T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/56 Esas - 2023/720
T.C.TÜRK MİLLETİ ADINA VERİLEN
... GEREKÇELİ KARAR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/56
KARAR NO: 2023/720
DAVA: Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi)
DAVA TARİHİ: 20/01/2023
KARAR TARİHİ: 09/11/2023
G. K.YAZILDIĞI TARİH : 09/12/2023
Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
1.İDDİA:
Davacı vekili iddiasında özetle; Davacı şirket ile davalı arasında, ... Genel Müdürlüğü ile Bağlı Bölge ve İşletme Müdürlüklerine ait Özel Silahlı Güvenlik Hizmet Alım İşi dolayısı ile 22.12.2015 tarihli sözleşmenin imzalandığını, 01.01.2016 tarihinde işe başlandığını ve 31.12.2018 tarihinde işin bitirildiğini, sözleşmenin 11.1.1. maddesi uyarınca, Türkiye ... Bankası T.A.O. Bursa Ticari Şubesi tarafından yine 2.850.000,00 TL tutarlı, 29.12.2023 tarihine kadar geçerli kesin teminat mektubunun davalı uhdesinde bulunduğunu, iadesi taleplerinin geri çevrildiğini, söz konusu işin, 31.12.2018 tarihinde bitirildiğini, davalı idare tarafından davacı şirkete kesin kabul işlemi yapılarak, iş deneyim belgesi verildiği, ayrıca Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Ceyhan Sosyal Güvenlik Merkezince davalıya yazılan 16.04.2019 tarih ve 73826954-202.99-E.5851313 sayılı yazı ile davacı şirketin teminat mektubunun iadesinde, 5510 sayılı Yasanın 90. maddesi gereğince herhangi bir sakınca olmadığının bildirildiği, kesin ve ek kesin teminat mektubunun iadesi için tüm yasal şartların yerine getirilmiş olduğunu belirterek, fazlaya İlişkin talep, dava ve ıslah hakkı saklı kalmak kaydıyla, davalı uhdesinde bulunan Türkiye ... Bankası TA.O, Bursa Ticari Şubesinin 13.12.2022 tarih ve 7100608737 numaralı, 2.850.000,00 TL tutarındaki kesin teminat mektubunun davacıya iadesine, bankanın teminat mektubu masrafları, komisyonu ve sair giderleri olarak davacıdan tahsil ettiği ödemeler için şimdilik 1.000,00 TL'nin, masrafların yapıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir
2.SAVUNMA:
Davalı vekili savunmasında özetle; Davacının iadesini talep ettiği teminat mektubunun, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca çıkılan ihale sonucu 22.12.2015 tarihinde akdedilen ... Genel Müdürlüğü ile Bağlı Bölge ve İşletme Müdürlüklerine Ait Özel Silahlı Güvenlik Hizmet Alım Sözleşmesi'nin 11. maddesi uyarınca davalı Kuruma teslim edildiğini, Sözleşmenin 11.4. maddesinde kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi hususunun düzenlediğini, bu maddede "Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumandan alınan ilişiksiz belgesinin idareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı yükleniciye iade edilecektir" hükmünün yer aldığını, Sözleşmenin kanuni dayanağı olan 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 13. maddesinde ise “Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların, yapım işlerinde; varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici Kabul tutanağının onaylanmasından sonra yarısı, Sosyal Sigortalar Kurumandan ilişiksiz belgesi getirimesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanı, yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumandan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra, alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı, yükleniciye iade edilir. Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir. İşin konusunun piyasadan hazır halde alınıp satılan mal alımı olması halinde. Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi şartı aranmaz” hükmünün yer aldığını, hem Kanun maddesinde, hem de Sözleşme maddesinde kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatın yükleniciye iade edilmesinin şartlarından biri yüklenicinin imzaladığı sözleşme konusu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığının tespit edilmesi şartı olduğunu, taraflar arasındaki Sözleşme kapsamında, davacı yüklenici tarafından istihdam edilmiş işçiler tarafından davalı Kuruma karşı davalar açıldığını, bu davaların bir kısmının derdest, bir kısmı hakkında tesis edilen kararların henüz kesinleşmediğini, bu sebeple söz konusu davaların davalı Kurum bakımından muhtemel mali bir risk teşkil etmekte olduğunu, yüklenicinin sözleşme konusu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmadığının tespiti şartının gerçekleşmediği anlamına geldiğini, müvekkili İdare ile davacı yüklenici arasında özel güvenlik hizmet alımı ilişkisi nedeniyle kurulan ilişkinin asıl işveren-alt işveren ilişkisi olarak kabul edildiğini, sözleşme kapsamında istihdam edilen ve davalı kuruma dava açan işçiler (bir dosya SGK tarafından) tarafından ikame edilen davaların oluşturduğu müstakbel mali riskin 5.585.000,00 TL olarak hesaplandığını, bu sebeple dava konusu kesin teminat mektubunun yükleniciye iade edilmesinin mümkün olmadığını, davacının, bankanın teminat mektubu masrafları, komisyonu ve sair giderleri kapsamında alacak talep etmiş ise de, iade edilmesi talep edilen kesin teminat mektubunun iade şartları gerçekleşmediğinden, bu teminat mektubundan kaynaklanan giderlerin de davalı Kurumdan talep edilmesinin hukuka aykırı olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
3. DELİLLER:
-İhale evrakı
-SGK kayıtları,
-Dava konusu teminat mektubu hakkındaki banka kayıtları,
-Davalı aleyhine işçi alacağının tahsili için açılan dava dosyaları,
-Bilirkişi incelemesi.
4.İDDİA, SAVUNMA VE DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HÜKME ESAS GEREKÇE:
Dava, Kamu İhale Kanunu uyarınca yapılan sözleşme kapsamında yüklenici tarafından idareye kesin teminat olarak verilen teminat mektubunun iadesi ve teminat mektupları sebebiyle bankaya ödenen komisyon bedelinin tahsili taleplidir.
Davacı yüklenici, davalı idareye sözleşme kapsamında kesin teminat olarak verilen teminat mektubunun iade şartlarının oluşmasına rağmen iade edilmediği iddiası ile teminat mektubunun iadesini ve ödenen komisyon bedelinin tahsilini talep etmiş, davalı idare ise, sözleşme ve dayanak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca davacı uhdesinde çalıştırılan işçilerin açtığı işçi alacağı ve tazminat davaları ile yapılan icra takipleri sebebi ile teminat iadesi için gereken, yüklenicinin sözleşme konusu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmaması şartının gerçekleşmediğini belirterek, davanın reddini istemiştir.
Tarafların dayandığı tüm deliller, davalı idare aleyhine işçi alacağının tahsili için açılan dava dosyaları getirtilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Hükme esas alınan 21.06.2023 tarihli bilirkişi raporunda; "Dosyaya sunulan dava ve icra dosyalarında, dava konusu sözleşmede çalışan işçilere ait ise ve açılan davalarda idare de davalı olarak gösterilmiş ise özellikle iş davalarında başlangıçta kısmi dava açılarak bilirkişi raporundan sonra alacak rakamı belirlendiği nazara alındığında, davalı idarenin büyük bir ödeme riski karşı karşıya kalabileceği ve davacı yüklenici her ne kadar SGK dan ilişiksiz belgesi almış olsa da henüz işçilerin SGK ile ilgili ödemelerini tamamlamamış olduğu kabul edilecektir" değerlendirmesi yer almaktadır.
Taraflar arasında, ... Genel Müdürlüğü ile Bağlı Bölge ve İşletme Müdürlüklerine ait "Özel Silahlı Güvenlik Hizmet Alım İşi" dolayısı ile imzalanan 22.12.2015 tarihli sözleşmenin 11.4.1. maddesinde; "Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunurn olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin idareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, Yükleniciye iade edilecektir." ,
22. maddesinde "yüklenicinin sözleşme konusu işte çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel şartnamenin 6.Bölümünde belirlendiği" belirtilmiştir.
Teknik Şartnamenin 6. maddesinde "Yüklenicinin Yükümlülükleri" başlığı ile;
6.1.11. maddesinde; "4857 Sayılı Kanun'un 2.maddesinin 6 fıkrasına göre idare ile yüklenici arasında özel güvenlik hizmet alımı ilişkisi nedeniyle kurulan ilişki asıl işveren-alt işveren ilişkisi olarak kabul edilmiştir. Bu çerçevede ; Yüklenici çalıştıracağı özel güvenlik görevlileriyle ilgili olarak Kanun, 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ile ilgili yönetmelik, genelge ve emir yazılarda hüküm altına alınan tüm yasal düzenlemelerden kayrıaklanan ödevlerini yerine getirmek zorundadır.”
6.13. maddesinde; "Yüklenici ilgili ayın hakediş ve eklerini en geç takip eden ayın 7 iş günü içerisinde idareye eksiksiz teslim edeceği .... İdare tarafından kesilecek cezalar, yüklenici namı hesabına yapılan vergi, SGK, icra borç ve ödemeleri bu kapsamda olduğu belirtilmiştir. Bu madde ile tüm işçilik alacaklarının yüklenici tarafından ödenmesi gerektiği ancak ödenmemesi halinde idarenin yüklenici nam ve hesabına ödeyerek hakedişinden keseceği",
6.14. maddesinde; "yüklenici tarafından ödenmeyen işçi ücretleri, sigorta primleri, işveren hissesi idare tarafından ödeneceği ve ilk hakedişten cezai işlem olarak kesileceği",
6.28.maddesinde; "Yüklenici çalıştırdığı elemanların her türlü özlük ve sosyal haklarını ilgili mevzuata göre karşılamak ve ödemek zorundadır."
Düzenlemesi yer almaktadır.
Somut olayda tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında 22.12.2015 tarihli Sözleşme kapsamında akdi ilişkinin varlığı, davacı yüklenicinin, davalı iş sahibine sözleşmenin 11. maddesi kapsamında kesin teminat olarak verilen 2.850.000,00 TL bedelli teminat mektubunun iade edilmediği ve süresinin en son 29.12.2023 tarihine kadar uzatıldığı ihtilafsızdır. Sözleşmenin 11.4.1. Maddesine göre teminat mektubunun iadesi, taahüdün tümüyle yerine getirlmesi, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)'dan ilişiksiz belgesi alınması, SGK'ya borcunun olmaması yanında, yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmaması şartına da bağlanmıştır. Sözleşmenin 22. maddesi ve Teknik Şartnamenin yukarıda belirtilen ilgili maddelerinde açık olarak tüm işçilik alacaklarının yüklenici tarafından ödenmesi gerektiği kararlaştırılmıştır. Davalı İdare savunmasında, işçiler tarafından açılmış derdest davalar ve icra takip dosyalarına ... tarafından kesin temninat mektubu verildiği veya ödeme yapıldığını belirtmiştir. Bu dosyalardan bir kısmı UYAP'tan getirtildiğinde, dava konusu sözleşme kapsamında, davacı yanında çalıştırılan işçiler tarafından, davacı ve davalı aleyhine açılan işçi alacağı ve tazminat davaları olduğu, taraflar aleyhine tazminat ve işçi alacağına karar verildiği, bu dosyalardan bir kısmının kesinleşmediği görülmüştür. Buna göre teminat mektubunun iadesi için gereken yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmaması şartının gerçekleşmediği anlaşılmakla, davacı yüklenicinin sözleşme dolayısı ile kesin teminat olarak verdiği teminat mektubunun iadesi talepli davasının reddi gerektiği, teminat mektubunun iadesi şartları oluşmadığından da, bu teminat mektubundan kaynaklanan giderlerin de davalı Kurumdan talep edilmeyeceği kanaati ile davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye ve dosya kapsamına göre;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85 TL maktu karar ve ilam harcının dava dosyasında alınan 179,90 TL peşin harç ve 48.508,05 TL tamamlama harcı toplamı olan 45.687,95 TL harçtan mahsubu ile artan 45.418,1 TL nin karar kesinleştiğinde talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına takdir edilen 280.550 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine,
5-HMK 333. Maddesi gereğince mahkemece yatırılan avansın kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesine müteakip iadesine,
6-HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 3.120,00-TL zorunlu arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.