Arrêt de la Cour
Υπόθεση C-218/02
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
κατά
Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας
«Παράβαση κράτους μέλους – Οδηγία 96/29/Ευρατόμ – Προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιονίζουσες ακτινοβολίες – Mη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο επί του συνόλου της επικρατείας»
Απόφαση του Δικαστηρίου (τέταρτο τμήμα) της 29ης Ιανουαρίου 2004
Περίληψη της αποφάσεως
Προσφυγή λόγω παραβάσεως – Εξέταση του βασίμου από το Δικαστήριο – Κατάσταση που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη – Κατάσταση κατά την εκπνοή της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας
(Άρθρο 141 ΕΑ)
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τέταρτο τμήμα)
της 29ης Ιανουαρίου 2004 (1)
Παράβαση κράτους μέλους – Οδηγία 96/29/Ευρατόμ – Προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιονίζουσες ακτινοβολίες – Mη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο επί του συνόλου της επικρατείας
Στην υπόθεση C-218/02,
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη αρχικώς από τον T. F. Cusack και ακολούθως από τον X. Lewis, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,
προσφεύγουσα,
κατά
Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, εκπροσωπούμενου από τον K. Manji,
καθού,
που έχει ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας, παραλείποντας να θεσπίσει τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για τη συμμόρφωσή του προς την οδηγία 96/29/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 13ης Μαΐου 1996, για τον καθορισμό των βασικών κανόνων ασφαλείας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιονίζουσες ακτινοβολίες (ΕΕ L 159, σ. 1), για το σύνολο της επικράτειας του, ή, εν πάση περιπτώσει, μη κοινοποιώντας τις εν λόγω διατάξεις στην Επιτροπή, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την εν λόγω οδηγία,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),,
συγκείμενο από τους C. W. A. Timmermans (εισηγητή), προεδρεύοντα του τετάρτου τμήματος, A. La Pergola και S. von Bahr, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: A. Tizzano
γραμματέας: R. Grass
έχοντας υπόψη την έκθεση τoυ εισηγητή δικαστή,
αφού έλαβε υπόψη την απόφαση να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς προτάσεις του γενικού εισαγγελέα, τον οποίο άκουσε προηγουμένως,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 12 Ιουνίου 2002, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 141, δεύτερο εδάφιο, ΕΑ, προσφυγή με αντικείμενο να διαπιστωθεί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, παραλείποντας να θεσπίσει τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για τη συμμόρφωσή του προς την οδηγία 96/29/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 31ης Μαΐου 1996, για τον καθορισμό των βασικών κανόνων ασφαλείας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιονίζουσες ακτινοβολίες (ΕΕ L 159, σ. 1, στο εξής: οδηγία), για το σύνολο της επικράτειάς του ή, εν πάση περιπτώσει, μη κοινοποιώντας της τις εν λόγω διατάξεις, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την εν λόγω οδηγία.
Το νομικό πλαίσιο
Η Συνθήκη ΕΚΑΕ
2 Κατά το άρθρο 2, στοιχείο β΄, ΕΑ, η Κοινότητα οφείλει, κατά τους όρους της Συνθήκης ΕΚΑΕ, να θεσπίζει ομοιομόρφους κανόνες ασφαλείας για την προστασία της υγείας του πληθυσμού και των εργαζομένων και να μεριμνά για την εφαρμογή τους.
3 Προς την κατεύθυνση αυτή, το άρθρο 30, πρώτο εδάφιο, ΕΑ προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη θέσπιση εντός της Κοινότητας βασικών κανόνων προστασίας της υγείας του πληθυσμού και των εργαζομένων κατά των κινδύνων που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες.
4 Κατά το δεύτερο εδάφιο του άρθρου αυτού, ως βασικοί κανόνες νοούνται:
α) οι ανώτατες επιτρεπτές δόσεις που παρέχουν επαρκή ασφάλεια·
β) οι ανώτατες επιτρεπτές εκθέσεις και μολύνσεις·
γ) οι θεμελιώδεις αρχές ιατρικής επιβλέψεως των εργαζομένων.
5 Το άρθρο 31 ΕΑ ορίζει τη διαδικασία επεξεργασίας και θεσπίσεως των εν λόγω βασικών κανόνων, ενώ το άρθρο 32, πρώτο εδάφιο, ΕΑ προβλέπει τη δυνατότητα αναθεωρήσεως ή συμπληρώσεως των κανόνων αυτών, κατόπιν αιτήσεως της Επιτροπής ή ενός κράτους μέλους κατά τη διαδικασία που ορίζεται στο εν λόγω άρθρο 31.
6 Τέλος, κατά το άρθρο 33 ΕΑ: Κάθε κράτος μέλος θεσπίζει νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, κατάλληλες για την εξασφάλιση της τηρήσεως των τεθέντων βασικών κανόνων και λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την εκπαίδευση, τη διαπαιδαγώγηση και την επαγγελματική κατάρτιση.Η Επιτροπή απευθύνει τις απαιτούμενες συστάσεις προκειμένου να εξασφαλίσει την εναρμόνιση των διατάξεων που εφαρμόζονται στον τομέα αυτό εντός των κρατών μελών.Για τον σκοπό αυτό τα κράτη μέλη υποχρεούνται να ανακοινώσουν στην Επιτροπή τις διατάξεις που εφαρμόζονται κατά την έναρξη της ισχύος της παρούσης Συνθήκης, καθώς και τα μεταγενέστερα σχέδια διατάξεων της αυτής φύσεως.Οι ενδεχόμενες συστάσεις της Επιτροπής που αφορούν τα σχέδια διατάξεων εκδίδονται εντός προθεσμίας τριών μηνών από της ανακοινώσεως των σχεδίων αυτών.
Η οδηγία
7 Εκδοθείσα βάσει των άρθρων 31 και 32 της Συνθήκης ΕΚΑΕ, η οδηγία έχει ως αντικείμενο την αναθεώρηση των εν ισχύι βασικών κανόνων, λαμβανομένης υπόψη της εξελίξεως των επιστημονικών γνώσεων σχετικά με την προστασία από ακτινοβολίες. Όπως προκύπτει από το ίδιο το γράμμα της ένατης αιτιολογικής της σκέψεως, η οδηγία αυτή ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι απαιτείται από τα κράτη μέλη να υποβάλλουν ορισμένες πρακτικές που ενέχουν κινδύνους από ιοντίζουσες ακτινοβολίες σε σύστημα δηλώσεως ή προηγούμενης αδείας ή να απαγορεύουν αυτές τις πρακτικές. Σύμφωνα με τη δέκατη τέταρτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας, τα κράτη μέλη καλούνται, εξάλλου, να ενισχύσουν τους δεσμούς συνεργασίας μεταξύ τους καθώς και με τις τρίτες χώρες ώστε να είναι προετοιμασμένα για τυχόν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης από ακτινοβολίες και να είναι σε θέση να διαχειρίζονται ευχερέστερα τέτοιες καταστάσεις σε περίπτωση τυχόν επελεύσεώς τους.
8 Όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας μέσω της νομοθεσίας των κρατών μελών, το άρθρο 55 της οδηγίας ορίζει:
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που απαιτούνται για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία, πριν από τις 13 Μαΐου 2000. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.
[...]
2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.
Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
9 Με έγγραφα της 20ής Δεκεμβρίου 1997 και της 17ης Μαΐου 2000 αντιστοίχως, οι βρετανικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή τρία κείμενα με προορισμό τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο, και συγκεκριμένα τους Ionizing Radiations Regulations 1999 (England and Wales), Radioactive Substances (Basic Safety Standards) (Scotland) Regulations 2000 και Radioactive Substances (Basic Safety Standards) (Scotland) Direction 2000.
10 Εντούτοις, εκτιμώντας, κατά την ανάλυση των εν λόγω κειμένων, ότι η οδηγία δεν είχε μεταφερθεί πλήρως εντός της ταχθείσας προθεσμίας δεδομένου ότι, αφενός, τα κοινοποιηθέντα μέτρα μεταφοράς δεν κάλυπταν το σύνολο των διατάξεων της οδηγίας, ιδίως το άρθρο 38 σχετικά, μεταξύ άλλων, με την εξουσιοδότηση των δοσιμετρικών υπηρεσιών, το άρθρο 42 σχετικά με την προστασία του ιπτάμενου προσωπικού και τα άρθρα 48 έως 53 σχετικά με τις παρεμβάσεις σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης από ακτινοβολίες ή μακροχρόνιας εκθέσεως, και, αφετέρου, ότι τα εν λόγω μέτρα δεν ετύγχαναν εφαρμογής στη Βόρεια Ιρλανδία και στο Γιβραλτάρ, η Επιτροπή κίνησε την προβλεπόμενη στο άρθρο 141 ΕΑ διαδικασία. Αφού προηγουμένως όχλησε το Ηνωμένο Βασίλειο να υποβάλει τις παρατηρήσεις του, η Επιτροπή διατύπωσε στις 9 Φεβρουαρίου 2001 αιτιολογημένη γνώμη, καλώντας το εν λόγω κράτος μέλος να λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί συναφώς εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίησή της.
11 Κατά τη διάρκεια της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία, οι βρετανικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή πλείονα συμπληρωματικά μέτρα μεταφοράς της οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη, μεταξύ των οποίων καταλέγονταν, ιδίως, τα αφορώντα την προστασία του ιπτάμενου προσωπικού μέτρα και εκείνα περί των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης από ακτινοβολίες, καθώς και τα αφορώντα τη μεταφορά της οδηγίας στη Βόρεια Ιρλανδία, πλην όμως κανένα εξ αυτών δεν διασφάλιζε τη μεταφορά της οδηγίας στο Γιβραλτάρ. Τον Ιούνιο του 2002, η Επιτροπή δεν διέθετε συναφώς παρά δύο σχέδια κειμένων, κοινοποιηθέντα από τις βρετανικές αρχές στις 30 Απριλίου 2001, ήτοι, αφενός, το σχέδιο των Ionizing Radiation Regulations (2001) και, αφετέρου, το σχέδιο των Radiation (Emergency Preparedness and Public Information) Regulations (2001).
12 Εκτιμώντας ότι υπό τις περιστάσεις αυτές τα συγκεκριμένα μέτρα μετέφεραν μόνον εν μέρει την οδηγία στο εσωτερικό δίκαιο, δεδομένου ότι δεν εφαρμόζονταν στο σύνολο της επικρατείας του Ηνωμένου Βασιλείου, η Επιτροπή αποφάσισε να ασκήσει την παρούσα προσφυγή.
Επί της παραβάσεως
13 Αρκεί η διαπίστωση ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν αμφισβητεί ότι, κατά τη λήξη της ορισθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, δεν είχε ακόμα υιοθετήσει τα αναγκαία μέτρα για τη μεταφορά της οδηγίας στο Γιβραλτάρ.
14 Δοθέντος ότι, δυνάμει πάγιας νομολογίας, η ως άνω προθεσμία ενέχει αποφασιστικής σημασίας χαρακτήρα για τη στοιχειοθέτηση παραβάσεως (βλ., ιδίως, αποφάσεις της 4ης Ιουλίου 2002, C-173/01, Επιτροπή κατά Ελλάδας, Συλλογή 2002, σ. Ι-6129, σκέψη 7, και της 15ης Μαΐου 2003, C-483/01, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 2003, σ. I-4961, σκέψη 22), η ασκηθείσα από την Επιτροπή προσφυγή πρέπει να κριθεί βάσιμη.
15 Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, μη εκδίδοντας εμπροθέσμως τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθεί προς την οδηγία για το σύνολο της επικράτειάς του, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία αυτή.
Επί των δικαστικών εξόδων
16 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρξε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη του Ηνωμένου Βασιλείου στα δικαστικά έξοδα και δεδομένου ότι το τελευταίο ηττήθηκε, επιβάλλεται να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα)
αποφασίζει:
1) Το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, μη εκδίδοντας εμπροθέσμως τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθεί προς την οδηγία 96/29/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 13ης Μαΐου 1996, για τον καθορισμό των βασικών κανόνων ασφαλείας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιονίζουσες ακτινοβολίες, για το σύνολο της επικράτειάς του, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την εν λόγω οδηγία.
2) Καταδικάζει το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας στα δικαστικά έξοδα.
Timmermans
La Pergola
von Bahr
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 29 Ιανουαρίου 2004.
Ο Γραμματέας
Ο Πρόεδρος
R. Grass
Β. Σκουρής
1 – Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική. Top
Full & Egal Universal Law Academy