1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-4-32 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 02-36/394-163
Karar Tarihi : 6.6.2002
Dosya Konusu : 1996 yılında Horoz Uluslarası Taşımacılık A.Ş. ve Saylam
Uluslararası Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti. arasında imzalanan taşıma
protokolünün rekabeti ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik başvuru.
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK
B- RAPORTÖRLER: Serpil ÇINAROĞLU, Mehmet ÖZDEN
C- BAŞVURAN: Danıştay 7. Daire Başkanlığı
Danıştay Başkanlığı Sıhhiye/Ankara
D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR
- Horoz Uluslararası Taşımacılık A.Ş.
Haramidere Horoz Tesisleri E-5 Karayolu Üzeri 34850 Avcılar/İstanbul
- Saylam Uluslararası Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti.
Kazım Karabekir Cd. Örnek Han 27/77-78 06060 Ankara
E- İDDİALARIN ÖZETİ: Danıştay 7. Dairesi'nde görülmekte olan bir dava ile ilgili
olarak, anılan Daire tarafından, Saylam Uluslararası Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti.
(Saylam Ltd Şti.) ile Horoz Uluslararası Taşımacılık A.Ş. (Horoz A.Ş.) arasında,
10.1.1996 tarihinde imzalanmış olan ve aynı yıl için geçerli olmak üzere, Gübretaş
Gübre Fabrikaları T.A.Ş. (Gübretaş)’nin Yarımca ve İskenderun Sarıseki’de bulunan
fabrikalarının gübre nakil ihalelerinde taraflar arasında işbirliğine gidilmesini öngören
protokol'ün 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
değerlendirilmesi talep edilmektedir.
F- RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, söz konusu protokolün, 4054 sayılı
Kanun’un “Rekabet Kurumu Teşkilatının Oluşturulduğuna İlişkin 1997/5 sayılı Tebliğ”
ile uygulanmaya başladığı 4.11.1997 tarihinden sonra da devam edecek şekilde,
rekabeti sınırlayıcı bir amacı ve/veya etkisi bulunduğuna ya da bu teşebbüsler
arasında rekabeti sınırlamaya yönelik bir uyumlu eylem olduğuna dair yeterli bulgu
olmadığından soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
2 REKABET KURUMU
G- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
İlgili Ürün Pazarı: İnceleme konusu protokol, karayolu ile yük taşıyan iki teşebbüs
arasında akdedilmiştir. Taraflar hem yurtiçi hem de yurtdışı yük taşıma faaliyetinde
bulunmaktadır.
Yurtdışı taşımalarını yurtiçi taşımalarından ayıran pek çok unsur
bulunmaktadır. Yurtdışı taşımaları, hem daha yüksek sermaye hem de belli ölçüde
bilgi birikimi ve deneyim gerektiren, daha fazla kapasiteli, daha yeni ve teknolojisi
yüksek araçlardan oluşan taşıma filolarıyla gerçekleşen bir faaliyettir. Yurtiçi
taşımalar ise dingil adedi ve taşıma kapasitesi daha düşük olan kamyonlara sahip
bireylerin oluşturduğu, “kamyon borsası” olarak adlandırılan pazarlardan araç temin
edilerek yürütülen bir faaliyettir.
Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı "karayolu ile yurtiçi kuru ve dökme yük taşıma
pazarı" olarak belirlenmiştir.
İlgili Coğrafi Pazar: İlgili ürün pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin Türkiye’nin
her yerine taşıma yapabilmeleri nedeniyle, ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti
sınırları" olarak tespit edilmiştir.
G.2. Yapılan Tespitler ve Deliller
G.2.1. Horoz Lojistik Kargo Hizmetleri ve Ticaret A.Ş.’de Yapılan Yerinde
İnceleme
Görevli Raportör'lerce, 6.5.2002 tarihinde protokolün yapıldığı tarihteki unvanı
Horoz Uluslararası Taşımacılık A.Ş. olan Horoz Lojistik Kargo Hizmetleri ve Ticaret
A.Ş. (Kararın bundan sonraki bölümlerinde her iki şirket için de Horoz A.Ş.
kısaltması kullanılacaktır)'nin merkezinde, Horoz Yatırım Holding A.Ş. Yönetim
Kurulu Başkanı ………… ve Horoz A.Ş. Genel Müdür Yardımcısı ………… ile
görüşülmüş olup, anılan yetkililerden edinilen bilgilere göre, Gübretaş ve Türkiye
Gübre Sanayii A.Ş. ürettikleri gübrenin nakliye işini ihale ederken diğer gübre
üreticileri genel olarak akdi münasebetler kurdukları teşebbüslere taşıma
yaptırmakta, ayrıca ihale düzenlememektedir. Bu çerçevede, Horoz A.Ş., Toros
Gübre Fabrikaları A.Ş. (Toros Gübre)’nin, Saylam Ltd. Şti. ise Bandırma Gübre
Fabrikaları A.Ş.'nin taşıma işini ihalesiz olarak yürütmektedir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, özellikle gübre gibi yüksek tonajlarda taşınan
ürünlerde yurt içi yük taşıma faaliyetinde bulunan hiçbir teşebbüsün taşıma işini
kendi kamyon filosu ile yapmasının mümkün olmadığını belirten şirket yetkilileri; her
teşebbüsün sınırlı sayıda aracının olduğunu, ancak bir taşıma işi alındığı takdirde
asıl kamyon ihtiyacının “kamyon borsası” olarak adlandırılan pazarlardan
karşılandığını ifade etmişlerdir. Verilen bilgiye göre kamyon borsasında taşıma
ücretleri arz-talep dengesine bağlı olarak sürekli değişkenlik göstermektedir. Öte
yandan meyve-sebze gibi zirai yüklerin taşındığı dönemlerde, bu tür yüklerin daha
karlı ve belirli bir süre muhafaza edilebilen yükler olması sebebiyle diğer yükleri
taşıtanların kamyon bulmakta zorlandığı, bu dönemlerde taşıma ücretlerinin
yükseldiği belirtilmiştir.
3 REKABET KURUMU
Ayrıca, birbirine yakın iki yükleme yerinden birinde, kamyonculara teklif edilen
taşıma ücretlerinde oluşan artış diğer yükleme yerindeki kamyoncuların taşıma
ücretlerinin de yükselmesine sebep olmaktadır. Zira, bunu sağlayamayan taşıyıcı
teşebbüsler üstlendikleri taşıma işini gerçekleştirecek kamyon bulamamaktadırlar.
Yukarıda açıklanan sebepten dolayı taşıyıcı teşebbüsler zaman zaman,
aslında kazanmayı amaçlamasalar bile iş yaptıkları bölgeye yakın yerlerde açılan
taşıma ihalelerine katılarak, bu komşu bölgede taşıma ücretlerinin fazla yüksek
seyretmemesi için düşük fiyatla teklif vermektedir. Örneğin, Toros Gübre’nin taşıma
işini yıllardır yapan Horoz A.Ş., Gübretaş’ın İskenderun fabrikasından yapılacak
gübre nakliyesi için açtığı ihalelere de yıllardır katılmaktadır. Ancak, Horoz A.Ş.,
1996 yılından önaraştırmanın yapıldığı tarihe kadar İskenderun fabrikasının hiçbir
ihalesini kazanmamıştır. Bunun nedeni Horoz A.Ş.’nin bu ihalelerde fiyatın belli bir
düzeyin üstüne çıkmasını önlemeye yönelik olarak belli bir noktaya kadar fiyat teklifi
vermesidir.
Taşıyıcı teşebbüsler arasında yukarıda anlatıldığı şekilde rekabet yaşandığını
belirten yetkililer, çok sayıda teşebbüsün katıldığı bu ihaleler öncesinde anlaşma
yapılmasına imkan olmadığını, ancak ihale sonrasında zaman zaman, taşıma işleri
aynı hatlarda olan teşebbüsler arasında kamyonların yük almadan dönmesini
engelleyerek etkinliği sağlamayı hedef alan işbirlikleri yapıldığını ifade etmişlerdir.
Buna göre, bir teşebbüsün kamyonu yükünü boşalttıktan sonra bir diğer taşıyıcı
teşebbüs o kamyona yük vermekte, böylece kamyon yük almadan dönmemiş
olmaktadır. Bu taşıma maliyetlerini düşüren bir uygulamadır. Teşebbüsler yaptıkları
böyle taşımalar için fatura düzenlemekte, belli dönemler içinde mahsuplaşmayı
seçen teşebbüslere de rastlanmaktadır. 1998 ve 1999 yılları hariç olmak üzere 1996
yılından itibaren Gübretaş Yarımca fabrikası için açılan taşıma ihalelerini kazanan
Horoz A.Ş. ile yine uzun zamandır Bandırma Gübre Fabrikaları A.Ş.’nin taşıma işini
yapan Saylam Ltd. Şti. arasında da buna benzer işbirlikleri olmuştur.
G.2.2. Gübretaş Gübre Fabrikaları T.A.Ş. Yetkilileri İle Yapılan Görüşme
Görevli Raportör'lerce 7.5.2002 tarihinde Gübretaş Genel Müdür Yardımcısı
………… ile görüşülerek gübre taşıtma işi ve taşıyıcı teşebbüsler arasındaki ilişkiler
hakkında bilgi ve görüşleri alınmıştır. Buna göre, Gübretaş tarafından üretilen
gübrelerin nakliyesi için altı ayda bir olmak üzere yılda iki defa ihale
düzenlenmektedir. 1999 yılı öncesinde açık eksiltme yöntemi ile yapılan ihalelerde
taşıma işi için bir muhammen bedel tayin edilmezken, bu yıldan itibaren belirlenen
muhammen bedelden daha yüksek olmamak şartıyla kapalı teklif alma usulüne
geçilmiştir. Şartnamede aranan özellikleri taşıyarak ihaleye katılmaya hak kazanan
ve ihalede en düşük teklifi veren teşebbüs ihaleyi kazanmaktadır. İhale usulünün
değiştirilme nedeni ise, taşıma işi için en düşük değil en rasyonel tekliflerin
alınmasını sağlama amacıdır. Zira, Gübretaş yetkilisinin verdiği bilgiye göre, ihaleye
katılan teşebbüsler, rekabet sebebiyle zaman zaman rasyonel sayılamayacak kadar
düşük fiyat teklif ederek ihaleyi kazanmakta; ancak daha sonra taahhütlerini yerine
getirmekte zorlanarak Gübretaş’ın gübre teslim taahhütlerinin de
gerçekleşememesine sebep olmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, şartnamelerde iki teşebbüsün ihaleye ortak
olarak girebilmesine imkan tanınmaktadır. Maddi imkanları tek başlarına yetersiz
4 REKABET KURUMU
olan teşebbüsler zaman zaman güçlerini birleştirerek ihalelere katılabilmektedir.
Gübretaş Genel Müdür Yardımcısı …………, bunun dışındaki işbirliği ve
anlaşmalardan haberdar olmadığını belirtmiştir.
G.2.3. Önaraştırma Yapılan Teşebbüslere İlişkin Danıştay’daki Dava Dosyasının
İncelenmesi
Dosya mevcudu bilgilere göre, bir vergi uyuşmazlığı hakkında ilk derece idare
mahkemesi tarafından verilen kararın temyiz edilmesi sonucu davaya ilişkin dosya
Danıştay’a intikal etmiştir. Söz konusu dosyada Saylam Ltd. Şti. tarafından Horoz
A.Ş. adına düzenlenmiş faturalara rastlanmıştır. Bu faturalar Saylam Ltd. Şti.
tarafından Horoz A.Ş.’nin isteği ile Toros Gübre Fabrikası’ndan yapılan gübre
taşımalarına ilişkindir. Bu faturalardan söz konusu teşebbüslerin, sadece Gübretaş
gübre nakillerinde değil, ihaleli ya da ihalesiz üstlenilen diğer taşıma işlerinde de
birbirlerine bedeli mukabili araç desteğinde bulundukları görülmektedir.
G.2.4. Mirap Uluslararası Nakliyat Turizm, Otomotiv, Akaryakıt Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’de Yapılan Yerinde İnceleme
Hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerden protokolün yapıldığı tarihteki
unvanı Saylam Uluslararası Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti. olan Mirap Uluslararası
Nakliyat Turizm, Otomotiv, Akaryakıt Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Mirap A.Ş.)’de
Raportör'ler tarafından yapılan yerinde incelemede, kendisi ile görüşülen şirket
ortaklarından Tahir MİRAP geniş bir nakliye aracı filosuyla genellikle yurt içi
taşımacılık alanında faaliyet gösterdiklerini, gübre ve kömür taşımacılığı gibi
alanlarda ihale usulü ile iş aldıklarını, kendilerinin taşıdığı yükün boşaltıldığı
bölgeden dönüşte karşılıklı görüşme yoluyla diğer nakliyecilere de araç
kiraladıklarını ifade etmiştir.
Adı geçen şahıs, 1996 yılında Horoz A.Ş. ile yapılan taşıma protokolüne
ilişkin olarak ise, bu protokolün Horoz A.Ş.’nin ihalesini aldığı Gübretaş gübre
nakillerinde Horoz A.Ş.’ye araç temin etmeye yönelik olduğunu belirtmiştir.
Anılan teşebbüste yapılan yerinde incelemede aralarında Horoz A.Ş.'nin de
bulunduğu, ilgili pazarda faaliyet gösteren rakip nakliyecilere gübre, süt, pancar gibi
çeşitli ürünlerin nakliyesi ile ilgili kesilmiş faturalar tespit edilmiştir.
G.2.5. 1996-2002 Yılları İtibarıyla Gübretaş'ın Gübre Nakil İhalelerini Kazanan
Teşebbüsler
Gübretaş Gübre Fabrikaları’ndan elde edilen ihale tutanakları doğrultusunda,
gübre nakil ihalelerini kazanan teşebbüsler aşağıdaki tablolardaki gibidir:
5 REKABET KURUMU
Tablo-1:Yarımca Fabrikası İçin Yapılan Taşıma İhaleleri Sonuçları (1996-2002)
Yıl İhaleye Katılan Teşebbüsler ve Teklifleri (binTL)
96/1 (Horoz)
169.000.000
Güneydoğu
169.500.000
Saylam
173.500.000
96/2 Horoz
259.500.000
ÖzDuy
280.004.000
(Saylam)
250.000.000
97/1 Horoz
475.831.800
ÖzDuy
535.155.000
Saylam
499.355.500
(Maraşlılar)
281.000.000
Orman/Arabanl.
281.695.000
97/2 (Horoz)
465.000.000
ÖzDuy
476.000.000
Saylam
551.040.000
Maraşlılar
584.375.000
Orman
474.000.000
Ekstrans
475.000.000
98/1 Horoz
314.000.000
ÖzDuy
319.000.000
Saylam
310.000.000
(Maraşlılar)
309.000.000
Orgün
315.000.000
Ekstrans
318.000.000
98/2 Horoz
725.000.000
ÖzDuy
788.000.000
Saylam
736.000.000
Maraşlılar
821.000.000
(Arabanlılar)
724.000.000
Ekstrans
808.000.000
99/1 Horoz
489.757.800
ÖzDuy
461.610.800
Mirap
444.722.600
Maraşlılar
511.987.000
(Arabanlılar)
444.239.260
Güneydoğu
461.047.860
99/2 Maraşlılar
911.744.512
(Orman)
897.234.000
00/1 (Horoz)
1.439.478.400
ÖzDuy
1.442.000.000
Mirap
1.454.645.000
Maraşlılar
1.441.553.195
Orman
1.440.000.000
Ceynak
1.450.000.000
00/2 (Horoz)
2.183.000.000
ÖzDuy
2.383.708.380
Mirap
2.277.750.000
Maraşlılar
2.185.000.000
Arabanlılar
2.320.565.000
Ceynak
2.337.675.000
01/1 (Horoz)
1.669.450.000
Tavnak
1.696.528.275
Mirap
1.677.027.950
Maraşlılar
1.731.628.860
Arabanlılar
1.811.330.000
Ceynak
1.872.031.200
01/2 (Horoz)
2.181.136.350
Tavnak
2.235.728.350
Mirap
2.364.939.975
GençAtak
2.340.432.825
BorusanAlper
2.247.402.900
Ceynak
2.230.150.650
02/1 (Horoz)
3.067.201.500
ÖzDuy
3.146.927.850
Mirap
3.234.313.500
Habur/Kahra-
manmaraş/Asya
3.208.202.250
Tablo-2:İskenderun fabrikası için yapılan taşıma ihaleleri (1996-2002)
Yıl İhaleye Katılan Teşebbüsler ve Teklifleri (bin.TL)
96/1 Horoz
105.000.000
ÖzDuy
119.000.000
(Saylam)
104.500.000
Güneydoğu-
107.000.000
96/2 Horoz
220.000.000
(ÖzDuy)
209.000.000
Saylam
244.743.000
97/1 Horoz
595.337.800
(Orman/Arab.)
319.500.000
Saylam
570.474.900
Maraşlılar
321.887.000
97/2 Horoz
235.500.000
Akyüz
274.985.000
Saylam
334.950.000
Maraşlılar-
225.500.000
(Orman/Arab.)
225.000.000
Ekstrans
234.000.000
98/1 Horoz
274.500.000
ÖzDuy
239.000.000
Saylam
340.566.000
Maraşlılar
261.000.000
Orgün
217.000.000
(Özilhan)
216.500.000
98/2 Horoz
476.000.000
(ÖzDuy)
475.500.000
Akyüz
479.000.000
Maraşlılar
484.500.000
Arabanlılar
487.000.000
Ekstrans
674.599.000
99/1 Horoz
338.261.750
(ÖzDuy)
277.374.635
Ceynak
294.000.000
Maraşlılar
330.987.000
Arabanlılar
299.415.500
Özilhan
293.944.000
99/2 (Orman)
1.064.234.000
00/1 Horoz
862.478.400
ÖzDuy
858.000.000
Mirap
858.155.200
(Maraşlılar)
855.128.960
Orman
859.000.000
ÖzDuy
858.000.000
00/2 (ÖzDuy)
1.595.000.000
Hür
1.597.000.000
Özilhan-
1.673.150.000
Arabanlılar
1.626.640.000
Ceynak
1.687.605.000
01/1 Horoz
1.450.043.710
(Habur)
1.302.016.800
Mirap
2.364.939.975
Özilhan-
1.320.617.040
Arabanlılar
1.463.715.000
Ceynak
1.457.018.800
01/2 Horoz
2.116.576.437
(Özilhan)
2.016.597.450
Ceynak
2.063.396.125
6 REKABET KURUMU
02/1 (ÖzDuy)
1.834.286.958
Mirap
1.927.879.380
Habur/Kahra-
manmaraş/Asya
1.892.600.640
Arabanlılar
1.896.751.080
Becili/Yiğit/
Başak
1.843.832.970
H- GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK
H.1. Pazarın Genel Yapısı
İlgili pazarda faaliyet gösteren tüm teşebbüsler, ihale usulü ile ya da taşıma
hizmetinin alıcısı konumundaki teşebbüslerle ihale olmaksızın yaptıkları özel
anlaşmalarla aldıkları taşıma işini genellikle piyasadan (kamyon borsası) kiraladıkları
üçüncü şahıslara ait nakliye araçları ile yerine getirmektedirler. Kendi filoları da
olmakla birlikte bu filolar özellikle yüksek tonajlı taşımalarda yetersiz kalabilmektedir.
Diğer bir deyişle, ilgili pazarda faaliyet göstermek için yüksek miktarlarda yatırımlara
gerek bulunmamaktadır. Pazarda bireysel olarak çalışan üçüncü şahıslara ait birçok
nakliye aracı bulunduğundan önemli ölçüde bir pazara giriş engeli bulunmamaktadır.
Nitekim, Türkiye’de karayoluyla yurt içi yük taşımacılığı pazarında faaliyet gösteren
farklı ölçeklerde birçok nakliye şirketi vardır.
Ayrıca, ilgili pazardaki taşımacılık faaliyetleri, ağırlıklı olarak üçüncü şahıslara
ait araçlar kiralanarak yapıldığından bu pazarda ürün türüne göre bir uzmanlaşma
da söz konusu değildir. Pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler gübre, deterjan,
tekstil, beyaz eşya gibi çok farklı ürünlerin nakliyesini yapabilmektedirler.
Dolayısıyla, mevcut şartlar rekabetçi bir pazarın varlığını göstermektedir.
H.2. Değerlendirme
Önaraştırmanın konusu, Horoz A.Ş. ve Saylam Ltd. Şti. arasında 1996 yılında
imzalanan, bu teşebbüslerin Gübretaş’ın söz konusu yıl içinde açılan gübre taşıma
ihalesinde rekabet etmemelerine ilişkin protokolün 4054 sayılı Kanun'a aykırı olup
olmadığının tespitinden ibarettir.
4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar” başlıklı 4. maddesinde belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri yasaklanmaktadır.
Bu maddenin (a) bendinde mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı
oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit
edilmesi ve (b) bendinde mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü
piyasa kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü, özellikle bu
haller arasında sayılmaktadır.
Esasen, 1996 yılında imzalanan protokolün tarihi 4.11.1997 tarih ve 23160
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Rekabet Kurumu Teşkilatının
Oluşturulduğuna İlişkin 1997/5 sayılı Tebliğ” ile 4054 sayılı Kanun’un fiilen
uygulanmaya başladığı tarihten önceki bir tarihe rastlamakla birlikte, bu protokolün
sonraki yıllarda da devam edecek şekilde rekabeti kısıtlayıcı bir amacının veya
etkisinin bulunması, anılan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir
işlem yapılmasını gerektirir.
7 REKABET KURUMU
Bu çerçevede, Danıştay 7. Daire Başkanlığı tarafından Kurum'a yapılan
başvuru üzerine başlatılan önaraştırma kapsamında, görevli raportörlerce söz
konusu protokolün tarafları olan Horoz A.Ş. ve Mirap A.Ş.'de yerinde incelemelerde
bulunulmuş, ancak incelemeler sırasında bu teşebbüsler arasında veya bu
teşebbüslerden biri ile pazarda yer alan diğer rakip teşebbüsler arasında rekabeti
sınırlayıcı nitelikte bir işbirliğine yönelik olarak yapılmış herhangi bir anlaşmaya
rastlanmamıştır.
Öte yandan, incelenen protokolün imzalandığı 1996 yılının birinci ve ikinci altı
ayına ait Yarımca ve İskenderun fabrikalarından yapılan gübre nakliyesi işinin, ihale
sonucu ilk altı ay için Horoz A.Ş. (Yarımca Fabrikası) ve Saylam Ltd. Şti.’ne
(İskenderun Fabrikası), ikinci altı ay için ise Saylam Ltd. Şti. (Yarımca Fabrikası) ve
Öz-Duy (İskenderun Fabrikası) firmasına verildiği belirlenmiştir. Bununla birlikte,
Kurum'a intikal eden protokolün imzalandığı tarih (10.1.1996) ile Gübretaş’ın 1996
yılının ilk yarısında gerçekleşen İskenderun ve Yarımca taşımaları için açtığı ihalenin
tarihi (19.12.1995) karşılaştırıldığında, protokolün ihale sonuçlandıktan ve kazanan
teşebbüsler belli olduktan sonra imzalandığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, 1996 yılını takip
eden yıllarda yapılan ihalelerin sonuçlarına bakıldığında, protokolü imzalayan
teşebbüsler dışında farklı teşebbüslerin de ihaleleri kazandıkları görülmektedir. Bu
bakımdan söz konusu ihale sonuçları da, 4054 sayılı Kanun’un uygulanmaya
başladığı 4.11.1997 tarihinden sonra Horoz A.Ş. ve Saylam Ltd. Şti. (Mirap A.Ş.)
arasında rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma veya uyumlu eylem olduğunu destekleyici
nitelikte bulunmamıştır.
Bunların yanısıra, raportörlerce gerek Danıştay’da bulunan dosyanın
incelenmesi gerekse Mirap’ta yapılan incelemeler sırasında, Mirap’ın, ihaleli/ihalesiz
gerçekleşen taşımalarla ilgili olarak Horoz A.Ş.’ye veya rakip nakliyecilere
düzenlediği faturalara rastlanmıştır. Bu da, hakkında önaraştırma yapılan
teşebbüsler arasında, rekabeti kısıtlayıcı olmayan iş ilişkilerinin uzun süredir
varolduğunu göstermektedir.
Bu bulgular çerçevesinde; 1996 yılında Horoz A.Ş. ile Saylam Ltd. Şti.
arasında yapılan protokolün ihalede rekabet etmemeye yönelik olmaktan ziyade,
ihale sonrasındaki işlerde karşılıklı yardımlaşma ve araç teminine yönelik olduğu
kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen açıklama ve değerlendirmeler ışığında; Horoz
Uluslararası Taşımacılık A.Ş. ve Saylam Uluslararası Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti.
arasında, Gübretaş Gübre Fabrikaları T.A.Ş.'nin 1996 yılındaki gübre nakillerinde
işbirliği yapılmasına yönelik olarak imzalanan taşıma protokolünün, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un “Rekabet Kurumu Teşkilatının
Oluşturulduğuna İlişkin 1997/5 sayılı Tebliğ” ile uygulanmaya başladığı 4.11.1997
tarihinden sonra da devam edecek şekilde, rekabeti sınırlayıcı bir amacı ve/veya
etkisi bulunduğuna ya da bu teşebbüsler arasında rekabeti sınırlamaya yönelik bir
uyumlu eylem olduğuna dair bulgu olmadığı kanaatine varılarak, iddialara yönelik
bir soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, bu kararın başvuru mercii olan
Danıştay 7. Dairesi Başkanlığı'na bildirilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy