T.C. ... 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/68 Esas - 2022/93
T.C. ''TÜRK MİLLETİ ADINA''
...
4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR
HUKUK MAHKEMESİ K A R A R
ESAS NO: 2021/68
KARAR NO: 2022/93
DAVA: FSEK' e dayalı MADDİ ve MANEVİ TAZMİNAT
DAVA TARİHİ: 05/03/2021
KARAR TARİHİ: 04/04/2022 Yazım Tarihi : 04/05/2022
İDDİA:
Davacı vekili dava dilekçesinde ÖZETLE: Müvekkilinin yetkilisi ve sahibi olduğu şirket ile
...’yi Geliştirme ve ...Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı arasında
“... ”nin mimari, statik, tesisat projeleri ile
altyapı projesinin yapımı konusunda sözleşme imzalandığını, müvekkili tarafından hazırlanıp
teslim edilen projelerin binanın inşaatı sırasında izin alınmadan değişiklikler yapıldığını, proje
üzerindeki değişikliklerin Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ...Tas. Mim. Ltd. Şti’ye
yaptırıldığını, sonrasında projenin ... Valiliği tarafından devralındığını ve ... Valiliği
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca yapılan ihale sonucu yapım aşamasının
tamamlandığını, müvekkiline ait çizimin sanat eseri niteliğinde olduğunu, projede yapılan
değişikliklerin; Anıttan müzeye müzeden anıta doğru bir seremoni yaratmak için kademeli yükselti
yapılmışken bu tamamen kaldırılmış, ulaşımla ilgili espriyi kaybetmiş bir proje
çizildiğini,
tören alanı yeri değiştirilmiş, araç park yeri azaltılmış, toplu taşıma veya otobüs
servilerinin park yerleri kaldırılmış, orijinal projede 5150m2 kullanım alanı varken
izinsiz yapılan tadilat projesinde ise toplam 11400m2 olduğunu, Orijinal projenin 2 katından fazla metrekare artışı olduğunu, Orijinal projede bodrum
katı olarak projelendirilen alan yapılan değişiklikle zemin kat olmuş aynı zamanda
kullanım alanı artırılmış ve tavan döşeme yırtığı büyütüldüğünü, planda fonksiyon (kullanım amacı) tamamen değiştirildiğini, Orijinal projede birinci kat olarak projelendirilen alan yapılan değişikliklerle ikinci kat
olmuş, seyir balkonundan resim izlenmesi için boşluk yapılmışken tamamen döşeme
ile kapatılmış, planda fonksiyon (kullanım amacı) tamamen değiştirilmiş, kullanım alanı
orijinal projede yaklaşık 900m2 iken izinsiz yapılan projede yaklaşık 2100m2
olduğunu,
Orijinal projede ikinci kat olarak projelendirilen alan, yapılan değişikliklerle üçüncü kat
olmuş, planda fonksiyon (kullanım amacı) tamamen değiştirilmiş, kullanım alanı
orijinal projede yaklaşık 650m2 iken izinsiz yapılan projede yaklaşık 2100m2
olduğunu, Projedeki çatı katı planının fonksiyon (kullanım amacı) tamamen değiştirilmiş, kullanım
alanı orijinal projede yaklaşık 600m2 iken izinsiz yapılan projede yaklaşık 2100m2
olduğunu, binanın ön görünüşünde bina büyütüldüğü için cephe oranlarında değişiklikler
olduğunu, ayrıca cephe malzemelerinde değişiklikler olduğunu, olduğunu, FSEK 16. madde uyarınca eser sahibinin izni olmadan eserde değişiklik
yapılmasının mümkün olmadığını, yapılan değişikliklere müvekkilinin muvafakati olmadığını,
eser sahibinin izni alınmadan ancak esasa etkili olmayan önemsiz değişikliklerin
yapılabildiğini, müvekkilinin tanınmış bir mimar olduğunu, yapılan değişiklikler sebebiyle
müvekkilinin ticari ve mesleki itibarının zedelendiğini beyanla FSEK 70. madde ve Borçlar
Kanunu uyarınca 100.000 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline, öte
yandan proje üzerinde gerçekleştirilen esaslı değişiklikler hak sahibi olarak müvekkili tarafından izni dahilinde izin alınsaydı müvekkilinin gelir elde edeceğini, bilgisi dışında yapılan
değişiklik sebebiyle FSEK’e göre hesaplatılacak tutar göz önünde bulundurularak şimdilik
1000 TL maddi zararın davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, duruşmada da dilekçesini aynen tekrar etmiştir.
SAVUNMA:
Davalı ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davaya konu projenin
... Valiliği tarafından devralınmadığını, müvekkilinin görevinin mevzuat gereği ihale ve
yapım işini yürütmek olduğunu, projenin hazırlanması ve onaylanmasında herhangi bir görevi
ve sorumluluğu bulunmadığını, 3152 sayılı yasa kapsamında sadece yatırımların
koordinasyonu ve kontrolünü sağladığını, müvekkili ve davacı arasında sözleşme ve iş ilişkisi bulunmadığını, müvekkilinin eserde değişiklik yapmadığını, yapılan değişikliğin esasa etkili
olmayan önemsiz değişiklikler olduğunu, mimari projenin bütünlüğü ve orijinalliğinin
bozulmadığını ve davanın reddini talep etmiştir.
Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: davacının davaya konu sözleşmeyi ...'yi Geliştirme ve ...Personeli Dayanışma ve
Yardımlaşma Vakfı ile imzaladığını ifade ettiğini, müvekkili ile imzalanmış herhangi bir
sözleşme bulunmadığını, davaya konu işe ilişkin ihalenin ... Valiliği Yatırım ve İzleme
Koordinasyon Başkanlığı tarafından yapıldığını, müvekkili tarafından bahsi geçen proje
üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığını, ... Valiliği Yatırım ve İzleme Koordinasyon
Başkanlığı tarafından yapılan ihale ile yeni bir projenin uygulandığını, yeni proje üzerinde
davacının herhangi bir hakkının bulunmadığını, davacıya ait projenin özgün ve güzel sanat
değeri olan bir proje olmadığını ve anıt niteliğinin de bulunmadığını, davacının FSEK anlamında
korunan bir hakkının olmadığını, bir projenin uygulanması halinde ortaya çıkan binanın
estetik/sanatsal değeri bulunmuyorsa proje yapı üzerinde herhangi bir telif hakkının
bulunmadığını, bu tür yapılarda mimarın iznine ihtiyaç duyulmaksızın değişiklik yapılabileceğini
beyanla davanın reddini talep etmiştir.
MUHAKEME:HMK kapsamında "Basit Yargılama Usulü " uygulanmıştır.
5846 SAYILI FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU:
Madde 1/B-a) Eser: "Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini, b)Eser sahibi: Eseri meydana getiren kişiyi"
Madde 2/3 de ilim ve edebiyat eserleri arasında "... herçeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri," yer aldığı,
Madde 4/fıkra 1 bend 3 te " Mimarlık eserleri" nin güzel sanat eseri olduğu,
Eser sahiplerinin FSEK 14-17 .nci maddelerde manevi hakları (umuma arz, adın belirtilmesi, eserde değişiklik yapılmasını men etmek, zilyet ve malik karşı eserden yararlanma, eseri isteme), 21-25.nci maddelerde de mali hakları (işlemek, çoğaltmak, yaymak, temsil, umuma iletim) ve ayrıca madde 45 te (pay ve takip hakkı ) (mali hak) bulunduğu,
Madde 52 "Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır." ,
Madde 68/1 " Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan,çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya hertürlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir." ,
Madde 70 "Manevi hakları haleldar edilen kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat ödenmesi için dava açabilir. Mahkeme, bu para yerine veya bunlara ek olarak başka bir manevi tazminat şekline de hükmedebilir.
Mali hakları haleldar edilen kimse, tecavüz edenin kusuru varsa haksız fiillere mütaallik hükümler dairesinde tazminat talep edebilir.
Birinci ve ikinci fıkralardaki hallerde, tecavüze uğrayan kimse tazminattan başka temin edilen karın kendisine verilmesini de istiyebilir. Bu halde 68 inci madde uyarınca talep edilen bedel indirilir." hükmü yer almaktadır.
DELİLLER ve DEĞERLENDİRME:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davacı taraf ile dava dışı ...'yi Geliştirme ve ...Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı arasında düzenlenen ... ı Müzesinin MİMARİ, STATİK, TESİSAT ve ALTYAPI projesinin (Güzel Sanat Eseri olduğu iddia edilen) proje müellifinden izin alınmadan davalılarca esaslı değişiklik yapıldığından bahisle FSEK'ten kaynaklı mali manevi hak ihlali oluşup oluşmadığı, yapılan değişiklik varsa bu değişikliğin esasa ve zorunluluğa yönelik olup olmadığı, esaslı değişiklik oluştuğu takdirde davacı tarafın izni ile yapılsa idi elde edebileceği gelirden kaynaklı maddi zararın ne olduğu, (maddi zarar var ise bilirkişilerce hesaplanacaktır) manevi zarar oluşup oluşmadığı noktasında olduğu anlaşılmıştır.
Dosyaya yansıtılan ve celbedilen tüm delil ve belgeler üzerinde ihtilafın teknik boyutu karşısında bilirkişi heyet raporu alınması gerekmiştir.
Dosyaya sunulan 28.10.2021 tarihli bilirkişi heyeti ÖN raporuna göre ".... heyetimizce iş bu dava dosyası kapsamında yapmış olduğumuz inceleme aşamasında anılan projelerin ilgili belediyesinden CD olarak celp edildiği, sözleşmenin tarihsiz olduğu, yapılan işe ait inşaat ruhsatı ile var ise tadilat projesi ile tadilat inşaat ruhsatının iş bu dosyasında yer almadığı; yine heyetimizce denetime elverişli detaylı bir hesaplamanın/değerlendirmenin yapılabilmesi için iş bu dava dosyasına kazandırılan CD şeklindeki projelerin okunamayacak derecede küçük kopyalanmış olması ve kopyaların renginin silik olması nedeni ile incelenebilmesi mümkün olmamıştır.
Anılan sebeplerle CD içindeki tüm projelerin (ana projeler ve var ise tadilat projelerinin) “OZALİT” halinde dosyaya kazandırılmasında; yine anılan işe ait ilgili belediyesinden alınmış olması gereken inşaat-yapı ruhsatı ile birlikte var ise tadilat ruhsatının ilgili belediyesinden yeniden celbi ve/veya taraflarca iş bu dava kazandırılması; Bununla birlikte imzalanmış olan sözleşmenin tarihinin ve hazırlanan projeye göre yapılacak binanın toplam inşaat alanı ile tadil edilmiş projeye göre yapılacak olan bina toplam inşaat alanının davacı proje müellifi tarafından net ve anlaşılır şekilde izahında fayda görülmüştür.
Arz ve izah olunan sebeplerle belirtilen eksiklikler tamamlandıktan sonra heyetimizce tam ve kapsamlı bir inceleme yapılabilecek olmakla ..... " şeklinde ifade edilmiştir.
Bilirkişi heyetince yukarıda tespit edilen eksiklikler giderildikten ve ilgili belge ve deliller temin edildikten sonra aynı heyetten alınan 14.02.2022 tarihli EK RAPOR'da ise " Bu işe ait “İş deneyim belgesi” nin davacının yetkilisi olduğunu belirttiği ... Mim.Müh.Tic.Ltd. Şirketi tarafından 17.12.2008 tarihinde karşı tarafa sunulduğu,
Söz konusu işe ait sözleşmenin 7. Maddesine göre bu işin sözleşme bedelinin 2008 yılı teklif fiyatlarına göre 65.000,00TL (KDV li = 76.700,00TL) olduğu ve davacı yana bu sözleşme bedelinin EFT yolu ile 4 ayrı taksit ile KDV dahil olarak = (10.000,00TL + 16.845,00TL +20.000,00TL + 29.855,00TL) 76.700,00TL olarak 2008 yılı 8.9.ve 10. aylarında ödendiği belirlendiği gibi, (Sözleşmeye konu olan yapı-müze mimari projesi+ Satatik projesi+Tesisat+Elektrik + Alt yapı projesi ve + Keşiflerin hazırlanması karşılığı olan toplam teklif bedel)
31.07.2009 tarihinde ...’yi Geliştirme ve ...Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı ile dava dışı ... İnş. Taah. A.Ş ile imzalanan “Sakarya Meydan Savaşı Müzesi İnşaat Yapımına Yönelik BAĞIŞ PROTOKOLÜ “ne göre de anılan arsa üzerinde yapılacak olan yapının-müzenin kazıo+dolgu ve istinat duvarlarının ve müze bina temelinin hazır hale getirilmesi hususunda bila bedel -bağış yolu ile yapılması-yaptırılması konusunda anlaşmaya varıldığı,
İlerleyen zaman dilimi içinde de; İlgili belediyesinden:
18.06.2009 tarihinde-96 sayı ile, 1163 sayılı parsel için, 2.563 m2’lik Panorama+müze binası yapımı için 5/B sınıfı üzerinden yolaltı kotunda 1, yol üstü kotunda 3, toplamda 4 katlı bir binanın inşası için inşaat-yapı ruhsatı alındığı, Bu ruhsata göre;
Yapı sahibinin = Milli Savunma Bakanlığı,
Yapı müteahhidinin = ...’yi Geliştirme ve ...Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı olarak açıklandığı,
Bu ruhsat tarihinden yaklaşık 8 yıl sonrada ilgili belediyesinden 05.05.2017 tarihinde-199 sayılı ile 137 ada-16 sayılı parsel için Kamu eğlence binaları yapımı için 4/C sınıfına göre 5 katlı bir yapı için ilgili belediyesinden inşaat-yapı ruhsatı alındığı, Bu ruhsata göre; Yapı sahibinin = Maliye Hazinesi,
Yapı müteahhidinin = Rahmi Güldaş, Alp İnş. Cumhur Alp İnş. Şirketi iş ortaklığı olarak nitelendirildiği,
Yine heyetimizce iş bu dava dosyasına kazandırılmış olan bilgi ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sırasında da:
Bu işe ait olarak 2 adet tasdiksiz-onaysız uygulama ve tadilat projesi olarak adlandırılan vaziyet planı ve kat planlarının bulunduğu,
Davacı şirket tarafından hazırlanmış olan bu planlarına göre de;
A.Tarihsiz-onaysız 1/500 ölçekli Vaziyet planına göre ; (Dosya içinde daha önceden var olan)
Mimari uygulama projesinin Kontrol ve Tasarımını... olduğu
Servis girişinden 95,05 = +,- (artı-eksi) 0.00 kotundaki daire şeklindeki servis alanından, 9 +1 kademe ile +106,60 kotundaki sekizgen ANIT olarak tasarlanan yapıya ulaşıldığı, bu vaziyet planına göre anıtın sol tarafına servis yolu- sağ tarafına gidiş-geliş istikametinin tasarlandığı, vaziyet planında açık otopark yerinin açık ve net olarak gösterilmemiş olduğu,
Anıt olarak planlanan yapının sadece döner merdivenli galeri boşluğunun üzerinin kubbeli olarak, diğer kesimlerinin üzerinin gezilemeyen teras çatı olarak ve de bayrak direğinin olduğu tabliyenin + 24,50 olarak planlandığı,
Bu projeye ait kat planlarına göre de anılan binanın:
Bodrum katının - 4.00 kotunda, dairesel bir asansör boşluğu etrafında-dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası- su deposu- kazan dairesi, yakıt tankı yeri- jeneratör ve pano odaları şeklinde,
Zemin katının + 2,40 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası- dairesel servis koridoru, bilet satış büfesi, güvenlik hanesi, Vip odası, çay ocağı, teknik servis- 2 ayrı ofis odası,6 bay-6 bayan tuvalet mekanı, pano odası-özürlü tuvaleti, ray ve perde şeklinde,
1.katının + 4,20 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası- dairesel seyir balkonu, sergi alanı, seyir koridoru şeklinde,
2.katının + 10,40 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası, galeri boşluğu, sergi alanı, servis koridoru şeklinde,
Çatı arası katının + 16,60 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, gezilebilir seyir terası ve gezilemeyen teras şeklinde,
Bu plana göre bu yapının sadece dairesel asansör boşluğu- ve döner merdiven hanesinin üzerinin kubbeli olarak tasarlanmış olduğu ve bina görünüşüne göre de cephelerde kubbeli +11,75 kotunda görsellerin yerleştirildiği,
B.Tarihsiz-onaysız 1/500 ölçekli ikinci Vaziyet planına göre ; (Raporumuzdan sonra dosyaya kazandırılan )
Mimari tadilat projesinin Kontrol ve Tasarımının Uğur Bozkurt
Çizenlerin =... olduğu,
Servis girişi olan T.Z.K 89,00 dan sonra merdivenle çıkılan 16,60 kotundaki daire şeklindeki servis alanından, 9 +1 kademe ile +103,60 kotundaki sekizgen ANIT olarak tasarlanan yapıya ulaşıldığı, bu vaziyet planına göre anıtın sol-güney tarafına servis yolu- sağ-kuzey tarafına gidiş-geliş istikametinin tasarlandığı, vaziyet planında açık otopark yerinin açık ve net olarak gösterilmemiş olmasına rağmen 100,90 kotunun gidiş-geliş istikametinden anlaşılacağı üzere açık otopark yeri olarak tasarlanmış olabileceği,
Anıt olarak planlanan yapının döner merdivenli galeri boşluğu ile üst katta planlanan kafe ve restoran kısımlarının üzerinin kubbeli olarak, diğer kesimlerinin üzerinin gezilebilir seyir terası teras çatı olarak ve de bayrak direğinin olduğu tabliyenin + 23,10 olarak planlandığı,
Dolayısı ile her iki vaziyet planındaki değişikliğin sadece bina kotları ve gezilemeyen /gezilebilir teras yanında çatı katındaki kafe ve restoran ile üst çatı kaplamasında ki büyümeden ibaret olduğu ve her iki vaziyet planının da davacı yanca tasarlanmış olduğu,
Bu projeye ait kat planlarına göre de anılan binanın:
Bodrum katının - 4.80 kotunda, dairesel bir asansör boşluğu etrafında-dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası- su deposu- kazan dairesi, yakıt tankı yeri- jeneratör, trafo, 7 adet çok amaçlı salon ve pano odaları şeklinde,
Zemin katının + 2,40 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası- dairesel servis koridoru, maket alanı, bilet satış büfesi, güvenlik hanesi, Vip odası, çay ocağı, teknik servis- 2 ayrı ofis odası,6 bay-6 bayan tuvalet mekanı, pano odası-özürlü tuvaleti, ray ve perde şeklinde,
1.katının + 4,20 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası- dairesel seyir balkonu, sergi alanı, seyir koridoru şeklinde,
2.katının + 10,40 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası, galeri boşluğu, sergi alanı, servis koridoru şeklinde,
Çatı arası katının + 16,60 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, kafe, restoran-mutfak-bay tuvalet-bayan tuvalet, gezilebilir seyir terası şeklinde,
Bu plana göre bu yapının sadece dairesel asansör boşluğu- ve döner merdiven hanesinin, cafe ve restoran üzerinin kubbeli olarak tasarlanmış olduğu ve bina görünüşüne göre de cephelerde kubbeli +11,75 kotunda görsellerin yerleştirildiği görüldüğü gibi,
Heyetimizce hazırlanan bilirkişi (ön) raporu sonrası iş bu dava dosyasına sunulan davalı tarafa ait bu yapı için hazırlanmış olan mimari projeler üzerinde yapılan inceleme sırasında da :
A. T.C. ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Yatırım İzleme Müdürlüğü antetli Çizen Mimar = Gülderen Erken imzalı 03.03.2017 tarihli mimari uygulama projesi ile, (onay tarihi 05.05.2017)
B. T.C. Orman ve Su İşleri Başkanlığı, 9. Bölge Müdürlüğü antetli, ...Tas. Mim. Ltd.Şti ye ait, Çizen/proje müdürü = Mimar ... imzalı 08.08.2016 tarihli mimari uygulama projesine göre, (onay tarihi yok)
Davacı yanın iş bu dava dosyasına sunduğu karşılaştırmalı Orijinal proje, izinsiz tadilat projesi’ne istinaden 08.08.2016 tarihli ...Tas.Mim.Ltd.Şti tarafından hazırlanan ...’e ait mimari uygulama projesini dava ettiği anlaşılmıştır.
Bu bağlamda bir değerlendirme yapıldığında da:
08.08.2016 tarihli ...Tas.Mim.Ltd.Şti tarafından hazırlanan ...’e ait mimari uygulama projesine göre anılan anıtın ;
Vaziyet planına göre, + 4.80 kotunda dairesel bir yapı/müze, etrafında açık otopark yerleri, sol tarafında yol, önünde merdiven ve merdiven önünde de bir anıtın tasarlandığı,
Bodrum katının tasarlanmadığı,
Zemin katının - 4,80 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası- dairesel rampa, dinlenme alanı, dekor alanı, satış ünitesi, maket alanı, bilet satış büfesi, güvenlik hanesi, Vip odası, çay ocağı, teknik servis- 2 ayrı ofis odası, bay- bayan tuvalet mekanı, su deposu, jeneratör odası, kazan dairesi, acil müdahale odası şeklinde,
1.katının + 1,00 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası- rampa temizlik odası, teknik odalar, koridor, CCTV bay-bayan ve engelli tuvaleti şeklinde,
2.katının + 4,20kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, iki ayrı merdiven kovası, galeri boşluğu, sergi salonu, sergi gösteri salonu, dekor alanları ,
3. katının + 10,40 kotunda, yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, üniversite teknoloji sergi alanı,Cumhuriyet sergi alanı şeklinde,
Çatı katınında + 10,40 kotunda, (kot hatalı) yarım dairesel bir asansör boşluğu etrafında-yarım dairesel koridor etrafında dairesel olarak yerleştirilmiş, çocuk oyun alanı, seminer odası, cafe, mutfak, bay-bayan ve engelli tuvalet, bay-bayan mescidi ve ayakkabılık, rampa şeklinde tasarlandığı,
Bu plana göre bu yapının tamamının üzerinin çelik kontrüksiyonlu taşıyıcı sistem ile geçildiği, çatı üzerinin 0.7 mm lik alüminyum çatı örtüsü ile kaplandığı, çatı katında gezilebilir-gezilemeyen teras düşünülmediği ve bina görünüşüne göre de cephelerde kubbeli +9,18 kotunda görsellerin yerleştirildiği görüldüğü gibi, Bu bağlamda bir değerlendirme yapıldığında;
Her iki mimari uygulama tadilat projelerinde vaziyet planlarının ve çatı katlarının birbirine benzemediği, ancak ana yapı olan müze binanın görsel olarak birbirine benzediği (kopya olmadığı) davalı yana ait projede ana bina olan müze yapısının şekil ve şemasının, davacı yana ait projede tasarlanan müze binasından esinlenilerek çizilmiş olduğu, bu çizim aşamasında mekan isimlerinin/alanlarının değişkenlik gösterdiği, ancak her katta bulunan, dairesel asansör kovası ve bağımsız 2 ayrı merdivenin bile aynı hizada oldukları görülmüştür.
Dolayısı ile heyetimizce davacı yana ait olan ve 2008 yılında karşı taraftan bedelini tahsil ettiği mimari tadilat uygulama projesinin T.C. Orman ve Su İşleri Başkanlığı, 9. Bölge Müdürlüğü antetli ...Tas. Mim. Ltd.Şti ye ait, Çizen/proje müdürü = Mimar ... imzalı 08.08.2016 tarihli mimari uygulama projesine dayanak olduğu kanaatine varıldığı gibi,
Az yukarıda kendi hanesinde değerlendirilen her iki projenin heyetimizce karşılaştırılması sonrasında:
Davalı yana ait mimari projede bu binanın çatı örtüsünün çelik kontrüksiyon üzeri 0.7 mm lik alüminyum çatı örtüsü şeklinde kaplanmasının bu binanın bulunduğu arazi yapısı nedeni ile kara iklimi içinde yer alması, bu alanda kış mevsiminin yağışlı ve bol karlı geçmesi nedeni ile davacı yana ait mimari projede tasarlandığı gibi gezilebilir ve gezilemeyen teras yapımının bu binada istenmeyen olumsuzluklara (teras akıntılarına) neden olunmasının önlenmesi amacı ile düşünülmüş olmasından kaynaklı olabileceği/olduğu,
Bina/müze önündeki servis girişinden başlayan merdivenle çıkışın davacı yana ait projede 9+1 şeklinde arazi yapısına göre kademeli ve parçalı düşünülmesine karşın davalı yana ait projede tek bir alanda çözülmesinin daha pratik bir çıkış sağlayabileceği, yanında arsa kazanılmasına yönelik düşünceden kaynaklı zorunlu/mecburi ve faydalı değişiklikler olabileceği kanaatine varılmıştır.
SONUÇ VE KANAAT;
a- “...” projesinin FSEK madde 2/f.1/b.3 uyarınca ilim ve edebiyat eseri olduğu,
b- ... Mim.Müh.Tic.Ltd. Şirketi yetkilisi olduğunu belirten davacı Uğur BOZKURT’un eser sahibi olduğu ve eser üzerinde mali ve manevi haklarının bulunduğu,
c- Davacının eser üzerindeki mali haklarını kullanma yetkisini dava dışı ...'yi Geliştirme ve ...Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı’na devrettiği, (Ancak dava konusu esere ilişkin sözleşmenin “Fikri ve Sınai Mülkiyete Konu Olan Hususlar” başlıklı 31. maddesinde; “Yüklenici, (... Mim.Müh.Tic.Ltd.Şti.) proje uygulamasından dolayı telif hakkı talebinde bulunamaz. Yapılan ihale proje yaptırılması ve her türlü hakkının satın alınmasıdır.” hükmünün yer aldığı, dolayısıyla bu sözleşme kapsamında davacının eser üzerindeki mali haklarını kullanma yetkisini sözleşmenin diğer tarafına devrettiği, dava konusu eser üzerindeki mali hakları kullanma yetkisinin sözleşmenin diğer tarafı olan dava dışı ...'yi Geliştirme ve ...Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı’nda olduğu (sözleşmelerin devri hususundaki takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere) kanaatine varılmıştır.)
d- Davacının projesi üzerinde yapılan değişikliklerin, esasa büyük etkisi olmayan, inşaat sırasında gerekli görülen ihtiyaç yüzünden yapıldığı,
e- Mali hakları kullanma yetkisinin davacıda olmaması nedeniyle davacının mali haklarının ihlalinin söz konusu olamayacağı,
f- Davacının projesi üzerinde yapılan değişikliklerin esasa büyük etkisi olmayan, inşaat sırasında gerekli görülen ihtiyaç yüzünden yapılması nedeniyle, davacının eser sahibi olarak şahsına sıkı sıkıya bağlı ve üçüncü kişilere devredilmeyecek manevi haklarından olan “eserde değişiklik yapılmasını yasaklama yetkisi”nin ihlal edilmediği, bu nedenle de manevi tazminat talep etme hakkının bulunmayacağı ancak manevi tazminatın takdirinin ve miktarının Sayın Mahkemeye ait olacağı" şeklinde ifade edildiği görülmüştür.
Davacı vekilinin yeni bilirkişi heyetinden rapor veya aynı heyetten ek rapor alınması talepleri HMK 30.ncu madde kapsamında değerlendirilerek, sunulan rapor ve ek rapor denetlenebilir, içeriği de ihtisas mahkemesi hakimliğince olumlu veya olumsuz değerlendirilebilir kabul edilerek yargılama gereksiz uzamasın diye bu talepler reddedilmiştir.
GEREKÇE;
Tarafların iddia ve savunması, sunulan ve celbedilen deliller, Bilirkişi raporu ve ek raporu ile dosyanın tümü birlikte değerlendirildiğinde;
Davacı tarafın iddiasına göre Polatlı ilçesi Kartalkaya Sakarya Savaşı Diaroması Müzesinin MİMARİ, STATİK, TESİSAT ve ALTYAPI projesinin (Güzel Sanat Eseri olduğu iddia edilen) kendisine ait olup ( dava dışı ...’yi Geliştirme ve ...Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı ile aralarında imzalanan sözleşme çerçevesinde teslim edilen ) bu eser üzerinde mali ve manevi haklarının bulunduğu, kendisinde izin alınmadan davalı taraflarca bu projede zorunlu olmayan esaslı değişiklik yapıldığını, bu açıdan hem maddi hem de manevi tazminat talep etmektedir.
Dosyaya yansıtılan ve celbedilen tüm kayıt ve belgeler teknik boyutu karşısında bilirkişi heyetince incelendiğinde" a- “...” projesinin FSEK madde 2/f.1/b.3 uyarınca ilim ve edebiyat eseri olduğu,
b- ... Mim.Müh.Tic.Ltd. Şirketi yetkilisi olduğunu belirten davacı Uğur BOZKURT’un eser sahibi olduğu ve eser üzerinde mali ve manevi haklarının bulunduğu,
c- Davacının eser üzerindeki mali haklarını kullanma yetkisini dava dışı ...'yi Geliştirme ve ...Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı’na devrettiği,
d- Davacının projesi üzerinde yapılan değişikliklerin, esasa büyük etkisi olmayan, inşaat sırasında gerekli görülen ihtiyaç yüzünden yapıldığı,
e- Mali hakları kullanma yetkisinin davacıda olmaması nedeniyle davacının mali haklarının ihlalinin söz konusu olamayacağı,
f- Davacının projesi üzerinde yapılan değişikliklerin esasa büyük etkisi olmayan, inşaat sırasında gerekli görülen ihtiyaç yüzünden yapılması nedeniyle, davacının eser sahibi olarak şahsına sıkı sıkıya bağlı ve üçüncü kişilere devredilmeyecek manevi haklarından olan “eserde değişiklik yapılmasını yasaklama yetkisi”nin ihlal edilmediği, bu nedenle de manevi tazminat talep etme hakkının bulunmayacağı " şeklinde özetlenen ayrıntılı ve kapsamlı incelemedeki değerlendirme görüşüne aynı gerekçelerle iştirak edilerek;
Polatlı ilçesi Kartalkaya Sakarya Savaşı Diaroması Müzesinin mimari, statik, tesisat ve altyapı projesi adlı ilim ve edebiyat eserinde davalı taraf eylemleri açısından davacının herhangi bir mali veya manevi hakkı ihlali oluşmadığından açılan davanın reddi gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 80,70 TL maktu karar harcından peşin alınan 1.724,80 TL'nin düşümü ile kalan bakiye 1.644,1 TL'nin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
3-AAÜT uyarınca MADDİ TAZMİNAT YÖNÜNDEN 1.000,00 TL, MANEVİ TAZMİNAT YÖNÜNDEN 13.450,00 TL vekalet ücreti olmak üzere toplam 14.450,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalılara verilmesine,
4-Karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansının taraflara iadesine,
Dair verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK 341 ila 345 inci maddesine göre tebliğden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememiz aracılığı ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar okunup açıklandı.04/04/2022
✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır