο Τέξας και τη Γερμανία. Αυτή φαίνεται να είναι και η άποψη του Συμβουλίου, το οποίο, σε μία από τις αιτιολογικές σκέψεις του κανονισμού 3686/87, παρατηρεί ότι η κατανομή της κοινοτικής ποσοστώσεως μεταξύ των κρατών μελών, όπως αυτή καθορίζεται στο παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού 60/85, "λαμβάνει υπόψη της ιδιαίτερη κατάσταση των επιχειρήσεων που έχουν θυγατρική (εταιρεία) στις Ηνωμένες Πολιτείες".
32 Από τα ανωτέρω πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι γερμανικές αρχές ήταν εξουσιοδοτημένες από τον κανονισμό 60/85 να κρατήσουν κατά τη χορήγηση των αδειών εξαγωγής μια ειδική ποσότητα για την επιχείρηση Ηoesch και ότι ωθήθηκαν, εξάλλου, να ενεργήσουν κατ' αυτόν τον τρόπο ενόψει των υποχρεώσεων τις οποίες είχε αναλάβει η Κοινότητα έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.
33 Επομένως, στο δεύτερο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι οι γερμανικές αρχές είχαν, δυνάμει του κανονισμού 60/85, το δικαίωμα, όχι όμως και την υποχρέωση, να κρατήσουν για την επιχείρηση Ηoesch μια ειδική ποσότητα σωλήνων, αφαιρώντας την από την εθνική ποσόστωση εξαγωγής που έχει οριστεί στο 2,82 % της φαινομενικής καταναλώσεως των Ηνωμένων Πολιτειών.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδαΕπί των δικαστικών εξόδων
34 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η ιταλική κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος το οποίο ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
ΔιατακτικόΓια τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε, με Διάταξη της 17ης Μαρτίου 1988, το Βundesverwaltungsgericht, αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 5 του κανονισμού 60/85 του Συμβουλίου, της 9ης Ιανουαρίου 1985, για τους περιορισμούς των εξαγωγών σωλήνων κάθε είδους από χάλυβα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ο όρος "νέοι παραγωγοί σωλήνων" περιλαμβάνει τις επιχειρήσεις οι οποίες, καίτοι παρήγαν στο παρελθόν σωλήνες και μολονότι διατηρούν τη νομική τους μορφή και την εταιρική τους επωνυμία, έχουν υποστεί από οικονομικής απόψεως μεταβολές οι οποίες συνεπάγονται τη δημιουργία μιας νέας μονάδας με σημαντική ικανότητα παραγωγής, ιδίως όταν η μονάδα αυτή παράγει ένα νέο προϊόν που δεν παρήγε προηγουμένως η επιχείρηση.
2) Μια επιχείρηση που αναγνωρίζεται ως "νέος παραγωγός" κατά το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 60/85 δικαιούται προσήκουσα αναλογία των διαθεσίμων αδειών εξαγωγής, εφαρμοζομένων των κριτηρίων που περιέχονται στη διάταξη αυτή. Ειδικότερα, οι αρχές των κρατών μελών που είναι επιφορτισμένες με την εκτίμηση της σπουδαιότητας καθενός από τα διάφορα αυτά κριτήρια οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τους την παραγωγική ικανότητα του νέου παραγωγού και τις εξαγωγικές του δυνατότητες και να του παρέχουν ουσιαστική πρόσβαση στην αμερικανική αγορά σωλήνων.
3) Οι γερμανικές αρχές είχαν, δυνάμει του κανονισμού 60/85, το δικαίωμα, όχι όμως και την υποχρέωση, να κρατήσουν για την επιχείρηση Ηoesch μια ειδική ποσότητα σωλήνων, αφαιρώντας τη από την εθνική ποσόστωση εξαγωγής που έχει οριστεί στο 2,82 % της φαινομενικής καταναλώσεως των Ηνωμένων Πολιτειών.
Top