T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Zonguldak Vergi Dairesi Başkanlığı
Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü
Sayı
:
84695066-140-E.68563
23.10.2018
Konu
:
6306 Sayılı Kanun Kapsamında Mirasçılar Adına Yapılan İşlemlerin Harç Muafiyeti.
İlgi
:
02/02/2018 tarihli yazınız.
İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden,
- 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı şerhi bulunan Bahçelievler Mahallesi … ada … parsel no'lu taşınmaz sahibi … … ile … İnşaat Ltd. Şti. arasında … 2 nci Noterliğinde 21/03/2014 tarih ve … yevmiye numaralı "Düzenleme Şeklinde Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi" düzenlendiği,
- Söz konusu sözleşmenin "Binanın Bölüşülmesi" başlıklı 4 üncü maddesinde, yapılacak yeni binadan iki adet dairenin taşınmaz sahibine verileceği, 15 inci maddesi hükmü gereğince de bahse konu taşınmazın satışının (08/07/2014 tarih ve … yevmiye ile) … İnşaat Ltd.Şti.'ne yapıldığı;
- Riskli yapı şerhi bulunan … ada 13 parsel numaralı taşınmazın, riskli yapı şerhi bulunmayan … ada 39 parsel numaralı taşınmaz ile (01/12/2014 tarih ve … yevmiye ile) birleştirilerek … ada 85 numaralı parselin oluşturulduğu,
- Diğer taraftan, … … adına kayıtlı iken 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı şerhi işlenmiş ( 01/11/2013 tarih ve … yevmiye ile) ve bilahare yine … İnşaat Ltd.Ş satışı yapılmış (08/07/2014 tarih ve … yevmiye ile) … ada 14 parsel numaralı taşınmazın da … ada 85 parselle (27/07/2015 tarih ve … numaralı yevmiye ile) birleştirildiği,
- … ada … parsel numaralı taşınmaz sahibi … …'nun 29/11/2016 tarihinde vefat ettiği, mirasçılarının eşi … … … ERENOĞLU ile oğlu … … ERENOĞLU olduğu,
belirtilerek, riskli yapı şerhi bulunan … ada 13 parsel ve … ada 14 parsel ile riskli yapı şerhi bulunmayan … ada 39 parsel numaralı taşınmazların birleştirilmesi sonucunda oluşturulan … ada 85 parsel üzerine müteahhit firma tarafından yeniden inşa edilen bağımsız bölümlerden, … ERENOĞLU ile … İnşaat Ltd.Şti. arasında … 2 nci Noterliğinde düzenlenen 21/03/2014 tarih ve … yevmiye numaralı "Düzenleme Şeklinde Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi"nin 4 üncü maddesi kapsamında 2 adet dairenin … ERENOĞLU'nun 29/11/2016 tarihinde vefat etmesi nedeniyle mirasçıları adlarına tapuda tescilinde ve … ERENOĞLU'nun eşinin söz konusu dairelerdeki hissesinden oğlu … … ERENOĞLU adına feregat etmesi halinde … … ERENOĞLU adına yapılacak tescil işleminden tapu harcı aranılıp aranılmayacağı hususlarında görüş sorulduğu anlaşılmıştır.
492 sayılı Harçlar Kanununun 57 nci maddesinde, tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanların, tapu ve kadastro harçlarına tabi olduğu; Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin I/20-a fıkrasında, gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlak vergisi değeri üzerinden (Cebri icra ve şuyuun izalesi hallerinde satış bedeli, istimlaklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı nispi harç alınacağı, 123 üncü maddesinin ilk fıkrasında ise özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde, bu Kanunun amacının; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olduğu belirtilmiş; 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, riskli yapıların, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilmek üzere, tespit tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde Bakanlık veya İdare tarafından ilgili tapu müdürlüğüne bildirileceği ve tapu kütüğüne işlenen belirtmeler hakkında, ilgili tapu müdürlüğünce ayni ve şahsi hak sahiplerine bilgi verileceği, 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, üzerindeki bina yıkılarak arsa haline gelen taşınmazlarda daha önce kurulmuş olan kat irtifakı veya kat mülkiyetinin, ilgililerin muvafakatleri aranmaksızın Bakanlığın talebi üzerine ilgili tapu müdürlüğünce resen terkin edilerek, önceki vasfı ile değerlemede bulunularak veya malik ile yapılan anlaşmanın şartları tapu kütüğünde belirtilerek malikleri adına payları oranında tescil edileceği, bu taşınmazların sicilinde bulunan taşınmazın niteliği, ayni ve şahsi haklar ile temlik hakkını kısıtlayan veya yasaklayan her türlü şerhin, hisseler üzerinde devam edeceği, bu şekilde belirlenen uygulama alanında cins değişikliği, tevhit ve ifraz işlemlerinin Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından resen yapılacağı veya yaptırılacağı hüküm altına alınmıştır.
6306 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında da, bu Kanun uyarınca yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamaların, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paraların ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır.
İncelenmesinden görüleceği üzere, 6306 sayılı Kanunun amacının, afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olduğu ve tapu harcı istisnasının bu Kanun uyarınca yapılacak olan işlemlere uygulanacağı anlaşılmaktadır.
6306 sayılı Kanunla, Kanun kapsamında yer alan hak sahibi maliklerle yapılacak işlemlere yönelik istisna öngörülmekte olup, hak sahiplerinin taraf olmadığı işlemlerin Kanun kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin "Riskli yapıların tespiti ve itiraz" başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrasında, ilgili tapu müdürlüğünce, tapu kütüğüne işlenen belirtmeler hakkındaki bilgilerin ayni ve şahsi hak sahiplerine Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceği açıklanmıştır.
Bu itibarla, 6306 sayılı Kanun kapsamında yıkılarak yeniden inşa olunan gayrimenkullerin riskli yapı olduğuna dair tapuya şerh düşüldüğü tarih itibarıyla yapılacak işlemlerde harç istisnası uygulanması gerekmekte olup, riskli yapı şerhinin kaldırılmış olması, düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi hükümleri gereğince yeniden inşa edilen bağımsız bölümlerin hak sahipleri adına tapuda tescili işleminde harç istisnası uygulanmasına engel teşkil etmeyecektir.
Söz konusu Yönetmeliğin, "Uygulama alanındaki taşınmaz maliklerinin hakları ve tapuya tescil işlemleri" başlıklı 13 üncü maddesinin sekizinci fıkrasında; "Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında Bakanlığa tahsis edilerek tasarrufuna bırakılan taşınmazlar, bu taşınmazlardan, Bakanlığın talebi üzerine TOKİ'ye veya İdareye devredilenler ve Kanun kapsamında değerlendirilmek üzere Bakanlık ile bağlı veya ilgili kuruluşu arasında akdedilecek protokole konu edilenler üzerinde, Kanun kapsamındaki uygulamalara bağlı olarak meydana gelen yeni taşınmazların kendileri ile anlaşma sağlanan gerçek kişiler veya mirasçıları ile tüzel kişiler adına tapuya tescil edilmesi, ilgili kurumun isteği üzerine tapu müdürlüğünce gerçekleştirilir. Bu taşınmazlar ile ilgili olarak tapuda işlem yapılmasını gerektiren diğer hallerde de, ilgili kurumun isteği üzerine, tapu müdürlüğünce işlem tesis edilir." açıklamasına yer verilmiştir.
Ayrıca, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun "A.Mirasın geçmesinin sonucu - I.Miras ortaklığı" başlıklı 640 ıncı maddesinde, mirasçıların terekeye elbirliği ile sahip olacakları ve sözleşme veya Kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere, terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf edecekleri hüküm altına alınmıştır.
Başkanlığımızca söz konusu taşınmazların 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı statüsüne tabi olup olmadıkları hususunda … Tapu Müdürlüğüne hitaben yazılan 13/02/2018 tarih ve E…. sayılı yazımıza cevaben alınan bila tarih ve E…. sayılı yazının incelenmesinden; … Mahallesi … ada 13 parsel sayılı taşınmazın 06/06/2014 tarih ve … yevmiye ile, … ada 14 parsel sayılı taşınmazın 01/11/2013 tarih ve … yevmiye ile 6306 sayılı Kanun gereğince riskli yapı belirtmelerinin yapıldığı, … ada 39 parsel sayılı taşınmazda 6306 sayılı Kanun gereğince riskli yapı belirtmesinin bulunmadığı, taşınmazlar üzerindeki belirtmelerin tevhit işleminden önce terkin edilmesi nedeniyle söz konusu üç parselin birleşmesinden oluşan … ada 85 parsel sayılı taşınmaz üzerine riskli yapı belirtmesinin taşınmadığı anlaşılmıştır.
Buna göre, riskli yapı şerhi bulunan ancak üzerilerindeki riskli yapılar yıkıldıktan sonra riskli yapı şerhleri kaldırılan … ada 13 parsel ve … ada 14 parsel numaralı taşınmazlar ile riskli yapı şerhi bulunmayan … ada 39 parsel numaralı taşınmazın birleştirilmesi sonucunda oluşturulan … ada 85 parsel numaralı taşınmaz üzerine müteahhit firma tarafından yeniden inşa edilen bağımsız bölümlerden,
- … ada 13 parsel ve … ada 14 parsel numaralı taşınmaz malikleri ile müteahhit firma arasında 6306 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen sözleşmeler gereğince hak sahibi malikleri veya yasal mirasçıları adlarına tapuya tescili ile müteahhit firmaya verilmesi gereken bağımsız bölümlerin müteahhit firma adına tapuya tescilinde harç aranılmaması, hak sahibi malikler (mirasçılar) veya müteahhit firma tarafından üçüncü kişilere devredilmesi işlemlerinden Harçlar Kanuna bağlı 4 sayılı tarifenin I/20-a fıkrasına göre harç aranılması gerekmektedir.
- Riskli yapı şerhi bulunmayan … ada 39 parsel numaralı taşınmaza isabet eden bağımsız bölümlere ilişkin işlemlerde ise 6306 sayılı Kanun kapsamında istisna uygulanması mümkün değildir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.