T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2020/478 Esas - 2023/143
T.C.TÜRK MİLLETİ ADINA
...GEREKÇELİ KARAR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/478 Esas
KARAR NO: 2023/143
HAKİM: ...
KATİP: ...
DAVACI ....
DAVALI : ....
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 13/10/2020
KARAR TARİHİ: 27/02/2023
G.K.YAZILDIĞI TARİH : 27.03.2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 08.03.2018 tarihli, 2 yıl süreli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme kapsamında asgari mal alım taahhüdü sunduğunu, söz konusu bayilik sözleşmesi gereği, üzerine düşen tüm sorumlulukları eksiksiz yerine getiren müvekkili şirketin, davalının da edim ve taahhütlerini yerine getireceği inancıyla, istasyonuna, ariyet sözleşmesi çerçevesinde, 20.481,00 USD+KDV(%18) tutarında Kurumsal Kimlik uygulamaları yaptığı ve fiyat panosu verdiğini, buna karşılık davalı şirketin, taraflar arasında akdedilen sözleşme koşullarına göre üzerine düşen edimleri ve taahhüdünü yerine getirmediğini, Elazığ 2.Noterliği’nin, 08.05.2019 tarih ve 08044 yevmiye numaralı ihtarnamesine karşın taraflar arasındaki akitleri feshettiğini bildirir ihtarını gönderdiğini, akabinde 10.05.2019 tarihinde ... bayilik lisans sayfasında başka bir dağıtım şirketi üzerinden lisansının yayımlandığının görüldüğünü, müvekkili şirketin, fesih ihtarına cevap olarak keşide etiği ... 65.Noterliği’nin 11.06.2019 tarih ve 12768 yevmiye numaralı, haksız feshin sonuçlarına ilişkin ihtarının karşılıksız bırakıldığını, müvekkili şirketin dava açılmadan önce, 06.08.2019 tarihinde ... Arabuluculuk Bürosu’nun, 2019/85776 Arabuluculuk numaralı dosyasına başvurulmuş olduğunu ancak anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek, kar mahrumiyetinden kaynaklı zarar için 5.500,00 TL’nin, davalının fesih ihtarını keşide ettiği 08.05.2019 itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte, cezai şart borcu için, 5.500,00-TL’nin Bayilik Sözleşmesi kapsamında ariyet olarak verilmiş malzemelerin teslim edilmemesi sebebiyle, şimdilik 5.500,00 TL’nin fesih ihtarını keşide ettiği 08.05.2019 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte olmak üzere şimdilik toplamda 16.500,00 TL’nin davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.
ISLAH : Davacı vekili ariyet tutarı olarak 54.500,00 TL, kar mahrumiyeti için 90.000,00 TL, cezai şart için 200.000,00 TL olmak üzere toplam 344.500,00 TL’nin davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalı şirkete usulüne uygun tebliğ yapılmış ancak cevap dilekçesi sunulmamıştır.
DELİLLER
Sözleşme: Taraflar arasında 08.03.2018 tarihli, iki yıl süreli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi imzalandığı, sözleşmede davacının “Şirket”, davalının ise “Bayii” olarak tanımlandığı anlaşılmaktadır.
Ariyet Sözleşmesi: Taraflar arasında 08.03.2018 tarihli Ariyet Sözleşmesi imzalandığı anlaşılmaktadır. Sözleşmede; “İşbu ariyet sözleşmesinin (bundan böyle “sözleşme” olarak anılacaktır) ekinde yer alan ve sözleşmenin ayrılmaz bir parçasını oluşturan demirbaş malzeme listesinde konu 1 (Bir) kalem mal Termopet Akaryakıt Nakliyat Ve Tic. Ltd. Şti. (bundan böyle “Şirket” olarak anılacaktır),tarafından … adresinde mukim Paşa Yılmaz Peteol … Ltd. Şti. (bundan böyle kısaca “Ariyet Alan” olarak anılacaktır) ad ve açık adresine Ariyeten, Hukuki ve /veya maddi ayıplardan ari olarak teslim edilmiş olup, muhafaza edeceğini, kullanacağını ve kararlaştırılan şart ve çerçevede iade edeceğini taahhüt etmektedir.….
- İşbu demirbaş malzemenin tamamı taahhüt edilen zamanda ŞİRKET’e veya ŞİRKET’çe tayin edilecek şahıs ve mahale zamanında ARİYET ALAN; tarafından iade edilmediği takdirde geçen her gün için, iade edilmeyen malzemenin o andaki piyasa değerinin dörtte birini cezai şart olarak ödemeyi ARİYET ALAN kabul ve taahhüt eder. Söz konusu demirbaş malzemelerin kısmen veya tamamen iade edilmemesi halinde benzeri teçhizatın piyasa değerinin 5 mislini tazminat olarak ARİYET ALAN, ŞİRKET’e ödemeyi kabul ve taahhüt eder.
- Bayi sözleşme konusu malzemeyi geç teslim ettiği, eksik ve hasarlı teslim ettiği veya hiç teslim etmediği durumlarda ŞİRKET’ın cezai şartlarda dahil olmak üzere tüm haklarını cari hesap borcu olmasa dahi ihbara gerek kalmaksızın mevcut teminatlarından tahsil edebileceğini kabul eder.…” Şeklinde düzenlemelerin bulunduğu, sözleşme ekine göre 1 adet kurumsal kimliğin davalıya teslim edildiği anlaşılmaktadır.
-Davalı tarafça imzalan 08.03.2018 tarihli taahhütnamede; “Şirketinizle aramızda münakit 08.03.2018 başlangıç tarihli Bayilik Sözleşmesinin; Herhangi bir hükmünü kısmen veya tamamen ihlal ettiğimiz veya Şirketinizden başka kaynaklardan petrol ürünleri aldığımızın tespiti halinde, ilk yazılı talebiniz üzerine Şirketinize derhal USD 50.000.- (ellibin Amerikan Doları) veya ödeme tarihindeki TCMB Döviz Satış Kuru üzerinden Türk Lirası karşılığını cezai şart olarak ödemeyi, İlaveten mezkur sözleşme konusu AKARYAKIT İSTASYONU'nda fiilen akaryakıt satışına geçtiğimiz tarih başlangıç alınmak üzere, Şirketinizden yılda 300 M3 Motorin satın almayı, bu miktarların, AKARYAKIT İSTASYONU’nun fiili satışları dışındaki diğer toplu satışlarımızı da kapsaması nedeniyle AKARYAKIT İSTASYONU’nun bu taahhüt miktarları kadar satış yapmadığı itirazında bulunmamayı, bu taahhütlerin altında kalmamız halinde Şirketinize beher eksik ton başına, ödeme tarihindeki TCMB Döviz Satış Kuru üzerinden olmak üzere, beyaz ürünler için 150 (yüzeli) Amerikan Doları karşılığı Türk Lirası ve madeni yağ için de 600 (altıyüz) Amerikan Doları karşılığı Türk Lirası kâr mahrumiyeti ödemeyi, işbu meblağların teminatlarımızdan mahsup edilebileceğini, teminatlarımızın paraya çevrilmesi yolu ile tahsil edilebileceğini, aksi takdirde ilk talep anında nakden ödeneceğini, İlaveten, mezkur sözleşmenin 13. maddesine müsteniden, Şirketiniz akaryakıt istasyonu’nu her ne sebep ve suretle olursa olsun terk etmek zorunda kalır ya da sözleşmenin devamı, Şirketinizin kusurundan kaynaklanmayan nedenlerle çok zor ya da imkansız hale gelir ya da Şirketiniz sözleşmeyi haklı sebeple ve tek taraflı olarak feshetmek durumunda kalır ise, Şirketinizin bu yüzden uğrayacağı tüm zararı tazmin mükellefiyetimizin yanı sıra Şirketinize USD 75.000 (yetmişbeşbin) Amerikan Doları’nı veya ödeme tarihindeki TCMB Döviz Satış Kuru üzerinden Türk Lirası karşılığını cezai şart olarak ödemeyi, Gayrıkabili rücu surette kabul beyan ve taahhüt ederiz.” Şeklinde taahhütlerin mevcut olduğu anlaşılmıştır.
-Bilirkişi Raporu: Davacın kar kaybı tazminatının 50.283,00 USD şeklinde hesaplandığı, Sözleşme gereğince bu tutarın, ödeme günündeki TCMB Döviz Satış Kurundan Türk lirasına çevrilerek davacıya ödenmesi gerektiği, cezai şarta ilişkin değerlendirme ve hesaplama neticesinde davacının talep edebileceği cezai şart tutarının 622.370,00 TL olacağı, ariyet olarak verilmiş malzemelerin teslim edilmemesi sebebiyle talep dilen tazminata ilişkin değerlendirme ve hesaplama neticesinde dava tarihi itibariyle değerleri toplamının 49.542,40 TL|( Kırk Dokuz Bin Beş Yüz Kırk İki Türk Lirası Kırk Kuruş ) olacağı belirtilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, Akaryakıt bayilik sözleşmesinin haksız feshi nedenine dayalı ceza-i şart, kar mahrumiyeti ve sözleşme kapsamında davalı tarafa verilen ariyetin bedelinin tahsili talebine ilişkindir.
Mahkememizce deliller toplanmış, bilirkişilerden raporlar alınmıştır.
Tüm dosya kapsamına göre;
Taraflar arasında akaryakıt bayilik sözleşmesi mevcut olduğu, sözleşme kapsamında davalının davacıdan iki yıllık sözleşme süresi içerisinde belirli tutarda (toplam 600 M3 beyaz ürün) ürün almayı taahhüt ettiği halde, sözleşme süresi içinde taahhüt ettiği ürünü almadığı gibi sözleşmeyi haksız şekilde feshettiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce aldırılan ve dosya kapsamın uygun olmakla hükmün tesisinde esas alınan 19.06.2021 tarihli bilirkişi raporunda ifade edildiği üzere; davalının 504 ton beyaz ürün almayı taahhüt ettiği halde sadece 166,78 Ton beyaz ürün aldığı sözleşme uyarınca davalının eksik aldığı beher ton beyaz ürün için davacıya 150,00 USD kar kaybı tazminatı ödemesi gerektiği, noksan alınan miktarın 504,00 – 168,78 = 335,22 Ton olup, kar kaybı tazminatının 335,22 x 150 USD = 50.283,00 USD şeklinde hesaplandığı, sözleşme gereğince bu tutarın, ödeme günündeki TCMB Döviz Satış Kurundan Türk lirasına çevrilmesi halinde davacıya ödenmesi gerektiği, cezai şarta ilişkin yapılan değerlendirme ve hesaplama neticesinde ise davacının talep edebileceği cezai şart tutarının 622.370,00 TL olacağı, ariyet olarak verilmiş malzemelerin teslim edilmemesi sebebiyle talep dilen tazminata ilişkin değerlendirme ve hesaplama neticesinde alınan bilirkişi raporuna göre ariyetin dava tarihi itibariyle piyasa rayiç değeri toplamının 49.542,40 TL olduğu belirtilmiş ise de, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca teçhizatın piyasa değerinin 5 mislinin tazminat olarak ödenmesi gerektiğinin kararlaştırılmış olduğu anlaşılmakla, davacı vekiline ait ıslah dilekçesi uyarınca taleple bağlı kalınmak suretiyle aşağıdaki şekilde hükmün tesisi yoluna gidilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere:
1-Davanın KABULÜNE, ariyet tutarı olarak 54.500,00 TL, kar mahrumiyeti için 90.000,00 TL, cezai şart için 200.000,00 TL olmak üzere toplam 344.500,00 TL’nin ıslah tarihi olan(taleple bağlı kalınarak) 24.10.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline, davacıya verilmesine,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince hesaplanan 23.532,80 TL harçtan, davacı tarafından peşin yatırılan 281,78 TL ile tamamlama harcı 5.700,00 TL olmak üzere toplam 5.981,78 TL'nin mahsubu ile bakiye 17.551,02 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca davacı yararına takdir olunan 51.230,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinden; 54,40 TL başvuru harcı, 5.981,78 TL harç gideri, bilirkişi ücreti ve tebligat müzekkere gideri 4.135,80 TL olmak üzere toplam 10.171,98 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-HMK'nın 333.maddesi uyarınca taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
6-Arabuluculuk ücreti olarak suç üstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/02/2023
Katip...
E-imzalıdır
Hakim....
E-imzalıdır