T.C. ...2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
ANKARA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2024/249 Esas
KARAR NO: 2024/332
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 22/12/2016
KARAR TARİHİ: 27/05/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 23/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, ...4.Asliye Hukuk Mahkemesi'ne sunduğu dava dilekçesinde özetle; davalı tarafla 23.12.2011 tarihinde ...43.Noterliği'nde düzenleme şeklinde sözleşme adı altında Şanlıurfa GAP Havaalanı ...Sistemlerine ait İstasyon Erişim Yolları yapılması işine ait sözleşme imzalandığını, sözleşmeye konu yol yapım işinin davacı tarafından sözleşmeye, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yerine getirilmiş olmasına karşın davalı idarenin söz konusu işin kesin kabul raporunun düzenlenmesi için 02-03.03.2015 tarihlerinde yapmış olduğu incelemede eksik ve ayıpların İdarenin belirlemiş olduğu yapı malzemesinden kaynaklandığını, kendisinin kusurunun bulunmadığını, söz konusu kesin kabul rapor belgesine ihtirazi kayıt olarak düşüldüğünü, daha sonra davacının, idarenin bu tespitine ilişkin yazılı olarak durumu açıklayan ve savunmasının yer aldığı 18.03.2015 tarihli 20.03.2015 tarihinde tebliğ edilen dilekçesini gönderdiğini, buna karşın davalı İdarenin 22.04.2015 tarihli yazısı ile sorumluluktan kurtulmak adına davacıyı kusurlu ilan ettiğini, davacının, davalı İdarenin bu yazısına cevaben 04.05.2015 tarihli dilekçesinde "Kusurun kendisinden değil, İdarenin teknik şartnamede belirlenen yapı malzemelerinden kaynaklandığını, bu konuda davacının davalı İdareyi ikaz etmesine rağmen davalı İdarenin malzemeler konusunda direndiğini" bildirdiğini; "Söz konusu ayıptan davalı İdare sorumlu olduğu için masrafı davalı idarece karşılandığı takdirde ayıbı giderebileceğini" belirtmiş, davalı idarenin cevap vermediğini, itiraz ettiği hususlar konusunda gerekli incelemeleri de yapmadığını; 31.12.2015 tarihinde davacının teminat mektubunun süresinin uzatılması hususunda dilekçe göndermesi üzerine davalı İdarenin "Davacı şirket ile aralarında uyuşmazlık olduğunu, işbu sebeple de teminat mektubunun süresini uzatmayacağını" sözlü olarak beyan ettiğini, davalı İdarenin kendi kusurundan kaynaklanan ayıptan davacıyı sorumlu tutarak davaya konu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini ve davacıya ait kesin teminatı irat olarak kaydettiğini, davalı idarenin bu işleminin iptali için davacı tarafından 01.02.2016 tarihinde davalı İdareye ihtar çekilmiş olduğunu, davalı İdarenin söz konusu ihtarnameye sessiz kaldığından huzurdaki davayı açtıklarını, bu sebeplerle fazlaya ilişkin talep, dava, ıslah ve bütün yasal hakları saklı kalmak kaydı ile sözleşmenin davalı Kurum tarafından feshedilmesinin haksız olduğunu ve cezai şart koşulları oluşmadığından irat kaydedilen 13.503,10 TL kesin teminat bedelinin avans faiziyle birlikte iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili; ...4.Asliye Hukuk Mahkemesi'ne sunduğu cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı firma taahhüdündeki Şanlıurfa GAP Havalimanı ...Sistemlerine Ait İstasyon Erişim Yolları Yapılması İşi ile ilgili kesin kabul işlemlerini yapmak üzere 25.12.2014 tarihli Makam Oluru ile davalının kesin kabul heyetinin teşkil edildiğini, 02-03.03.2015 tarihlerinde işyerine gidilerek kesin kabul işlemleri için yapılan incelemelerde işle ilgili eksik ve kusurların tespit edilmiş olup, eksik ve kusurların tamamlanabilmesi için davacı firmaya 03.03.2015 tarihinden başlamak üzere 01.05.2015 tarihine kadar 60 gün süre verildiğini, verilen sürenin sona ermesine müteakip iş mahallinde yapılan incelemeler sonucu hazırlanan 06.05.2015 tarihli Kontrol Teşkilatı Tutanağı ile bahse konu eksik kusurların giderilmesine yönelik herhangi bir girişimin olmadığı tespit edilerek imza altına alındığını, 13.05.2015 tarihli yazı ile kesin kabul kusur noksanlarının giderilmesi için verilen süre sonu olan 01.05.2015 tarihinden itibaren 10 gün içerisinde eksikliklerin giderilmesi, giderilmediği takdirde mer-i mevzuat hükümleri doğrultusunda nam-ı hesabına yaptırılacağının davacıya bildirildiğini, ...3. Noterliği vasıtasıyla gönderilen iadeli taahhütlü yazıda tebligat yapılmasına rağmen bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmadığının tespit edildiğini, betonanolarındaki deformasyon probleminin giderilmesini teminen Şanlıurfa Havalimanı Müdürlüğü ile koordine kurularak 10 gün içerisinde çalışmalara başlanılıp tekniğine uygun olarak kusurların giderilmesi, aksi takdirde; sözleşmenin ilgili maddeleri gereği namı hesaba davacı tarafından yaptırılacağının ihtaren davacı firmaya bildirildiğini, yüklenilen edim zamanında yerine getirilmediğinden söz konusu işler dolayısıyla teminat mektubunun davacıya iade edilmediğini, yapılan işlemlerin yüklenici firmanın sorumluluğunu alenen yerine getirmemesinden kaynaklandığını, projelerin tamamının yüklenici tarafından hazırlanarak onaylanmak üzere davalı idareye teslim edildiğini, ne projelerin hazırlanması ve onaylanması aşamasında, ne de imalatların yapımı aşamasında yükleniciye ait yazılı itirazi bir kayıt bulunmadığını, bu sebeplerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
...4.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 31/10/2019 tarih, 2017/524 E., 2019/508 K.sayılı ilamı ile, ".. taraflar arasında yapılan sözleşmenin davalı kurum tarafından feshedilmesinin haksız olduğu ve irat kaydedilen kesin teminat bedelinin iadesi talebine ilişkin olduğu, usul ve yasaya uygun bulunup, denetime elverişli bilirkişi raporunda açıklandığı üzere davacı tarafından yüklenilen iş kapsamında yapılan işin eksik ve kusurlu olduğu her iki tarafın da kabulünde olup, husumet konusunun söz konusu eksik ve kusurdan kimin sorumlu olduğudur. Dosya kapsamı tetkik edildiğinde; davacı tarafından yapılan işin, Şanlıurfa GAP Havaalanı ...Sistemlerine ait İstasyon Erişim Yolları yapılması işine ait Teknik Şartnamesine uygun yapıldığı, davalı İhale makamı tarafından yapılan işin her aşamasında ve işin başında gerekli denetim ve kontrollerin yapıldığı, teknik şartname gereği gerekli olan bütün beton malzemelerin İhale Makamı Kontrol ve Denetim Birimleri tarafından testlerinin yapılarak uygun bulunduğu, ayrıca; Şanlıurfa GAP Havaalanı ...Sistemlerine ait İstasyon Erişim Yolları yapılması işine ait Teknik Şartnamede "20 cm kalınlığında beton kaplama yapılması" şeklinde düzenlendiği, ancak sonrasında Şanlıurfa GAP Havaalanı ...Sistemlerine ait İstasyon Erişim Yolları yapılması İşi Eksik Kusur İmalatlarının Giderilmesi başlıklı şartnamede ise "25 cm kalınlığında beton kaplama yapılması" şeklinde düzenlendiği, ilk ihale kapsamında yapılması istenilen beton kaplama kalınlığının 20 cm'den 25 cm'ye çıkartılmış olması ise ilk düzenlenen teknik şartnamede teknik hatalar olduğunu açıkça gösterdiği, söz konusu yolun yapılabilmesi ve sonrasında sorunsuz kullanılabilmesi için demir donatı kullanılması gerekir iken, teknik şartnamede bu hususa hiç yer verilmemiş olup, Şanlıurfa GAP Havaalanı ...Sistemlerine ait İstasyon Erişim Yolları yapılması işine ait Teknik Şartnamesi bu noktada da tekniklere uygun olmadığının tespit edildiği, yargılama konusu ifa edilen yolların da teknik şartnamede bulunan bu eksiklikler sebebi ile çatladığı ve deforme olduğunun tespit edildiği, bu sebeple davacıya kusur atfedilemeyeceği, teknik şartnamenin eksik hazırlanmasının davalının kusuru olması nedeni ile teknik şartnameye uygun imalat yapan davacının teminatının irat kaydedilmesinin haksız olması nedeniyle davacının davasının kabulüne karar verilmiştir." şeklinde gerekçelendirilerek davanın kabulüne karar verildiği, iş bu karara karşı yasal süre içerisinde davalı tarafça istinaf yasa yoluna başvuru yapılması neticesinde, ...BAM 31.HD'nin 2020/927 E., 2022/4 K.sayılı ilamı ile;
"Dava, Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir.
...O halde somut olayda davalının tacir olduğu dikkate alınarak davanın taraflarından davacı gerçek kişi olup, görev hususu re'sen araştırılması gerektiğinden yukarıdaki açıklamalara göre araştırma yapılarak davacının tacir olup olmadığının tespiti ile Mahkemenin görevli olup olmadığı tartışılmadan sonuca gidilmesi doğru görülmemiştir.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 8.2.1 maddesine göre Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) sözleşmenin ekleri arasında sayılmıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin işlerin Denetimi başlıklı 14. maddesinde” (1) Sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işleri, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir. (2) Herhangi bir işin, yapı denetim görevlisinin denetimi altında yapılmış olması yüklenicinin, üstlenmiş olduğu işi bütünüyle projelerine, sözleşme ve şartnamelerine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmak hususundaki yükümlülüklerini ve sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. (3) Yüklenici, üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır. Bununla birlikte yüklenici, kendisine verilen projelerin ve/veya şartnamelerin, teslim edilen işyerinin veya malzemenin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde bulunan hükümlere aykırı olduğunu veya fen ve sanat kurallarına uymadığı hususundaki karşı görüşlerini teslim ediliş veya talimat alış tarihinden başlayarak on beş gün içinde (özelliği bakımından incelenmesi uzun sürebilecek işlerde, yüklenicinin isteği halinde bu süre idarece artırılabilir) idareye yazı ile bildirmek zorundadır. Bu sürenin aşılması halinde yüklenicinin itiraz hakkı kalmaz. Yüklenicinin iddia ve itirazlarına rağmen, idare işi kendi istediği gibi yaptırdığı takdirde yüklenici, bu uygulamanın sonunda doğabilecek sorumluluktan kurtulur.” hükmü bulunmaktadır. Bu hükümler yüklenicinin özel olarak ihbar yükümlülüğünü düzenlemiştir. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 2019/2672 Esas, 2020/1099 Karar)
Bu kapsamda sözleşme eki YİGŞ'ne göre davacı yüklenicinin 14. maddede düzenlenen özel ihbar yükümlülüğüne uyup uymadığı tartışılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
O halde Mahkemece yapılacak işlem; görev hususu açıklığa kavuşturulduktan sonra HMK 266 ve devamı maddelerine göre konusunda uzman 3 kişilik bilirkişi heyeti oluşturularak yukarıdaki açıklamalara göre değerlendirme yapılması suretiyle denetime elverişli ve tarafların iddia, itirazlarını karşılar rapor alınarak sonuca gidilmesinden ibaret olacaktır. .." denilmek suretiyle ...4.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 31/10/2019 tarih, 2017/524 E. sayılı kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Akabinde; ...4.Asliye Hukuk Mahkemesi'nce yeniden yapılan yargılama neticesinde, 27/09/2022 tarih, 2022/83 E.,2022/524 K.sayılı kararı ile, "Dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılarak yeniden yapılan yargılamada, davacının tacir olup olmadığının ve hangi esasa göre defter tuttuğunun tespiti için Gelir İdaresi Başkanlığı Şanlıurfa Vergi dairesine müzekkere yazılmış ve verilen cevapta davacının vergi mükellefi olduğu 2007-2015 yılları arasında BİLANÇO HESABINA göre defter tuttuğu bildiriliş olup bu cevap ile davacının gerçek kişi tacir olduğu anlaşılmış ve taraflar arasındaki işin de ticari iş olduğu görülmekle ...BAM 31.Hukuk Dairesinin kaldırma kararı doğrultusunda davada görevli mahkemenin ticaret mahkemesi olduğu görülmekle davanın görev dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur," denilmek suretiyle görevsizlik kararı verilerek dosya Mahkememize tevzi edilmiştir.
Mahkememizin 2022/809 esasına kaydı yapılmak suretiyle yapılan yargılama neticesinde, 18/09/2023 tarihli karar ile, "davacıya ait ticaret sicil kayıtları incelendiğinde; davacının 26/10/2016 tarihinde ticareti terk ettiği, 08/11/2016 tarihi itibariyle ticaretin terk edildiğinin ticaret sicil gazetesi aracılığıyla ilan edildiği, bu suretle dava tarihi olan 22/12/2016 tarihi itibariyle davacının tacir sıfatını taşımadığı, somut davanın mutlak ya da nisbi ticari dava niteliğinde olmadığı dikkate alınarak,.."şeklinde gerekçelendirilerek, Mahkememizin karşı görevsizliğine karar verilmiş olup, iş bu karara karşı istinaf yasa yoluna yapılan başvuru neticesinde; ...BAM 13.HD'nin 2024/293 E., 2024/310 K.sayılı ilamı ile, uyuşmazlık tarihi itibariyle davacının tacir olduğu, davanın taraflarının tacir olması nedeniyle Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu belirtilerek, Mahkememiz yargı yeri olarak belirlenmiş ve Mahkememizin 2024/249 Esasına kaydı yapılmıştır.
Yapılan inceleme neticesinde;
...BAM 31.HD'nin 2020/927 E., 2022/4 K.sayılı ilamı ile;
"...Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 8.2.1 maddesine göre Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) sözleşmenin ekleri arasında sayılmıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin işlerin Denetimi başlıklı 14. maddesinde” (1) Sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işleri, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir. (2) Herhangi bir işin, yapı denetim görevlisinin denetimi altında yapılmış olması yüklenicinin, üstlenmiş olduğu işi bütünüyle projelerine, sözleşme ve şartnamelerine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmak hususundaki yükümlülüklerini ve sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. (3) Yüklenici, üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır. Bununla birlikte yüklenici, kendisine verilen projelerin ve/veya şartnamelerin, teslim edilen işyerinin veya malzemenin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde bulunan hükümlere aykırı olduğunu veya fen ve sanat kurallarına uymadığı hususundaki karşı görüşlerini teslim ediliş veya talimat alış tarihinden başlayarak on beş gün içinde (özelliği bakımından incelenmesi uzun sürebilecek işlerde, yüklenicinin isteği halinde bu süre idarece artırılabilir) idareye yazı ile bildirmek zorundadır. Bu sürenin aşılması halinde yüklenicinin itiraz hakkı kalmaz. Yüklenicinin iddia ve itirazlarına rağmen, idare işi kendi istediği gibi yaptırdığı takdirde yüklenici, bu uygulamanın sonunda doğabilecek sorumluluktan kurtulur.” hükmü bulunmaktadır. Bu hükümler yüklenicinin özel olarak ihbar yükümlülüğünü düzenlemiştir. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 2019/2672 Esas, 2020/1099 Karar)
Bu kapsamda sözleşme eki YİGŞ'ne göre davacı yüklenicinin 14. maddede düzenlenen özel ihbar yükümlülüğüne uyup uymadığı tartışılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
O halde Mahkemece yapılacak işlem; görev hususu açıklığa kavuşturulduktan sonra HMK 266 ve devamı maddelerine göre konusunda uzman 3 kişilik bilirkişi heyeti oluşturularak yukarıdaki açıklamalara göre değerlendirme yapılması suretiyle denetime elverişli ve tarafların iddia, itirazlarını karşılar rapor alınarak sonuca gidilmesinden ibaret olacaktır. .." şeklinde gerekçelendirilerek, ...4.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 31/10/2019 tarih, 2017/524 E. sayılı davanın kabulüne ilişkin kararının kaldırılmasına karar verildiği görülmüştür.
Dosya Mahkememize tevzi edildikten sonra, 2022/809 Esas üzerinden yapılan yargılamanın 1 no'lu celsesinde, yukarıda açıklanan ...BAM kararı dikkate alınarak, davacı tarafa teslim edilen işyeri/malzemelerin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde bulunan hükümlere aykırı olduğu, fen sanat kurallarına uymadığı yönünde davalı iş sahibine bildirimde bulunup bulunmadığı hususunda yazılı beyanda bulunmak üzere süre ve imkan tanınmış olup, verilen süre içerisinde, davalıya herhangi bir bildirim yapıldığına dair delil sunulmamıştır. Aynı celsenin 2 ve 3 no'lu ara kararı ile, ...BAM kararı gözetilerek, davacı tarafa ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu açık adres bilgilerini bildirmek ve akabinde resen seçilecek bilirkişiler aracılığıyla, ...BAM 31.HD'nin 2020/927 esas sayılı ilamında belirtilen hususları açıklığı kavuşturur rapor düzenlenmesi amacı ile, bilirkişi ücretini ve delil avansını depo etmek üzere davacı tarafa kesin süre verilmiş olup,davacı taraf belirtilen süre içerisinde delil avansını yatırmamış ve bu suretle bilirkişi incelemesi yaptırılamamıştır. Mahkememizin 2024/249 Esası üzerinden yapılan yargılamanın 1 no'lu celsesinde de, duruşmaya katılan davacı vekili, dosyadaki mevcut deliller üzerinden davanın kabulüne karar verilmesini, bu aşamadan sonra yeniden bilirkişi incelemesi yapılmasına gerek olmadığı yönünde beyanda bulunmuştur. Açıklanan hususlar gözetildiğinde; davacı tarafın, eser sözleşmesine konu işte meydana gelen ayıpların idarenin belirlemiş olduğu yapı malzemesinden kaynaklandığını iddia ettiği, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin eki niteliğindeki Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 14. Maddesi uyarınca; yüklenici, kendisine verilen projelerin ve/veya şartnamelerin, teslim edilen işyerinin veya malzemenin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde bulunan hükümlere aykırı olduğunu veya fen ve sanat kurallarına uymadığı hususundaki karşı görüşlerini teslim ediliş veya talimat alış tarihinden başlayarak on beş gün içinde idareye yazı ile bildirmek zorunda olduğu, bu sürenin aşılması halinde yüklenicinin itiraz hakkı kalmadığı, yüklenicinin iddia ve itirazlarına rağmen, idare işi kendi istediği gibi yaptırdığı takdirde yüklenicinin, bu uygulamanın sonunda doğabilecek sorumluluktan kurtulabileceği, bu hükümler ile yüklenicinin özel olarak ihbar yükümlülüğünün düzenlendiği, bu anlamda davacı yüklenicinin ihbar yükümlülüğüne uyduğunu ispat etmesi gerektiği, ancak davacı tarafça buna ilişkin herhangi bir delil sunulmadığı gibi, delil avansının yatırılmaması nedeniyle, ticari defter ve kayıtlar üzerinde de bilirkişi incelemesi yapılamadığı, bu suretle; ispat yükü üzerinde olan davacı yüklenicinin, işin yapılışı esnasında ihbar yükümlülüğüne uyduğu ve bu suretle sorumluluktan kurtulduğunu ispat edemediği anlaşılmakla, davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60 TL harçtan peşin alınan 230,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 197,00 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4- Davalı tarafından yapılan 160,30 TL ( posta gideri olmak üzere) yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen 13.503,10 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.27/05/2024
Katip ...
¸
Hakim ...
¸