Υπόθεση C-185/08
Latchways plc και Eurosafe Solutions BV
κατά
Kedge Safety Systems BV και Consolidated Nederland BV
(αίτηση του Rechtbank’s-Gravenhage
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
«Οδηγία 89/106/ΕΟΚ – Προϊόντα δομικών κατασκευών – Οδηγία 89/686/ΕΟΚ – Μέσα ατομικής προστασίας – Απόφαση 93/465/ΕΟΚ – Σήμανση “CE” – Συστήματα αγκυρώσεως για την προστασία από τις πτώσεις στο πλαίσιο εργασιών επί στεγών – Πρότυπο EN 795»
Περίληψη της αποφάσεως
1. Προσέγγιση των νομοθεσιών – Μέσα ατομικής προστασίας – Οδηγία 89/686
(Οδηγία 89/686 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
2. Προσέγγιση των νομοθεσιών – Μέσα ατομικής προστασίας – Οδηγία 89/686
(Οδηγία 89/686 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
3. Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προϊόντα δομικών κατασκευών – Οδηγία 89/106
(Οδηγία 89/106 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
4. Προσέγγιση των νομοθεσιών – Διαδικασίες αξιολογήσεως της πιστότητας και κανόνες επιθέσεως και χρήσεως της σημάνσεως πιστότητας «CE» – Απόφαση 93/465
(Απόφαση 93/465 του Συμβουλίου)
1. Οι διατάξεις του προτύπου EN 795 οι οποίες αφορούν τα συστήματα αγκυρώσεως κατηγορίας A1 δεν εμπίπτουν στην οδηγία 89/686, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα μέσα ατομικής προστασίας, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1882/2003, οπότε δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να τις ερμηνεύσει.
(βλ. σκέψη 36, διατακτ. 1)
2. Συστήματα αγκυρώσεως τα οποία, σύμφωνα με τον προορισμό τους, ο χρήστης δεν πρέπει να φοράει ή να κρατάει, δεν εμπίπτουν στην οδηγία 89/686, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών όσον αφορά τα προϊόντα του τομέα των δομικών κατασκευών, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1882/2003, ούτε καθεαυτά ούτε λόγω του ότι έχουν ως προορισμό τη σύνδεση προς ένα μέσο ατομικής προστασίας.
(βλ. σκέψη 47, διατακτ. 2)
3. Συστήματα αγκυρώσεως τα οποία αποτελούν μέρος του δομικού έργου επί του οποίου έχουν στερεωθεί, προς κατοχύρωση της ασφαλούς χρήσεως ή λειτουργίας της στέγης του εν λόγω έργου, εμπίπτουν στην οδηγία 89/106, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών όσον αφορά τα προϊόντα του τομέα των δομικών κατασκευών, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1882/2003.
Πράγματι, η εφαρμογή της οδηγίας 89/106 επί ενός συγκεκριμένου προϊόντος προϋποθέτει την πλήρωση δύο προϋποθέσεων, εκ των οποίων η μία αφορά τη φύση του προϊόντος αυτού και η δεύτερη τη λειτουργία του. Όσον αφορά, πρώτον, τη φύση των προϊόντων που υπάγονται στην οδηγία 89/106, πρέπει να χαρακτηρίζονται ως προϊόντα δομικών κατασκευών τα προϊόντα που αποτελούν μέρος ενός δομικού έργου, των οποίων η αφαίρεση ή η αντικατάσταση συνιστά κατασκευαστική εργασία. Όσον αφορά, δεύτερον, τη λειτουργία των προϊόντων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 89/106, τα προϊόντα δομικών κατασκευών πρέπει να καθιστούν δυνατή την ανέγερση δομικών έργων κατάλληλων για χρήση, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια χρήσεως, επιβάλλοντας όπως τα έργα αυτά σχεδιάζονται και κατασκευάζονται κατά τρόπον ώστε η χρήση ή η λειτουργία τους να μη συνεπάγεται ανεπίτρεπτους κινδύνους ατυχημάτων όπως γλίστρημα, πτώση, σύγκρουση, έγκαυμα, ηλεκτροπληξία, τραυματισμό από έκρηξη. Ως εκ τούτου, συστήματα τα οποία στερεώνονται στη στέγη, τα οποία αποτελούν μέρος του δομικού έργου και τα οποία σκοπούν στην κατοχύρωση της ασφάλειας των ατόμων κατά τη διάρκεια εργασιών που πραγματοποιούνται επί των στεγών, διά της προλήψεως των πτώσεων από ύψος οι οποίες ενδέχεται να συμβούν κατά τη χρήση της στέγης ή όταν επιχειρείται από αυτήν ο καθαρισμός και η επισκευή του δομικού έργου, εμπίπτουν στην οδηγία 89/106.
(βλ. σκέψεις 51-55, 59, διατακτ. 3)
4. Η απόφαση 93/465, για τις ενότητες που αφορούν τις διάφορες φάσεις των διαδικασιών αξιολόγησης της πιστότητας και τους κανόνες επίθεσης και χρήσης της σήμανσης πιστότητας «CE» που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν στις οδηγίες τεχνικής εναρμόνισης, απαγορεύει την προαιρετική θέση της σημάνσεως «CE» επί προϊόντος το οποίο δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας βάσει της οποίας τίθεται η σήμανση αυτή, ακόμη και αν το προϊόν αυτό πληροί τις τεχνικές προδιαγραφές τις οποίες καθορίζει η εν λόγω οδηγία. Η σήμανση «CE» μπορεί να τίθεται μόνον επί προϊόντων για τα οποία προβλέπεται ειδικώς η επίθεσή της από τη σχετική νομοθεσία εναρμονίσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποκλειομένου κάθε άλλου προϊόντος.
(βλ. σκέψεις 63-64, διατακτ. 4)
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τρίτο τμήμα)
της 21ης Οκτωβρίου 2010 (*)
«Οδηγία 89/106/ΕΟΚ – Προϊόντα δομικών κατασκευών – Οδηγία 89/686/ΕΟΚ – Μέσα ατομικής προστασίας – Απόφαση 93/465/ΕΟΚ – Σήμανση “CE” – Συστήματα αγκυρώσεως για την προστασία από τις πτώσεις στο πλαίσιο εργασιών επί στεγών – Πρότυπο EN 795»
Στην υπόθεση C-185/08
με αντικείμενο αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 234 ΕΚ, που υπέβαλε το Rechtbank ’s-Gravenhage (Κάτω Χώρες) με απόφαση της 23ης Απριλίου 2008, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 29 Απριλίου 2008, στο πλαίσιο της δίκης
Latchways plc,
Eurosafe Solutions BV
κατά
Kedge Safety Systems BV,
Consolidated Nederland BV,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
συγκείμενο από τους K. Lenaerts, πρόεδρο τμήματος, D. Šváby (εισηγητή), E. Juhász, Γ. Αρέστη και T. von Danwitz, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: V. Trstenjak
γραμματέας: C. Strömholm, υπάλληλος διοικήσεως,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 25ης Φεβρουαρίου 2010,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– η Latchways plc και η Eurosafe Solutions BV, εκπροσωπούμενες από τον A. Mak, advocaat,
– η Kedge Safety Systems BV και η Consolidated Nederland BV, εκπροσωπούμενες από τον E. Schelhaas, advocaat,
– η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την C. Wissels,
– η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον J.-C. Halleux,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους S. Schønberg και Γ. Ζαββό, επικουρούμενους από τον F. Tuytschaever, advocaat,
αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 28ης Απριλίου 2010,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία της οδηγίας 89/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών όσον αφορά τα προϊόντα του τομέα των δομικών κατασκευών (ΕΕ 1989, L 40, σ. 12), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Σεπτεμβρίου 2003 (ΕΕ L 284, σ. 1, στο εξής: 89/106), της οδηγίας 89/686/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα μέσα ατομικής προστασίας (ΕΕ L 399, σ. 18), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1882/2003 (στο εξής: οδηγία 89/686), καθώς και της αποφάσεως 93/465/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Ιουλίου 1993, για τις ενότητες που αφορούν τις διάφορες φάσεις των διαδικασιών αξιολόγησης της πιστότητας και τους κανόνες επίθεσης και χρήσης της σήμανσης πιστότητας «CE» που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν στις οδηγίες τεχνικής εναρμόνισης (ΕΕ L 220, σ. 23).
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ των Latchways plc και Eurosafe Solutions BV (στο εξής, αντιστοίχως, Latchways και Eurosafe Solutions), αφενός, και των Kedge Safety Systems BV και Consolidated Nederland BV (στο εξής, αντιστοίχως, Kedge Safety Systems και Consolidated Nederland), αφετέρου, όσον αφορά το ζήτημα αν το σύστημα αγκυρώσεως για την προστασία από τις πτώσεις στο πλαίσιο εργασιών επί στεγών το οποίο κατασκευάζει η Latchways και αυτό το οποίο κατασκευάζει η Kedge Safety Systems είναι ασφαλή και αν η σήμανση «CE» μπορεί ή πρέπει να τεθεί επί των εν λόγω συστημάτων.
Το νομικό πλαίσιο
Η κανονιστική ρύθμιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η οδηγία 89/106
3 Το άρθρο 1 της οδηγίας 89/106 προβλέπει τα εξής:
«1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στα προϊόντα του τομέα των δομικών κατασκευών, στον βαθμό που τα αφορούν οι βασικές απαιτήσεις που ισχύουν για τα δομικά έργα, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1.
2. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως “προϊόν του τομέα των δομικών κατασκευών” νοείται κάθε προϊόν το οποίο κατασκευάζεται για να ενσωματωθεί, κατά τρόπο διαρκή, σε δομικά έργα εν γένει, που καλύπτουν τόσο τα κτήρια όσο και τα έργα πολιτικού μηχανικού.
[…]»
4 Το άρθρο 2 της οδηγίας αυτής ορίζει τα εξής:
«1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι τα προϊόντα [δομικών κατασκευών] που αναφέρει το άρθρο 1, τα οποία κατασκευάζονται για να χρησιμοποιηθούν σε [δομικά] έργα, μπορούν να διατίθενται στην αγορά μόνον εάν είναι κατάλληλα για τη χρήση για την οποία προορίζονται, εάν δηλαδή έχουν χαρακτηριστικά τέτοια ώστε το [δομικό] έργο στο οποίο θα ενσωματωθούν, συναρμολογηθούν, εφαρμοσθούν ή εγκατασταθούν, να μπορεί, εφόσον αυτό έχει ορθώς σχεδιαστεί και κατασκευαστεί, να ικανοποιήσει τις βασικές απαιτήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 3, όπου και όταν τα εν λόγω έργα διέπονται από ρυθμίσεις που περιέχουν τέτοιες απαιτήσεις.
2. α) Όταν τα προϊόντα [δομικών κατασκευών] διέπονται από άλλες κοινοτικές οδηγίες οι οποίες αφορούν άλλα θέματα και προβλέπουν τη σήμανση πιστότητας “CE”, που αναφέρεται στο άρθρο 4, παράγραφος 2, η εν λόγω σήμανση υποδηλώνει την πιστότητα των προϊόντων [δομικών κατασκευών] προς τις απαιτήσεις και των άλλων αυτών οδηγιών.
[…]»
5 Το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας προβλέπει τα εξής:
«1. Οι οριζόμενες βασικές απαιτήσεις που ισχύουν για τα [δομικά] έργα και μπορούν να επηρεάσουν τα τεχνικά χαρακτηριστικά ενός προϊόντος [δομικών κατασκευών] εκτίθενται ως στόχοι στο παράρτημα Ι. […]
[…]
3. Οι βασικές απαιτήσεις συγκεκριμενοποιούνται με έγγραφα (ερμηνευτικά έγγραφα) με τα οποία δημιουργούνται οι αναγκαίοι δεσμοί μεταξύ των βασικών απαιτήσεων που ορίζει η παράγραφος 1 και των εντολών τυποποίησης, των εντολών περί των κατευθυντηρίων γραμμών για την ευρωπαϊκή τεχνική έγκριση ή την αναγνώριση άλλων τεχνικών προδιαγραφών, κατά την έννοια των άρθρων 4 και 5.»
6 Το άρθρο 4 της ίδιας οδηγίας ορίζει τα εξής:
«1. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως “τεχνικές προδιαγραφές” νοούνται τα πρότυπα και οι τεχνικές εγκρίσεις.
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, εναρμονισμένα πρότυπα είναι οι τεχνικές προδιαγραφές που εγκρίνονται από την [Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN)] ή την [Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης Ηλεκτροτεχνικών Προϊόντων (Cenelec)] ή και από τους δύο αυτούς οργανισμούς, μετά από εντολή της Επιτροπής σύμφωνα με την οδηγία 83/189/ΕΟΚ [του Συμβουλίου, της 28ης Μαρτίου 1983, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών (ΕΕ L 109, σ. 8)], βάσει γνώμης της επιτροπής η οποία αναφέρεται στο άρθρο 19 και σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις που αφορούν τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των δύο αυτών οργανισμών, οι οποίες υπογράφηκαν στις 13 Νοεμβρίου 1984.
2. Τα κράτη μέλη θεωρούν κατάλληλα προς χρήση τα προϊόντα [δομικών κατασκευών] που επιτρέπουν στα [δομικά] έργα στα οποία χρησιμοποιούνται, εφόσον αυτά έχουν σχεδιαστεί και εκτελεστεί ορθά, να πληρούν τις αναφερόμενες στο άρθρο 3 βασικές απαιτήσεις, εάν τα εν λόγω προϊόντα φέρουν τη σήμανση “CE” που υποδηλώνει ότι πληρούν το σύνολο των διατάξεων της παρούσας οδηγίας, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι διαδικασίες για την εκτίμηση της πιστότητας που προβλέπονται στο κεφάλαιο V και η διαδικασία που προβλέπεται στο κεφάλαιο ΙΙΙ. Η σήμανση “CE” πιστοποιεί:
α) ότι συμφωνούν με τα αντίστοιχα εθνικά πρότυπα, τα οποία προέρχονται από τη μεταγραφή των εναρμονισμένων προτύπων σε εθνικό δίκαιο, και ότι οι σχετικές πηγές έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Τα κράτη μέλη δημοσιεύουν τη μνεία των εθνικών αυτών προτύπων·
β) ότι συμφωνούν με την ευρωπαϊκή τεχνική έγκριση, που χορηγείται σύμφωνα με τη διαδικασία του κεφαλαίου ΙΙΙ·
ή
γ) ότι συμφωνούν με τις εθνικές τεχνικές προδιαγραφές που αναφέρονται στην παράγραφο 3, στο βαθμό που δεν υπάρχουν εναρμονισμένες προδιαγραφές· κατάλογος των εθνικών αυτών προδιαγραφών συντάσσεται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 5, παράγραφος 2.
[…]»
7 Το άρθρο 7 της οδηγίας 89/106 έχει ως εξής:
«1. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ποιότητα των εναρμονισμένων προτύπων για τα σκοπούμενα προϊόντα [δομικών κατασκευών], τα πρότυπα καταρτίζονται από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης βάσει εντολών τις οποίες τους δίδει η Επιτροπή […].
2. Τα πρότυπα που καταρτίζονται κατ’ αυτό τον τρόπο, λαμβανομένων υπόψη των ερμηνευτικών εγγράφων, πρέπει, κατά το δυνατόν, να διατυπώνονται ως απαιτήσεις σχετικά με τις επιδόσεις των προϊόντων [δομικών κατασκευών].
3. Μετά την κατάρτιση των προτύπων από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης, η Επιτροπή δημοσιεύει τα σχετικά στοιχεία στην ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων.»
8 Το σημείο 4 του παραρτήματος I της οδηγίας αυτής προβλέπει τα εξής:
«4. Ασφάλεια χρήσης
Το δομικό έργο πρέπει να σχεδιάζεται και να κατασκευάζεται κατά τρόπο ώστε η χρήση του να μη συνεπάγεται απαράδεκτους κινδύνους ατυχημάτων κατά το χειρισμό ή τη λειτουργία του, όπως γλίστρημα, πτώση, σύγκρουση, έγκαυμα, ηλεκτροπληξία, τραυματισμό από έκρηξη.»
Η οδηγία 89/686
9 Το άρθρο 1 της οδηγίας 89/686 ορίζει τα εξής:
«1. Η παρούσα οδηγία αφορά τα μέσα ατομικής προστασίας, τα οποία στην συνέχεια καλούνται “ΜΑΠ”.
Στην παρούσα οδηγία καθορίζονται οι όροι της διάθεσης στην αγορά, της ελεύθερης κυκλοφορίας στην Κοινότητα, καθώς και οι βασικές απαιτήσεις ασφάλειας που πρέπει να πληρούν τα ΜΑΠ, προκειμένου να προφυλάσσεται η υγεία και να εξασφαλίζεται η ασφάλεια των χρηστών.
2. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ΜΑΠ θεωρείται κάθε σύστημα ή μέσον το οποίο φοράει ή κρατάει ένα πρόσωπο ώστε να προστατεύεται από ένα ή περισσότερους κινδύνους που απειλούν ενδεχομένως την ασφάλεια και την υγεία του.
Θεωρούνται επίσης ως ΜΑΠ:
α) το σύνολο που αποτελείται από πολλά συστήματα ή μέσα, συνδυαζόμενα από τον κατασκευαστή έτσι ώστε να συνεργάζονται και να προστατεύουν ένα πρόσωπο από έναν ή περισσότερους κινδύνους στους οποίους ενδέχεται να εκτεθεί ταυτόχρονα∙
β) το προστατευτικό σύστημα ή μέσο το οποίο αποτελεί τμήμα, δυνάμενο να αποσπάται ή όχι, ατομικού εξοπλισμού που δεν έχει προστατευτικό σκοπό και τον οποίο φοράει ή κρατάει ένα πρόσωπο για την εκτέλεση μιας δραστηριότητας∙
γ) τα εναλλάξιμα συστατικά μέρη ενός ΜΑΠ, αναγκαία για την καλή λειτουργία του και τα οποία χρησιμοποιούνται αποκλειστικά γι’ αυτό το ΜΑΠ.
3. Ως αναπόσπαστο μέρος ενός ΜΑΠ θεωρείται κάθε σύστημα σύνδεσης που διατίθεται στην αγορά μαζί με το ΜΑΠ και χρησιμοποιείται για τη σύνδεση αυτού σε ένα άλλο εξωτερικό συμπληρωματικό σύστημα, ακόμα και όταν το εν λόγω σύστημα σύνδεσης δεν προορίζεται να φοριέται ή να κρατιέται μόνιμα από τον χρήστη κατά τη διάρκεια της έκθεσης στον κίνδυνο ή στους κινδύνους.
[…]»
10 Το άρθρο 3 της οδηγίας αυτής ορίζει τα εξής:
«Τα ΜΑΠ που αναφέρονται στο άρθρο 1 πρέπει να πληρούν τις βασικές απαιτήσεις υγείας και ασφαλείας που προβλέπει το παράρτημα ΙΙ.»
11 Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας προβλέπει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη δεν μπορούν να απαγορεύουν, να περιορίζουν ή να εμποδίζουν τη διάθεση στην αγορά των ΜΑΠ ή των συστατικών μερών τους που είναι σύμφωνα προς τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας και φέρουν σήμανση “CE” που υποδηλώνει την πιστότητά τους προς το σύνολο των διατάξεων της παρούσας οδηγίας, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών πιστοποίησης που προβλέπονται στο κεφάλαιο ΙΙ.»
12 Το σημείο 3.1.2.2 του παραρτήματος II της οδηγίας 89/686 προβλέπει τα εξής:
«Πρόληψη πτώσεων από ύψος
Τα ΜΑΠ που έχουν σκοπό την προστασία σε περίπτωση πτώσης από ύψος ή από τις συνέπειές της πρέπει να είναι εφοδιασμένα με διάταξη συγκράτησης του σώματος και σύστημα που να μπορεί να συνδέεται σε κάποιο ασφαλές σημείο αγκύρωσης. Τα εν λόγω ΜΑΠ πρέπει να σχεδιάζονται και να κατασκευάζονται έτσι ώστε, όταν χρησιμοποιούνται υπό προβλεπτές συνθήκες, η κατακόρυφη διαδρομή που διαγράφει το σώμα να είναι όσο το δυνατό μικρότερη, προκειμένου να αποφευχθεί κάθε πρόσκρουση σε εμπόδιο, χωρίς η δύναμη που χρειάζεται για την ανακοπή της κίνησης να φθάσει το όριο πέραν του οποίου επέρχονται σωματικές βλάβες ούτε το όριο πέραν του οποίου ανοίγει ή θραύεται κάποιο συστατικό μέρος των ΜΑΠ που θα μπορούσε να οδηγήσει στην πτώση του χρήστη.
Μετά την ανακοπή της κίνησης, ο χρήστης πρέπει να βρίσκεται σε σωστή στάση, που του επιτρέπει, ενδεχομένως, να περιμένει βοήθεια.
Ο κατασκευαστής πρέπει να καθορίζει ιδιαιτέρως στο ενημερωτικό του σημείωμα όλα τα χρήσιμα δεδομένα που αφορούν:
– τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά για το ασφαλές σημείο αγκύρωσης καθώς και το ελάχιστο αναγκαίο διαθέσιμο ύψος κάτω από το χρήστη,
– τον κατάλληλο τρόπο να φέρεται η διάταξη συγκράτησης του σώματος και να συνδέεται το σύστημα της σύνδεσης με το ασφαλές σημείο αγκύρωσης.»
Η απόφαση 93/465
13 Το σημείο I B του παραρτήματος της αποφάσεως 93/465 ορίζει τα εξής:
«Οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές για τη σήμανση “CE” και τη χρήση της είναι οι εξής:.
α) Η σήμανση “CE” υποδηλώνει την πιστότητα προς το σύνολο των υποχρεώσεων που υπέχουν οι κατασκευαστές για το προϊόν βάσει των […] οδηγιών [της Ευρωπαϊκής Ένωσης] που προβλέπουν τη χρήση της.
[…]
β) Η σήμανση “CE” στα βιομηχανικά προϊόντα υποδηλώνει ότι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έθεσε ή ανέθεσε την επίθεση της σήμανσης βεβαιώθηκε ότι το προϊόν είναι σύμφωνο προς όλες τις οικείες συνολικές […] οδηγίες [της Ευρωπαϊκής Ένωσης] και έχει υποβληθεί στις κατάλληλες διαδικασίες για την εκτίμηση της πιστότητας.
[…]
ε) Όλα τα βιομηχανικά προϊόντα τα οποία καλύπτονται από τις οδηγίες τεχνικής εναρμόνισης που βασίζονται στην αρχή της σφαιρικής προσέγγισης πρέπει να φέρουν σήμανση “CE”, πλην των εξαιρέσεων που προβλέπονται από τις ειδικές οδηγίες· δεν πρόκειται για παρέκκλιση από τη σήμανση αλλά για παρέκκλιση από διοικητικές διαδικασίες για την εκτίμηση της πιστότητας οι οποίες κρίνονται υπερβολικά βραδυκίνητες σε ορισμένες περιπτώσεις. Δεν θα πρέπει επομένως να γίνεται αδικαιολόγητη εξαίρεση ή παρέκκλιση όσον αφορά τη σήμανση.
Η σήμανση “CE” είναι η μόνη που υποδηλώνει την πιστότητα των βιομηχανικών προϊόντων προς τις οδηγίες που βασίζονται στην αρχή της σφαιρικής προσέγγισης.
Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη δεν εισάγουν στην εθνική τους νομοθεσία καμία παραπομπή σε άλλη κανονιστική σήμανση πιστότητας, εκτός από τη σήμανση “CE”, όσον αφορά την πιστότητα προς το σύνολο των διατάξεων που σκοπούνται από τις οδηγίες που προβλέπουν τη σήμανση “CE”.
[…]
θ) Απαγορεύεται η επίθεση κάθε άλλης σήμανσης που θα μπορούσε να παραπλανήσει τους τρίτους ως προς τη σημασία ή τη γραφική απεικόνιση της σήμανσης “CE”.
[…]
ιβ) Τα κράτη μέλη θεσπίζουν όλες τις αναγκαίες διατάξεις εσωτερικού δικαίου για να αποκλείσουν κάθε πιθανότητα σύγχυσης και να αποτρέψουν οποιαδήποτε αθέμιτη χρήση της σήμανσης “CE”.
Με την επιφύλαξη των διατάξεων που αφορούν την εφαρμογή της ρήτρας διασφάλισης της εκάστοτε οδηγίας, κάθε αντικανονική επίθεση της σήμανσης “CE”, διαπιστούμενη από κράτος μέλος, υποχρεώνει τον κατασκευαστή ή τον εγκατεστημένο στην [Ευρωπαϊκή Ένωση] εντολοδόχο του ή, κατ’ εξαίρεση όταν προβλέπεται από ειδικές οδηγίες, τον υπεύθυνο διάθεσης του σχετικού προϊόντος στην αγορά της [Ευρωπαϊκής Ένωσης] να μεριμνήσει για την πιστότητα του προϊόντος και την παύση της παράβασης υπό τους όρους που επιβάλλει το κράτος μέλος. Αν το προϊόν συνεχίζει να μην είναι σύμφωνο προς τις σχετικές προδιαγραφές, το κράτος μέλος οφείλει να λάβει όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα, ώστε να περιοριστεί ή να απαγορευθεί η διάθεση στην αγορά του συγκεκριμένου προϊόντος ή να εξασφαλισθεί η απόσυρσή του από την αγορά σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στις ρήτρες διασφάλισης.»
Το πρότυπο EN 795 και η δημοσίευση των στοιχείων αναφοράς του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
14 Το ευρωπαϊκό πρότυπο 795 (στο εξής: πρότυπο EN 795), τιτλοφορούμενο «Προστασία έναντι πτώσεων από ύψος – Διατάξεις αγκύρωσης – Απαιτήσεις και δοκιμές», διαμορφώθηκε στο πλαίσιο εντολής που δόθηκε στη CEN από την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών. Τα σημεία 4.2 και 4.3.1.1 του εν λόγω προτύπου διευκρινίζουν τις τεχνικές απαιτήσεις που πρέπει να πληρούνται από τα συστήματα αγκυρώσεως κατηγορίας A1 και σκοπούν στην ενίσχυση των απαιτήσεων του σημείου 3.1.2.2 του παραρτήματος II της οδηγίας 89/686.
15 Το σημείο 3.13 του προτύπου EN 795 ορίζει τα εξής:
«3.13 Κατηγορίες
3.13.1 Κατηγορία A
3.13.1.1 Κατηγορία A1
Η κατηγορία A1 περιλαμβάνει τις μόνιμες αγκυρώσεις οι οποίες προορίζονται για τις κάθετες και οριζόντιες επιφάνειες, καθώς και για τις επιφάνειες υπό κλίση, όπως είναι οι τοίχοι, οι κολώνες, τα υπέρθυρα.
[…]»
16 Με την ανακοίνωση 2000/C 40/05 της Επιτροπής, στο πλαίσιο της εφαρμογής της οδηγίας 89/686, όπως τροποποιήθηκε από τις οδηγίες 93/68/ΕΟΚ, 93/95/ΕΟΚ, 96/58/ΕΚ (ΕΕ 2000, C 40, σ. 7), ο τίτλος και τα στοιχεία αναφοράς του προτύπου EN 795 δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, συνοδευόμενα από μια προειδοποίηση κατά την οποία «η παρούσα δημοσίευση δεν αφορά στα μέσα που περιγράφονται στις κατηγορίες A (δομικές άγκυρες) […] για τα οποία δεν προβλέπεται συμμόρφωση προς τις διατάξεις της οδηγίας 89/686/ΕΟΚ».
Η εθνική νομοθεσία
17 Η οδηγία 89/106 μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο των Κάτω Χωρών με την κανονιστική απόφαση περί δομικών κατασκευών (Bouwbesluit), της 16ης Δεκεμβρίου 1991 (Staatsblad 1991, αριθ. 680), η οποία αντικαταστάθηκε από 1ης Ιανουαρίου 2003 από την κανονιστική απόφαση περί δομικών κατασκευών του 2003 (Bouwbesluit 2003, Staatsblad 2002, αριθ. 410), η οποία στη συνέχεια τροποποιήθηκε επανειλημμένως.
18 Η οδηγία 89/686 μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο των Κάτω Χωρών με την κανονιστική απόφαση περί των μέσων ατομικής προστασίας (Warenwetbesluit persoonlijke beschermingsmiddelen, Staatsblad 1992, αριθ. 396), εκδοθείσα προς εκτέλεση του ολλανδικού νόμου περί της ποιότητας και της ασφάλειας των εμπορευμάτων, η οποία στη συνέχεια τροποποιήθηκε επανειλημμένως.
19 Το πρότυπο EN 795 μεταφέρθηκε στις Κάτω Χώρες με το πρότυπο NEN 795.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
20 Η Latchways, ανταγωνίστρια της Kedge Safety Systems, κατασκευάζει και εμπορεύεται το Mansafe, σύστημα αγκυρώσεως που στερεώνεται στη στέγη μέσω βιδών οι οποίες εισχωρούν στην κατασκευή που βρίσκεται κάτω από την επικάλυψη της στέγης. Θέτει επί του εν λόγω συστήματος τη σήμανση «CE» βάσει του προτύπου EN 795.
21 Η Kedge Safety Systems, κατασκευάζει και εμπορεύεται το Kedge Safety, σύστημα αγκυρώσεως που στερεώνεται στη στέγη διά της επικολλήσεως ροζέτας που αποτελεί μέρος του στην πισσώδη επικάλυψη της στέγης. Ζητεί να αναγνωρισθεί ότι το σύστημα αυτό ανταποκρίνεται στο πρότυπο EN 795.
22 Δύο φορές, κατά τη διάρκεια των ετών 2004 και 2005, η Consolidated Nederland, η οποία προμηθεύτηκε το Kedge Safety, ζήτησε από οργανισμό εξουσιοδοτημένο για την έγκριση των μέσων ατομικής προστασίας βάσει των εναρμονισμένων προτύπων να δοκιμάσει το εν λόγω σύστημα αγκυρώσεως. Στις δύο αυτές περιπτώσεις, ο εν λόγω οργανισμός διαπίστωσε ότι το Kedge Safety ανταποκρινόταν στο πρότυπο EN 795 ως προς ορισμένα σημεία τα οποία αφορούσαν τα συστήματα αγκυρώσεως της κατηγορίας A1, αλλά επισήμανε ρητώς ότι οι πραγματοποιηθείσες δοκιμές δεν δικαιολογούσαν σήμανση «CE» ούτε δήλωση συμφωνίας προς την οδηγία 89/686.
23 Κατά τη διάρκεια του 2005, η Latchways ζήτησε από δύο άλλους εξουσιοδοτημένους οργανισμούς να δοκιμάσουν το Kedge Safety. Αμφότεροι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το Kedge Safety απέτυχε σε μέρος της δοκιμασίας την οποία προβλέπει το πρότυπο EN 795, κατά το μέτρο που το Kedge Safety, υπό συγκεκριμένες συνθήκες θερμότητας, αποκολλήθηκε όταν υποβλήθηκε σε στατική καταπόνηση 5,68 kN, ενώ το σημείο 4.3.1.1 του προτύπου EN 795 επιβάλλει αντίσταση ίση προς 10 kN τουλάχιστον.
24 Στο πλαίσιο διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων, το Rechtbank Doordrecht δέχθηκε το αίτημα της Latchways και της Eurosafe Solutions, διανομέως του Mansafe στις Κάτω Χώρες, να απαγορευθεί στην Kedge Safety Systems να αναγράφει ότι το εν λόγω σύστημα αγκυρώσεως ανταποκρίνεται στο πρότυπο EN 795, πλην των περιπτώσεων χρήσεως επί καινούριων στεγών και κατά τη διάρκεια ημερών χωρίς ηλιοφάνεια, και να υποχρεωθεί αυτή να ενημερώνει τους πελάτες της συναφώς.
25 Στο πλαίσιο της κύριας δίκης, η Latchways και η Eurosafe Solutions ζητούν την απαγόρευση της εμπορίας του Kedge Safety χωρίς τη σήμανση «CE», με την αιτιολογία ότι το προϊόν αυτό εμπίπτει στην οδηγία 89/686. Επικουρικώς, ζητούν να απαγορευθεί στην Kedge Safety Systems και στην Consolidated Nederland να εμπορεύονται το εν λόγω προϊόν προς χρήση σε οποιαδήποτε στέγη, να ισχυρίζονται ότι αυτό ανταποκρίνεται στο πρότυπο EN 795 και να αναγράφουν ότι το ίδιο αυτό προϊόν είναι ασφαλές.
26 Ανταγωγικώς, η Kedge Safety Systems και η Consolidated Nederland ζητούν να απαγορευθεί στη Latchways και στη Eurosafe Solutions να θέτει τη σήμανση «CE» επί του Mansafe, να αναφέρεται στο πρότυπο EN 795 και να συνεχίσει την εμπορία του προϊόντος αυτού. Προς στήριξη των αιτημάτων τους, η Kedge Safety Systems και η Consolidated Nederland ισχυρίζονται ότι οι κατηγορίες Α, Γ και Δ του προτύπου EN 795 εμπίπτουν στην οδηγία 89/106 και ότι, συνεπώς, η Latchways και η Eurosafe Solutions δεν μπορούν να απαιτήσουν να τους χορηγηθεί βεβαίωση πιστότητας του Mansafe βάσει της οδηγίας 89/686.
27 Διατηρώντας αμφιβολίες ως προς τις εφαρμοστέες επί των επιμάχων συστημάτων αγκυρώσεως οδηγίες, ως προς τις προϋποθέσεις χρήσεως της σημάνσεως «CE», καθώς και ως προς τη φύση του προτύπου EN 795, το Rechtbank ’s-Gravenhage κάλεσε, με παρεμπίπτουσα απόφαση της 18ης Ιουλίου 2007, τους διαδίκους της κύριας δίκης να διατυπώσουν την άποψή τους επί των προδικαστικών ερωτημάτων τα οποία το εν λόγω δικαστήριο σκόπευε να υποβάλει στο Δικαστήριο.
28 Αφού έλαβε γνώση των παρατηρήσεων των διαδίκων της κύριας δίκης, το Rechtbank ’s-Gravenhage αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Εμπίπτουν τα συστήματα αγκυρώσεως της κατηγορίας Α1, υπό την έννοια του προτύπου EN 795 (προοριζόμενα για μόνιμη εγκατάσταση), αποκλειστικώς στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 89/106 […];
2) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, εμπίπτουν αυτά τα συστήματα αγκυρώσεως –ενδεχομένως ως τμήμα μέσου ατομικής προστασίας– στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 89/686 […];
3) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο και στο δεύτερο ερώτημα: Πρέπει να κρίνεται, με βάση το παράρτημα II της οδηγίας 89/686 […], ειδικότερα δε με βάση το σημείο 3.1.2.2. αυτού –όσον αφορά ένα [ΜΑΠ] το οποίο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αυτής–, αν το εν λόγω [ΜΑΠ] ανταποκρίνεται από μόνο του στις θεμελιώδεις επιταγές της ως άνω οδηγίας ή πρέπει συγχρόνως να τίθεται το ζήτημα αν το σύστημα αγκυρώσεως –με το οποίο είναι συνδεδεμένο το οικείο [ΜΑΠ]– είναι ασφαλές υπό τις προβλέψιμες συνθήκες χρήσεως, κατά την έννοια του παραρτήματος ΙΙ;
4) Επιτρέπει το κοινοτικό δίκαιο και ειδικότερα η [απόφαση] 93/465 […] την επί προαιρετικής βάσεως σήμανση “CE” του κατά το πρώτο ερώτημα συστήματος αγκυρώσεως ως απόδειξη της συμφωνίας του προς την οδηγία 89/686 […] και/ή προς την οδηγία 89/106 […];
5) Σε περίπτωση εν όλω ή εν μέρει καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα 4: Με βάση ποια/ποιες διαδικασία/διαδικασίες πρέπει να κρίνεται η συμφωνία προς την οδηγία 89/686 […] και/ή προς την οδηγία 89/106 […];
6) Πρέπει το πρότυπο EN 795 να θεωρείται, όσον αφορά τα κατά το πρώτο ερώτημα συστήματα αγκυρώσεως, ως […] δίκαιο [της Ευρωπαϊκής Ένωσης], το οποίο πρέπει να ερμηνεύεται από το Δικαστήριο;
7) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο έκτο ερώτημα, έχει το πρότυπο EN 795 την έννοια ότι το σύστημα αγκυρώσεως κατά την παράγραφο 1 πρέπει να υποβάλλεται σε δοκιμές (από έναν γνωστοποιηθέντα οργανισμό) υπό τις προβλέψιμες συνθήκες χρήσεως (όπως είναι οι εξωτερικές θερμοκρασίες, οι καιρικές συνθήκες, η φθορά του καθαυτό συστήματος αγκυρώσεως και/ή των υλικών στερεώσεώς του, καθώς και της στέγης);
8) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο έβδομο ερώτημα, πρέπει οι δοκιμές να πραγματοποιούνται λαμβανομένων υπόψη των (περιεχομένων στις οδηγίες χρήσεως) περιορισμών χρήσεως;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
29 Κατ’ αρχάς, διαπιστώνεται ότι το πρώτο, δεύτερο και τρίτο ερώτημα αφορούν το ζήτημα αν οι οδηγίες 89/106 και 89/686 έχουν εφαρμογή στα συστήματα αγκυρώσεως κατηγορίας A1, όπως προσδιορίζονται στο πρότυπο EN 795. Η απάντηση στα εν λόγω ερωτήματα προϋποθέτει κατ’ ανάγκη την εκ μέρους του Δικαστηρίου ερμηνεία του εν λόγω προτύπου, του οποίου η νομική φύση και η ερμηνεία αποτελούν το αντικείμενο του έκτου, του εβδόμου και του ογδόου ερωτήματος. Συνεπώς, επιβάλλεται να αποφανθεί το Δικαστήριο πρώτα επί των ερωτημάτων αυτών.
Επί του έκτου, του εβδόμου και του ογδόου ερωτήματος, τα οποία αφορούν τη νομική φύση του προτύπου EN 795
30 Με το έκτο, έβδομο και όγδοο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινισθεί αν οι διατάξεις και οι ορισμοί του προτύπου EN 795 που αφορούν τα συστήματα αγκυρώσεως κατηγορίας A1 εμπίπτουν στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, συνεπώς, μπορούν να ερμηνευθούν από το Δικαστήριο, και, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, ζητεί την ερμηνεία τους από το Δικαστήριο.
31 Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, στο πλαίσιο της προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών για τα προϊόντα, στην οποία προβαίνουν ιδίως οι οδηγίες 89/106 και 89/686, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκδίδουν οδηγίες οι οποίες καθορίζουν τις βασικές απαιτήσεις στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται τα προϊόντα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής τους. Στη συνέχεια, η Επιτροπή δίνει, κατά τη διαδικασία της οδηγίας 83/189, εντολή σε ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποιήσεως να επεξεργαστούν τις τεχνικές προδιαγραφές που διευκρινίζουν τις βασικές απαιτήσεις τις οποίες διατυπώνουν οι εν λόγω οδηγίες. Μετά τον καθορισμό των προτύπων από τους εν λόγω οργανισμούς, η Επιτροπή δημοσιεύει τα σχετικά στοιχεία στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δημοσίευση αυτή έχει ως αποτέλεσμα τα προϊόντα που καλύπτονται από οδηγία περί τεχνικής εναρμονίσεως και ανταποκρίνονται στις τεχνικές απαιτήσεις που προβλέπονται στα σχετικά με τα εν λόγω προϊόντα εναρμονισμένα πρότυπα να τεκμαίρονται σύμφωνα προς τις βασικές απαιτήσεις της εν λόγω οδηγίας.
32 Εν προκειμένω, από το πρότυπο EN 795 προκύπτει ότι αυτό καταρτίσθηκε στο πλαίσιο εντολής δοθείσας από την Επιτροπή στη CEN δυνάμει του σημείου 3.1.2.2 του παραρτήματος II της οδηγίας 89/686. Στη συνέχεια, τα στοιχεία του εν λόγω προτύπου δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στην ανακοίνωση 2000/C 40/05. Εντούτοις, στην ανακοίνωση αυτή αναγράφεται ρητώς ότι η εν λόγω δημοσίευση δεν αφορά τα μέσα ατομικής προστασίας που περιγράφονται ιδίως στην κατηγορία A1 του προτύπου EN 795, ως προς τα οποία δεν προβλέπει τεκμήριο συμφωνίας προς τις διατάξεις της οδηγίας 89/686.
33 Συνεπώς, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 123 των προτάσεών της, οι διατάξεις του προτύπου EN 795 που αφορούν τα συστήματα αγκυρώσεως της κατηγορίας A1 δεν μπορούν να θεωρηθούν ως εναρμονισμένες τεχνικές προδιαγραφές. Συναφώς και κατά το μέτρο που αφορά τα συστήματα αγκυρώσεως της κατηγορίας A1, το πρότυπο EN 795 μπορεί να θεωρηθεί ως πρότυπο τεχνικού χαρακτήρα, καταρτισθέν από ιδιωτικό οργανισμό τυποποιήσεως, το οποίο είναι άσχετο προς την οδηγία 89/686.
34 Κατά πάγια νομολογία, η αρμοδιότητα του Δικαστηρίου να αποφαίνεται προδικαστικώς περιορίζεται μόνο στην εξέταση των διατάξεων του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλ., υπό την έννοια αυτή, διάταξη της 16ης Ιανουαρίου 2008, C-361/07, Polier, σκέψη 9 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
35 Δεδομένου ότι από τις σκέψεις 32 και 33 της παρούσας αποφάσεως αποδεικνύεται ότι οι επίμαχες διατάξεις δεν αποτελούν διατάξεις του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνάγεται, χωρίς να είναι ανάγκη να εξετάσει το Δικαστήριο τη νομική φύση των εναρμονισμένων προτύπων, ότι το Δικαστήριο δεν μπορεί να ερμηνεύσει τις διατάξεις του προτύπου EN 795 που αφορούν τα συστήματα αγκυρώσεως κατηγορίας A1.
36 Κατά συνέπεια, στο έκτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι οι διατάξεις του προτύπου EN 795 οι οποίες αφορούν τα συστήματα αγκυρώσεως κατηγορίας A1 δεν εμπίπτουν στην οδηγία 89/686, ότι, συνεπώς, δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι, ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να τις ερμηνεύσει.
37 Κατόπιν της απαντήσεως που δόθηκε στο έκτο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο έβδομο και στο όγδοο ερώτημα.
Επί του πρώτου, του δευτέρου και του τρίτου ερωτήματος, τα οποία αφορούν το αν οι οδηγίες 89/106 και 89/686 έχουν εφαρμογή στα επίμαχα στην κύρια δίκη μέσα ατομικής προστασίας
38 Με το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινισθεί αν τα συστήματα αγκυρώσεως κατηγορίας Α1 που ορίζονται στο πρότυπο EN 795 εμπίπτουν στην οδηγία 89/106 ή στην οδηγία 89/686.
39 Δεδομένου ότι το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να ερμηνεύσει τις διατάξεις και τους ορισμούς του προτύπου EN 795 που αφορούν τα εν λόγω συστήματα αγκυρώσεως, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα επίμαχα στην κύρια δίκη συστήματα αγκυρώσεως, δηλαδή το Mansafe και το Kedge Safety.
40 Τα εν λόγω συστήματα αγκυρώσεως έχουν τη μορφή διαρθρωτικού συστήματος αγκυρώσεως, το οποίο στερεώνεται στη στέγη ενός οικοδομήματος επί του οποίου στηρίζεται ένα ΜΑΠ. Όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, τα εν λόγω συστήματα αγκυρώσεως έχουν ως προορισμό να παραμείνουν στερεωμένα μονίμως στο οικοδόμημα μετά την εγκατάστασή τους και, συνεπώς, είναι δυνατόν να τύχουν διαδοχικών χρήσεων, πράγμα το οποίο επιβεβαίωσαν οι διάδικοι κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
41 Όσον αφορά, κατ’ αρχάς, το ζήτημα αν η οδηγία 89/686 έχει εφαρμογή στα ίδια αυτά συστήματα αγκυρώσεως, το άρθρο 1 της οδηγίας αυτής καθορίζει το πεδίο εφαρμογής της, ορίζοντας, στις παραγράφους 2 και 3 του εν λόγω άρθρου, το περιεχόμενο του όρου ΜΑΠ.
42 Από τη συστηματική ερμηνεία των εν λόγω παραγράφων προκύπτει ότι ο χαρακτηρισμός ενός τέτοιου προϊόντος ως ΜΑΠ προϋποθέτει ότι ο χρήστης κρατάει ή φοράει το προϊόν αυτό κατά τη διάρκεια της εκθέσεώς του στον κίνδυνο. Συνεπώς, πρέπει να αποτελεί κινητό προϊόν. Δεν αμφισβητείται ότι, για τη χρήση τους, τα συστήματα αγκυρώσεως όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη, στερεώνονται σε ένα δομικό έργο. Συνεπώς, σύμφωνα με τον προορισμό των εν λόγω συστημάτων αγκυρώσεως, ο χρήστης δεν πρέπει να τα φοράει ή να τα κρατάει, υπό την έννοια της οδηγίας 89/686.
43 Διαπιστώνεται επίσης ότι, λόγω της λειτουργίας τους, τα εν λόγω συστήματα αγκυρώσεως δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν ως «συστήματα συνδέσεως», υπό την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 3, της οδηγίας 89/686, και συνεπώς δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αναπόσπαστο μέρος ενός ΜΑΠ. Συγκεκριμένα, τέτοιου είδους συστήματα αγκυρώσεως ουδόλως έχουν ως λειτουργία τη σύνδεση ενός ΜΑΠ προς «άλλο εξωτερικό [...] σύστημα», υπό την έννοια του εν λόγω άρθρου, ή προς ένα «ασφαλές σημείο αγκύρωσης», υπό την έννοια του σημείου 3.1.2.2 του παραρτήματος ΙΙ της ίδιας αυτής οδηγίας. Αντιθέτως, έχουν ως προορισμό να αποτελούν «εξωτερικό σύστημα» επί του οποίου στερεώνεται ένα ΜΑΠ.
44 Συνεπώς, λαμβανομένης υπόψη της φύσεως και της λειτουργίας τους, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι συστήματα αγκυρώσεως όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη δεν είναι δυνατό να εμπίπτουν στην οδηγία 89/686.
45 Η διαπίστωση αυτή δεν αποδυναμώνεται από την απαίτηση του σημείου 3.1.2.2 του παραρτήματος II της οδηγίας 89/686, κατά την οποία ο κατασκευαστής ενός ΜΑΠ πρέπει να καθορίζει στο ενημερωτικό του σημείωμα όλα τα χρήσιμα δεδομένα που αφορούν τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά του ασφαλούς σημείου αγκυρώσεως προς το οποίο πρέπει να συνδεθεί το εν λόγω ΜΑΠ.
46 Συγκεκριμένα, από το άρθρο 3 της οδηγίας 89/686 προκύπτει ότι το παράρτημα II της οδηγίας αυτής στο σύνολό του και το σημείο 3.1.2.2 του παραρτήματος αυτού ειδικότερα έχουν ως αποκλειστικό σκοπό τον καθορισμό των βασικών απαιτήσεων υγείας και ασφαλείας που ισχύουν ως προς τα ΜΑΠ. Συνεπώς, η υποχρέωση την οποία υπέχει ο κατασκευαστής να καθορίζει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά του ασφαλούς σημείου αγκυρώσεως προς το οποίο πρέπει να συνδεθεί το εν λόγω ΜΑΠ δεν μπορεί να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας πέραν των ορίων του άρθρου 1 της οδηγίας αυτής.
47 Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι συστήματα αγκυρώσεως όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη, τα οποία, σύμφωνα με τον προορισμό τους, ο χρήστης δεν πρέπει να φοράει ή να κρατάει, δεν εμπίπτουν στην οδηγία 89/686 ούτε καθεαυτά ούτε λόγω του ότι έχουν ως προορισμό τη σύνδεση προς ένα ΜΑΠ.
48 Κατόπιν της απαντήσεως στο δεύτερο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο τρίτο ερώτημα.
49 Όσον αφορά, δεύτερον, τη δυνατότητα εφαρμογής της οδηγίας 89/106 στα συστήματα αγκυρώσεως όπως το Mansafe και το Kedge Safety, από το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής προκύπτει ότι αυτή έχει εφαρμογή στα προϊόντα δομικών κατασκευών στον βαθμό που τα αφορούν οι βασικές απαιτήσεις που ισχύουν για τα δομικά έργα κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας. Προκειμένου να καθορισθούν οι βασικές απαιτήσεις που ισχύουν για τα έργα αυτά και ενδέχεται να επηρεάσουν τα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος δομικών κατασκευών, το τελευταίο αυτό άρθρο παραπέμπει στο παράρτημα I της οδηγίας 89/106, το οποίο αφορά μεταξύ άλλων την ασφάλεια χρήσεως των δομικών έργων.
50 Υπό την έννοια αυτή, η εφαρμογή της οδηγίας 89/106 επί ενός συγκεκριμένου προϊόντος προϋποθέτει την πλήρωση δύο προϋποθέσεων, εκ των οποίων η μία αφορά τη φύση του προϊόντος αυτού και η δεύτερη τη λειτουργία του.
51 Όσον αφορά, πρώτον, τη φύση των προϊόντων που υπάγονται στην οδηγία 89/106, το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής προβλέπει ότι ως «προϊόν του τομέα των δομικών κατασκευών» νοείται κάθε προϊόν το οποίο κατασκευάζεται για να ενσωματωθεί, κατά τρόπο διαρκή, σε δομικά έργα.
52 Εκ προοιμίου διαπιστώνεται ότι η οδηγία 89/106 δεν ορίζει το περιεχόμενο των όρων «ενσωματωθεί κατά τρόπο διαρκή». Κατά το μέτρο αυτό και λαμβανομένων υπόψη της συνήθους σημασίας των όρων αυτών καθώς και του σκοπού της εν λόγω οδηγίας, που έγκειται στη διασφάλιση της συμφωνίας των δομικών έργων προς τις βασικές απαιτήσεις της οδηγίας αυτής, κρίνεται ότι πρέπει να χαρακτηρίζονται ως προϊόντα δομικών κατασκευών τα προϊόντα που αποτελούν μέρος ενός δομικού έργου, των οποίων η αφαίρεση ή η αντικατάσταση συνιστά κατασκευαστική εργασία.
53 Λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών των επιμάχων στην κύρια δίκη συστημάτων αγκυρώσεως, όπως προκύπτουν από τη σκέψη 40 της παρούσας αποφάσεως, διαπιστώνεται ότι τα εν λόγω συστήματα αγκυρώσεως στερεώνονται στη στέγη έτσι ώστε να αποτελούν μέρος του δομικού έργου, σύμφωνα με τον ορισμό του προϊόντος δομικών κατασκευών, υπό την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 89/106.
54 Όσον αφορά, δεύτερον, τη λειτουργία των προϊόντων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 89/106, το σημείο 4 του παραρτήματος I της οδηγίας αυτής ορίζει ότι τα προϊόντα δομικών κατασκευών πρέπει να καθιστούν δυνατή την ανέγερση δομικών έργων κατάλληλων για χρήση, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια χρήσεως, επιβάλλοντας όπως τα έργα αυτά σχεδιάζονται και κατασκευάζονται κατά τρόπον ώστε η χρήση ή η λειτουργία τους να μη συνεπάγεται ανεπίτρεπτους κινδύνους ατυχημάτων όπως γλίστρημα, πτώση, σύγκρουση, έγκαυμα, ηλεκτροπληξία, τραυματισμό από έκρηξη.
55 Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι συστήματα αγκυρώσεως όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη σκοπούν στην κατοχύρωση της ασφάλειας των ατόμων κατά τη διάρκεια εργασιών που πραγματοποιούνται επί των στεγών, διά της προλήψεως των πτώσεων από ύψος οι οποίες ενδέχεται να συμβούν κατά τη χρήση της στέγης ή όταν επιχειρείται από αυτήν ο καθαρισμός και η επισκευή του δομικού έργου.
56 Συνεπώς, συνάγεται ότι τέτοιου είδους συστήματα αγκυρώσεως εξασφαλίζουν την ασφαλή χρήση ή λειτουργία της στέγης των δομικών έργων, υπό την έννοια του σημείου 4 του παραρτήματος I της οδηγίας 89/106.
57 Το συμπέρασμα αυτό δεν αποδυναμώνεται από το γεγονός ότι το σημείο 4 του παραρτήματος I της εν λόγω οδηγίας, όπως έχει στην ολλανδική γλώσσα, δεν αφορά τις δραστηριότητες που ασκούνται στο εξωτερικό του δομικού έργου και, επομένως, τις ασκούμενες επί των στεγών. Συγκεκριμένα, κατά πάγια νομολογία, η ανάγκη ομοιόμορφης ερμηνείας των πράξεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκλείει, σε περίπτωση αμφιβολίας, να λαμβάνεται μεμονωμένα υπόψη το κείμενο μιας διατάξεως, αλλ’ αντιθέτως απαιτεί να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται υπό το πρίσμα της αποδόσεώς της στις άλλες επίσημες γλώσσες (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2008, C‑375/07, Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods Trading, Συλλογή 2008, σ. I-8691, σκέψη 46 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Η απόδοση της διατάξεως σε άλλες γλώσσες, όπως στη γερμανική, στην αγγλική και στη γαλλική, ουδόλως διακρίνουν μεταξύ των δραστηριοτήτων που ασκούνται στο εσωτερικό και των ασκουμένων στο εξωτερικό του δομικού έργου.
58 Εξάλλου, από καμία διάταξη της οδηγίας 89/106 δεν προκύπτει ότι επιβάλλεται περιοριστική ερμηνεία του πεδίου εφαρμογής της, η οποία να συνεπάγεται ότι συστήματα αγκυρώσεως όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη εκφεύγουν του πεδίου εφαρμογής της. Αντιθέτως, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της οδηγίας αυτής, είναι καθοριστικό για την ασφάλεια χρήσεως των δομικών έργων, ιδίως εκ μέρους των ατόμων που εργάζονται πάνω στις στέγες, τα άτομα αυτά να μπορούν, κατά τη χρήση μιας στέγης, να εμπιστεύονται συστήματα αγκυρώσεως τα οποία έχουν στερεωθεί επί του δομικού έργου και προορίζονται να παραμείνουν μονίμως εκεί, μετά δε τη στερέωσή τους, αποτελούν πλέον μέρος του εν λόγω έργου και, συνεπώς, αποτελούν προϊόν δομικών κατασκευών, υπό την έννοια της οδηγίας 89/106.
59 Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι συστήματα αγκυρώσεως, όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη, τα οποία αποτελούν μέρος του δομικού έργου επί του οποίου έχουν στερεωθεί, προς κατοχύρωση της ασφαλούς χρήσεως ή λειτουργίας της στέγης του εν λόγω έργου, εμπίπτουν στην οδηγία 89/106.
Επί του τετάρτου και του πέμπτου ερωτήματος, που αφορούν την ερμηνεία της αποφάσεως 93/465
60 Με το τέταρτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινισθεί αν η απόφαση 93/465 επιτρέπει την προαιρετική θέση της σημάνσεως «CE» επί προϊόντος το οποίο δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας βάσει της οποίας τίθεται η σήμανση αυτή, αλλά το οποίο πληροί τις τεχνικές προδιαγραφές τις οποίες καθορίζει η εν λόγω οδηγία, και, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, ποια διαδικασία πρέπει να τηρηθεί ή ποιες διαδικασίες πρέπει να τηρηθούν προς τούτο.
61 Συναφώς, επισημαίνεται ότι από τη συνδυασμένη ερμηνεία των σημείων I B, στοιχεία α΄, β΄, και ε΄, του παραρτήματος της οδηγίας 93/465 προκύπτει ότι η σήμανση «CE» συνιστά το μόνο μέσο το οποίο βεβαιώνει, αφενός, τη συμφωνία ενός προϊόντος προς τις βασικές απαιτήσεις που καθορίζονται από την οδηγία ή τις οδηγίες τεχνικής εναρμονίσεως που έχουν εφαρμογή ως προς το προϊόν αυτό και, αφετέρου, την υπαγωγή του προϊόντος αυτού στις προσήκουσες διαδικασίες αξιολογήσεως της συμφωνίας του προς τις εν λόγω οδηγίες.
62 Εξάλλου, το σημείο I B, στοιχεία θ΄ και ιβ΄, του ίδιου παραρτήματος εμφαίνει την ανάγκη αποτροπής κάθε ενδεχομένου συγχύσεως και καταχρήσεως κατά τη χρησιμοποίηση της σημάνσεως «CE», ιδίως διά της επιβολής στα κράτη μέλη της υποχρεώσεως να παύσουν κάθε αδικαιολόγητη χρήση της σημάνσεως αυτής.
63 Υπό τις συνθήκες αυτές, η σήμανση «CE» μπορεί να τίθεται μόνον επί προϊόντων για τα οποία προβλέπεται ειδικώς η επίθεσή της από τη σχετική νομοθεσία εναρμονίσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποκλειομένου κάθε άλλου προϊόντος. Πράγματι, τυχόν διαφορετική εκτίμηση θα είχε ως συνέπεια τη δημιουργία κινδύνου συγχύσεως ως προς τη σημασία της επισημάνσεως αυτής. Εξάλλου, προς αποτροπή αυτού του κινδύνου συγχύσεως, το άρθρο 30, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) 765/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Ιουλίου 2008, για τον καθορισμό των απαιτήσεων διαπίστευσης και εποπτείας της αγοράς όσον αφορά την εμπορία των προϊόντων και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 339/93 του Συμβουλίου (ΕΕ L 218, σ. 30), εφαρμοστέου από 1ης Ιανουαρίου 2010, ορίζει ότι η σήμανση «CE» μπορεί να τίθεται μόνον επί προϊόντων για τα οποία προβλέπεται ειδικώς η επίθεσή της από τη σχετική νομοθεσία εναρμονίσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποκλειομένου κάθε άλλου προϊόντος.
64 Συνεπώς, στο τέταρτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η απόφαση 93/465 απαγορεύει την προαιρετική θέση της σημάνσεως «CE» επί προϊόντος το οποίο δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας βάσει της οποίας τίθεται η σήμανση αυτή, ακόμη και αν το προϊόν αυτό πληροί τις τεχνικές προδιαγραφές τις οποίες καθορίζει η εν λόγω οδηγία.
65 Κατόπιν της απαντήσεως που δόθηκε στο τέταρτο ερώτημα, παρέλκει η εξέταση του πέμπτου ερωτήματος.
Επί των δικαστικών εξόδων
66 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
1) Οι διατάξεις του προτύπου EN 795 οι οποίες αφορούν τα συστήματα αγκυρώσεως κατηγορίας A1 δεν εμπίπτουν στην οδηγία 89/686 ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα μέσα ατομικής προστασίας, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Σεπτεμβρίου 2003, οπότε δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να τις ερμηνεύσει.
2) Συστήματα αγκυρώσεως όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη, τα οποία, σύμφωνα με τον προορισμό τους, ο χρήστης δεν πρέπει να φοράει ή να κρατάει, δεν εμπίπτουν στην οδηγία 89/686, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1882/2003, ούτε καθεαυτά ούτε λόγω του ότι έχουν ως προορισμό τη σύνδεση προς ένα μέσο ατομικής προστασίας.
3) Συστήματα αγκυρώσεως, όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη, τα οποία αποτελούν μέρος του δομικού έργου επί του οποίου έχουν στερεωθεί, προς κατοχύρωση της ασφαλούς χρήσεως ή λειτουργίας της στέγης του εν λόγω έργου, εμπίπτουν στην οδηγία 89/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών όσον αφορά τα προϊόντα του τομέα των δομικών κατασκευών, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1882/2003.
4) Η απόφαση 93/465/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Ιουλίου 1993, για τις ενότητες που αφορούν τις διάφορες φάσεις των διαδικασιών αξιολόγησης της πιστότητας και τους κανόνες επίθεσης και χρήσης της σήμανσης πιστότητας «CE» που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν στις οδηγίες τεχνικής εναρμόνισης, απαγορεύει την προαιρετική θέση της σημάνσεως «CE» επί προϊόντος το οποίο δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας βάσει της οποίας τίθεται η σήμανση αυτή, ακόμη και αν το προϊόν αυτό πληροί τις τεχνικές προδιαγραφές τις οποίες καθορίζει η εν λόγω οδηγία.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.
Top