Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-136 (İlk inceleme)
Karar Sayısı : 04-66/959-233
Karar Tarihi : 19.10.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖR : Oğuzkan GÜZEL
C. ŞİKAYET EDEN : - Uluslararası Nakliye Komisyoncuları Derneği
Camiişerif Mh. İstiklal Cd. 5204 Sk. Torun İşmerkezi
Kat:6/2 Mersin 20
D. HAKKINDA İLK
İNCELEME YAPILAN: -Ulaştırma Bakanlığı
Hakkı Turayliç Caddesi No:5 Emek/Ankara
E. DOSYA KONUSU: 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarınca,
Ulaştırma Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmeliklerin nakliye
sektöründe rekabeti ortadan kaldırdığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru konusu şikayet dilekçesinde, 4925 sayılı
Karayolu Taşıma Kanunu, Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve Ulaştırma 30
Bakanlığı genelgesi ile nakliye hizmetlerinin imtiyaz hakkının satışa çıkarıldığı,
çok yüksek bedeller ve ağır şartlarla verilmek istenen yetki belgeleri
uygulaması neticesinde piyasadan çıkışlar olacağı ve yabancı kuruluşların
tekelinin oluşacağı, bu durumun navlun artışına yol açacağı belirtilmektedir.
Şikayet dilekçesi ekinde yer alan Rekabet Kurumu Başkanlığı için hazırlanan
rapor başlığı altında, rekabet şartlarını bozucu olduğu iddia edilen hususlar 17
başlık altında verilmiştir. Bu maddelerde şikayet konusu edilen ana
hususlarda yine Bakanlık tarafından yetki belgesi verilmesine konan ağır
şartların ve bakanlıkça yetki belgelerine sınır getirilebilecek olmasının giriş
engeli yarattığı, verilecek yetki belgeleri için aranan ağır şartların yanısıra 40
yönetmelikle belirlenen ücretlerin çok yüksek olduğu, aynı kapsamda
değerlendirilebilecek ve bir teşebbüs tarafından yürütülebilecek işler için ayrı
ayrı yetki belgeleri ihdas edilmek suretiyle maaliyetlerin artırıldığı, çok yüksek
ücretler konulmak suretiyle sektörün bazı alanlarının finans bakımından güçlü
yabancı firmalara bırakılmak istendiği örnekleri ile aktarılmaktadır. Öte
yandan, nakliye komisyoncularına getirilen yetki belgesi uygulamasının
yabancılar için geçerli olmadığı, bu durumun ayrımcılık yarattığı ifade
edilmektedir. Ayrıca yönetmelikte getirilen ücret ve zaman tarifeleri
düzenlemesi ile belirlenen ücretlere uyma zorunluluğunun serbest rekabet
ilkeleri ile bağdaşmadığı belirtilmektedir. Raporda dile getirilen ana 50
04-66/959-233
2
hususlardan bir diğeri ise kara taşımacılığında ortak taşıma yapma şartlarının
çok ağırlaştırılarak, her firmanın tek başına taşıma yapmaya zorlandığı, bu
durumun nakliye firmalarının yeni tırlar almasına zemin hazırlamak amaçlı
olduğu, bu güce sahip olmayan firmaların piyasa dışına itilmesi sonucu tekelci
bir yapının oluşarak nakliye maliyetlerinin artacağı şeklindedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.8.2004 tarih ve 4424 sayı ile
giren başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 21.9.2004
tarih, 2004-4-136/İİ-04-OG sayılı ilk inceleme raporu 13.10.2004 tarih,
REK.0.08.00.00/220 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-66 sayılı Kurul 60
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- şikayet konusu iddiaların teşebbüs niteliğinde olmayan devlet organlarının
çıkardığı Kanun ve Yönetmeliklere dayanması nedeniyle, teşebbüslerce
yapılan bir rekabet ihlali niteliğinde olmaması sonucu önaraştırma açılmasına
gerek olmadığı,
- Başbakanlık makamının 20.8.1998 tarih, 14821 ve 31.10.2001 tarih, 17790 70
sayılı yazıları ile tüm kamu kurum ve kuruluşlarına hazırlanan mevzuat
taslakları hakkında Rekabet Kurumu görüşünün alınması gerektiği bildirilmiş
iken, “Karayolu Taşıma Kanunu” ve “Karayolu Taşıma Yönetmeliği” hakkında
hazırlık aşamasında Rekabet Kurumu görüşünün alınmadığı hususunun ikaz
mahiyetinde Ulaştırma Bakanlığı’na iletilmesine yönelik olarak, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 27 (g) ve 30 (f) maddeleri uyarınca
görüş yazısı yazılması gerektiği,
- hazırlanacak görüş yazısında; şikayete konu olan “Karayolu Taşıma
Yönetmeliği”’nin genelde rekabet hukuku ilkelerine uygunluk taşımasına 80
karşın “Yetki Belgesi ve Taşıma Hatlarının Sınırlandırılması” başlıklı 8.
maddesi düzenlemesinde yer alan sınırlama yetkisinin, plaka tahdidi şeklinde
arz kısıtlaması yerine, faaliyet şartlarına yönelik idari, mali ve teknik
standartların yükseltilmesi sonucu piyasa şartları içerisinde çıkışların
sağlanması ile yapılmasının uygun olacağının bildirilmesi gerektiği,
- hazırlanacak görüş yazısında, ayrıca, anılan yönetmeliğin 56. maddesinde
düzenlenen “Ortak Taşıma” düzenlemesinde yer alan asgari şartların
Bakanlıkça belirleneceği hükmünün değiştirilerek, "objektif asgari şartlar"ın
yönetmelik düzenlemesine eklenmesinin, hukuki belirliğin sağlanması ve 90
faaliyette bulunan teşebbüsler arasında eşit düzenlemeler getirilmesi ilkelerine
uygun olacağı hususunun bildirilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Şikayet konusu hususlar bağımsız bir teşebbüsün yaptığı ekonomik nitelikteki
faaliyetler niteliğinde olmayıp, “4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu” ve bu
kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Ulaştırma Bakanlığı tarafından çıkarılan
04-66/959-233
3
“Karayolu Taşıma Yönetmeliği” düzenlemelerinin rekabet şartlarını bozduğuna 100
dair iddialardır. Dolayısıyla bağımsız bir teşebbüs tarafından ekonomik
faaliyet konusu oluşturmayan iddialar hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6.
maddelerinin ihlali nedeniyle önaraştırma veya soruşturma açılması imkanı
bulunmamaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelen dosya kapsamına göre;
şikayet konusu uygulamanın 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun kapsamında bir “teşebbüs” niteliğinde olmayan devlet organlarının 110
çıkardığı kanun ve yönetmeliğe dayanması nedeniyle, teşebbüslerce yapılan
bir rekabet ihlali niteliğinde olmadığına, dolayısıyla önaraştırma yapılmasına
veya soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy