T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
... TÜRK MİLLETİ ADINA
6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/471 Esas
KARAR NO: 2024/138
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVA: İstirdat (Çek İstirdadı)
DAVA TARİHİ: 05/07/2023
KARAR TARİHİ: 12/03/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 02/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan çek istirdadı davasının açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı ... ...Nitelikli Par. Oto. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile müvekkili ... Enerji arasında ticari ilişki olup işbu ticari ilişki sebebiyle ... ...Nitelikli Par. Oto. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 8.052,00-TL tutarındaki ... ... Posta Caddesi Şubesi'ne ait 31.12.2022 keşide tarihli 376399 Çek Seri Numaralı çekin müvekkili ... Enerji İnş. Elekt. Ltd. Şti.'ye ciro edildiğini, müvekkili ... Enerji'nin uhdesinde bulunan çeklerin 02.11.2022 tarihinde çalındığını ve bu durumun derhal müvekkili şirket yetkilisince kolluk kuvvetlerine bildirildiğini, ... 5. Asliye Ticaret Mah. 2022/720 Esas sayılı dosyası ile kıymetli evrak iptali için başvuruda bulunulduğunu, yargılamanın 30/03/2023 tarihli celsesinde taraflarına davaya konu çek bakımından istirdat davası açmaları için süre verildiğini, davalının ağır kusurlu ve kötü niyetli olduğunu, çeki cirolayan firmaların aralarında organik bağ bulunduğunu, sözde şirketler olup çalıntı çekleri tahsil etme amacı dışında faaliyetleri bulunmadığını, davalı yan ile aleyhine takip başlatılan dava dışı kişiler arasında ticari ilişki bulunmadığını, davacının davaya konu çekin gerçek hamili olması, alacağına halen kavuşamamış olması, çekin müvekkilinden çalınması akabinde davalı yanca kötü niyetli ve ağır kusurlu olarak çekin tahsil edilmiş olması sebepleriyle davanın kabulüne, 8.052,00-TL tutarındaki ... ... Posta Caddesi Şubesi'ne ait 31.12.2022 keşide tarihli 376399 Çek Seri Numaralı çekin müvekkiline iadesine, kötü niyetli davalının HMK 329/2'ye göre disiplin para cezasına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının şahsi def'i niteliğinde olup müvekkili açısından herhangi bir sonuç doğurmayacağını, müvekkilinin meşru hamil olmasının yanı sıra ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu, davacının kötü niyet iddiasını ispat edemediğinden ileri sürdüğü def'ileri yalnızca kendisinden sonraki cirantaya karşı ileri sürebileceğini, müvekkilinin, davaya konu kambiyo senetlerini davacıdan almamış olduğunu, ciro silsilesi incelendiğinde de müvekkilinin meşru hamil olduğunu, davalının yetkili hamil olup ispat yükünün davacıda olduğunu, davacı tarafından müvekkilinin zarar verme kastına yönelik herhangi bir somut delil sunulamadığını, davalının ciranta şirketlerden birinin yetkilisi olduğu dolayısıyla işbirliği içinde hareket ettikleri yönünden soyut bir iddiada bulunmuşsa da bunu hiçbir şekilde somutlaştıramadıklarını, nitekim ciranta şirketlerin sicil kayıtları incelendiğinde müvekkilinin anılan şirketler ile yönetim ve sair bakımdan herhangi bir bağı bulunmadığının tespit edilebileceğini beyanla davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
-Davaya konu 376399 Seri Numaralı çek ve 052528 tahsilat makbuzu görüntüsü,
-... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi çek iptali dava dosyası,
-... 18. İcra Müdürlüğü 2023/598 Esas sayılı takip dosyası,
-... Cumhuriyet Başsavcılığı 2022/273638 sayılı soruşturma dosyası,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan çekin istirdadı istemine ilişkindir.
Davacı tarafından işbu dava konusu çekin de aralarında bulunduğu bir takım çekler için ... 5 ATM'nin 2022/720 Esas sayılı dosyasına kayden hasımsız çek iptali isteminde bulunulduğu, yargılamanın devamında, dava konusu çekin ibrazı nedeniyle, davacıya çek istirdadı davası açılmak üzere süre ve önel verilmesi üzerine, eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Konuya ilişkin 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' şeklindedir.
Yasal düzenlemeden anlaşılacağı üzere; zayi olan çekin istirdadı istemine ilişkin davada ispat yükü davacıda olup, davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.(Bkz. Y. 11. HD. 2016/13508 E., 2018/6681 K., 25/10/2018 T.)
Anlatılan ilkeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; dava konusu çekte keşidecinin dava dışı .... Şirketi, lehtarın dava dışı ...şirketi olduğu, çekin arka yüzü incelendiğinde ilk cironun lehtar tarafından yapıldığı, akabinde yine dava dışı şahısların cirolarının bulunduğu, son olarak davalının cirosu ve altında ibraza dair banka karşılıksız kaşesi bulunduğu görülmüştür. Dava dilekçesi ekinde delil olarak dayanılan 052528 sıra numaralı 28/10/2022 tarihli tahsilat makbuzunun dava konusu çek bilgileri ile dava konusu çek için düzenlendiği firma adının ... Elektrik...Ltd Şti olarak yer aldığı, dava konusu çekin arka yüzünde ise adıgeçen ... Elektrik şirketi cirosu ardından dava dışı ...cirosu bulunduğu görülmüştür. Bu doğrultuda ciro zincirinde şeklen kopukluk bulunmadığı, ve yine davalının şeklen yetkili hamil olarak gözüktüğü görülmektedir.
Davalının çeki kötü niyetli veya ağır kusuru ile iktisap edip etmediği yönündeki değerlendirmede ise; davacı yan; davanın ispatı noktasında dava konusu çek yönünden yapılan suç duyurusuna ilişkin soruşturma dosyasına ve ayrıca davalının başka çekler bakımından da benzer şekilde hareket ettiğine dair başkaca çeklere ilişkin davalının taraf olduğu soruşturma ve dava dosyalarının varlığına delil olarak dayanmıştır.
Eldeki davanın konusu olmayan başkaca çeklerin kötüniyetle/ağır kusurla devralınmış olması eldeki davaya konu çekin de kötüniyetle devralındığı hususunda ispata elverişli olmadığından dava konusu çek dışındaki başkaca çeklere ilişkin soruşturma veya dava dosyaları celp edilmemiştir.
Dava konusu çeke ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığı 2022/273638 soruşturma sayılı dosyası celp edilmiş olup incelenmesinde; suç duyurusunun davacı şirket yöneticisi sıfatıyla dava dışı Ahmet Sağlamkendirgil tarafından yapıldığı, ifadesinde kimseden şikayetçi olmadığını beyan ettiği, dosya kapsamında "...mağdurun şikayet hakkından feragat ettiği anlaşıldığından şikayet yokluğu nedeniyle, Kamu Adına Kovuşturma Yapılmasına Yer Olmadığına" dair karar verildiği görülmüştür.
Toplanılan deliller doğrultusunda; dava konusu çekin de aralarında bulunduğu 7 adet çeke ilişkin gerek çek iptali gerekse soruşturma dosyasında senedin rıza dışında elden çıktığı ve senedi elinde bulunduran davalının iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu gösterir somut bir delil bulunmadığı, bu yönde somut görgüsü veya bilgisi bulunan tanık bildirilmediği görülmüştür. Yine çekin arka yüzünde cirosu bulunan dava dışı şahıslarca veya davalı tarafından başkaca dava dışı çeklerin de kötüniyetle/ağır kusurla devralınmış olduğu iddiası bakımından bu durumun eldeki davaya konu çekin de kötüniyetle devralındığı hususunda ispata elverişli olmayacağı anlaşıldığından bu yönde gösterilen delillere itibar edilmemiştir.Diğer yandan dava dilekçesinde yemin deliline dayanılmış ise de HMK'nın 226/1-c maddesi uarınca kişiyi ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak vakıalar yemine konu olamayacağından yemin delili hatırlatılmamıştır(toplanmamıştır).
Yapılan açıklamalar ve toplanılan deliller doğrultusunda; ispat yükü kendi üzerinde olan davacı tarafından senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat edemediği anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle
1- Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 8.052,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Gider avansından sarf edilmeyen miktarın 6100 Sayılı HMK'nın 333. Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı, 6100 Sayılı HMK'nın 341/2. Maddesi uyarınca miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/03/2024
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza