T.C. ...2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2022/830 Esas - 2024/119
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
ANKARA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/830 Esas
KARAR NO: 2024/119
DAVA: Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 18/11/2022
KARAR TARİHİ: 23/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 04/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan tazminat (eser sözleşmesinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, müvekkili şirketin, davalı idare tarafından ihale edilen ''Eşik Regülatörü ve HES Projesi'' yapım işinin yüklenicisi olduğunu, sözleşmeyle birlikte teslim edilen ihale dokümanları ve fizibilite raporuna göre çalışmalara başladığını, davalı idarece verilen karar ve onaylar doğrultusunda harita ve jeoteknik çalışmalarını da tamamlayarak kati projeleri bitirdiğini, idarenin onayına sunduğunu, ancak davalı idare tarafından ilgili kurumlardan enerji nakil hattı bağlantı görüşü alınamaması nedeniyle, müvekkili şirketin iş süreçlerinin diğer aşamalarına geçemediğini ve bu sebeple enerji nakil hattı projelerini hazırlayamadığını, davalı idarenin, enerji nakil hattı bağlantı görüşünün alınmamasından kaynaklı gecikilen süreler için müvekkili şirkete 13/09/2019 tarihli yazı ile 160 gün süre uzatımı verildiğini, ancak verilen süre uzatımının sona ermesinden sonra, müvekkili şirkete yazılan 27/12/2019 tarihli yazı ile tüm projelerin 3. bir firmaya yeniden hazırlatmış olduklarını '' revize fizibilite raporuna'' göre yeniden hazırlanmasını istediklerini, revize fizibilite raporunun önceki ihale dokümanı eki fizibilite raporuna göre tamamen yeni mahiyette olduğunu, tüm projelerin tamamen yeniden hazırlanmasına gerek duyulduğunu, tüm çalışmaların geçersiz hale geldiğini, dolayısıyla müvekkili şirketin, sözleşme süresi ile verilen 160 günlük ek süre boyunca harcadığı emek ve mesainin boşa gittiğini, süre uzatımı alınan tarihli revize fizibilite raporunun alınma tarihi arasında 160 günden fazla bir süre geçtiğinden bu süre uzatımının müvekkili şirket açısından bir faydasının olmadığını, bu nedenle anılan sürenin ek süre olarak kabulünün mümkün bulunmadığını, müvekkili şirketin kendi kusurundan kaynaklanmayan ve ortadan kaldırmaya gücünün yetmediği, tamamen davalı idare ile ilgili kurumlardan kaynaklı nedenlerden ötürü oldukça uzun süreler kaybetmesine rağmen, davalı idarece müvekkil şirkete oldukça az süre verilerek gecikme cezası uygulanmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin sözleşme konusu işi 02/03/2021 tarihinde tamamlayarak davalı idarenin onayına sunduğunu, davalı idarenin 29/06/2021 tarihinde 105 gün gecikmeli olarak projeleri onayladığını, davalı idarenin 13/12/2021 tarihli yazısı ile projeleri geç onayladığından 105 gün ek süre verdiğini, iş bitim tarihinin 06/10/2021 olarak belirlendiğini, davalı idarenin iş bitim tarihinin 06/10/2021 olarak belirlenmesine rağmen 29/12/2021 tarihli yazı ile iş bitim tarihinin 28/12/2020 tarihi olduğunu belirttiğini, projelerin teslim edildiği 02/03/2021 tarihine kadar geçen 64 gün için müvekkili şirkete gecikme cezası uygulandığını, davalı idarenin gecikme cezası bedelini müvekkili şirketin kesin hakediş alacağından mahsup ederek tahsil ettiğini, müvekkili şirketinin kendi kusurundan kaynaklanmayan ve ortadan kaldırmaya gücünün yetmediği, tamamen davalı idareden kaynaklı nedenlerden ötürü uğradığı süre kayıplarının süre uzatımı olarak dikkate alınması halinde iş bitim süresinin 08/04/2022 tarihinde olması gerektiğini, bu nedenle 2022 Nisan ayında açıklanan endekse göre fiyat farkı hesabının yapılarak kesin hakediş raporunun düzenlenmesi gerektiğini, davalı idarece 2021/ Haziran ayında açıklanan endekse göre fiyat farkı hesabı yapılarak kesin hakediş raporu hazırlandığını, müvekkili şirkete hakettiğinden daha az miktarda fiyat farkı ödendiğini, iş bitim süresinin 08/04/2022 tarihi olması gerektiği gözetildiğinde, müvekkili şirketin 24/02/2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5203 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile verilen ek fiyat farkından da yararlanması gerektiğini, müvekkili şirketin kesin hakediş raporunu ihtirazi kayıtla imzaladığını, davalı idarece, iş eksilişine konu edilen iş kalemleri bedelinin gerçekten daha fazla olduğu, bu nedenle müvekkil şirkete eksik ödeme yapıldığını ileri sürerek, süre uzatımının eksik verilmesi nedeniyle iş bitim tarihinin hatalı olarak belirlenmesi ve fiyat farkı hesaplanmasının hatalı yapılmasından kaynaklı olarak eksik ödenen fiyat farkı alacağına ilişkin olarak şimdilik 1.000,00 TL, iş eksiliş bedellerinin gerçekten daha fazla yapılmasından kaynaklı alacağına ilişkin olarak şimdilik 1.000,00 TL, müvekkili şirketin fazladan katlanmak zorunda kaldığı işçilik bedelleri ile tüm giderlerden kaynaklı alacağına ilişkin olarak şimdilik 1.000,00 TL, müvekkil şirketin yükümlülüğünde olmamasına rağmen ödemek zorunda kaldığı EDR raporu, su hakları raporu, peyzaj onarım planları ve kamulaştırma ile ilgili harçlar bedelinden kaynaklı alacağına ilişkin olarak 6100 sayılı HMK'nın 107. maddesi uyarınca talep miktarını arttırma haklarının saklı tutulması kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL'nin, kesin hakediş raporunun onaylandığı tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline, haksız ve hukuka aykırı olarak uygulanan ve bedeli müvekkili şirket hakediş alacaklarından mahsup edilen gecikme cezası bedellerinden kaynaklı alacağına ilişkin olarak 6100 sayılı HMK'nın 107. maddesi uyarınca talep miktarını arttırma haklarının saklı tutulması kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL'nin, ceza bedellerine mahsup edildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, ihale kapsamında fizibilite raporunun ihalenin resmi bir eki olmadığını, fizibilite raporunun ihale sonrasında firmaya işlerin daha hızlı yürütülmesi adına verilmiş olan bir doküman olduğunu, İdarenin işin tasarımını, ÇED sürecini, formülasyonunu, jeolojisini fen ve sanat kurallarına hakim, ehil bir yükleniciden yapmasını istediğini, teslim edilmiş projeler ile ilgili yapılan yazışmalardan da görüleceği üzere defaten yükleniciye düzeltme verildiğini, eksik iş ve proje formülasyonunda yanlışlık yapılmasının müvekkilinin de çok fazla zamanını aldığını, yüklenici tarafından sağlıklı bir çalışma yürütülmediği görüldüğünde idarenin birlikte çalışmış olduğu diğer uzmanlarla yeniden detaylı bir fizibilite çalışması yapması ihtiyacı oluştuğunu, ihtiyaç olunan bu çalışmada sırf tesisin gücünün net olarak belirlenebilmesi adına revize fizibilite raporu hazırlandığını, yüklenicinin iddia ettiği gibi iş bitim tarihi 13/12/2021 tarih ve 139290 sayılı yazıda belirtildiği gibi 06/10/2021 olarak belirtilmiş bulunduğunu, bu tarihin projelerin Enerji İşleri Genel Müdürlüğünde onaylandığı tarih olduğunu, revize iş proğramında iş bitim tarihinin 28/12/2020 olarak görüldüğünü, bu tarihin işin bir bütün olarak tamamlanması ve idareye teslim tarihini belirttiğini, dava dilekçesinde iddia edilen fiyat farkı hesaplamasından, bütün proje çalışmalarının işin sanki son günü yapılmış ve bu son gün ki tarihe göre fiyat farkı hesabı yapılması algısı oluşturulduğunu, fiyat farkı hesabı proje teslim tarihine göre değil hakediş dönemindeki çalışılan aylara dağıtılarak ilgili mevzuat kapsamında her aya düşen fiyat farkı hesaplanması sonucu yapıldığını, projeye ilişkin ÇED süreci Proje Teknik Şartnamesinin 2.4. Uygulama Projeleri başlığına esas '' Üretilen enerjinin iletilmesini sağlayacak enerji nakil hattı projeleri, hesapları, trafo projeleri, şalt sahası projeleri, ÇED raporları ve kamulaştırma işlemleri bu sözleşmenin kapsamına dahildir. Bu projelerin resmi ve özel kurumlardan onaylatılması ve izinlerinin alınması bu iş kapsamına dahildir.'' hükmü doğrultusunda yüklenicinin sorumluğunda olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
KANITLAR: Davacı vekili, taraflar arasında imzalanan sözleşme ve eklerini, taraflar arasında yapılan yazışma, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu karar, ödeme dekontlarının ve hak ediş rapor suretlerini ibraz etmiştir.
Arabuluculuk son tutanağı davacı tarafça sunulmuştur.
Davalı kurumdan Eşik Regülatörü ve Hes Projesi Yapım İşi sözleşmesi, sözleşme ekleri yapılan tüm yazışmalar, geçici ve kesin hakediş belgeleri, uygulanan cezalar ve tüm ihale dosyası örneği CD ortamında celbolunmuştur.
SMMM, nitelikli hesap uzmanı, inşaat mühendisi, harita mühendisi ve elektrik mühendisinden oluşturulan bilirkişi kurulundan rapor alınmış, anılan raporda; davacı şirketin ticari defter kaydına göre; davalı şirketten 15.451,33 TL tutarında alacaklı olduğu, taraflar arasındaki 19/09/2018 tarihli "Eşik Regülatörü ve Hes Projesi Yapım İşi'' sözleşmesinden kaynaklı olarak davalının, onay aşamasında ilgili kuruluşlardan enerji nakil hattı bağlantı görüşü alamaması nedeniyle işin yapım süresinin uzadığı, davalının revize fizibilite raporu hazırlanmasını istemesi üzerine davacı şirketin yeni fizibiliteye göre, daha önce yapmış olduğu çalışmaların ancak % 40'ını kullanabileceği % 60'ını yeniden yapması gerektiği, davacının "Hizmet İşleri Genel Şartnamesi'"nin "Teknik Dokumanı İdare Tarafından Verilen İşler" başlıklı 23. maddesi gereğince önceden yapmış olduğu ve yeni fizibilite raporu doğrultusunda artık kullanamayacağı işlerden dolayı davalıdan 481.440,00 TL talep edebileceği, davacının yeniden ek süre istemesi üzerine verilen sürenin edimi ifaya yeterli olduğu, müteakip projelerin incelenmesi ve revizeler için yeterli olmadığı davacının süre uzatım talebinin yerinde olduğu, bu nedenle davalı idarece uygulanan 64 gün 11.399,04 TL tutarlı gecikme cezasının yerinde bulunmadığı, davacı tarafından uygulanan fiyat farkının yerinde olmadığı ve 2022 yılı katsayısı uygulanması gerektiği belirtilmekte ise de, davalı idare tarafından projelerin kurumca onaylandığı tarih olan 29.06.2021 tarihinin baz alındığı, yapılan uygulamanın yerinde olduğu, davacı talebinin yerinde bulunmadığı, davacı tarafından kurumlara ödenen bedeller talep edilmekte ise de taraflar arasında düzenlenen 19/09/2018 tarihli sözleşme eki Teknik Şartnamenin 2.İşin kapsamı hükmü doğrultusunda davacı talebinin yerinde olmadığı, davacının fazladan katlanmak zorunda olduğu işçilik ve diğer giderlerden dolayı alacaklı olduğunu belirtmekte ise de üstte yer aldığı üzere davacının fizibilitenin değişmesi sonucu meydana gelen fazla işçilik ve giderleri değerlendirildiğinden ayrıca değerlendirilmesinin yerinde olmadığı hususları görüş olarak açıklanmıştır.
Taraf vekillerinin rapora esaslı itirazlarının ayrıntılı ve gerekçeli olarak değerlendirilmesi ve ayrıca önceki ara kararda davalının da defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi kuruluna yerinde inceleme yapma yetkisi verildiği halde, incelemeye sunulmadığı da dikkate alınarak, yeniden bilirkişi kuruluna yerinde inceleme yetkisi de verilerek, davalı defter ve kayıtlarını da kapsar şekilde bilirkişi kurulundan ek raporlar alınmış, bu raporlarda, 24.05.2023 tarihli tespit ve görüşlerde değişiklik olmadığı, 22.09.2023 tarihli bilirkişi kurul ek raporuna davacı vekilince 09.10.2023 tarihli dilekçe ile davalı vekilince 09.10.2023 tarihli dilekçeler ile itiraz edildiği, dava ve kök rapora itiraz dilekçeleri ile aynı mahiyette olduğunun görüldüğü, bu nedenle taraf vekillerinin 24.05.2023 tarihli rapor ve 22.09.2023 tarihli ek rapora yapmış oldukları itirazlar doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda tespit ve görüşlerinde değişiklik olmadığı hususları görüş olarak açıklanmıştır.
Davacı taraf talep artırım dilekçesi vererek gecikme cezasına ilişkin istemini 10.399,04 TL artırırak 11.399,04 TL'ye, fazladan katlanmak zorunda kalınan giderler bakımından ise 480.440,00 TL artırarak 481.440,00 TL'ye çıkardığını açıklamıştır.
GEREKÇE: Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı fazladan yapılan harcamalar ile haksız kesilen cezanın tahsili istemine ilişkindir.
Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında Eşik Regülatörü ve HES Projesi yapım işine ilişkin sözleşme imzalandığı, davacının davalı idare ile imzalanan sözleşmeye birlikte teslim edilen ihale dökümanları ve fizibilite raporuna göre çalışmalara başladığı, davalı idarece verilen karar ve onaylar doğrultusunda harita ve jeoteknik çalışmaları tamamlayarak kati projeleri bitirdiği ve davalı onayına sunduğu, davalının ek süreler verdiği, fizibilite raporunu yenilediği, işin teslim edildiği, davalının ödemelerini yaptığı, davacının ise kendisine uygun süre verilmemesi nedeniyle hak edişten fazladan ceza kesintisi yaptığını, fizibilite raporu değişikliği yapılması nedeniyle yaptığı faaliyetlerin boşa gittiğini, giderlerinin ödenmediğini ileri sürdüğü, davalının ise davanın reddini savunduğu hususları uyuşmazlık konusu değildir.
Çekişme, taraflar arasında akdedilen ‘Eşik Regülatörü ve Hes Projesi Yapım İşi’ sözleşmesinden kaynaklı olarak davalının, onay aşamasında ilgili kuruluşlardan enerji nakil hattı bağlantı görüşü alamaması nedeniyle işin yapım süresinin uzayıp uzamadığı, davalının revize fizibilite raporu hazırlanmasını istemesi üzerine davacının tüm projeleri yeniden hazırlamasının gerekip gerekmediği, davacının yeniden ek süre istemesi üzerine verilen sürenin edimi ifaya yeterli olup olmadığı, davacının kusurunun bulunup bulunmadığı, davalının gecikme cezasını uygulamasının yerinde olup olmadığı, fiyat farkı uygulamasının sözleşmeye uygun bulunup bulunmadığı, 5203 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararından davacının yararlanıp yararlanmayacağı, davacı aleyhine sözleşme bedelinden fazladan iş eksikliği bedeli düşülüp düşülmediği, davacının, davalının eylemleri nedeniyle fazladan harç, gider ve işçilik bedeli ödeyip ödemediği, bu nedenlerle davacının ileri sürdüğü alacak kalemlerinin yerinde olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Eser sözleşmesi, taraflarına haklar sağlayan ve borçlar yükleyen tam iki taraflı iş görme akdidir. Ana edim olarak yüklenici, yapımını üstlendiği eseri sözleşmeye, eklerine, teknik ve sanatsal ilkeler ile amacına uygun imal edip iş sahibine teslim, iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle yükümlüdür. Yüklenici teslimi, iş sahibi de bedeli ödediğini ispat etmelidir.
Dava konusu olayda iddia, savunma, toplanan kanıtlar, sözleşme örneği ve ekleri, bilirkişi rapor ve ek raporlar ile tüm dosya kapsamından, taraflar arasında 19/09/2018 tarihli "Eşik Regülatörü ve Hes Projesi Yapım İşi'' sözleşmesi imzalandığı, 29/09/2018 tarihinde işyeri tesliminin yapıldığı, fizibilite raporunun da yüklenici davacıya tesliminin gerçekleştirildiği, kesin projelerin davacı tarafından davalıya sunulduğu, davalı tarafından eksiklikler tespit edilerek projelerin iade edildiği, davacının sözleşmeye uygun şekilde 'enerji nakil hattı bağlantı görüşünü' talep ettiği, davalının, dava dışı kurumdan bu görüşü temin edemediği, bu nedenle davacıya 160 günlük ek sürenin verildiği, davalının, davacıya revize fizibilite raporu sunduğu, buna göre işlerin yeniden yapılmasını talep ettiği, davacıya da yeniden 270 günlük ek süre verdiği kayıtlarla sabittir. Bu nedenle davacının yeniden süre aldığı, yaptığı baştaki işlerin boşa gittiği anlaşılmaktadır. Ancak, dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli raporda açıklandığı üzere, yeni revize fizibilite raporu kapsamında daha önce yaptığı işlerin %40'nı kullanabileceği, %60 yeniden işlem yapması gerektiği ortaya çıkmıştır. Revize fizibilite raporu sunulmasının mümkün olması sözleşmeye uygundur. Bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderlerin de davalı sorumlu olmalıdır. Bu şekilde davacının ilk etapta tamamladığı işin %60'na isabet eden giderleri talep etmesi mümkün kabul edilmiştir. Süre uzatımın hangi hallerde verilebileceği de sözleşmenin 17. maddesinde etraflıca düzenlenmiştir. Davacının idari süreçlere bağlı olarak gecikilen süreleri de talep edebileceği kararlaştırılmıştır. Sözleşme ve ekleri, yazışmalar ve dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli raporda davacının talep ettiği halde, davalı idarece verilmesi gerektiği halde verilmeyen sürenin 64 gün olduğu ortayı çıkmıştır. Ayrıca, projenin onaylandığı tarih esas alınarak davalı tarafından fiyat uygulaması yapıldığı, bunun da sözleşmeye uygun olduğu anlaşılmaktadır. Teknik Şartnameye uygun şekilde davacı proje sahibinin katlanması gerektiği masraflar ayrıntılı olarak belirlenmiş olup, davacının buna katlanmakla yükümlü olduğu da belirtilmiştir.
Bu durum karşısında, tarafların sözleşme ile edimlerinin karşılıklı olarak belirlendiği, davacının aksamalara rağmen edimini yerine getirdiği, davalıya eseri teslim ettiği, davalının da esere teslim aldığı, süreçte davalının, proje değikliğine gittiği, davacının önceki çalışmalarının bir kısmının boşa gittiği, yeniden masraf yapmak zorunda kaldığı, davacının ilk etapta oluşturduğu çalışmaların %60'nı kullanmayacağı, yeni projede %40'ından faydalanabileceği, davacının buna göre işin %60'na isabet eden 408.000,00 TL+KDV dahil 481.440,00 TL oluşan zararı ile hak edişinden kesilen, verilmeyen 64 güne isabet eden 11.399,00 TL gecikme cezasını talep edebileceği, diğer istemlerinin ise yerinde olmayacağı, daha önce davalının temerrüte düşürülmediği sonucuna varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davacının davasının kısmen kabulüne, 11.399,04 TL haksız kesilen gecikme cezası ile 481.440,00 TL fazladan katlanmak zorunda kalınan zararın dava tarihinden itibaren işleyecek avans oranında temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Alınması gerekli 33.665,83 TL harçtan peşin ve tamamlama harcı olarak alınan 8.468,39 TL harcın mahsubu ile bakiye 25.197,44 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 8.468,39 TL peşin ve tamamlama harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen ( kabul ve red oranına göre) 74.997,47 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen ( kabul ve red oranına göre) 3.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 18.463,70 TL (80,70 TL, 11,50 TL vekalet harcı, 18.000,00 TL bilirkişi ücreti, 371,50 TL posta gideri olmak üzere) yargılama giderinden ( kabul ve red oranına göre) 18.351,99 TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,
8-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.560,00 TL arabuluculuk giderinin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 1.550,56 TL'nin davalıdan, 9,44 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, bu amaçla karar kesinleştiğinde işbu karar eklenmek suretiyle ilgili vergi dairesine yazı yazılmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
23/02/2024