T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/451 Esas - 2024/62
T.C.
... TÜRK MİLLETİ ADINA
6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2021/451 Esas
KARAR NO: 2024/62
DAVA: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ: 02/08/2021
KARAR TARİHİ: 30/01/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 13/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 27/07/2017 tarihinde meydana gelen ağır yaralamalı trafik kazasında davalılardan ... sevk ve iradesinde bulunan 06 Z6 32 plaka sayılı aracın kaldırımda yaya halindeki davacıya çarptığını, kaza sonucunda davacının koma halinde hastaneye kaldırıldığını, müvekkilinde kalıcı engel meydana geldiğini, müvekkilinin inşaat ustası olduğunu kazadan sonra uzun süre çalışmasının mümkün olmadığını, hayatının tükenme noktasına geldiğini beyanla belirsiz alacak kapsamında; destekten yoksun kalan yaşı küçük davacılardan her biri için ayrı ayrı 250.00-TL, davacılardan Nejla Hündür için 500,00-TL davacılardan Sıracettin Hündür için 1.000,00-TL maddi tazminat tutarlarının, davalı sürücüden olay tarihinden, sigortacı yönünden temerrüt tarihinden işletilecek avans faizi müteselsilen tahsiline, tüm davacılar için toplam 275.000,00-TL manevi tazminatın davalı sürücü ...'dan olay tarihinden işletilecek avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kaza nedeni ile davalı sigorta şirketinin maddi olarak davacının bütün zararlarını karşıladığını, maddi tazminat konusunda davacının eşi ve çocuklarının dava açma hakkı olmadığını, manevi tazminat davasının abartılı bir şekilde açıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Axa Sigorta AŞ. Vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacı yana yapılan ödeme ile zararı karşılanmış olduğundan huzurdaki davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirket tarafından davacı yana 15.10.2018 tarihinde tamamen doğru veriler kullanılarak 116.994,70-TL tutarında ödeme yapıldığını, yapılan ödeme ile davacıların zararının giderilmiş olduğunu, müvekkili şirkete sigortalı araç sürücüsü ...'ın kusursuz olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekilinin 06/12/2021 tarihli dilekçesine konu ihbar talebi doğrultusunda dava, Doğa Sigorta AŞ'ye ihbar edilmiş olup, İhbar Olunan Doğa Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle; Kazada yaralanan Erdal İyitaş tarafından açılan dava sonucunda (... 11 Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/608) mağdura 12.500 TL teminat ödemesi yapılmakla teminat limitinin tükendiğini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak taraflarınca açılmış olan davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
-Trafik kazası tespit tutanağı temin edilip, incelenmesinde; kaza tarihinin 27/07/2017 olduğu, kazaya karışan araçların plakalı ve 06 Z 6032, 06 FJ 3371, 06 BY 697 plakalı araçlar olduğu, davacılardan Siracettin Hündür'ün yaya konumunda olduğu tespitinin yapıldığı görülmüştür.
-Davacıya ait tedavi evrakı celp edilmiştir.
-Davacı hakkında kolluk marifetiyle sosyal ve ekonomik durum araştırması yapılmıştır.
-Davacının SGK kaydı ve davaya konu kaza nedeniyle rücuya tabi gelir/ödeme alıp almadığı araştırılmış, SGK cevabi yazıları kapsamında, davacıya rücuya tabi bir ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.
-Davaya konu kazaya ilişkin; ... 16. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2019/60 Esas, 2021/701 Karar sayılı ceza dosyası, uyap sistemi üzerinden dosya arasına alınmış, incelenmesinde; sanık sıfatındaki davalı sürücü ... hakkında taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına neden olma suçu sabit görülerek neticeten adli para cezası ile cezalandırılmasına dair karar verildiği görülmüştür.
Bilirkişi raporları:
-Maluliyetin tespiti hususunda; ... Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından hazırlanan 10/01/2023 tarihli raporda özetle: " Özürlülük Ölçütü Sınıftandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre kişinin özür oranının %12 (yüzdeoniki) olduğu, Erişkinler için Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre kişinin engel oranının %12 (yüzdeoniki) olduğu, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre vücut genel çalışma gücünden %29,2 (yüzdeyirmidokuzvirgüliki) oranında kaybettiği, 12 (oniki) ay süre ile iş göremezlik halinde kaldığı, 1 (bir) ay süresince başkasının yardımına ihtiyaç duyduğu, Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği'nin 12. Maddesine (03.08.2013-28727 sayılı resmi gazete) göre devamlı surette başka birinin bakımına muhtaç olmadığı" hususları belirtilmiştir.
Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında kazaya karışan tarafların kusur durumunun tespiti ve hesap(aktüerya) hususlarında alınan 02/04/2023 tarihli raporda özetle;
Kusur yönünden; "...Sürücü ...'ın yukarıda belirtilen kural hatalarını işleyerek maddi hasarlı ve yaralanmalara neden olan kazalara sebebiyet vermiştir. Bu nedenle 4100 kusurlu olduğu..."
Aktüerya yönünden; "...27.07.2017 tarihinde meydana gelen TEK TARAFLI trafik kazasında 06 Z 6032 plakalı araç içerisinde yaya Sıracettin Hündür'ün kaza neticesinde yaralanarak maluliyete uğradığı, Kazaya karışan 139237829 poliçe numaralı 06 Z 6032 plakalı aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile Axa Sigorta A.Ş. tarafından 02.12.2016- 2017 tarihlerinde, sigortalı olduğu ve kaza tarihi itibariyle vefat/sakatlık şahıs başına teminatının 330.000,00 TL, Tedavi masrafları şahıs başına teminatının 330.000,00 TL olduğu, davalı ... vekili tarafından 15.09.2021 tarihinde dosyaya sunulan beyan dilekçesinde Sıracettin Hündür ve vekiline bu dava ile ilgili 116.994,70 TL maddi tazminat iği beyan edilse de dosyada ve UYAP sisteminde bahsi geçen ödemeye ilişkin herhangi bir evrak bulunmadığı, davacı Sıracettin Hündür'ün kaza sebebiyle anlaşmasının feshedildiği, 195.000,00 TL gelir kaybının bulunduğu iddiasını değerlendirme takdir yetkisinin Sayın Mahkemenize ait olduğu, TRH 2010 yaşam tablosu, 9610 artırım eksiltim (progresif rant) yöntemi, 10.01.2023 tarihli ATK raporuna göre davacının kaza sebebiyle meydana gelen zararlarının; Geçici bakıcı gideri: 1.177,50 TL Geçici iş göremezlik dönemi:18.222,22 TL Özürlülük Ölçütü Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre(%12) Sürekli iş göremezlik zararı: 346.339,22 TL Erişkinler için Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre (%12) Sürekli iş göremezlik zararı: 346.339,22 TL Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre (%29,2) Sürekli iş göremezlik zararı: 842.758,78 TL olarak hesaplanmıştır." hususları bildirilmiştir.
Tarafların itirazlarının irdelenebilmesi amacıyla alınan 10/07/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda ise özetle; "...Kusur yönünden kök raporda herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Sürücü ... belirtilen kural hatalarını işleyerek maddi hasarlı ve yaralanmalara neden olan kazalara sebebiyet verdiği, bu nedenle %100 kusurlu olduğ görüşüne varılmıştır. Aktüerya yönünden 27.07.2017 tarihli kazada davacının yaralanarak maluliyete uğradığı, AXA Sigorta A.Ş. tarafından 15.10.2018 tarihinde 116.994,70 TL ödeme yapıldığı, Kaza tarihi itibari ile maluliyete ilişkin Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması Ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerinin uygulanması gerektiği, Davacının kazaya bağlı yaralanması sebebiyle AXA Sigorta A.Ş. tarafından yapılan ödemenin; hem asgari ücret hem de TÜİK verileri üzerinden tespit edilen ücret üzerinden yapılan hesaplanmasında YETERLİ olduğu anlaşılmıştır..." hususları bildirilmiştir.
Dosyamız kapsamında davalı sigorta tarafından davalıya yapılan ödemenin denetlenmesi amacıyla yeniden başkaca bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmış olup; 15/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Ücret başlığı altında yapılan değerlendirmeler nedeniyle davacının ücretinin asgari ücret kabul edilmesi durumunda sigortanın ödeme tarihi olan 15.10.2018 tarihinde davacının gerçek zararlarının toplamının 96.652,91 TL olduğu,
ücret başlığı altında yapılan değerlendirmeler nedeniyle davacının ücretinin asgari ücretin 1.36 katı olduğu kabul edilmesi durumunda ise sigortanın ödeme tarihi olan 15.10.2018 tarihinde davacının gerçek zararlarının toplamının 115.345,13 TL olduğu, her iki seçenekte de sigorta tarafından 15.10.2018 tarihinde yapılan 116.994,70 TL'lik ödeme ile gerçek zararın ödendiği, bu nedenle günümüz tarihine göre (yani rapor yazım tarihine göre) güncel zarar hesabı yapılmasına gerek kalmadığı, davacının maddi zararının dava öncesi ödeme ile karşılandığı..." hususları bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava; trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
Davacılar Sıracettin ve Necla'nın kendileri adına asaleten, diğer davacı çocukları adına velayeten eldeki davanın açıldığı, davacı Sıracettin yönünden, bedensel zarar nedeniyle geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik, tedavi ve bakıcı giderlerinden kaynaklanan zarar için davalılardan müteselsilen belirsiz alacak olarak 1.000 TL maddi tazminat isteminde bulunulduğu, diğer davacılar yönünden ise destekten yoksun kalmadan kaynaklanan zarar nedeniyle ( Necla için 500 TL, çocuklar için ayrı ayrı 250'şer TL olmak üzere) belirsiz alacak olarak toplam 1.000 TL maddi tazminat, yine davacı Necla yönünden ayrıca 100 TL bakım giderine ilişkin maddi tazminat isteminde bulunulduğu, maddi tazminat yanında ayrıca davalı sürücü yönünden; davacılar için (Sıracettin 100.000 TL, Necla 65.000 TL, ve çocuklar için ayrı ayrı 45.000'er TL olmak üzere) toplam 345.000 TL manevi tazminat isteminde bulunulduğu anlaşılmıştır.
Bilindiği üzere; 2918 Sayılı KTK'nın 91/1., 85/1., ve 85/son maddeleri ile Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk sigortası Genel Şartlarına göre Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.(Bkz.Yargıtay HGK'nın 15.06.2011 Tarih ve 2011/17-142 E., 2011/411 K., 22/02/2012 Tarih ve 2011/17-787 E., 2012/92K. Sayılı ilamları) Bu anlamda bilindiği üzere; sigortanın sorumluluğu sigortalısının kusuru oranında ve poliçe teminat limiti ile sınırlı olmakla birlikte, sigorta, sürücü ve işleten meydana gelen zarardan müteselsilen sorumludur.
Mahkememizce taraf delilleri toplanmış ve maluliyet, kusur ve hesap yönünden bilirkişi raporları alınmıştır. Bilirkişi raporları dosya kapsamına ve denetime elverişli olmakla hükmün tesisinde esas alınmıştır. Maluliyet tespiti hususunda tanzim edilen raporda farklı yönetmelik hükümlerine göre alternatifli tespit yapılmış ise de, mahkememizce kaza tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Özürlülük Ölçütü Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen maluliyet oranı esas alınmıştır.
Hemen belirtmek gerekir ki; davaya konu kaza nedeniyle davacının vefat etmediği, bununla birlikte hükme esas alınan maluliyet raporu doğrultusunda %12 oranında malul kaldığı anlaşılmaktadır.
Haksız eylem nedeniyle bedensel zarara uğrayan şahsın, koşulları mevcut ise tazminat isteminde bulunması mümkün ise de; davaya konu olayda ölüm meydana gelmediğinden, diğer bir anlatımla davacılardan Sıracettin kaza nedeniyle vefat etmediğinden, eşi ve çocukları olan diğer davacıların destekten yoksun kalma maddi tazminatı talep etmeleri mümkün değildir. Zira destekten yoksun kalma tazminatı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 53/III. maddesinde düzenlenmiş olup; "Ölüm neticesi olarak diğer kimseler müteveffanın yardımından mahrum kaldıkları takdirde onların bu zararını da tazmin etmek lazım gelir" şeklinde hükme bağlanmıştır.Görülmektedir ki, destekten yoksun kalma tazminatının konusu, ölenin(desteğin) desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradığı kayıplara ilişkindir. Dolayısıyla 3. Kişilerin destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilmeleri TBK'nın 53. maddesi uyarınca ancak desteğin ölümü halinde mümkündür.(Aynı yönde bkz. Y.17.HD.'nin 2020/2224 E.,2021/1976 K. sayılı, 25/02/2021 Tarihli, Onama ilamı ve onama ilamına konu ilk derece ve istinaf ilamları)
Diğer yandan TBK'nın 56/2. Maddesi kapsamında ağır bedensel zarar veya ölüm halinde zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat talep hakkı tanınmıştır.
Anlatılanlar ışığında somut olay ele alındığında; davaya konu kaza nedeniyle davacı Sıracettin'in %12 oranında malul kaldığı, yine 12 ay süre ile geçici iş göremezliği oluştuğu ve 1 bir ay süre ile başkasının yardımına iihtiyaç duyduğu, meydana gelen maddi zararı bakımından davalı sigorta şirketine yapılan başvurusuna binaen tarafında 15.10.2018 tarihinde 116.994,70 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
Bilindiği üzere yapılan ödeme bakımından öncelikle ödeme tarihi verilerine göre zararın karşılanıp karşılanmadığının denetlenmesi, zararın karşılanmadığının tespiti halinde rapor tarihi verilerine göre hesaplama yapılarak ödenen tazminat yasal faiz ile güncellenerek belirlenen zarardan düşülerek bakiye zarar miktarının belirlenmesi gerekir. (Aynı yönde bkz. Y. 4. HD. 2021/26828 E., 2023/6095 K. 08/05/2023 T.)
Açıklanan ilkeler doğrultusunda, hükme esas alınan aktüerya raporu uyarınca ödeme tarihi itibariyle gerek asgari ücret gerekse Tüik verilerine göre emsal ücret esas alınarak yapılan hesaplamalarda davacı Sıracettin'in gerçek zararlarının toplamının yapılan ödeme tutarından daha düşük olduğu, dolayısıyla bakiye maddi zararının bulunmadığı görülmekle, davacı Sıracettin'in maddi tazminat istemi yerinde görülmemiştir. Yine diğer davacılar açısından ise yukarıda açıklandığı üzere destekten yoksun kalma tazminatı koşulları bulunmadığından davacıların bu yöndeki maddi tazminat istemleri de yerinde görülmemiştir. Davacılardan Necla yönünden ayrıca bakım gideri tazminatı talep edilmiş ise de yine bakım gideri tazminatı talebi açısından da hak sahibi olan kişi doğrudan zarara uğrayan Sıracettin olduğundan, davacı Necla'nın bu yöndeki bakım gideri maddi tazminatı istemi de yerinde görülmemiştir.
Davacıların manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede; hem bedensel zarara doğrudan maruz kalan davacı Sıracettin, hem de bu şekilde bir yaralanmaya maruz kalıp tedavi gören davacının, eşi ve çocuklarının olay nedeniyle acı ve üzüntü çekmiş oldukları ve ruhsal bütünlüklerinin etkilendiği kanaat edilerek tüm davacılar yönünden manevi tazminat koşullarının oluştuğu anlaşılmıştır.
Her ne kadar davacılar açısından manevi tazminat şartlarının oluştuğu kanaatine varılmışsa da, bu husus talep edilen manevi tazminat miktarının tamamına hükmedileceği anlamına gelmemektedir. Gerçekten de; gerek öğretide gerekse yargı kararları ile yerleşik uygulamalarda, manevi tazminat miktarının her somut olaya göre tayin edileceği ve bir zenginleşme aracı olarak kullanılamayacağı ifade edilmektedir. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir.
Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. Bu miktarın tayinine, meydana gelen sonucun ağırlığı, tarafların kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları nazara alınarak karar verilmelidir. Sonuç olarak yapılan açıklamalar ve manevi tazminatın belirlenmesine ilişkin ilkeler nazara alınarak davacının yaralanması nedeniyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla, meydana gelen zararın boyutu, tarafların kusur durumu ve olayın oluş şekli ile hak ve nesafet kuralları çerçevesinde hükümde gösterilen miktarda manevi tazminat uygun görülmüş, yine kazaya karışan aracın ticari niteliği bulunmadığı da nazara alınarak kaza(temerrüt) tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmiştir.
Yapılan açıklamalar kapsamında davacıların maddi tazminat istemlerinin reddine, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE;
-Davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile; Davacı Sıracettin için 50.000,00 TL, Davacı Nejla için 25.000,00 TL, Davacı Cemre için 15.000,00 TL, Davacı Eda için 15.000,00 TL, Davacı Fatma için 15.000,00 TL, Davacı Muhammed için 15.000,00 TL olmak üzere toplam 135.000,00 TL manevi tazminatın, kaza tarihi olan 27/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Davacılar tarafından maddi tazminat istemine ilişkin açılan davanın REDDİNE,
3-Alınması gereken 9.221,85-TL karar ve ilam harcından daha önceden peşin ödenen toplam 5.936,14-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 3.285,71-TL harcın davalı ...'dan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Davacılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden (kabul edilen manevi tazminat yönünden) karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 21.600,00-TL vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak davacılara verilmesine,
5-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen maddi tazminat istemi yönünden, karar tarihinden yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca ve 13/2. Maddesi de nazara alınarak 2.600-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalılara verilmesine,
6-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen manevi tazminat istemi yönünden, karar tarihinden yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca ve 10/2 Maddesi de nazara alınarak 21.600,00-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı ...'a verilmesine,
7-Davacılar tarafından yapılan; 59,30-TL Başvuru Harcı, 5.936,14-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 5.995,44TL harcın davalı ...'dan alınarak davacılara verilmesine,
8-Davacılar tarafından yapılan; 6.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 506,10TL Tebligat, Posta ve masrafı, 436-TL ATK masrafı olmak üzere toplam 6.942,10-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 2.696,16-TL lik kısmının davalı ...'dan alınarak davacılara verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacılar üzerinde bırakılmasına,
9-Gider avansından sarf edilmeyen miktarın 6100 Sayılı HMK'nın 333. Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, tarafların yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
30/01/2024