T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2017/133 Esas - 2023/781
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2017/133 Esas
KARAR NO: 2023/781
DAVA: Banka Teminat Mektubunun İadesi Ve Depo Edilmesi (Depo Edilmesi İstemli)
DAVA TARİHİ: 20/02/2017
KARAR TARİHİ: 08/11/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 27/11/2023
Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubunun İadesi Ve Depo Edilmesi (Depo Edilmesi İstemli) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE İSTEK :
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın muhtelif Bölge Müdürlüğü ve bağlı Şubelerinin temizlik işlerinin yürütülmesini teminen; Adana, Antalya, Denizli, Kayseri, Trabzon, Samsun, İzmir, ... 1. ve 2. Bölge Müdürlükleri ve bağlı şubelerinin temizlik hizmetleri için 2004 yılında Bölge Müdürlüğü bazında ayrı ayrı sözleşmeler akdedildiği, akabinde yine Bölge Müdürlüğü bazında 28/08/2007 tarihli sözleşmeler akdettiğini, sözleşmelerin 4. maddesine istinaden sözleşme süreleri 1'er yıl uzatılarak (28/08/2008) hizmet alımına devam edildiği, Adana, Denizli, Kayseri, Trabzon Bölge Müdürlüklerine ilişkin sözleşmelerin sözleşmenin 8/e maddesi gereğince 10/04/2009 tarihinde davacı banka tarafından feshedildiği, ... 1.ve 2. Bölge Müdürlüklerine ilişkin sözleşmelerin ise; davalı firma tarafından Bankanın da muvafakatinin alınması kaydı ile başka bir firmaya devredildiği, davalı ile imzalanan sözleşmelerin teminatı olarak, Vakıfbank tarafından düzenlenen 7 adet teminat mektubu ile ...tarafından düzenlenen 6 adet teminat mektubu alındığı, süreç içerisinde davalı firmanın davacıya verdiği hizmeti bir başka firmaya devretmesi neticesinde; teminat mektuplarının bir kısmının iade edildiği, bir kısmından ise temizlik personeli işçisinin özlük haklarına ilişkin davacı Bankaca yapılan tediyelerin bakiye is olarak davacı Bankanın davalı firmadan dava tarihi itibariyle, muaccel olmayan riskler hariç ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 62.351,06-TL alacağı kaldığı, davalı tarafından Bankaya verilen dilekçe gereğince mahkeme kararına ve icra tehdidine binaen 80.734,40-TL ödeme yapıldığı, kalan tutarların kıdem alacakları nedeniyle davacı bankaya karşı işçiler tarafından açılan davalar sonucunda yapılan ödemelere mahsup edildiği, ödenmek zorunda kalan kıdem tazminatları mahsup edildikten sonra kalan alacak ve ileride ödenecek kıdem tazminatlarının teminatı oluşturacak teminat tutarın davalı firmadan 09/09/2016 tarih, 1257/4941 sayılı yazı ile talep edildiğini, ancak bugüne kadar tahsilatın sağlanamadığını, devreden davalı firmanın önceki döneme yani işçilerin kendi firmalarında işe haşladığı tarihten devir tarihine kadar geçen döneme ilişkin her türlü özlük haklarını sözleşmenin 6.1 ve devir protokolünün 5.m. gereğince ödemeyi taahhüt ettiği, 01/07/2004-31/08/2009 - tarihleri arasında davalı firmanın sorumluluğunda bulunan ve halen başka firmalar üzerinden istihdamına devam edilen işçilerin davalı firma sorumluluğundaki dönem için (20/04/2009) hesap edilen ve depo edilmesi talep edilen tahmini maliyetin 694.600,82-TL olduğu, bu aşamaya gelene kadar kıdem tazminatını hak ederek işten ayrılan işçiler ile kıdem tazminatı için davacı banka aleyhine dava açan işçiler için (şimdilik toplamda 187 kişi) ödenen tutar maddi hatalar hariç olmak üzere dava konusu 62.351,06-TL de dahil olmak üzere 338.158,10-TL olduğu, bu tutarın 189.307,04-TL'si protokoller kapsamında kesilen hak edişlerden, 86.500,00-TL'si'nin ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22/06/2015 tarihli, 2015/220 E. ve 2015/389 K. sayılı kararı sonrasında davalı firma tarafından 01/07/2016 tarihinde iletilen dilekçe kapsamında tahsil edildiği, bakiye tutar için iş bu davanın açıldığı belirtilerek fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması kaydıyla 62.351,06-TL alacağın davalı Şirkete yazılan yazının iletildiği 09/09/2016 tarihinden itibaren işletilecek ticari faizi ve yargılama giderleri ile birlikte davalıdan tahsiline, sözleşmesi devam eden işçileri ile ilgili risk yönünden sözleşmeler gereğince davalı Şirketin sorumlu olduğu dönem yönünden bilirkişi tarafından tespit edilecek tutarda bir meblağın da depo edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Dava dilekçesi davalı tarafa usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş ise de; davalı yan cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLER:
- Taraflar arasında imzalanan Hizmet Alım Sözleşmesi
-İşyeri devir protokolü
-Bilirkişi asıl ve ek raporu
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan rücuen alacak ve sözleşme konusu işte çalıştırılan işçilerin işçilik alacakları yönünden davacı banka aleyhine oluştuğu ileri sürülen risk nedeni ile davalının sorumlu olduğu döneme ilişkin olarak tespit edilecek meblağın deposuna karar verilmesi istemine ilişkindir.
Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar ile istemi gibi karar verilmesini talep etmiştir.
Dosyamızda dava konusu talep kalemleri yönünden konusunda uzman bilirkişiden rapor temin edilmiştir.
Dosyamızda davalı banka ticari defter ve kayıtlarının İstanbul ilinde bulunduğu gözetilmekle istinabe yazısı yazılarak konusunda uzman bilirkişi heyetinden asıl ve ek raporlar temin edilmiştir.
Dosyamıza sunulan bilirkişi raporunda özetle; davacı Halk Bankası A.Ş. ile davalı ... firması arasında ve sonrasında hizmet sözleşmesinin devredildiği iki firma arasında İş Kanunu 2. maddesi kapsamında alt işverenlik ilişkisinin oluştuğu ve Halk Bankasının bu ilişkilerden dolayı gerek işçi alacaklarından gerekse de SGK'ya karşı olan yükümlülüklerden birlikte sorumluluğunun bulunduğu ve bu sorumluluğun alt işverenlerin sorumluluğundan daha fazla olamayacağı, ... ile ... 1 ve 2. Bölgelere ait 2007 yılı sözleşmelerinin bir protokol kapsamında iki farklı firmaya devredildiği ve devrin işyeri devri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu devir kapsamında ... firmasının işçilerin kendisinde geçen hizmet sürelerine ait doğmuş ve doğacak tüm alacakları için sorumluluğu ve teminat mektubu vermeyi kabul ettiği, herhangi bir yazılı protokol yapılmaksızın hizmet sözleşmesinin yenilenmemesi nedeniyle sona eren 2007 ve 2009 yıllarına ait Adana, Antalya, Denizli, Kayseri, Trabzon, İzmir ve Samsun sözleşmelerinin ise yukarıda paylaşılan Yargıtay kararı doğrultusunda eylemli bir işyeri devri sayıldığı, gerek yazılı protokol çerçevesinde gerekse de eylemli işyeri devri kapsamında bulunan sözleşmelerden doğan kıdem tazminatı alacağının İş Kanunu 6. maddesi kapsamında değil, 1475 sayılı eski İş Kanunun 14/2 maddesi kapsamında değerlendirilmesi ve devreden işverenin sorumluluğunun devam ettiği, Halk Bankası tarafından yüklenici firmalara kıdem tazminatı için de aylık hakedişleri içerisinde pay ödendiği, dolayısıyla ayrıca işçilere mahkeme kararlarıyla ödenen kıdem tazminatlarının banka açısından mükerrer ödeme olacağı, ayrıca sorumluluğun belli oranda paylaştırılması halinde de davacının davalıya hakedişler kapsamında ödemiş olduğu kıdem tazminatı paylarını geri alamaması halinde mükerrer ödemeye neden olacağı, sözleşmeler, idari şartnameler ve iç yazışmalar değerlendirildiğinde çalışanlara asgari ücret ve 60 TL brüt yemek parası adı altında ödeme yapıldığı ve giydirilmiş brüt ücretin bu iki tutarın toplamından oluştuğu, halen iş akitlerinin devam ettiği belirtilen ve rapora ekli listede isimleri ve kıdem süreleri verilen işçiler açısından (381 kişi) söz konusu giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmış olan kıdem tazminatı tutarının (... firmasında geçmiş olan kıdem ve son ücretleri üzerinden) 890.584,71-TL olduğu, ekli listelerde iş akitleri sona ermiş olup da Banka tarafından kıdem tazminatı ödendiği belirtilen 186 kişilik listede devir tarihlerine göre yapılan hesaplama neticesinde toplam 317.479,68-TL kıdem tazminatının bilirkişilikleri tarafından hesaplandığı, her iki liste toplamı olan 1.208.064,39-TL'den dosya kapsamında sözleşmeleri ve bilgileri bulunmayan Gaziantep, Konya, Kocaeli ve Erzurum bölgeleri çalışanları için hesaplanmış olan (bu hesaplama bilirkişiliğimizce sayın mahkemeyi bilgilendirmek amacıyla yapılmış olup taktir sayın mahkemenindir) 25.176,99 TL''nin düşülmesi gerektiği ve kalan 1.182.887,40-TL'den ... firmasının sorumluluğunun devam ettiği, ekli listede iş akitleri sona eren ve kıdem tazminatlarının ödendiği belirtilen 186 çalışana toplam 1.081.396,75-TI ödeme yapıldığının belirtildiği ancak bu çalışanlardan 36'sına ait toplam karşılığı 302.285,79-TL ödemenin dekont kopyalarının yerinde inceleme sırasında görüldüğü belirtilmiştir.
Bilirkişi heyeti taraf vekillerine tebliğ edilmiş, davacı vekilinin gerekçeli itirazı üzerine aynı bilirkişiden alınan 1.Ek raporda ise; davacı bankanın dava dışı işçilere yaptığı kıdem tazminatı ödemelerinin Mahkeme kararına dayandığının Banka yazışma ve kayıtlarından tespit edilebildiği; ancak, belirtilen ödemelerin dayanağı olan mahkeme karar asıl ya da örneklerinin dosya ve eklerinde bulunmadığı, dava tarihinden sonra ödenen meblağlar dışlandığında dava tarihi itibariyle toplam 133 işçi için ödenen kıdem tazminatı meblağının 1.179.694,15-TL olduğu, rapor eki listedeki tüm işçilerin iş sözleşmelerinin kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona erdiği ve kıdem tazminatı ödeme koşullarının bulunduğu, davalı ... nezdinde doğan kıdem tazminatı sorumluluk meblağının dava tarihi itibariyle 330.398,63-TL olduğu; diğer ödeme listelerindeki 11 işçinin ödemelerinin mükerrerlik arz etmesi ile ödeme dekontu bulunmayan işçinin tazminat meblağları tenzil edildiğinde ise; dava tarihi itibariyle davacı Banka'nın 308.244,19-TL alacağı bulunduğunun belirlendiği (feminat ve bloke bedeller mahsup edilmeden önce), davalı tarafından iddia edilen teminat mektuplarının alınma amacının kıdem tazminatı karşılığı olmadığı ve dava konusu rücu alacağına ilişkin olmadığı; bundan dolayı tenzilat yapılamayacağı, davacı banka nezdinde bloke konulmuş ya da nakden teminat altına alınmış olan toplam bedel üzerinden; dava tarihi itibariyle davalı ...'ın sorumlu olduğu tespit edilen 308.244,19-TL'nin mahsubu neticesinde davacı Banka'nın 94.551,81-TL alacaklı olduğu belirtilmiştir.
1.ek rapora yönelik davacı vekilinin sunduğu gerekçeli itirazların değerlendirilmesine yönelik olarak alınan bilirkişi heyeti 2. Ek raporunda ise; dava tarihinden sonra ödenen meblağlar dışlandığında
rapor eki listedeki tüm işçilerin iş sözleşmelerinin kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona
erdiği ve kıdem tazminatı ödeme koşullarının bulunduğu,
davalı ... A.Ş. nezdinde doğan işçilik alacakları sorumluluk meblağının dava tarihi
itibariyle davacı Banka’nın 388.562,66-TL alacağı bulunduğunun belirlendiği (teminat
ve bloke bedeller mahsup edilmeden önce), davalı tarafından iddia edilen teminat mektuplarının alınma amacının kıdem tazminatı karşılığı
olmadığı ve dava konusu rücu alacağına ilişkin olmadığı, bundan dolayı tenzilat
yapılamayacağı,
davacı banka nezdinde bloke konulmuş ya da nakden teminat altına alınmış olan toplam
bedel üzerinden; dava tarihi itibariyle davalı ...’ın sorumlu olduğu tespit edilen
388.562,66-TL’nin mahsubu neticesinde davacı Banka’nın 112.755,62-TL alacaklı
olduğunun tespit edildiği, ayrıca işbu dava tarihi sonrasında davacı Banka’nın ödediği 127.183,04-TL işçilik alacağının daha
bulunduğunun tespit edildiği, bu dava tarihi itibariyle anılan bedel için rücu talep edilemeyeceği mütalaa edilmiştir.
Bilirkişi heyeti 2. Ek raporu dosya kapsamındaki verilere uygun ve denetlenebilir görülmekle; yeniden bilirkişi raporu alınmasına gerek görülmemiştir.
Bu bağlamda, yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;Davacı T. ... A.Ş. Genel Müdürlüğü ile davalı ... Bakım Unarım A.Ş. arasında ayrı ayrı imzalanan 28/06/2004 tarihli sözleşmeler ile Denizli, Adana, Antalya, Kayseri, İzmir, Samsun ve Trabzon Bölge Koordinatörlüğü'nün temizlik işlerinin yapılmasının kararlaştırıldığı, işe başlama tarihinin 01/07/2004 olarak belirtildiği, daha sonra ... 1 ve 2. Bölge Müdürlükleri ve bağlı şubelerin temizlik hizmetlere ilişkin sözleşmelerin iki ayrı devir sözleşmesi ile dava dışı iki ayrı firmaya devredildiği, konu ile ilgili olarak ... 1. ve 2. Bölge Müdürlükleri ve bağlı şubelerin temizlik hizmetlerinin yürütülmesini teminen davalı firma ile akdedilen 28/08/2007 tarihli sözleşmelerin 6.1 maddesinin f bendinde aynen; “İşin bitirilmesi ve Sözleşme yenilenmemesi durumunda; Firma bankada çalıştırdığı temizlik elemanlarının yasal hak ve alacaklarının (Kıdem, ihbar vb) ödenmesinden sorumludur. Bu yükümlülüğün yerine getirilmesinden sonra Firmanın kesin teminatı İdari Şartnamenin 16. maddesi doğrultusunda iade edilir.” hükmünü içerdiği, Devir Protokollerinin; devreden davalı ... A.Ş.'nin, devralan firma ve davacı banka arasında akdedildiği, Devir Protokolü'nün "DEVİR ŞARTLARI" başlıklı 5. Maddesinde ise; “Devir alan firma, devredilen isçileri, devir eden firmadan kazanmış olduğu, tüm hakları ile birlikte almayı kabul ve taahhüt eder. Devir eden firma, bankanın ... 1. bölgesinde 29/08/2007 tarihli sözleşme kapsamında çalıştırdığı temizlik isçilerinin, kendi firmalarında işe başladıkları tarihten, devir tarihine kadar geçen süreye ilişkin her türlü hak ve alacaklarını (kıdem, ihbar tazminattan, izin ücretleri, fazla mesai vb) çalışana ödemeyi kabul ve taahhüt eder. Ayrıca devir eden firma yukarıda ödemeyi taahhüt ettiği bu döneme ilişkin, işçilerinin her türlü doğmuş ve doğacak hak ve alacaklarının karşılığı tutarında bir teminat mektubunu bankaya vermeyi kabul eder.” hükmünün yer aldığı, değinilen sözleşme hükümleri ışığında davalı yüklenicinin dava dışı işçilere hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalıştırılan işçilerin işçilerin alacaklarından hukuken sorumlu olduğu kanaatine varılmakla; davanın kısmen kabulüne, Mahkememiz'ce de dosya kapsamındaki verilere uygun ve denetime elverişli görülmekle benimsenen bilirkişi heyeti 2. Ek raporu doğrultusunda ve davacının ıslah talebi gözetilerek dava konusu toplam 112.755,62-TL rücu alacağının davacı banka tarafından ödeme yapılan tarihlerinden itibaren ayrı ayrı işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, her ne kadar davacı tarafından halen sözleşmesi devam eden 299 personel yönünden kıdem sürelerine göre hesap edilen 761.765,97-TL kıdem tazminatı riski ile halen derdest bulunan 3 dava nedeniyle muhtemel ödeme riski olan 41.865,00-TL olmak üzere toplam 803.450,97-TL'nin bankaları nezdinde açılacak bir hesapta depo edilmesi talep edilmiş ise de; taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinde bu nitelikte bir depo hükmüne yer verilmediği, öte yandan değinilen devir sözleşmesi hükmü kapsamında davalı yüklenici Şirket tarafından davacı bankaya Vakıfbank T.A.O. tarafından tanzim edilen 7 adet Banka Teminat Mektubu ile ...tarafından düzenlenen 6 adet teminat mektubunun verilerek hizmet alım sözleşmesi ve devir sözleşmesi kapsamında yüklenicinin teminat mektubu sunma yükümlülüğünü yerine getirdiği, sözkonusu teminat mektuplarının verilmesinden sonra teminat mektuplarından birkısmının süresinin dolmasının ve birkısım teminat mektubunun da nakit blokaj karşılığında firmaya iade edilmesinin davacıya muhtemel riske karşılık depo talep etme hakkını sağlamayacağı, yine halen davacı banka nezdinde bulunan toplam 92.450,00-TL bedelli 2 adet banka teminat mektubunun Asya Katılım Bankası A.Ş.'nin bankacılık faaliyetleri durdurulması nedeni ile tazmin yönünden işleme alınamaması ile davacıya davalı tarafından verilen 4 adet Banka Teminat Mektubunun ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/06/2015 tarihli, 2015/220 E. ve 2015/389 K. sayılı kararına istinaden iade edilmesi ile diğer iki banka teminat mektubunun da Banka uhdesinde bulunmakla birlikte bankacılık faaliyetine son verildiğinden işlevsiz hale gelmesinin davalı yükleniciyi muhtemel ödeme riskine istinaden ıslahen isteme konu alacağı depo etme yükümlülüğünü yüklemeyeceği kanaatine varılmakla; açıklanan gerekçelerle fazlaya ilişkin alacak talebi ile davacının deposunu talep ettiği alacak miktarı yönünden ise; talebinin ayrı ayrı reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın ıslah talebi gözetilerek KISMEN KABULÜ İLE; dava konusu toplam 112.755,62-TL alacağın davacı banka tarafından ödeme yapılan tarihlerinden itibaren ayrı ayrı işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin alacak talebi ile deposunu talep ettiği alacak miktarı yönünden talebinin ayrı ayrı reddine,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı nispi 7.702,33-TL olup davacı tarafından peşin yatırılan 1.064,81-TL ve 18.078,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 19.142,81-TL harçtan mahsubu ile bakiye 11.440,48-TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacı tarafından peşin yatırılan 31,40-TL ve 7.702,33-TL peşin ve ıslah harcı ile 31,40-TL başvurma harcı olmak üzere toplam 7.733,73-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 17.913,34-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Bu dava kapsamında davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanan ve aşağıda dökümü gösterilen toplam 4.890,20-TL yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince red-kabul oranı (0,10) gözetilerek 489,02-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı uhdesinde bırakılmasına,
6-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde İADESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 08/11/2023
YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ:
1-Posta ve davetiye gideri: 1.190,20-TL
2-Bilirkişi ücreti:+ 3.700,00-TL
TOPLAM: 4.890,20-TL