T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2018/109 Esas - 2022/418
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
...
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2018/109 Esas
KARAR NO: 2022/418
BAŞKAN...
KATİP...
DAVACI :...
DAVALI :...
DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 07/02/2018
KARAR TARİHİ: 08/06/2022
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 01/07/2022
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkili şirketin 17/02/2016 tarihli fotovoltaik güneş elektrik santrali kurulum sözleşmeleri ile ... mahalleleri çeşitli mevkilerinde tesis edilecek olan güneş enerji santrallerinin kurulumunu yüklenici firma olarak üstlendiğini, müvekkili şirketin yüklenici firma olarak proje, malzeme, montaj ve sair her türlü yükümlülüğü üstlendiği çeşitli parsellerde kurulacak olan bu GES projelerine ilişkin olarak davalı firmanın yetkili acentesi olan T.... Bankası A.Ş. Çetin Emeç Şubesi aracılığıyla 23/03/2016-14/09/2016 başlangıç ve bitiş tarihli 30745604 nolu montaj all risk sigorta poliçesi ile sigortalı ve sigorta ettiren olup ek zeyilnameler ile en son 30/05/2017 tarihine kadar sigortalı bulunduğunu, işbu sözleşmeler ile 31/12/2016 tarihine kadar ek proje protokolleri ile kendisine bildirilecek mevkilerde kurulacak GES projeleri için proje hazırlanması, onayı, mühendislik ve tasarım işleri, malzeme tedarik ve temini, inşaat, montaj ve işletmeye alma hizmetlerini vermek üzere iş sahibi şahıs ve firmalar ile imzaladığı sözleşmeler gereği Taraşçı Gökçehöyük 12 adet GES projesi kurulumunu gerçekleştirmekte iken Seydişehir Taraşçı ve Gökçehöyük GES şantiyelerinde 20/12/2016- 20/01/2017 tarihleri arasında etkili olan yoğun kar yağışı ve akabinde hava sıcaklığının -15 dolaylarında seyretmesi sebebiyle solar montaj sistemi ve PV modüller üzerinde yaklaşık 70 cm.ye ulaşan kar kütlesinin uzun süre erimemesi nedeniyle kurulumu yapılan santrallerde 538.551,15 TL/'lik hasar gerçekleştiğini, müvekkili şirket tarafından hasarın davalı şirkete ihbar edildiğini, hasar dosyası açılarak ekspertiz çalışması yapıldığını, davalı sigorta şirketi tarafından verilen 02/11/2017 tarihli cevapta ise iletilen ekspertiz raporu, dosya ve belgeler üzerinden yapılan değerlendirmede hadisenin oluşumunda zemin ve sabitleme kusurunun bulunduğu, hadise sonrası alınan önlemlerin büyük bir kısmının yapılan iyileştirme, güçlendirme çalışmalarına ilişkin olduğu ve teminat kapsamında değerlendirilemeyeceği, ayrıca geçici kabul tutanakları üzerinde yapılan detaylı incelemede 24/11/2016 tarihi itibariyle enerji üretimine başlandığı, montaj döneminin tamamlanarak bakım dönemine geçildiğinin tespit edildiği, bakım devresi özel şartı kapsamında yapılan değerlendirmede hasar kök nedeni kar ağırlığı ve/veya montaj kusuru olup oluş şekli açısından bakım devresi özel şartları gereği teminat kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilerek hasar tazminat talebinin reddedildiğinin 02/1 1/2017 tarihli yazısı ile müvekkili şirkete bildirildiğini, davalı şirket tarafından ödenmesi gereken zararın ödenmediğini ve davalının bu tarih itibariyle temerrüde düştüğünü ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalı şirketçe haksız ve mesnetsiz olarak karşılanmayan 538.551,15 TL zararın temerrüt tarihi 02/11/2017 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; müvekkili şirketin maddi olay kapsamında yüklenici davacı firma ile 23/03/2016 - 14/09/2016 tarihleri arasında geçerli ve 30745604 poliçe numaralı... Sigorta Poliçesini ve ek zeyilnameleri düzenlediğini, aynı imalat düzeni ve aynı malzemelerle imal edilmiş olan şantiyenin sadece belirli bölümlerinde meydana gelen hasar akabinde yaptırılan ekspertiz incelemeleri neticesinde hadisenin doğal afet niteliğindeki bir kar ağırlığı ile değil imalattan kaynaklanan zemin/sabitleme kusuru sebebiyle oluştuğu tespit edilmiş olup alınan önlemler nedeniyle talep edilen bedellerin büyük bir kısmının hasar giderme değil, kusur giderme adına yapılan iyileştirme/güçlendirme çalışmalarına ilişkin olduğundan talebin teminat kapsamında değerlendirilemediğini, dava konusu hadisede hasarın meydana gelen masaların santral içerisinde farklı kısımlarda yayılım gösterdiğini ve bu bölgelerde meydana gelen hasarın, panelleri taşıyan masa ayaklarının zemine gömülmesi şeklınde oluştuğunu gösterdiğini, halbuki hasara sebebiyet verdiği iddia edilen kar yağışının doğası gereği santralin her noktasına eşit miktarda yağmasının beklendiğini dolayısıyla aynı imalat ve montaj koşullarına tabi olması gereken santralde de doğal olarak homojen bir hasar oluşmasının beklendiğini, şantiye sahalarında aynı imalat düzeni ve aynı malzemelerle imal edilmiş olan tüm sistemde sadece belirli bölümlerde hasar meydana gelmesinin açık bir şekilde hadisenin doğal afet niteliğindeki bir kar ağırlığı ile değil imalat sırasında atlanılan hatalı projelendirilen veya projede nasıl olursa olsun uygulamada karşılaşılan zemin yapısına uygun olmayan ve eksik yapılan bir imalattan kaynaklandığının gostergesı olduğunu, kar yağışının doğal afet niteliğinde olmadığı düşünüldüğünde de sistemin statik projesinin kar ağırlığı parametreleri dikkate alınarak tasarlanması, dayanım göstermesinin bekleneceğini, bu nedenle hadisenin imalat, zemin etüdü veya işçilik hatalarından kaynaklandığı hususunda da tereddüt bulunmadığını, ekspertiz inceleme ve tespitlerinin 210.000 m2 arazi üzerine kurulu Güneş Enerji Santralinde toplam 49.056 panel bulunduğunu, 69 panelin 1 masa ile taşıtıldığını, bunun da yaklaşık 711 masaya tekabül ettiğini, meydana gelen hadise sırasında ise sadece 105 masada hasar meydana geldiğini gösterdiğini, sahada bulunan 12 santralden geçici kabulleri 24/11/2016 tarihinde ... tarafından yapılan 11 santral için aynı tarihte montaj/inşaat işlerinin fiziki olarak tamamlanmış olduğu, enerji üretimine başlandığı ve bakım dönemine geçildiğinin dosya kapsamındaki belgelerle sabit olduğundan gerek Montaj Sigortaları Genel Şartları gerekse poliçede düzenlenen Bakım Devresi Özel Şartı uyarınca talebin teminat kapsamında değerlendirilemeyeceğini, poliçe vadesini uzatma zeyilnamesinin bakım dönemine girildikten ve sigorta şirketince riskin farkına varılmasından sonra düzenlendiğini, dava konusu hadisenin oluşumunda zemin ve sabitleme kusurunun bulunduğunu, hadise sonrası alınan önlemlerin büyük bir kısmının yapılan iyileştirme ve güçlendirme çalışmalarına ilişkin olduğunu, talep edilen dava konusu bedelin yine büyük bir kısmının bu çalışmalardan kaynaklandığını, 24/11/2016 tarihi itibariyle geçici kabullerin yapılarak enerji üretimine başlandığını, montaj döneminin tamamlanarak bakım dönemine geçildiği ve poliçedeki bakım devresi özel şartı gereğince dava konusu talebin poliçe teminatı kapsamında değerlendirilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
GEREKÇE:
Dava, montaj all risk sigorta poliçesinden kaynaklanan maddi tazminat talebine ilişkindir.
Davacı şirket ile dava dışı şirketler arasında imzalanan eser sözleşmeleri kapsamında davacının yüklenici olarak yapımını üstlendiği Konya ili Seydişehir ilçesi Taraşçı ve Gökçehöyük GES Şantiye Santrallerinde 20/12/2016 - 20/01/2017 tarihleri arasında meydana gelen kar yağışı nedeniyle hasar meydana geldiği gerekçesiyle sigorta bedelinin tazmini için iş bu dava açılmıştır.
Davacı ile davalı şirketin acentesi arasında 18/03/2016 başlangıç tarihli montaj all risk sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçenin ek zeyillerle hasarın meydana geldiği tarihi kapsar şekilde 30/01/2017 tarihine kadar uzatıldığı tespit edilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının 3. Kişilerin üstlendiği Seydişehir Taraşçı ve Gökçehöyük GES Şantiyelerinde meydana gelen hasarın 20/12/2016 - 20/01/2017 tarihleri arasında meydana gelen kar yağışı sebebiyle mi yoksa imalattan kaynaklanan sabitleme kusuru nedeniyle meydana geldiği, hasarın poliçe teminat kapsamında kalıp kalmadığı, ... tarafından yapılan geçici kabul nedeniyle montaj aşamasının tamamlanıp tamamlanmadığı, sigortacının sorumluluğunun geçici kabul nedeniyle sona erip ermediği, davalının hasardan sorumlu olup olmadığı, varsa sorumlu olduğu hasar konusundan kaynaklanmaktadır.
Mahkememizce deliler toplandıktan sonra bir sigorta bilirkişisi, bir güneş enerji sisteminden anlayan inşaat mühendisi ve aynı konuda elektrik mühendisinden oluşan bilirkişi kurulundan rapor alınmasına karar verilmiş, makina mühendisi, elektrik mühendisi ve hesap bilirkişisi tarafından 01/11/2019 tarihli rapor dosyaya sunulmuştur.
Bilirkişi kurulunun ara karar gereğince oluşturulmamış olması nedeniyle ara karar gereğince oluşturulacak bilirkişi kurulundan rapor alınmasına karar verilmiş olup, bilirkişiler inşaat mühendisi Ali Emre Peker , hesap bilirkişisi Müjgan Bilsel ve elektrik mühendisi Bekir Çoruk'dan 23/07/2020 tarihli rapor alınmıştır.
Bilirkişiler raporlarında inşaat ve elektrik mühendislerince iş mahallinde gerekli incelemeler yapılmasının hasıl olduğunun bu nedenle iş mahallinde inceleme yetkisi verilmesini talep etmişlerdir.
Davacı vekili tarafından sunulan 04/09/2020 tarihinde sunduğu dilekçede özetle davaya konu hasarın üzerinden neredeyse 3 yıl geçmiş olduğu, hasara uğrayan panel ve modüllerin şu aşamada tespitinin mümkün olmadığı, hasar sonrası yapılan çalışmalarında imalatların bir kısmının zemin altında kalması nedeniyle tespitinin mümkün olamayacağını bildirmiştir.
Davacı vekilinin talebi dikkate alınarak 23/09/2020 tarihli duruşmada keşif yapılmasının fayda sağlamayacağı kanaati ile dosyanın rapor alınan bilirkişilere tevdi edilerek ve davacı tarafın bildirdiği adreste bulunan proje, zemin etüd raporları ve diğer belgeler incelene suretiyle rapor düzenlenmesine karar verilmiş ve bilirkişiler tarafından 10/12/2020 tarihli rapor sunulmuştur.
Rapora davalı tarafça itiraz edilmesi üzerine, itirazlar dikkate alınarak 24/02/2021 tarihli duruşmada, dosyanın bir sigorta uzmanı, bir elektrik mühendisi ve bir güneş enerji santralleri konusunda uzman bilirkişiden oluşan bilirkişi kuruluna tevdi edilerek mahkememizce ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlık konularında ve davalı tarafın itirazlarının da değerlendirilerek zararın miktarının da hesaplanarak rapor düzenlenmesinin istenmesine karar verilmiş, bilirkişiler tarafından 19/06/2021 tarihli rapor sunulmuştur.
Raporda, jeoloji mühendisi ve inşaat mühendisinin bilirkişi kuruluna katılmasına ilişkin görüş dikkate alınarak heyete bir jeoloji uzmanı ve bir inşaat mühendisi dahil edilmiştir.
Oluşturulan 5 kişilik bilirkişi kurulu tarafından sunulan 29/12/2021 tarihli raporda özetle; Taraşçı Gökçehöyük GES santrallerinde meydana gelen hasarın tespit edilemeyen zemin emniyet verilmesinin zayıf kısımlarında imalattan kaynaklanan sabitleme kusuru nedeniyle değil 20/12/2016 - 20/01/2017 tarihleri arasında meydana gelen kar yağışı sonucu oluştuğunu, davalı tarafından davacı ile ana firma arasında düzenlenen sözleşmenin ve tüm santrallerin bir bütün olarak sigortalanmış olması ve hasar tarihinde taraflar arasında geçici kabulün yapılmamış olması, 17/05/2017 tarihli " Ekip 1 Sigorta Ekspertiz Tam Hasar) raporunda da montaj işlerinin devam ettirildiğinin belirtilmesi karşısında ... tarafından yapılan bölümsel geçici kabullerin montaj aşamasının tamamlanması olarak değerlendirilemeyeceğini, davacı ile dava dışı GES şirketleri arasında yapılan geçici kabul tarihinin 25/07/2017 olduğu görülmekle, montaj işlemi sürecinin bu tarihte sona erdiği tespit edildiğinden sigortacının ek sözleşmeler dahilinde sorumluluğunun devam ettiğini, meydana gelen hasarın sabitleme kusuru nedeniyle değil kar yağışı sonucu oluştuğu görüş ve tespitine varıldığından davalının poliçe kapsamında hasardan sorumlu olacağını, meydana gelen hasar kapsamında davacı tarafından yapılan işlemlerin hasarlı ünitelerin hasardan önceki fonksiyon görür durumuna iade edilmesi olduğunu ve Ekip 1 sigorta ekspertiz hizmetleri limited şirketi tarafından tanzim edilen makina diğer hasar kesim ekspertiz raporunda sovtaj düşüldükten sonra hesaplanan hasar tutarının 525.534,75 TL muhafiyetin 52.553,48 TL ve hasarın 472.981,28 TL olarak belirlendiğini bildirmişlerdir.
Rapora itiraz edilmesi üzerine 09/02/2022 tarihli ara karar gereğince alınan 28/03/2022 tarihli raporda sonuç olarak; hasarın kar yağışı sonucu oluştuğu, proje dahilinde dahi sabitleme kusurunun olmadığı, ... tarafından yapılan kabulün montaj aşamasının tamamlanması olarak değerlendirilemeyeceği, hasardan davalı şirketin sorumlu olduğunun devam ettiğini, hasar bedelinin 472.981,28 TL olduğunu bildirmişlerdir.
Yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller, alınan bilirkişi kurulu raporları dikkate alındığında, son bilirkişi kurulunun 29/12/2021 tarihli kök ve 28/03/2022 tarihli ek raporların hüküm kurmaya yeterli olduğu, davacı şirketin yüklenici olarak yapımını üstlendiği GES santrallerinde 20/12/2016 ile 20/01/2017 tarihleri arasında meydana gelen kar yağışı sonucu bir kısım santrallerde hasar oluştuğu, hasarın kar yağışı sebebiyle meydana geldiği, proje dahilinde bir sabitleme kusurunun olmadığı, hasarın meydana geldiği tarihte kar yağışı sonucu meydana gelecek hasarın montaj ,all risk sigorta projesi ve ek zeyilnameler ile teminat altına alındığı, bakım devresi teminatının inşaatın tamamlanması veya geçici kabulün yapılması yahut iş verene teslim edilmesi veya iş veren tarafından kullanılması ile başlayacağına ilişkin poliçede özel şart bulunduğu, ... tarafından yapılan kısmi kabullerin bakım devresinin başlaması için yeterli olmadığı zira davacı yüklenici ile dava dışı iş sahipleri arasında geçici kabulün hasarın meydana geldiği tarihten sonra gerçekleştiği, ayrıca bilirkişi raporunda belirtildiği üzere 17/05/2017 tarihli ekspertiz raporunda santralin büyük bir kısmının montaj işleminin tamamlanmış olup bazı kısımlarda sadece taşıyıcı sistemlerin kurulduğu, panellerin henüz montajının yapılmadığının görüldüğünün belirtildiği buna göre hasarın meydana geldiği tarihte bakım devresinin başlamamış olduğu, tüm GES santrallerinin bir sigorta projesi ile teminat altına alındığı, bu nedenle hasarın montaj all risk sigorta poliçesi yürürlükte olduğu ve bakım evresinin başlamadığı dönemde meydana geldiği ve hasarın poliçe teminat kapsamında olduğu, bilirkişi tarafından hesaplanan 472.981,28 TL tazminatın ödenmesinden davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu kanaatine varılmakla davacının davasının kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davacının davasının kısmen kabulü ile, 472.981,28 TL tazminatın, temerrüt tarihi olan 02/11/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz oranını geçmemek kaydıyla reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine,
3-Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gerekli 32.309,35 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 9.197,11 TL'nin mahsubu ile bakiye 23.112,24-TL'nin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE ÖDENMESİNE,
4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre belirlenen 40.699,06 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
5-Davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürülükte bulunan A.A.Ü.T'ye göre belirlenen 9.324,08 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ÖDENMESİNE,
6-Davacı tarafından yapılan toplam 5.184,60 TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranına göre belirlenen 4.553,36 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
7-Davalı tarafından yapılan toplam 3.078,00 TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranına göre belirlenen 374,75 TL'sinin davacıdan tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE,
8-Davacı tarafından yatırılan 9.197,11 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
9-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 08/06/2022
Başkan ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır