T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.TÜRK MİLLETİ ADINA
...GEREKÇELİ KARAR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/790 Esas
KARAR NO: 2023/805
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVA: Sözleşmeden Kaynaklanan Tazminat (Bayilik sözleşmesi)
DAVA TARİHİ: 11/10/2016
KARAR TARİHİ: 04/12/2023
G.K. YAZILDIĞI TARİH : 20.12.2023
Mahkememizde görülmekte olan Sözleşmeden Kaynaklanan Tazminat (Bayilik sözleşmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, bir kamu iktisadı kuruluşu olan ve sermayesi Devlet Hazinesine ait bulunan ... ... ... ... Tapu Müdürlüğü nezdinde kayıtlı ve taraflar arasındaki anlaşmaya konu akaryakıt istasyonunun bulunduğu arazi üzerinde 06.11.2007 ta rihinde 19931 yevmiye numaralı işlemle müvekkili TP lehine 15 yıl süreli intifa hakkı tesis edildiğini, taraflar arasındaki bayilik ilişkisi sürerken ... tarafından 16.10.2014 tarihinde davalıya ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetimde, bir akaryakıt tankının probunun, plastik kelepçe ile sabitlenerek tankta bulunan akaryakıtın otomasyonda görünmesinin engellediğinin belirlendiğini, ayrıca Mersin Vergi Dairesi Denetim Koordinasyon Müdürlüğü görevlilerince de istasyondaki bir akaryakıt pompasının yazar kasadan bağımsız çalıştığının tespit edildiğini, konuya ilişkin olarak ... tarafından rapor hazırlandığını, davalının yaptığı bu işlem nedeniyle müvekkili lehine de ... tarafından 259.825,00-TL idari para cezası uygulanmasına karar verildiğini, müvekkilince de ... 25. Noterliğinden 24.02.2016 tarihli ve 4568 yevmiye numaralı ihtarname ile ...'ya ödenen idari cezanın TP'ye ödenmesinin ihtar edildiğini ancak ödeme yapılmadığını, ayrıca davalının TP'den temin ettiği ürünler karşılığında düzenlediği çekleri de zamanında ödemediğini, bu nedenle ... 14. İcra Müdürlüğünün 2016/9859, 2016/10400, 2016/10977 Esas sayılı icra dosyaları ile takipler başlatıldığını, davalının bahse konu eylemleri ile taraflar arasındaki sözleşme ve protokol gereğince ... 25. Noterliğinin 01/04/2016 tarih ve 7371 yevmiye numaralı ihtarname ile bayilik sözleşmesinin feshedildiğinin davalıya bildirildiğini beyanla fazlaya, hataya ve sair alacak kalemlerine ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalının satış (asgari mal) taahhüdünden kaynaklı cezai şart alacakları beyaz ürün İçin 10.000USD ve madeni yağ için 1.000USD olmak üzere toplam 11.000 USD tutarındaki kısmının 01.04.2016 tarihli ihtarnamenin davalıya tebliğ edildiği 04.04.2016 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarının ABD Doları ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.
Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmamıştır.
DELİLLER
-Sözleşmeler :
09.11.2007 tarihli ilk sözleşme: Davalının önceki ismi olan ... Nakliyat Turizm Madencilik ve Petrol Ürünleri İthalat İhracat San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile ... arasında 09.11.2007 tarihli bayilik sözleşmesi ve aynı tarihli protokol imzalandığı ve davalının davacının bayisi olarak akaryakıt satışına başladığı anlaşılmaktadır.
-23.01.2013 tarihli 2.sözleşme ve protokol: ilk sözleşme süresinin sona ermesi üzerine davacı ile davalı arasında “İstasyonlu Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi’’ ve aynı tarihli protokolün imzalandığı, süresinin 5 yıl olduğu anlaşılmaktadır.
-15.10.2015 tarihli 3.sözleşme ve protokol: Davalının unvan değişikliği sonrasında düzenlendiği, süresinin 4.madde uyarınca 23.01.2018 tarihinde sona ereceğinin belirlenmiş olduğu, Bayinin Yükümlülükleri başlıklı 5.7 maddesinde, bayinin kendi kusuru ile neden olduğu ve ... tarafından kesilecek cezaları ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği anlaşılmaktadır.
6.madde de; asgari alım taahhüdüne aykırılık halinde sözleşmenin tek taraflı feshedileceğinin belirtilmiş olduğu,
24.madde de; fesih halinde bayinin fesih tarihine kadar ki faaliyeti nedeni ile asgari ürün alım taahhüdüne dayalı olarak muaccel hale gelmiş ve ödenmemiş ceza-i şart kaynaklı borcu varsa bunları ödeyeceği belirtilmiştir.
15.10.2015 tarihli protokolde ise: 6.1.6.4.1 maddesinde; satışların toptan ve perakende olmak üzere ikiye ayrıldığı, fesih tarihinde TP kayıtlarının esas alınarak tespit edilecek satış miktarına göre sözleşmenin feshine ilişkin maddenin uygulanacağının belirtildiği,
6.1.6.4.2 maddesinde; Protokol süresince bayinin perakende satış olmak üzere 36.500 m3 akaryakıt ve türevlerini TP'den almayı kabul ve taahhüt eder. 6.1.6.4.2 maddesinde; TP'den almadığı beher m3 akaryakıt ve türevleri için 110 USD cezai şart ödemeyi kabul ve taahhüt eder; Perakende alım taahhüdü eksiik gerçekleşir ise taraflar arasında bu eksiklik her yıl değil sözleşme sonunda değerlendirilir hükmü bulunmaktadır.
6.1.7.2 Madeni Yağ Satışı başlıklı madde de ise: Bayi, yıllık en az 1 ton madeni yağ alımı yapmayı, bu taahhüdün tamamlamaması durumunda beher tonda 2.000 USD cezai şart bedeli ödemeyi kabul ve taahhüt eder. Hükmü yer almaktadır.
-İhtarnameler: ... 25. Noterliğinin 24.02.2016 tarih ve 04568 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ... Dağıtım A.Ş. tarafından, muhatap ... İnşaat Nakliyat Turizm Madencilik ve Petrol Ürünleri İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.ye keşide edilen ihtarnamede; muhatabın eylemleri nedeniyle ...'ya ödenen 194.868,75-TL idari para cezasının ihtarnamenin tebliğinden itibaren taraflar arasındaki sözleşme gereğince 3 gün içerisinde ödenmesinin ihtar edildiği görülmüştür.
-... 25. Noterliğinin 01.04.2016 tarih ve 07371 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile TP Petrol Dağıtım A.Ş. tarafından, muhatap ... İnşaat Nakliyat Turizm Madencilik ve Petrol Ürünleri İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye keşide edilen ihtarnamede; muhatabın eylemleri nedeniyle taraflar arasındaki sözleşmenin ihtar edildiği görülmüştür.
DELİLLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.
Mahkememizce deliller toplanmış, bilirkişilerden raporlar alınmıştır.
Tüm dosya kapsamına göre;
Taraflar arasında akaryakıt bayilik sözleşmesi mevcut olduğu, sözleşme kapsamında davalının üstlendiği edimleri yerine getirmemesi nedeni ile sözleşmenin davacı tarafça haklı nedenlerle feshedildiği anlaşılmaktadır.
Davacı vekilince eldeki dava ile; taraflar arasında imzalanan ilk sözleşme tarihi olan 23.01.2013 tarihinden itibaren 01.04.2016 sözleşmenin fesih tarihine kadar olan süre aralığına ilişkin olarak talepte bulunulduğu anlaşılmakta ise de; taraflar arasındaki son sözleşme olan 15.10.2015 tarihli ve aynı tarihli protokolde önceki sözleşmelere ve protokollere atıf yapılmaksızın ceza-i şart hükümleri belirlenerek, asgari alım taahhütlerinin belirlenmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle mahkememizce aldırılan ve dosya kapsamına ve denetime elverişli olmakla hükmün tesisinde esas alınan 10.07.2023 tarihli raporun son sayfasının 2 no'lu bendinde yer alan, son sözleşme olan 15.10.2015 tarihi ile sözleşmenin fesih tarihi olan 01.04.2016 tarih aralığına ilişkin süreyi kapsayacak şekilde yapılan değerlendirme esas alınmak suretiyle hükmün tesisi yoluna gidilmiş, neticeten davalının 15/10/2015 — 01/04/2016 döneminde taahhüt edildiği halde alınmayan 7.132,46 m3 beyaz ürün (benzin-motorin) için talep edilebilecek toplam cezai şart tutarının 784.570,60 USD, taahhüt edildiği halde alınmayan 1.018 ton madeni yağ için talep edilebilecek toplam cezai şart tutarının 2.036,00 USD olmak üzere toplam cezai şart tutarının 786.606,60 USD olduğu, davacı tarafça düzenlenen sözleşmenin feshine dair ihtarın 01.04.2016 tarihli olup, davalıya 04.04.2016 da tebliğ edildiği davacı tarafça tanınan 3 günlük süre sonunda davalının 08.04.2016 tarihinde temerrüde düştüğü kanaatine varılmış olup, taleple bağlı kalınmak suretiyle aşağıdaki şekilde hükmün tesisi yoluna gidilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın KABULÜNE, 11.000 $(USD)'nin, 08.04.2016 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/A maddesi gereğince Devlet Bankalarının Dolar (USD) yabancı para cinsi ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 2.305,78 TL harçtan, davacı tarafça peşin yatırılan 576,45 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.729,33 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden AAÜT'ye göre hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; 29,20 TL Başvuru Harcı, 576,45 TL Peşin harç gideri, Bilirkişi ücreti, Tebligat, Posta ve diğer masraflar toplamı 11.256,05 TL olmak üzere toplam 11.861,70 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-HMK'nun 333.maddesi uyarınca taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/12/2023
Katip ...
E-imzalıdır
Hakim ...
E-imzalıdır