Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-299 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-18/213-83
Karar Tarihi : 18.2.2010
A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Arif Ogün SARI, Mücteba ALTUN
C. BİLDİRİMDE : - Hewlett Packard Company
BULUNAN Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan YILDIRIM
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş -İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Hewlett Packard Company
3000 Hanover Street Palo Alto CA 94304 ABD
- 3Com Corporation
350 Campus Drive Marlborough MA 01752 ABD
E. DOSYA KONUSU: 3Com Corporation (3Com)’un hisselerinin tamamının
Hewlett-Packard Company (HP) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.12.2009 tarih ve 9185 sayı ile intikal 30
eden ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 7. maddesinin 2. fıkrası
hükmünce talep edilen Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) görüşü ile
eksiklikleri son olarak 5.2.2010 tarih, 1059 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen 8.2.2010 tarih ve 2009-
2-299/Öİ-10-AOS sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 15.2.2010 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/68 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-18 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin 40
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu, işlemin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum
yaratmaya veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucu doğurmayacağı, işleme izin verilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
10-18/213-83
2
H. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Konusu 50
Dosya konusu işlem çerçevesinde HP, 3Com’un hisselerinin tamamını Colorado
Acquisition Corp. (HP’nin tamamına sahip olduğu bir iştiraki) aracılığıyla devralmayı
planlamaktadır. Söz konusu işlem sonrası 3Com, HP’nin tamamına sahip olduğu bir
iştiraki haline gelecektir.
Taraflar (HP, 3Com ve Colorado Acquisition Corp.) söz konusu devralma işlemini
gerçekleştirmek amacıyla aralarında 11.11.2009 tarihinde “Birleşme ve Plan
Anlaşması”nı (Sözleşme) imzalamışlardır. Söz konusu sözleşmenin 7.1.(b) maddesi
uyarınca devralma işleminin tamamlanması, diğer bir takım koşulların yanı sıra
aralarında Rekabet Kurulunun da bulunduğu idari kurumlardan izin alınması
koşuluna bağlanmıştır. 60
Bildirim formunda, devralma işleminin tarafların ağ kurmaya ilişkin altyapı teknolojileri
alanında birbirini tamamlayan faaliyetlerini birleştireceği, HP’ye ürün yelpazesini
bütünleştirmek ve geliştirmek amacıyla 3Com’un ağ kurma altyapı teknolojilerini
kendi mevcut ürünleri ile birleştirmesine olanak sağlayacağı ve ürün yelpazesine ağ
güvenliği ve voip1 çözümlerinde ürünler ekleyeceği ifade edilmektedir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Devralan: Hewlett-Packard Company
Bireysel tüketicilere ve işletmelere ağırlıklı olarak teknoloji ve yazılım alanlarında
ürün ve hizmet sunan HP, bilgi işlem altyapıları, depolama, kişisel bilgisayar ve diğer
erişim cihazları ile bakım, danışma, entegrasyon, dış kaynak kullanımı, görüntüleme 70
ve baskılama gibi birden çok işlevli ürünlerini ve hizmetlerini dünya çapında
sağlamaktadır.
Hisseleri New York Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem gören halka açık bir şirket
olan HP, hissedarlarından hiçbiri tarafından kontrol edilmemektedir. HP’nin,
sermayesinin %5’inden fazlasına sahip olan hissedarı bulunmamaktadır.
Türkiye’de faaliyete 1989 yılında başlamış olup tamamına sahip olduğu dolaylı bir
bağlı ortaklığı olan Hewlett Packard Teknoloji Çözümleri Ltd. Şti. (HP Türkiye)
aracılığıyla hâlihazırda pazarlama, satış ve dağıtım hizmetleri sunmaktadır. HP
Türkiye’nin hissedarlık yapısı Tablo 1’de verilmektedir.
Tablo 1: HP Türkiye’nin hissedarlık yapısı 80
Hissedar Hisse Sayısı Hisse Değeri (TL) Hissedarlık Yüzdesi
Hewlett-Packard the Hague B.V. (….) (….) (….)
Hewlett-Packard Gouda B.V. (….) (….) (….)
Hewlett-Packard Madrid B.V. (….) (….) (….)
TOPLAM (….) (….) 100
HP 2008 mali yılında dünya çapında (……….) ABD Doları (yaklaşık (……….) TL2) ciro
elde etmiştir. HP Türkiye, 2008 yılında (……….) TL ciro elde etmiştir. Bu cironun
1 Voice Over Internet Protocol: İnternet üzerinden ses iletim hizmetidir.
2 ABD Doları üzerinden yapılan hesaplamalarda 2008 yılı Merkez Bankası son iş günü döviz alış kuru
olan 1 ABD Doları = 1,5218 TL esas alınmaktadır.
10-18/213-83
3
(……….) TL’lik kısmının ilgili ürün pazarlarındaki satışlardan elde edildiği, geri kalan
bölümünün ise HP’nin diğer faaliyetlerinden (yazıcılar, masaüstü bilgisayarlar,
dizüstü bilgisayarlar vb.) elde edildiği taraflarca bildirilmiştir.
H.2.2. Devredilen: 3Com Corporation
İşletmeler için ağ çözümleri sunan iletişim cihazlarının araştırma ve geliştirilmesi,
üretimi ve pazarlanması konularında faaliyet gösteren 3Com’un H3C, 3Com ve
TippingPoint olmak üzere üç adet küresel markası bulunmaktadır. 90
Hisseleri NASDAQ Borsası’nda işlem gören, halka açık bir şirket olan 3Com
hissedarlarından hiçbiri tarafından kontrol edilmemektedir. 3Com’un sermayesinin
%5’inden fazlasına sahip olan hissedarları Barclays Global Investors, N.A. (%8) ve
Fidelity Management & Research (%5,8) şirketleridir.
3Com’un Türkiye’de 3Com Bilgisayar Ticaret A.Ş. (3Com Türkiye) unvanlı bir bağlı
ortaklığı ve üç adet bağımsız distribütörü bulunmaktadır.
31 Mayıs 2008 tarihinde sona eren mali yılda 3Com, dünya çapında (……….) ABD
Doları ((……….) TL) ciro elde etmiştir. 3Com’un Mayıs 2008 ve Mayıs 2009’da biten
mali yıllarda Türkiye cirosu sırasıyla yaklaşık olarak (……….) TL ve (……….) TL’dir.
H.2.3. İlgili Pazar 100
H.2.3.1. İşleme İlişkin Bilgiler
Devre taraf olan teşebbüslerin faaliyetleri bilgisayar ağ kurulumu donanımları temini
konusunda örtüşmektedir. Aşağıda, tarafların Türkiye pazarında faaliyetlerinin
örtüştüğü alan olan bilgisayar ağ kurulumu donanımlarındaki faaliyetlerin hangi ürün
segmentlerinden oluştuğu belirtilmekte ve sonrasında bu segmentler hakkında bilgiler
verilmektedir.
– IP3/Ethernet anahtarları
– WLAN donanımları
– Erişim Güvenlik Çözümleri
a) IP/Ethernet Anahtarları: Çok girişli bir ağ kurulumu cihazı olan anahtarlar, birden 110
fazla bilgisayarı, çevresel cihazları ve sunucuları, yerel alan ağı (local area
network – LAN) içerisinde ses, video ve veri transferine temel teşkil etmek için
birbirine bağlamaktadır.
Anahtarlar, gelen veri paketlerini alarak kaynak ve varış yeri adres gibi bilgileri
incelemek için geçici olarak depolar ve daha sonra paketin iletilmesi gerekip
gerekmediğine, eğer iletilmesi gerekiyorsa ağ üzerindeki hangi girişe iletilmesi
gerektiğine karar verir.
IP/Ethernet anahtarları, günümüzde, “time division multiplexing” (TDM)
anahtarları ve “asyncronous transfer mode” (ATM) anahtarları gibi farklı protokol
temelli anahtarlarının tamamen yerini almış bulunmakta dolayısıyla anahtar 120
endüstrisinin fiili standardını oluşturmaktadır.
b) WLAN donanımları: Kablosuz yerel ağlar (wireless local area network - WLAN) bir
bilgisayarın kablosuna gerek olmadan bağlanmasını sağlayan bilgisayar ağıdır.
3 İnternet Protokolü (Internet Protocol)
10-18/213-83
4
Kablosuz ağ kurulumu ürünleri ve çözümleri (erişim noktaları4, denetleyiciler5 ve
diğer aksesuarlar6 gibi) bir işletme veya yerleşke içerisinde kullanıcıların ağa bağlı
kalmayı sürdürebilmeleri için kablosuz bağlantıyı sağlamaktadır.
c) Erişim Güvenlik Çözümleri: Ağ güvenliği altyapısı ürünleri, tehditleri tespit edip
bunlara cevap veren bütün ağ genelinde tümleşik özellikler sunmaktadır. HP’nin
güvenlik ürün yelpazesi ağ güvenlik duvar uygulamaları, güvenlik yönetimi
yazılımı ve güvenlik modüllerinden (anahtara bütünleşik güvenlik cihazları) 130
oluşmaktadır. 3Com’un güvenlik ürünleri izinsiz giriş engelleme sistemleri
(intrusion prevention systems – IPS), izinsiz ağ erişiminin engellenmesi,
saldırıların önlenmesi ve internet üzerindeki trafiğin şifrelenmesi için tasarlanan
ağ erişim kontrolü (network access control – NAC) ve güvenlik duvarlarını
içermektedir. Ayrıca 3Com’un sunduğu ürün grubu olan TippingPoint IPS grubu,
IP telefon altyapısını, routerlarını, anahtarlarını, DNS ve diğer kritik altyapıları
hedeflenmiş saldırılardan ve trafik anormalliklerinden korumaktadır.
Bunların yanı sıra, tarafların faaliyetlerinin dünya çapında örtüştüğü fakat Türkiye’de
örtüşmediği bir ürün segmenti olan yönlendiriciler (routers) segmenti ile ilgili ayrıntılı
bilgi ve açıklamalara ihtiyaç duyulmamıştır. 140
H.2.3.2. İlgili Ürün Pazarı
Dosya konusu işlem neticesinde, 3Com’un tamamının kontrolü HP’ye geçecektir. Bu
çerçevede, 3Com ve HP’nin sağladığı ürünler değerlendirilerek ilgili ürün pazar
tanımlaması yapılmıştır.
3Com’un, HP’nin temin ettiği ürünlerle örtüşen ürün segmentleri olan IP/Ethernet
anahtarları, routerlar, WLAN donanımları ve erişim güvenlik çözümleri dışında voip
çözümleri sunan ürünleri (IP telefonları, IP telefon platformları ve Birleşmiş Uygulama
Paketi) bulunmaktadır.
Tarafların faaliyetlerinin örtüştüğü pazarlardan yalnızca IP/Ethernet anahtarları
pazarında bildirim eşikleri aşılmakta, diğer pazarlardaki ciro ve pazar payı 150
değerlerinin eşiklerin çok altında olduğu görülmektedir. Bu bilgiden hareketle, “İlgili
Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20. maddesinin “Ancak inceleme konusu
işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları
çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar
açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu olmuyorsa pazar tanımı
yapılmayabilir.” hükmüne dayanılarak dosya konusu işlem açısından IP/Ethernet
anahtarları dışında routerlar, WLAN donanımları, erişim güvenlik çözümleri, voip
çözümleri veya başka herhangi bir pazarda ilgili ürün pazarı belirlenmesine gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
4 Kablosuz erişim noktaları (wireless access points – wap) kablosuz iletişim cihazlarını wi-fi, bluetooth
veya ilgili kablosuz iletişim standartları kullanarak bir kablosuz ağa bağlanmasını sağlamaktadır. Wap
genellikle kablolu bir ağa bağlanıp ağdaki kablolu cihazlarla kablosuz cihazlar arasında veri
aktarmaktadır. Böylece wap’ların kullanılması ile kullanıcılar ağa herhangi bir kabloya gerek kalmadan
bağlanabilmektedir. Wap’lar denetleyiciye gereksinim duyan, duymayan veya çoklu hizmet
(denetleyiciyle veya denetleyicisiz olarak fonksiyonunu ifa eden) şeklinde olabilirler.
5 Denetleyiciler wap’ları yöneten, kimlik doğrulamayı, güvenliği ve diğer özellikleri idare eden
cihazlardır.
6 WLAN ağlarının aksesuarları, antenler ve kablosuz ağ işleyişi için gereken diğer cihazları
içermektedir.
10-18/213-83
5
İlgili ürün pazarı olarak belirlenen IP/Ethernet anahtarları pazarında Türkiye’deki 160
satışların hacmine ve değerine göre teşebbüslerin ayrı ayrı pazar paylarına Tablo 2
ve Tablo 3’te yer verilmektedir.
Tablo 2: IP/Ethernet anahtarları 2008 yılı pazar payları (hacme göre)
Teşebbüs Satış (milyon bağlantı) Pay
HP (….) (….)
3Com (….) (….)
Taraflar Toplam (….) (….)
Cisco (….) (….)
D-Link (….) (….)
Huawei (….) (….)
Linksys (….) (….)
Netgear (….) (….)
Nortel (….) (….)
Alcatel-Lucent (….) (….)
Diğerleri (….) (….)
Toplam (….) 100,00%
Tablo 3: IP/Ethernet anahtarları 2008 yılı pazar payları (değere göre)
Teşebbüs Satış ($ milyon) Pay
HP (….) (….)
3Com (….) (….)
Taraflar Toplam (….) (….)
Cisco (….) (….)
D-Link (….) (….)
Huawei (….) (….)
Linksys (….) (….)
Netgear (….) (….)
Nortel (….) (….)
Diğerleri (….) (….)
Toplam (….) 100,00%
Yukarıdaki tablolarda dikkat çeken husus, işleme taraf teşebbüslerin satış hacmine
göre toplam pazar payının %(….) olmasına rağmen satış değerine göre toplam pazar
paylarının %(….) olması; Cisco’nun ise satış hacmine göre pazar payının %(….) iken
satış değerine göre %(….) olmasıdır. Dolayısıyla, Cisco’nun sunduğu ürünlerin birim 170
başına ortalama fiyatı yaklaşık olarak (….) ABD Doları iken tarafların sunduğu
ürünlerin birim başına ortalama fiyatı yaklaşık olarak (….) ABD Dolarına tekabül
etmektedir. (3Com ürünlerinin birim başına ortalama fiyatı yaklaşık olarak (….) ABD
Doları iken HP ürünlerinin birim başına ortalama fiyatı yaklaşık olarak (….) ABD
Dolarıdır.)
Görüldüğü üzere, Cisco, Nortel ve düşük pazar payı sahip olmalarından dolayı adları
listede geçmeyen teşebbüslerin birim fiyat ortalaması diğer teşebbüslerden belirgin
bir şekilde yüksektir. Bu durum tarafların ve diğer birçok teşebbüsün Cisco ve diğer
10-18/213-83
6
yüksek kalite ürün üreticilerine kıyasla daha fazla miktarda satış değeri daha düşük
ürün sattıklarını göstermektedir. 180
Ürünlerin birim başına ortalama fiyatlarının bu kadar farklı olması, tüketicilerin
gözünde ürünlerin algılarının farklı olması ihtimalini doğurmaktadır. Böyle bir
durumda pazarın alt pazarlara bölünmesi sonucu ortaya çıkabilecektir. Zira ürünlerin
pazarlama ve fiyatlandırma stratejilerinin, bakım ve teknik hizmetlerinin sunumunun,
hedef kitlelerinin ve kullanıcı gözünde algılarının farklı olması gibi bazı durumlarda
“alt segment/üst segment” olmak üzere ürün gruplarına bölünmesine bazı Rekabet
Kurulu kararlarında rastlanmaktadır.7 Bu bağlamda, IP/Ethernet anahtarları pazarının
alt pazarlara bölünmesinin gerekip gerekmediği incelemesi yapılmıştır.
Taraflar, IP/Ethernet anahtarlarının göreceli olarak farklılaşmış ürünler olduğunu,
farklı anahtar tiplerini birbirinden ayıran keskin çizgiler bulunmadığını ifade 190
etmektedirler. Kurumsal merkez ve veri merkezi merkez anahtarlarının genellikle
yüksek bant genişliğine, yüksek bağlantı sayısına sahip, dirençli, yedekli, yönetilen
anahtarlar olduğu ve fazla miktarda paket ve adresi işleme alabilmekte, büyük
miktarda ara yüz ve protokolü desteklemekte olduğu belirtilmektedir. Orta seviye
ürünler ise daha düşük bant genişliğe sahip olup daha az yedekli/dirençli olmakta ve
daha az özelliği bulunmaktadır. En küçük ağın ihtiyaçlarını karşılayabilecek nitelikte
olan düşük seviyedeki ürünler sadece bir sabit düzenekli anahtarı
barındırabilmektedirler.
Taraflar, bilgi isteme yazısına cevaben yazdıkları yazıda HP ve 3Com’un anahtar
ürünlerinin birbirini tamamlayan nitelikte olduğunu ileri sürmektedir. Buna ilişkin ifade 200
ettikleri hususlardan bazılarına aşağıda yer verilmektedir.
– “Kurumsal merkez ve veri merkezi anahtarları söz konusu olduğunda HP’nin
herhangi büyük bir kurumsal merkez veya veri merkezi anahtar ürünleri
bulunmamaktadır. HP’nin merkez anahtar ürünleri sınırlı özellik / işlevsellik /
performans gereksinimleri olan orta ölçekli ağlar için yeterli bulunmaktadır. HP’nin
veri merkezi ürünleri amaca uygun hale getirmek için değiştirilmiş LAN8 ucu ürünleri
olmakta iken, 3Com bu amaç için üretilmiş özgün veri merkezi işlevleri bulunan veri
merkezi uç ürünleri sunmaktadır.
– Hem HP hem de 3Com geniş bir yüksek işlevsellikli uç anahtarı ürün
yelpazesine sahiptirler. Fakat tarafların ürünleri diğerlerinin yanı sıra özelik, 210
fiyat/performans, ASIC9 istif ve yönetim açısından HP’nin devralma işlemi sonucunda
uç anahtar ürünlerini genişletecek dolayısıyla tüketici tercihlerini çoğaltacak kadar
farklılık arz etmektedir.
– 3Com’un amiral gemisi ürünleri daha büyük ağlar için, yani daha zengin ve
esnek özelliklere sahip kompleks anahtarlara ihtiyaç duyan ağlar için tasarlanmıştır.
Büyük ağlara sahip olan müşteriler, özellik açısından daha zengin ve esnek ürünlerin
sergilediği tasarım ve kurulum karmaşıklığı konusunda eğitilebilir geniş ve yetenekli
bilişim profesyonelleri takımlarına sahiptirler. Genel olarak, 3Com müşterileri bunun
yanında HP ürünlerinden olmayan aşağıdaki özelliklere gereksinim duymaktadır:
öngörülemeyen hatalar ve olaylara karşı yüksek elverişlilik ve dayanıklılık, taviz 220
verilmeyen performans ve verimlilik, çok yüksek bağlantı noktası yoğunluğu, çok
7 14.10.2009 tarih ve 09-47/1157-293 sayılı, 01.07.2009 tarih ve 09-31/678-159 sayılı, 05.04.2007
tarih ve 07-30/297-113 sayılı Rekabet Kurulu kararları.
8 Local Area Network – Yerel Alan Ağı.
9 Application Specific Integrated Circuit – Uygulamaya Özel Tümleşik Devre.
10-18/213-83
7
büyük ağların tasarlanması, kurulması ve ölçeklendirilmesine olanak tanıyan zengin
ve kapsamlı özellikler.”
Özetle, HP’nin sağladığı anahtarların, 3Com’un sağladığı anahtarları ağ merkezleri
için ikame eder nitelikte olmadığı belirtilmektedir. Ayrıca taraflar, büyük işletmelerde
ve veri merkezi merkezlerinde kullanılan teknolojik olarak gelişmiş anahtarlar
bakımından 3Com’un rakiplerinin Cisco, Barcode ve Juniper olduğunu bildirmektedir.
Son zamanlarda düşük işlevsellikli anahtarlar pazarındaki konumunu güçlendirmeye
karar veren Cisco ile geleneksel olarak bu tip anahtarlar bakımından güçlü bir
pozisyona sahip Netgear ve D-Link gibi üreticilerin, tarafların bu tip anahtarlar 230
pazarındaki rakipleri olduğuna da yer verilmiştir. Nortel ve Alcatel-Lucent gibi bazı
sağlayıcıların farklı özellik ve ağ ihtiyaçlarını karşılayan ürünlerinin bulunduğu fakat
bütün anahtar ürün gamında varlık göstermekte oldukları ayrıca ifade edilmiştir.
Her ne kadar ilgili pazardaki ürünlerin bazılarının farklı işlevi, algısı ve fiyatlandırma
stratejileri bulunsa da dosya kapsamında alternatif pazar tanımları açısından da
rekabeti bozucu bir etki söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır. Nitekim
Rekabet Kurulu, IBM’in bazı veri ağı ürünlerine ilişkin fikri mülkiyet haklarının Cisco
tarafından satın alınması işlemine izin verilmesi talebini değerlendirdiği dosyada ilgili
ürün pazarını anahtar (switch) pazarı olarak belirlemiştir.10
Dosyada yer alan bilgiler, yapılan değerlendirmeler ve Rekabet Kurulu kararları 240
ışığında, söz konusu işlem olası diğer ilgili ürün pazarı tanımlamaları açısından da
değerlendirilmek üzere ilgili ürün pazarı “IP/Ethernet anahtarları pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.2.3.3. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya konusu işlem açısından, ilgili ürün pazarlarında, ülkenin herhangi bir
bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, rekabet
koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle dosya
kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin 4054 Sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğin Kapsamında Olması 250
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde, “herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” devralma işlemi olarak nitelendirilmiştir.
Dosya konusu işlem çerçevesinde HP, 3Com’un hisselerinin tümünü, dolayısıyla da
3Com’un kontrolünün tamamını devralacaktır. Bu nedenle işlem, 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2(b) maddesi uyarınca bir devralma işlemidir.
H.3.2. İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğin Kapsamında Bildirime Tabi Olması
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi "Bu Tebliğ’in 2.
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya 260
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 milyon TL’yi aşması halinde Rekabet
10 2.5.2000 tarih 00-16/160-82 sayılı Rekabet Kurulu kararı.
10-18/213-83
8
Kurulundan izin almaları zorunludur" hükmü ile hangi tür birleşme ya da devir
işlemlerinin Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğunu belirlemektedir.
IDC verilerine göre, devre konu olan 3Com’un 2008 yılında IP/Ethernet anahtarları
pazarında elde etmiş olduğu ciro (……….) TL, HP’nin söz konusu pazarda cirosu
(………..) TL’dir.11 Dolayısıyla tarafların IP/Ethernet anahtarları pazarındaki toplam
cirosu (……….) TL’dir. Bunun yanı sıra, Tablo 2’de de görüleceği üzere, 2008 yılı
verilerine göre tarafların satış hacmine göre toplam pazar payı %(….)’dur. 270
Bu çerçevede, Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro ve pazar payı eşiklerinin
aşıldığı görülmektedir. Bu çerçevede, dosya konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında bildirime ve Rekabet Kurulunun iznine tabi bir devralmadır.
H.3.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi, hâkim durum doğuran ya da mevcut bir hâkim
durumu güçlendiren birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır. Bu çerçevede, HP’nin
3Com’u devralmasının ardından böyle bir güce tek başına ulaşıp ulaşmayacağı bu
bölümde değerlendirilmiştir.
Birleşme ve devralmaların etkilerinin değerlendirilmesi ve pazarın rekabetçi yapısının
anlaşılması açısından teşebbüslerin pazar payları ve yoğunlaşma oranları dikkate 280
alınan unsurların başında gelmektedir. Bu bakımdan, ilgili pazarda faaliyet gösteren
teşebbüslerin 2008 yılı satış hacmi ve satış değeri açısından pazar paylarına yer
verilen Tablo 2 ve Tablo 3 tekrar göz önüne alınmakta, satış değeri üzerinden
hesaplanan pazar payı değerlendirilmektedir.
Bu noktada, birleşme ve devralmaların yoğunlaşma doğurucu olup olmadığının
tespitinde kullanılan Herfindahl-Hirschman Indeks (HHI) analizi yapılmakta ve satış
değeri üzerinden pazar payları açısından işlem öncesi ve işlem sonrasındaki
yapılanma Tablo 4 ve Tablo 5’te, ABD ve AB rehberlerine göre HHI analizinde
kullanılan değerlendirme aralıkları Tablo 6’da gösterilmektedir.
Tablo 4: Devralma Öncesi HHI
Pazar Payları (p) P2 Tablo 5: Devralma Sonrası HHI
HP (….) (….) Pazar Payları (p) p2
3Com (….) (….) Taraflar Toplam (….) (….)
Cisco (….) (….) Cisco (….) (….)
D-Link (….) (….) D-Link (….) (….)
Huawei (….) (….) Huawei (….) (….)
Linksys (….) (….) Linksys (….) (….)
Netgear (….) (….) Netgear (….) (….)
Nortel (….) (….) Nortel (….) (….)
Diğerleri (….) (….) Diğerleri (….) (….)
HHI 6107,3702 HHI 6187,7251
Tablo 6: ABD ve AB Rehberlerine Göre HHI Analizinde Kullanılan Değerlendirme Aralıkları 290
11 Söz konusu bildirimde HP ve 3Com’un iç verileri dikkate alındığında toplam ciro (……….)TL
olmakta, dolayısıyla ciro eşikleri aşılmamakta, ancak IDC verileri dikkate alındığında aşılmaktadır. İşbu
dosya kapsamında, HP ve 3Com’un iç verilerine göre toplam cironun, ciro eşiklerine yakın bir değerde
bulunması, IDC verilerine göre toplam cironun ise ciro eşiklerinden bariz bir şekilde yüksek olması
nedeniyle ciro eşiğinin aşıldığı kanaatine ulaşılmıştır. Öte yandan, pazar payı eşiklerinin de aşılıyor
olması nedeniyle işlemin bildirime tabi olması açısından herhangi bir değişikliğin söz konusu olmadığı
sonucuna varılmıştır.
10-18/213-83
9
Amerika Birleşik Devletleri Avrupa Birliği
Aralık Değişim Sonuç Aralık Değişim Sonuç
HHI1000100 Riskli 1000250 Riskli
HHI>1800 ∆>50 Riskli HHI>2000 ∆>150 Riskli
Dosya konusu ilgili pazarda, işlem öncesi HHI yaklaşık olarak 6107 iken, işlem
sonrasında takriben 6188’e yükselmektedir. Dolayısıyla, İşlem neticesinde HHI
oranındaki değişim 81 olacaktır. Bu değerler ve değişim oranı AB kriterleri göz
önünde bulundurulduğunda risksiz olarak değerlendirilmektedir. Her ne kadar mehaz
AB mevzuatı açısından söz konusu yoğunlaşma, pazar payları açısından riskli olarak
görülmese de, işlemin etkisinin daha net anlaşılması amacıyla aşağıda pazarın diğer
özellikleri ve teşebbüsün sahip olduğu portföy gücü12, marka bilinirliği, finansal ve
mali gücü göz önüne alınarak inceleme derinleştirilmektedir. Zira HP’nin birçok
alanda faaliyet gösterdiğini, dolayısıyla finansal ve mali gücünün yüksek olduğunu
söylemek yanlış olmayacaktır. Bu çerçevede devralan tarafın portföy gücü 300
değerlendirilmektedir.
Portföy gücü kavramını OECD, hâkim durum olmasa bile, tarafların bir pazar gücüne
sahip olduğu ve komşu ya da ilişkili pazarlarda satılan ürünleri konu alan birleşmeler
sonucu ortaya çıkabilecek rekabetçi ve anti-rekabetçi (bağlama/paket satış
uygulamaları, giriş engeli teşkil etme gibi) etkiler olarak nitelendirmektedir. HP bilgi
işlem altyapıları, depolama, kişisel bilgisayar ve diğer erişim cihazları ile bakım,
danışma, entegrasyon, dış kaynak kullanımı, görüntüleme ve baskılama alanlarında
faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla, ilişkili pazarlarda HP’nin avantajlı olduğu
düşünülmektedir. Zira burada geçen ilişkili pazar kavramı tamamlayıcı ürünlere ve
alıcılar arasında bir müşterekliğe dayanan talep yönlü bir ilişkiye de işaret etmektedir. 310
Her ne kadar böyle bir durum söz konusu edilse de, ürün yelpazesindeki ürünlerin
tamamlayıcılık ilişkisinin zayıf olması, tanımlanan ilgili ürün pazarında tarafların pazar
payının %(….) gibi düşük bir değer olması, Cisco’nun ilgili pazarda çok güçlü bir
konumda bulunması (pazar payı %(….)) nedenleriyle söz konusu işlemin hâkim
durum yaratmaktan uzak olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Bu savı destekleyen bir diğer
husus da potansiyel rekabet hususudur.
Taraflar, anahtar satıcılarının çoğunluğunun üretim için sözleşme üreticilerine
(contract manufacturer) veya tasarım ve üretim hizmetleri için orijinal tasarım
üreticilerine (original design manufacturer) güvenmekte olduğunu, böylece pazara
girişin ve mevcut ürün portföyünü genişletmenin masrafının ve zamanının önemli 320
ölçüde azaldığını (yaklaşık olarak 6-12 ayda mümkün olduğu) ifade etmektedirler.
Ayrıca, son 5 yıl içinde Huawei, Blade Networks ve Juniper’in pazara girdiği
bildirilmektedir. Bu bağlamda, pazarda yüksek giriş engelleri bulunmadığı kanaatine
varılmıştır.
Bu bilgiler ışığında, işlem neticesinde tanımlanan ilgili ürün pazarında rekabeti
sınırlayıcı bir etkinin oluşması beklenmemektedir. Bunun yanı sıra, dosya konusu
işlem, “İlgili Ürün Pazarı” bölümünde belirtildiği üzere, alternatif pazar tanımları
açısından da değerlendirilmiştir.
12 “Kapsam etkileri” veya “konglomera etkiler” olarak da adlandırılabilmektedir.
10-18/213-83
10
Alternatif pazar tanımları ve elde edilen bilgiler çerçevesinde, HP’nin “alt/orta
segment anahtar pazarı”nda, 3Com’un “üst segment anahtar pazarı”nda faaliyet 330
gösterdiği ileri sürülebilecektir. Bu kapsamda, tarafların bildirdiği, “en kompleks
anahtar çeşitlerini üreten (mesela büyük kuruluşların ağları ve veri merkezleri için
merkez anahtarlar) tedarikçilerin büyük çoğunluğunun teknolojik olarak daha az
kompleks anahtar çeşitlerinin üretiminde de faaliyet göstermekte veya bu ürünlerin
üretimine kısa bir zamanda ve önemli bir yatırım söz konusu olmaksızın
başlayabilecek durumda oldukları” bilgisiyle, yeni teknolojik gelişmelerle ürünlerin
fonksiyonlarının birbirine yaklaştığı bilgisi13 de değerlendirilmiştir.
Bununla beraber, tarafların belirlenen alternatif pazar tanımı açısından aynı pazarda
yer almaması nedeniyle, ilgili ürün pazarı “üst segment anahtar pazarı” ve “alt/orta
segment anahtar pazarı” olarak belirlense dahi işlem sonucunda bir hâkim durum 340
oluşması, ayrıca ilgili pazardaki pazar payları ve Cisco’nun varlığı göz önüne alınarak
HP’nin artan portföy gücü neticesinde rekabeti sınırlayıcı herhangi bir etki doğması
beklenmemektedir.
Yapılan inceleme ve değerlendirmeler ışığında, dosya konusu işlem neticesinde
hâkim durum yaratılması veya hâkim durumun güçlendirilmesi sonucunun
oluşmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 350
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
13 Bunun da ötesinde, 2.5.2000 tarih 00-16/160-82 sayılı Rekabet Kurulu kararında, işbu dosya
kapsamında ayrı pazarlar olduğu ifade edilen anahtar ve router pazarlarında da ürün fonksiyonlarının
yakınsadığına yer verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy