T.C. ... 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...GEREKÇELİ KARAR
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/235 Esas
KARAR NO: 2023/41
HAKİM: ...
KATİP: ...
DAVACI : ...
VEKİLLERİ: Av. ...
Av. ...
DAVALI : ...
DAVA: 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (Alacak)
DAVA TARİHİ: 08/03/2022
KARAR TARİHİ: 25/01/2023
KARAR Y.TARİHİ : 24/02/2023
Mahkememizde görülmekte olan 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (Alacak) davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
İDDİA :
Davacı vekili, davacı bankanın müşterisi olan ... İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti tarafından kredi borcuna mahsup edilmek üzere bankaya ciro yoluyla devredilen, davalı şirketin keşidecisi olduğu, 25.04.2018 tarihli, 60.000-TL bedelli ve 25.05.2018 tarihli, 60.000-TL bedelli 2 adet çekin 3 yıllık kambiyo zamanaşımı süresinin dolmuş olduğunu, davacı bankanın çekler ile ilgili kambiyo hukukundan doğan haklarını kullanamadığını, davalı şirketin çekler nedeniyle sebepsiz zenginleşmiş olduğunu, sebepsiz zenginleşme olgusunun varlığının yasal karine oluduğunu, aksine ispat külfetinin davalı keşideciye ait olduğunu belirterek; davalı şirketin keşideci sıfatıyla sorumlu olduğu 25.04.2018 tarihli, 60.000-TL bedelli ve 25.05.2018 tarihli, 60.000-TL bedelli çeklerden doğan dava tarihi itibariyle 194.284,93-TL'lik davacı banka alacağının, asıl alacağa dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA :
Davalı vekili, davaya konu olan çeklerin, davalı şirket tarafından dava dışı ... isimli şirket adına bedelsiz olarak hatır çeki mahiyetinde düzenlendiğini, davalı şirket tarafından davaya konu çekler karşılığında hiçbir hizmet alınmadığını, çeklerin hatır çeki olarak düzenlenerek devredildiği dikkate alındığında davalı şirket nezdinde bir zenginleşmenin gerçekleştiğinden bahsetmenin mümkün olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte sebepsiz zenginleşme nedeniyle talep edilebilecek zararın çek bedeli ve temerrüt faizinden ibaret olduğunun sabit olduğunu, çekin zamanaşımına uğraması neticesinde sebepsiz zenginleşme nedeniyle talep edilecek tutarın çek bedeli ile sınırlı tutulmuş olduğunun Yargıtay içtihatları uyarınca olduğunu, hamilin çek bedelini aşan zararı keşideciden talep edemeyeceğini, 60.000-TL bedelli iki çeke karşılık dava dilekçesinde 194.284,93-TL talep edildiğini belirterek; davanın reddini savunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, zamanaşımı süresinde yasal takibe geçilmeyen dava konusu çeklerden kaynaklı alacağın, çek keşidecisinden tahsili istemine ilişkindir.
Hamile, alacağını elde edilebilmesi için tanınan imkanlardan biri TTK m. 818/I-m’nin atfıyla çekler hakkında da uygulama alanı bulan ... Kanunu’nun 732. maddesine dayalı sebepsiz zenginleşme davasıdır. Bu dava, sıkı şekil şartlarına bağlanmış kambiyo hukukuna özgü bir davadır.
Çekin karşılıksız çıkması nedeniyle, müracaat borçlularına başvurma hakkını kaybeden hamil, hakkı olan alacağını tahsil edemediğinden mal varlığında bir azalma olmakla birlikte, keşidecinin mal varlığında ise bir artış bir nevi hamilin zararına gerçekleşen bir zenginleşme meydana gelmektedir. Bu davanın ... Kanunu’nun 72 vd. maddelerine dayalı sebepsiz zenginleşme davasından tamamen farklı, kambiyo hukukuna dayalı özel bir dava olduğu tartışmasız olarak kabul edilmektedir.... Hukukunda yer alan sebepsiz zenginleşme davasının bir alt nevi olarak kabulü de mümkün değildir.
Çek hamilinin mal varlığındaki azalma, çekin süresi içinde ibraz edilmemesi ya da ödenmediğinin yine süresi içinde tespit ettirilmemesi yahut alacak hakkının zamanaşımına uğramış olması gibi, "kanuna uygun" bir sebepten, kanun hükmünden kaynaklanmaktadır. Oysa ... Kanunun 77. Maddesine göre oluşacak sebepsiz zenginleşmede, zenginleşenin zenginleşmesinin haklı bir sebebe dayanmaması şartı aranır. Yine ... Kanunu bakımından sebepsiz zenginleşme oluşabilmesi için; zenginleşme ile fakirleşme arasında bir mamelek kayması, illiyet bağı olması gerekir iken, ... Kanunu madde 732'de bu husus düzenlenmemiştir.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, 11/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; taraflar arasındaki uyuşmazlığın, 3 yıllık zamanaşımı süresinde yasal takibe geçilmeyen dava konusu çeklerden kaynaklı alacağın, TTK 732. Maddesi hükmü uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca çek keşidecisinden tahsili istemine ilişkin olduğu, dava konusu edilen iki adet çekin ibraz tarih süreleri sonundan itibaren, dava tarihine kadar değişen oranlarda avans faiz oranları ile yapılan hesaplama sonucunda; faiz dönemi 07/05/2018-08/03/2022 olan, 60.000,00 TL bedelli çek için hesaplanan avans faiz tutarının 38.460,83 TL, toplam tutarın 98.460,33 TL; faiz dönemi 04/06/2018-08/03/2022 olan, 60.000,00 TL bedelli çek için hesaplanan avans faiz tutarının 38.012,06 TL, toplam tutarın 98.012,06 TL olduğu, dava konusu 2 adet çekin avans faizleri ile birlikte dava tarihine kadar toplam tutarının 196.472,89-TL olarak hesaplandığı bildirilmiştir.
Dosya tüm deliler ile birlikte değerlendirildiğinde; zamanaşımına uğrayan çeklere dayalı olarak, çek hamilinin, kambiyo senedine dayalı müracaat hakkını kaybettiği ancak, sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak işbu davayı açabileceği, davalı keşidecinin ise, sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamak durumunda olduğu ancak, davalının sebepsiz zenginleşmediği veya çekin bedelsiz kaldığı veya ödendiği hususunu kanıtlayamadığı, hatır çeki olarak verildiğinin yazılı delille kanıtlanamadığı anlaşılmış olup, davacının çek bedelleri kapsamında alacağının bulunduğu anlaşılmakla; davanın alacak miktarı yönünden dava tarihine kadar ibraz gününden itibaren işlemiş avans faizi ile birlikte 194.284,93 TL yönünden davanın kabulüne, asıl alacak olan 120.000,00 TL'sine dava tarihinden itibaren avans faiz işletilmesine karar vermek gerekmiştir.
Anlatılan nedenlerle;
HÜKÜM :
1-Davanın kabulüne,
194.284,93 TL'nin 120.000,00 TL'ye dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden .... maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 30.142,74 TL vekalet ücretinin davalı tarafdan alınarak davacı tarafa ödenmesine,
3-Davacı tarafça yargılama boyunca yatırılan 11,50-TL yargılama harcının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
4-Arta kalan gider avansının karar kesinleştiğinde YATIRANA İADESİNE,
5-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 13.271,60-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere ve posta gideri olarak 140,50 TL ve 1.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 1.140,50 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
7-Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflar anlaşamadıklarından, Arabuluculuk Yönetmeliği 26/2 maddesi uyarınca Bakanlık bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin, davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
Dair davacı vekilinin ve davalı şirket yetkilisinin yüzüne karşı, yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren ... ... Mahkemesine ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 25/01/2023
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı