86/667/ΕΟΚ: Απόφαση του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1986 για την έγκριση της ετήσιας έκθεσης επί της οικονομικής κατάστασης της Κοινότητας και για τον καθορισμό των κατευθύνσεων της οικονομικής πολιτικής για το 1987

31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 1
II
(Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δημοσίευση)
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 22ας Δεκεμβρίου 1986
για την έγκριση της ετήσιας έκθεσης επί της οικονομικής κατάστασης της Κοινότητας και για τον
καθορισμό των κατευθύνσεων της οικονομικής πολιτικής για το 1987
( 86 / 667 /EOK)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη :
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής
Κοινότητας ,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ :
Άρθρο 1
Το Συμβούλιο εγκρίνει την ετήσια έκθεση επί της οικονομι­
κής κατάστασης της Κοινότητας και των κατευθύνσεων της
κοινοτικής πολιτικής , που περιέχεται στο μέρος I της έκθε­
σης που επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση , και θεσπίζει
τις κατευθυντήριες γραμμές της οικονομικής πολιτικής που
πρέπει να ακολουθήσουν τα κράτη μέλη , οι οποίες περιέχο­
νται στο μέρος II της έκθεσης αυτής.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη .
την απόφαση 74/120/EOK του Συμβουλίου της 18ης Φεβρου­
αρίου 1974 για την πραγματοποίηση υψηλού βαθμού σύγκλι­
σης των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών της
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας C 1 ), όπως τροποποιή­
θηκε με τις αποφάσεις 75/787/EOK (2) και 79/ 136/EOK (3),
και ιδίως το άρθρο 4 ,
την πρόταση της Επιτροπής ,
Βρυξέλλες , 22 Δεκεμβρίου 1986.
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (4), Για το Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος
G. SΗΑWτη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (S),
ί 1 ) ΕΕ αριθ . L 63 της 5 . 3 . 1974 , σ . 16 .
(2) ΕΕ αριθ . L 330 της 24 . 12 . 1975 , σ . 52 .
( 3) ΕΕ αριθ . L 35 της 9 . 2 . 1979, σ . 8 .
(4) ΕΕ αριθ . C 322 της 15 . 12 . 1986 .
(5) ΕΕ αριθ . C 333 της 29 . 12 . 1986 .

31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/3
ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1986/87
Αριθ . L 385/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκων Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1986/87
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Μέρος I — Μείωση της ανεργίας στα πλαίσια μιας δυναμικότερης ευρωπαϊκής οικονομίας
Για μια πραγματική ενεργοποίηση της κοινοτικής στρατηγικής συνεργασίας
Σελίδα
1 . Περίληψη και συμπεράσματα 6
2 . Εξέλιξη της οικονομίας και σύγκλιση 11
2.1 . Η οικονομία σε παγκόσμια κλίμακα 11
Οικονομικές επιπτώσεις από την πτώση των τιμών του πετρελαίου 16
2.2 . Οι οικονομικές εξελίξεις στην Κοινότητα 18
2.3 . Ονομαστική και πραγματική σύγκλιση στην Κοινότητα 25
3 . Η στρατηγική συνεργασίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση 36
3.1 . Στόχοι και μέθοδοι 36
3.2 . Οι προβλέψεις για το 1986 και 1987 από την άποψη της στρατηγικής συνεργασίας 39
3.3 . Επιβαλλόμενες κατευθύνσεις για τη χάραξη της μακροοικονομικής πολιτικής από το 1987
και μετά 41
Μεσοπρόθεσμα σενάρια για τη στρατηγική συνεργασίας 48
4 . Η συμβολή των οικονομικών πολιτικών στη στρατηγική συνεργασίας 49
4.1 . Οι κατευθύνσεις της νομισματικής πολιτικής και τα προβλήματα συντονισμού 49
4.2 . Δημοσιονομική πολιτική 54
4.2.1 . Δημοσιονομικά ελλείμματα , δημόσιο χρέος, οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση 54
4.2.2 . Δημόσιες δαπάνες , φορολογία , οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση 55
4.3 . Μισθοί και αγορά εργασίας 60
4.3.1 . Εισοδήματα και κόστος εργασίας 60
4.3.2 . Προσαρμογή της αγοράς εργασίας στα πλαίσια μιας οικονομικής ανάπτυξης που αποσκοπεί
στη δημιουργία περισσότερων θέσεων απασχόλησης 62
4.4 . Ικανότητα προσαρμογής των αγορών 65
4.5 . Η χρηματοδότηση των κοινοτικών πολιτικών : προϋπολογισμός και χρηματοοικονομική τεχνική 68
4.6 . Ο κοινωνικός διάλογος 71
4.7 . Ο συντονισμός της οικονομικής πολιτικής σε διεθνές επίπεδο 72
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/5
Μέρος II — Η οικονομική πολιτική των κρατών μελών
Εφαρμογή της στρατηγικής συνεργασίας για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση στα κράτη μέλη
το 1987 1
Βέλγιο
Δανία
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας .
Ελλάδα
Ισπανία . .
Σελίδα
75
76
79
82
85
88
91
94
97
100
102
105
107
Γαλλία
Ιρλανδία
Ιταλία
Λουξεμβούργο
Κάτω Χώρες
Πορτογαλία
Ηνωμένο Βασίλειο .
Αριθ . L 385/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12. 86
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΜΕΡΟΣ I
ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΑΙΣΙΑ ΜΙΑΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΕΡΗ! ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑ­
ΣΙΑΣ
1 . ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
1.1 . Με την έγκριση της τελευταίας ετήσιας οικονομικής
έκθεσης ( 1985/86) το Συμβούλιο συμφώνησε , αφού
έλαβε υπόψη του τις θετικές γνωμοδοτήσεις του Κοι­
νοβουλίου , της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτρο­
πής και των κοινωνικών εταίρων, με τις προτάσεις της
Επιτροπής για την εφαρμογή μιας αναπτυξιακής
στρατηγικής συνεργασίας για τη βελτίωση της απα­
σχόλησης στην Κοινότητα .
Στόχος της στρατηγικής αυτής είναι η σαφής και
σταθερή μείωση της ανεργίας σε χρονικό διάστημα
ορισμένων ετών . Η ανεργία στην Ευρώπη είναι το
αποτέλεσμα σοβαρών και δυσμενών οικονομικών και
κοινωνικών εξελίξεων . Δεν μπορεί να καταπολεμηθεί
με μεμονωμένα μέτρα που θεραπεύουν μόνο τα
συμπτώματα . Η κοινοτική στρατηγική λαμβάνει υπό­
ψη της τόσο τις μακρό- και μικροοικονομικές , όσο και
τις κοινωνικές πλευρές των προβλημάτων και επιχει­
ρεί να καταπολεμήσει τα βαθύτερα αίτια της ανεργίας .
Για την επίτευξη του στόχου αυτού , είναι αναγκαίο σε
μακροοικονομικό επίπεδο , να συνεχιστεί για ένα ορι­
σμένο χρονικό διάστημα η συγκρατημένη αύξηση των
πραγματικών μισθών, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να
εξασφαλισθεί η κατάλληλη εξέλιξη της ζήτησης
σύμφωνα με τις επιταγές της σταθερότητας . Ο εν λόγω
συνδυασμός ενισχύει την αποδοτικότητα , τις επενδύ­
σεις και την απασχόληση . Σε μικροοικονομικό επίπε­
δο θα πρέπει να βελτιωθούν οι δυνατότητες προσαρ­
μογής των αγορών εμπορευμάτων, υπηρεσιών , κεφα­
λαίων και εργασίας , λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνι­
κές πλευρές , και να προωθηθούν κυρίως η δημιουργία
νέων επιχειρήσεων, η επαγγελματική κατάρτιση και η
εφαρμογή νέων τεχνολογιών . Κατ ' αυτόν τον τρόπο θα
διευκολυνθούν οι αναγκαίες διαρθρωτικές αλλαγές ,
θα δοθεί μια νέα ώθηση στην οικονομία και θα
καταστεί δυνατή η περαιτέρω ανάπτυξη της ανταγω­
νιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας με μια
καλύτερη εκμετάλλευση των πλεονεκτημάτων της
μεγάλης εσωτερικής ευρωπαϊκής αγοράς .
Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας πολιτικής θα είναι μια
δυναμικότερη και αποτελεσματικότερη από την άπο­
ψη της απασχόλησης ανάπτυξη η οποία αναμένεται
ότι θα φτάσει σε κοινοτικό επίπεδο και για την περίοδο
1986 ως 1990 σε ετήσιους ρυθμούς που κυμαίνονται
από 3 έως 3,5 °7ο , γεγονός που θα πρέπει κανονικά να
επιτρέψει μια μέση ετήσια αύξηση της απασχόλησης
κατά 1 έως 1,5% περίπου . Κατ ' αυτό τον τρόπο θα
ήταν δυνατόν να μειωθεί το μέσο ποσοστό ανεργίας
της Κοινότητας μέχρι το 1990 κατά 4 μονάδες περί­
που ( ! ). Σε σύγκριση με τα αποτελέσματα των περα­
σμένων ετων, που χαρακτηρίζονταν απο μια αυξανο­
μένη ή σε υψηλό επίπεδο παραμένουσα ανεργία , μια
τέτοια μείωση θα αποτελούσε σημαντική πρόοδο .
Η πρόοδος αυτή ωστόσο δεν σημαίνει ακόμα επιστρο­
φή στην πλήρη απασχόληση . Εξακολουθεί να είναι
επειγόντως αναγκαία η λήψη συνοδευτικών μέτρων
ιδίως στον τομέα της ανεργίας των νέων και των επί
μακρόν ανέργων, προκειμένου να αποφευχθεί ο απο­
κλεισμός για μεγάλο χρονικό διάστημα σημαντικών
κοινωνικών ομάδων από την αγορά εργασίας . Μια
τέτοια κατάσταση θα είχε μακροπρόθεσμα κατα­
στρεπτικές από πολιτική και κοινωνική άποψη επι­
πτώσεις . Εξάλλου , οι τομεακές και περιφερειακές
αλλαγές που συνοδεύουν την αναγκαία προσαρμογή
των διαρθρώσεων παραγωγής και την τεχνική πρόοδο
καθιστά αναγκαία την εφαρμογή συνοδευτικών μέ­
τρων κατά τρόπο που να λαμβάνει υπόψη του τις
κοινωνικές διαστάσεις : όσο γρηγορότερα επανεύρει η
οικονομία της Κοινότητας το δυναμισμό της , τόσο
ευκολότερα θα επιλυθούν τα σχετικά προβλήματα .
Η επιτυχία της κοινοτικής στρατηγικής απαιτεί μερι­
κές φορές , σε σύγκριση με το παρελθόν μία αλλαγή —
η οποία σε μερικές περιπτώσεις θα πρέπει να είναι
σημαντική — της τηρουμένης στάσης και των οικονο­
μικών πολιτικών . Οι αλλαγές αυτές έχουν ήδη αρχίσει
να συντελούνται . Τώρα πρέπει να επιταχυνθούν και να
αποκτήσουν σταθερότερο χαρακτήρα . Πρέπει να επι­
τευχθεί ισόρροπη συμβολή όλων των οικονομικών
παραγόντων στην επιτυχία της στρατηγικής προκειμέ­
νου να γίνει ευρύτερα αποδεκτή η οικονομική πολιτι­
κή . Ο κοινωνικός διάλογος σε κοινοτικό επίπεδο αλλά
και κυρίως σε εθνικό επίπεδο συνιστά συνεπώς σημα­
ντικότατο μέσο για την εφαρμογή της στρατηγικής .
1.2 . Η παρούσα ετήσια οικονομική έκθεση 1986/87 εξε­
τάζει τις οικονομικές εξελίξεις και προοπτικές και
επανατοποθετεί τις κατευθυντήριες γραμμές της οικο­
νομικής πολιτικής υπό το φως της κοινοτικής στρα­
τηγικής .
1.3 . Το οικονομικό εξωτερικό περιβάλλον στο οποίο δρα η
Κοινότητα έχει μεταβληθεί σημαντικά εξαιτίας της
πτώσης των τιμών του πετρελαίου , της σταθεροποίη­
σης της τιμής του δολαρίου και της μείωσης των
επιτοκίων . Μεταπολεμικά , ποτέ άλλοτε μέχρι τώρα οι
βιομηχανικές χώρες καταναλώτριες πετρελαίου δεν
γνώρισαν τόσο μεγάλη βελτίωση των όρων εμπορίου
σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα . Στην πτώση της
τιμής του δολαρίου συνέβαλαν τόσο ο καλύτεροςί 1 ) 1990 : ΕUR 10 περίπου 7% , ΕUR 12 περίπου 8% .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/7
συντονισμος που κατέστη δυνατός με τη συμφωνία της
ομάδας των 5 στην Πλάζα τον Σεπτέμβριο 1985 , όσο
και τα αποτελέσματα της διάσκεψης κορυφής του
Τόκυο το Μάιο 1986 . Η πτώση των επιτοκίων αποτελεί
μια ευπρόσδεκτη αλλά όχι επαρκή βοήθεια για τις
υπερχρεωμένες αναπτυσσόμενες χώρες . Εξάλλου , η
διεξαγωγή των πρόσφατων διαπραγματεύσεων για το
εξωτερικό χρέος και η εσωτερική πολιτική αναπρο­
σαρμογής του Μεξικού αποτελούν παράδειγμα μιας
σχετικής εξέλιξης . Η συμφωνία που επιτεύχθηκε στη
Ρunta (3ε1 Εste το Σεπτέμβριο 1986 για την έναρξη ενός
νέου γύρου πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων
στα πλαίσια της GΑΤΤ ενισχύει τις ελπίδες για ανά­
σχεση και αντιστροφή των προστατευτικών τάσεων .
Παρά τις εξελίξεις αυτές σε διεθνές επίπεδο , πρέπει
ακόμα να καταβληθούν τεράστιες προσπάθειες για
την επίλυση των μεγάλων διεθνών οικονομικών προβ­
λημάτων. Εξακολουθεί να είναι πρωταρχική ανάγκη η
καλύτερη διάρθρωση του διεθνούς νομισματικού
συστήματος . Η επιστροφή σε μια περισσότερο ισόρ­
ροπη κατανομή των ισοζυγίων τρεχουσών συναλλα­
γών σε διεθνές επίπεδο καθιστά αναγκαία τη σταδιακή
μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος των Ηνωμέ­
νων Πολιτειών και την εφαρμογή εκ μέρους της
Ιαπωνίας μιας περισσότερο επεκτατικής δημοσιονο­
μικής πολιτικής σε συνδυασμό με μια περαιτέρω
ανατίμηση του γιεν . Η σημαντικότερη συμβολή της
Κοινότητας και των χωρών ΕΖΕΣ στη διεθνή αυτή
διαδικασία προσαρμογής συνίσταται στην ενίσχυση
της ιδίας ανάπτυξης σε υγιείς βάσεις . Συνεπώς η
επαρκής ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου εξαρτάται
κυρίως από μια ισχυρότερη ανάπτυξη στην Ιαπωνία
και στην Ευρώπη . Εξάλλου , το πρόβλημα των υπερ­
χρεωμένων αναπτυσσόμενων χωρών δεν μπορεί να
επιλυθεί παρά μόνο μακροπρόθεσμα στα πλαίσια μιας
ισχυρότερης διεθνούς ανάπτυξης .
Ωστόσο , σε σύγκριση με τις σημερινές προβλέψεις ,
είναι δυνατόν οι προοπτικές ανάπτυξης του διεθνούς
εμπορίου να μειωθούν αισθητά εξαιτίας σοβαρών εξω­
τερικών κινδύνων που ενδεχομένως επιβαρύνουν το
διεθνές οικονομικό περιβάλλον . Οι κίνδυνοι αυτοί θα
μπορούσαν να περιγραφούν ως εξής :
— νέα σημαντική μείωση του δολαρίου ή ανεξέλε­
γκτες διακυμάνσεις των ισοτιμιών
— ανεπαρκής ή ακατάλληλη διαδικασία προσαρμο­
γής της Ιαπωνίας και των Ηνωμένων Πολιτειών θα
μπορούσε — παρά τις προθέσεις που εκφράστηκαν
στην Ρunta
αύξηση του προστατευτισμού , ενώ δεν θα πρέπει να
αποκλείεται το ενδεχόμενο οικονομικής ύφεσης ή
ανόδου του πληθωρισμού στις Ηνωμένες Πολιτεί­
ες·
— νέα και σημαντική μεταβολή της τιμής του πετρε­
λαίου·
— επιδείνωση της κατάστασης των αναπτυσσόμενων
χωρών: ενόψει της συνεχιζόμενης επιδείνωσης των
όρων εμπορίου για τις πρώτες ύλες που εξάγουν και
εξαιτίας της έλλειψης επαρκούς εξωτερικής χρη­
ματοδότησης ή μεγαλύτερων δυνατοτήτων διάθε­
σης της γεωργικής και βιομηχανικής παραγωγής
τους , υπάρχει πιθανότητα οι αναπτυσσόμενες
χώρες να αναγκασθούν να περιορίσουν περαιτέρω
την ανάπτυξή τους και τις εισαγωγές τους .
Αλλά ακόμη και αν η διεθνής οικονομία εξελιχθεί
ευνοϊκά , το διεθνές εμπόριο δεν πρόκειται κατά τα
προσεχή έτη να δώσει μια ισχυρή ώθηση στην ανά­
πτυξη της Κοινότητας εξαιτίας της ίδιας της φύσης
των αναγκαίων διαδικασιών προσαρμογής : μείωση
του τεράστιου εμπορικού ελλείμματος των ΗΠΑ,
παγίωση της θέσης των χωρών της ΟΠΕΚ και των
αναπτυσσόμενων χωρών. Για την Κοινότητα το γεγο­
νός αυτό αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο θα
πρέπει να προωθήσει τη διεθνή συνεργασία με σκοπό
τη διευκόλυνση των αναγκαίων σε διεθνές επίπεδο
προσαρμογών και να συγκεντρώσει ταυτόχρονα τις
προσπάθειές της στην ενίσχυση του αναπτυξιακού
δυναμικού που διαθέτει .
1.4 . Στο εσωτερικό της Κοινότητας συνεχίζεται το 1986 μια
μέτρια ανάπτυξη που κατά πάσα πιθανότητα θα
διατηρηθεί και το 1987 . Σύμφωνα με τις προβλέψεις η
αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ θα πρέπει να επι­
ταχυνθεί ελαφρά (1985 : 2,4% , 1986 : 2,5% , 1987 :
2,8%)· ωστόσο δεν φθάνει ακόμα στο επίπεδο που
είναι αναγκαίο και ικανό για να εξασφαλίσει μια
ουσιαστική και σταθερή μείωση της ανεργίας στην
Κοινότητα .
Βέβαια το όριο από το οποίο η πραγματική οικονομική
ανάπτυξη οδηγεί σε αύξηση της απασχόλησης βρίσκε­
ται τώρα σε αισθητά χαμηλότερο επίπεδο απ' ό,τι
βρισκόταν κατά τη δεκαετία του εξήντα ή του εβδο­
μήντα . Για το 1986 και το 1987 αναμένεται ετήσια
αύξηση της απασχόλησης κατά 0,8% . Ωστόσο, εφό­
σον εξακολουθεί να αυξάνεται ο ενεργός πληθυσμός ,
γεγονός που οφείλεται όλο και λιγότερο σε δημογρα­
φικά αίτια και που αποτελεί όλο και περισσότερο
συνέπεια μεταβολής της συμπεριφοράς των ατόμων
απέναντι στην αγορά εργασίας , το μέσο ποσοστό
ανεργίας στην Κοινότητα θα μειωθεί ελάχιστα
(ΕUR 9, 1985 : 11,1 % , 1986 : 11% , 1987 : 10,8 % ), απο­
τέλεσμα που παραμένει εξαιρετικά απογοητευτικό .
Εξίσου απογοητευτική εξακολουθεί να είναι η κατανο­
μή της ανάπτυξης στις περιφέρειες και στις χώρες της
Κοινότητας. Ενώ πριν από την πρώτη πετρελαϊκή
κρίση είχε διαπιστωθεί σημαντική τάση εξίσωσης των
λιγότερο αναπτυγμένων περιοχών και χωρών στον
τομέα των σχετικών πραγματικών ΑΕΠ ανά κάτοικο,
η διαδικασία αυτή έχει έκτοτε ανακοπεί ή εν μέρει
αντιστραφεί . Ακόμη και το 1986 και 1987 , δεν διακρί­
νεται τάση πραγματικής σύγκλισης . Η προώθηση της
εν λόγω διαδικασίας αποτελεί σημαντικό στοιχείο
ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής
της Κοινότητας .
Γενικότερα , η ανάπτυξη στην Κοινότητα στηρίζεται
πλέον στην εσωτερική ζήτηση . Η μεταβολή αυτή
εμφανίσθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του 1986 , αρχι­
κά με βραδύ ρυθμό και είχε ως αποτέλεσμα την
ελαφρά αναθεώρηση προς τα κάτω των προβλέψεων
της περασμένης άνοιξης για το έτος 1986 . Τα πλέον
δυναμικά στοιχεία της πραγματικής εσωτερικής ζήτη­
σης αποτελούν πλέον οι επενδύσεις εξοπλισμού ( 1986 :
6,1 % , 1987 : 6,9 %) και η ιδιωτική κατανάλωση ( 1986 :
3,7% , 1987 : 3,5%). Παρατηρείται ανάκαμψη των
επενδύσεων στον τομέα των κατασκευών, ενώ η
δημόσια κατανάλωση εξακολουθεί να αυξάνει με πολύ
αργό ρυθμό . Παρά την επιδείνωση του πραγματικού
ισοζυγίου αγαθών και υπηρεσιών, πράγμα που επηρε­
άζει αρνητικά την ανάπτυξη , εξακολουθεί προς το
παρόν να αυξάνει το ονομαστικό πλεόνασμα του
Αριθ . L 385/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Κοινοτητας
(1985 : 0,5% του ΑΕΠ, 1986 : 1,2% , 1987 : 0,9%).
Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζουν κυρίως τη σημα­
ντική βελτίωση των όρων εμπορίου που οφείλεται στην
πτώση της τιμής του πετρελαίου και την υποτίμηση
του δολαρίου . Οι δαπάνες της Κοινότητας για πετρέ­
λαιο έχουν μειωθεί κατά το ήμισυ - η αγοραστική
δύναμη των νοικοκυριών αυξάνεται σημαντικά κατά
το 1986 και 1987 στις περισσότερες χώρες· το πραγ­
ματικό μισθολογικό κόστος κατά κεφαλή μένει στην
πράξη αμετάβλητο το 1986 , αν και υπάρχει πιθανότη­
τα νέας αύξησής του κατά το 1987· η αποδοτικότητα
των επιχειρήσεων έχει βελτιωθεί , ακόμη και αν ο
κοινοτικός μέσος όρος παραμένει αισθητά κατώτερος
από το επίπεδο της προ της πρώτης πετρελαϊκής
κρίσης περιόδου· ορισμένα κράτη μέλη επωφελήθη­
καν εν μέρει της βελτίωσης των όρων εμπορίου για να
λάβουν φορολογικά μέτρα με σκοπό να απαλύνουν
την πίεση στους δημόσιους προϋπολογισμούς .
Η έντονη άνοδος των επενδύσεων των επιχειρήσεων
που διαφαίνεται για το 1986 και προβλέπεται για το
1987 δεν στηρίζει μόνο τη ζήτηση αλλά αυξάνει επίσης
και το παραγωγικό δυναμικό. Ωστόσο, το συνολικό
ποσοστό επενδύσεων της Κοινότητας (σε % του ΑΕΠ)
εξακολουθεί να βρίσκεται κατά τέσσερις μονάδες
περίπου κάτω από το επίπεδο που ίσχυε πριν από την
πρώτη πετρελαϊκή κρίση και θα πρέπει συνεπώς να
επιταχυνθεί σταδιακά η αύξηση του παραγωγικού
δυναμικού καθώς και η δημιουργία νέων θέσεων
απασχόλησης . Μια έντονη επενδυτική προσπάθεια
παραμένει συνεπώς απαραίτητη για αρκετά χρόνια .
1.5 . Ωστόσο , η σαφής βελτίωση των όρων της προσφοράς
που σημειώθηκε κατά τα τελευταία έτη και οι θετικές
επιπτώσεις της μείωσης της τιμής του πετρελαίου δεν
επαρκούν για να επαναφέρουν αυτόματα την Κοινότη­
τα σε μια αναπτυξιακή πορεία αρκετά δυναμική ώστε
να δημιουργήσει νέες θέσεις απασχόλησης , γεγονός
που θα επέτρεπε τη μείωση της ανεργίας με ρυθμό
ικανοποιητικό . Μεσοπρόθεσμες έρευνες αποδει­
κνύουν ότι παρά τη βελτίωση των γενικών όρων το
μέσο ποσοστό ανάπτυξης κατά τα έτη από το 1986 έως
το 1990 προβλέπεται ότι θα παραμείνει σε επίπεδα
κάτω του 3% και ότι υπό τις συνθήκες αυτές το
ποσοστό ανεργίας στην Κοινότητα των Δώδεκα θα
εξακολουθεί να είναι το 1990 ανώτερο του 10% . Αυτό
οφείλεται εν μέρει και στο γεγονός ότι το διεθνές
οικονομικό περιβάλλον δεν προβλέπεται να δώσει
κατά τα προσεχή έτη ισχυρή ώθηση στην ανάπτυξη .
Συνεπώς, η κοινοτική στρατηγική συνεργασίας για την
ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης που
αποφασίσθηκε κατά το περασμένο έτος και η οποία
περιγράφηκε συνοπτικά στο σημείο 1.1 δεν έχει χάσει
τον επίκαιρο χαρακτήρα της . Αντίθετα, θα πρέπει
τώρα πλέον να εφαρμοσθεί κατά τρόπο συνειδητό και
αποτελεσματικό. Μόνον έτσι η σημερινή βελτίωση των
όρων προσφοράς και των παραγόντων συμπεριφοράς
θα συμβάλουν στην ταχύτερη βελτίωση της απασχό­
λησης και με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατή η
καλύτερη χρησιμοποίηση των ευνοϊκών συνθηκών που
οφείλονται στην πτώση της τιμής του πετρελαίου και
των ποσοστών πληθωρισμού. Εάν δεν χρησιμοποιηθεί
η ευκαιρία αυτή κατά τα έτη 1987 και 1988 , δεν θα είναι
πλέον δυνατόν να μειωθεί αισθητά η ανεργία στην
Κοινότητα μέχρι τα τέλη της δεκαετίας .
Διαπιστώθηκε νέα μείωση των ποσοστών πληθωρι­
σμού και περαιτέρω σύγκλιση προς μια μεγαλύτερη
σταθερότητα . Οι ευνοϊκές αυτές εξελίξεις οφείλονται
σε μεγάλο βαθμό και στη βελτίωση των όρων εμπο­
ρίου . Η μείωση των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων
και ιδίως του πετρελαίου αναχαιτίζει την άνοδο του
δείκτη τιμών καταναλωτή και οδηγεί στις περισσότε­
ρες χώρες σε μια βραδύτερη αύξηση των ονομαστικών
μισθών και του κόστους . Η εξέλιξη αυτή ωστόσο είναι
και αποτέλεσμα της περαιτέρω σύγκλισης των πολιτι­
κών σταθερότητας που εφαρμόζονται με επιτυχία εδώ
και μερικά χρόνια στα πλαίσια του ευρωπαϊκού νομισ­
ματικού συστήματος και στην Κοινότητα . Το μέσο
ποσοστό πληθωρισμού της Κοινότητας (τιμές της
ιδιωτικής κατανάλωσης 1986 : 3,7% , 1987 : 3%) έχει
φθάσει πλέον σε επίπεδο άγνωστο εδώ και δύο δεκα­
ετίες . Θα πρέπει τώρα να διασφαλισθεί και να παγιωθεί
αυτή η υψηλού βαθμού σταθερότητα και σύγκλιση των
τιμών . Στο συγκεκριμένο αυτό θέμα δικαιολογείται
κάποια αισιοδοξία . Ακόμη και αν ο βαθμός χρησιμο­
ποίησης του παραγωγικού δυναμικού έχει αυξηθεί, η
ανάκαμψη των επενδύσεων αρχίζει να συμβάλει στην
αύξηση του παραγωγικού δυναμικού και το σημείο
μετά από το οποίο προκαλούνται εντάσεις μπορεί να
μετατεθεί .
Η αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής στρατη­
γικής για την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων
απασχόλησης αποτελεί εξάλλου σημαντικό στοιχείο
για την υλοποίηση των μεγάλων μεσοπρόθεσμων σχε­
δίων και έργων της Κοινότητας . Στο πλαίσιο αυτό
υπάρχει μια ιδιαίτερη σχέση αλληλοενίσχυσης . Η
προώθηση της τεχνολογικής προόδου και η ολοκλή­
ρωση της εσωτερικής αγοράς συμβάλλουν σημαντικά
στην ενίσχυση του οικονομικού δυναμικού και της
ανταγωνιστικότητας της Κοινότητας· ταυτόχρονα, η
υλοποίηση του έργου αυτού διευκολύνεται σε μεγάλο
βαθμό — μεταξύ άλλων και από κοινωνική άποψη —
εάν η εφαρμογή της στρατηγικής έχει πράγματι ως
αποτέλεσμα την ενίσχυση της ανάπτυξης και τη
βελτίωση της απασχόλησης . Μια τέτοιου είδους ανά­
πτυξη θα διευκόλυνε σε μεγάλο βαθμό τη διαδικασία
εξίσωσης των περιφερειών που παρουσιάζουν καθυ­
στέρηση και την αναπροσαρμογή των βιομηχανικών
περιοχών που βρίσκονται σε παρακμή . Παράλληλα , η
ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής
της Κοινότητας και η επανάληψη της διαδικασίας
πραγματικής σύγκλισης συμβάλλουν στην αύξηση του
οικονομικού δυναμικού και του δυναμισμού της Κοι­
νότητας .
Εξάλλου, η εξέλιξη των τιμών των εισαγωγών δεν
φαίνεται να θέτει σε κίνδυνο ούτε και για το 1987 την
εσωτερική σταθερότητα και είναι πιθανό η άνοδος των
ονομαστικών μισθών να γίνει στις περισσότερες χώρες
κατά τρόπο που λαμβάνει υπόψη του τα μειωμένα
ποσοστά πληθωρισμού . Όσον αφορά το τελευταίο
αυτό σημείο , η σημασία του κοινωνικού διαλόγου είναι
εμφανής .
Τέλος , η ανάπτυξη σε συνθήκες σταθερότητας διευ­
κολύνει την περαιτέρω εξέλιξη του ΕΝΣ και τη συνερ­
γασία στον τομέα της νομισματικής πολιτικής , ενώ
παράλληλα η δημιουργία μιας ζώνης νομισματικής
σταθερότητας προωθεί το εμπόριο, ενισχύει την ενο­
ποίηση και περιορίζει την εξάρτηση από δυσμενείς
εξωτερικούς παράγοντες .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/9
ευκολοτερα την ιδιωτική κατανάλωση και ταυτόχρο­
να να συντελέσουν στην αύξηση των εσόδων και στη
μείωση των δαπανών των δημόσιων προϋπολογι­
σμών .
1.6 . Το 1987 και κατά τα επόμενα έτη πρέπει να εξακολου­
θήσουν οι προσπάθειες για βελτίωση των όρων προ­
σφοράς και των δυνατοτήτων προσαρμογής των αγο­
ρών . Εντούτοις , όταν οι θετικές επιπτώσεις της βελ­
τίωσης των όρων εμπορίου , θα έχουν πλέον ατονήσει ,
πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω η εσωτερική ζήτηση
τηρώντας το στόχο της μεσοπρόθεσμης σταθεροποίη­
σης των δημοσίων οικονομικών.
Οι επενδύσεις των επιχειρήσεων πρέπει και είναι
άλλωστε σε θέση να αποτελέσουν το πλέον δυναμικό
στοιχείο της εσωτερικής ζήτησης . Για την επίτευξη της
αναγκαίας για τους σκοπούς της κοινοτικής στρατη­
γικής ανάπτυξης αρκεί να ενδυναμωθούν οι τάσεις που
έχουν ήδη αρχίσει να διαφαίνονται. Είναι ευνόητο ότι
κάθε επένδυση βασίζεται σε ρεαλιστικούς οικονομι­
κούς υπολογισμούς· για το λόγο αυτό είναι σημαντικό
να εξακολουθήσουν οι προσπάθειες για βελτίωση της
αποδοτικότητας , για μείωση των πραγματικών επιτο­
κίων σε υγιή βάση και για τη διάθεση κεφαλαίων
επιχειρηματικού κινδύνου . Ωστόσο , η θέληση για
επενδύσεις βασίζεται επίσης σε ένα κλίμα εμπιστοσύ­
νης και στη διάθεση για την ανάληψη επιχειρηματικών
κινδύνων πρέπει συνεπώς μεταξύ άλλων να επηρεα­
στούν θετικά οι δύο αυτοί παράγοντες συμπεριφοράς .
Η συμβολή των επιχειρηματιών έγκειται συνεπώς στην
όσο το δυνατόν γρηγορότερη ανταπόκρισή τους στην
αύξηση της αποδοτικότητας με μεγαλύτερες και απο­
τελεσματικότερες από την άποψη της απασχόλησης
επενδύσεις .
Οι δημόσιες επενδύσεις και οι επενδύσεις σε έργα
υποδομής υπό την ευρύτερη έννοια οι οποίες δεν πρέπει
όλες να χρηματοδοτηθούν με δημόσιους πόρους , θα
πρέπει επίσης να αποτελέσουν δυναμικό στοιχείο της
ζήτησης . Οι δημόσιες επενδύσεις έχουν περιοριστεί
στα πλαίσια της πολιτικής σταθεροποίησης των δημό­
σιων οικονομικών . Το ποσοστό τους στο ΑΕΠ της
Κοινότητας έχει μειωθεί από τις αρχές της δεκαετίας
του 70 κατά 1,5 μονάδες περίπου . Σήμερα υπάρχει
πλέον ανάγκη αύξησης των αποδοτικών από οικονο­
μική άποψη σχεδίων αυτού του τύπου . Πρέπει , συνε­
πώς, να ληφθούν οι αναγκαίες πρωτοβουλίες , μεταξύ
άλλων και σε κοινοτικό επίπεδο , και να διατεθούν οι
αναγκαίοι πόροι από τον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα .
Τα περιθώρια ελιγμών των δημόσιων προϋπολογισμών
που προκύπτουν από την αναδιάρθρωση και την
αύξηση των εσόδων ή τη μείωση των δαπανών που
σχετίζονται με την ανάπτυξη και τη βελτίωση της
απασχόλησης , θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν εν μέρει
για το σκοπό αυτό .
Η ιδιωτική κατανάλωση, που αποτελεί τη μεγαλύτερη
συνιστώσα της εσωτερικής ζήτησης , μπορεί επίσης να
στηρίξει τη ζήτηση κατά τα προσεχή έτη . Η συγκρα­
τημένη άνοδος των πραγματικών μισθών , η βελτίωση
της απασχόλησης και η μείωση της φορολογίας και
των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης χάρις στη χρη­
σιμοποίηση των δημοσιονομικών περιθωρίων επιτρέ­
πουν στην ιδιωτική κατανάλωση να επιτύχει μεσοπρό­
θεσμα πραγματικούς ρυθμούς αύξησης που πλησι­
άζουν αυτούς του ΑΕΠ . Στα πλαίσια αυτά έχει μεγάλη
σημασία η σχετικά έγκαιρη μείωση της φορολογίας
και των κοινωνικών εισφορών με παράλληλη διατήρη­
ση των στόχων της μεσοπρόθεσμης σταθεροποίησης
των δημόσιων οικονομικών . Σε μεταγενέστερη φάση ,
και εφόσον θα έχει αυξηθεί περαιτέρω η αποδοτικότη­
τα των επιχειρήσεων και η απασχόληση , η βελτίωση
της απασχόλησης και η σταδιακή αύξηση των πραγ­
ματικών μισθών θα μπορούν να στηρίξουν αφεαυτών
1.7 . Η δημοσιονομική πολιτική καλείται να διαδραματίσει
κατά την εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής ένα
σημαντικό αλλά εξαιρετικά δύσκολο ρόλο . Ο στόχος
της μεσοπρόθεσμης σταθεροποίησης των δημόσιων
προϋπολογισμών θα πρέπει να διατηρηθεί . Ταυτόχρο­
να θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν όλα τα υφιστάμενα
και μελλοντικά περιθώρια ελιγμών κατά τρόπο απο­
φασιστικό και το ταχύτερο δυνατό για τη βελτίωση
των όρων προσφοράς και ζήτησης μέσω μειώσεων της
φορολογίας και των κοινωνικών εισφορών και μέσω
της αύξησης των δημόσιων επενδύσεων. Τα περιθώρια
αυτά είναι αποτέλεσμα των συμπληρωματικών εσό­
δων και της μείωσης των δαπανών που προέρχονται
από τη μεγαλύτερη ανάπτυξη και τη βελτίωση της
απασχόλησης . Ωστόσο , τα περιθώρια αυτά δημιουρ­
γούνται με διαφορετικό ρυθμό στα διάφορα κράτη
μέλη . Η κατάσταση παρουσιάζεται ευνοϊκότερη στη
Γερμανία και το Λουξεμβούργο . Στη Γαλλία , χρησιμο­
ποιούνται τα υπάρχοντα περιθώρια ελιγμών, προβλέ­
πονται για το 1987 σημαντικές φορολογικές ελα­
φρύνσεις και έχουν ήδη εξαγγελθεί και για το 1988
πρόσθετες ελαφρύνσεις , ενώ συγχρόνως θα μειωθεί το
έλλειμμα του προϋπολογισμού κατά τη διάρκεια και
των δύο αυτών ετών . Εάν ενισχυθεί περισσότερο η
ανάπτυξη στο εξωτερικό , και κυρίως στην Κοινότητα ,
θα διευκολυνθεί ιδιαίτερα η δημοσιονομική πολιτική
της Γαλλίας . Στο Ηνωμένο Βασίλειο η κυβέρνηση , στη
φθινοπωρινή δήλωσή της , προέβλεψε αύξηση των
δημοσίων δαπανών κατά 4,75 δισεκατομμύρια λίρες
για το 1987/88 . Τούτο σημαίνει ότι οι προβλεπόμενες
δημόσιες δαπάνες θα βρεθούν σε επίπεδο περίπου 2 %
ανώτερο από το προβλεπόμενο αποτέλεσμα του 1986/
87 . Αντίθετα , το επίπεδο του δημοσίου χρέους , καθώς
επίσης και τα συνεχιζόμενα εξαιρετικά υψηλά ελλείμ­
ματα των δημοσίων προϋπολογισμών του Βελγίου , της
Ελλάδας , της Ιρλανδίας , της Ιταλίας και της Πορτο­
γαλίας εξακολουθούν να επιβάλλουν ως πρώτη προτε­
ραιότητα τη δημοσιονομική εξυγίανση . Το παράδειγ­
μα της Δανίας κατά τα τελευταία έτη αποδεικνύει ότι η
προσπάθεια αυτή συμβιβάζεται με την ευνοϊκή ανά­
πτυξη των επιχειρηματικών επενδύσεων και της απα­
σχόλησης . Τέλος , σε μια τελευταία ομάδα κρατών
(Δανία , Ισπανία , Κάτω Χώρες), οι περιορισμοί δημο­
σιονομικού χαρακτήρα είναι λιγότερο αυστηροί , αλλά
ορισμένοι άλλοι παράγοντες στο προσεχές μέλλον
περιορίζουν τα περιθώρια ελιγμών στο μακροοικονο­
μικό επίπεδο .
Συνεπώς , το 1987 και 1988 , μόνο μια μικρή ομάδα
κρατών θα μπορέσει κατά τα φαινόμενα να επηρεάσει
συνολικά τους όρους προσφοράς και ζήτησης μέσω
της δημοσιονομικής πολιτικής . Μεγάλη σημασία έχει
επίσης να αυξηθεί ο αριθμός των χωρών αυτών στο
βαθμό που συνεχίζεται η οικονομική ανάκαμψη .
Η θετική αλυσωτή αυτή αντίδραση πρέπει να ενισχυθεί
με μια συντονισμένη δράση . Εξάλλου , όλα τα κράτη
μέλη διαθέτουν συμπληρωματικά περιθώρια ελιγμών
ώστε να βελτιώσουν τις βασικές προϋποθέσεις για την
αύξηση της απασχόλησης μέσω της αναδιάρθρωσης
των δημοσίων εσόδων και δαπανών (συμπεριλαμβα­
νομένης της κατά περίπτωση μείωσης των επιδοτή­
Αριθ . L 385/ 10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
σεων). Οι δυνατότητες αυτές δεν θα πρέπει να υποτι­
μηθούν και θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο
ανταλλαγής εμπειριών . Η αρχή της αναδιάρθρωσης
θα πρέπει επίσης να εφαρμοστεί και όσον αφορά τον
προϋπολογισμό της Κοινότητας .
1.8 . Παρά τις σημαντικές αλλαγές του διεθνούς νομισμα­
τικού περιβάλλοντος , δεν υπάρχει λόγος να μεταβλη­
θούν οι βασικοί προσανατολισμοί της νομισματικής
πολιτικής της Κοινότητας. Στόχος της πολιτικής αυ­
τής θα πρέπει να παραμείνει η κατάλληλη χρηματοδό­
τηση των διαθέσιμων περιθωρίων για πραγματική
ανάπτυξη και ταυτόχρονα η διασφάλιση και , όπου
αυτό κριθεί αναγκαίο , η βελτίωση των επιτευχθέντων
αποτελεσμάτων όσον αφορά τη μείωση των ποσοστών
πληθωρισμού . Οι εξωτερικές εξελίξεις διευκόλυναν
σημαντικά μέχρι στιγμής το ρόλο της νομισματικής
πολιτικής . Η υποτίμηση του δολαρίου καθώς επίσης η
πτώση των τιμών του πετρελαίου και των αμερικανι­
κών επιτοκίων δημιούργησε μεγαλύτερα περιθώρια
ελιγμών για τη μείωση των ευρωπαϊκών επιτοκίων ,
χωρίς αυτό να συνεπάγεται κινδύνους για αναζωπύ­
ρωση του πληθωρισμού . Μια περαιτέρω και σαφής
πτώση του δολαρίου θα καθιστούσε ενδεχομένως
αναγκαία μια ελαστικότερη αντίδραση των ευρωπαϊ­
κών επιτοκίων προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος
μιας νέας σημαντικής υποτίμησης του δολαρίου με
όλες τις αρνητικές συνέπειές της μεσοπρόθεσμα .
Ταυτόχρονα θα πρέπει ωστόσο να δοθεί ιδιαίτερη
προσοχή στην αποφυγή της δημιουργίας νέων πληθω­
ριστικών τάσεων . Επίσης , η σταδιακή μείωση των
πληθωριστικών προσδοκιών και η ενίσχυση της συνο­
λικής αποταμίευσης θα πρέπει κανονικά να έχουν ως
αποτέλεσμα στις περισσότερες χώρες την πτώση των
μακροπρόθεσμων πραγματικών επιτοκίων σε υγιείς
βάσεις . Μια τέτοια εξέλιξη είναι απόλυτα σύμφωνη με
το πνεύμα της στρατηγικής . Το ευρωπαϊκό νομισμα­
τικό σύστημα αποδείχτηκε παράγοντας σταθεροποίη­
σης . Η προϊούσα οικονομική σύγκλιση σε συνδυασμό
με προσπάθειες ελευθέρωσης της κίνησης κεφαλαίων
έχει εντείνει την ανάγκη για στενότερο συντονισμό της
οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών , τόσο στο
εσωτερικό επίπεδο , μεταξύ της νομισματικής και
δημοσιονομικής πολιτικής και της εξέλιξης των εισο­
δημάτων, όσο και μεταξύ των κρατών μελών . Η
πρόοδος που έχει ήδη σημειωθεί όσον αφορά τη
δημιουργία μιας ζώνης νομισματικής σταθερότητας
μειώνει την εξάρτηση από εξωτερικούς παράγοντες
και αποτελεί τη βάση για την περαιτέρω ενοποίηση
των ευρωπαϊκών οικονομιών .
1.9 . Τα μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση των δυνατο­
τήτων προσαρμογής των αγορών και του επιχειρημα­
τικού περιβάλλοντος , στην προώθηση της δημιουργί­
ας νέων , και ιδίως μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων ,
και της επαγγελματικής κατάρτισης , καθώς και στην
τόνωση της ανάπτυξης και την εφαρμογή νέων τεχνο­
λογιών θα πρέπει να εξακολουθήσουν να εφαρμόζο­
νται κατά προτεραιότητα . Η ολοκλήρωση της εσωτε­
ρικής αγοράς αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την
ενίσχυση του ανταγωνισμού και τη βελτίωση της
αποτελεσματικότητας των αγορών . Ιδιαίτερη σημα­
σία για την επιτυχία μιας αποτελεσματικότερης από
την άποψη της απασχόλησης ανάπτυξης έχει η πολι­
τική στον τομέα της αγοράς εργασίας . Οι κοινωνικοί
εταίροι θα πρέπει να εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν
για ορισμένο χρονικό διάστημα μια πολιτική συγκρα­
τημένης αύξησης των πραγματικών μισθών που προ­
ωθεί τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης , μέχρις ότου
οι επενδύσεις που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης
γίνουν αρκούντως αποδοτικές και επιτευχθεί η σαφής
και σταδιακή μείωση του ποσοστού ανεργίας από
χρόνο σε χρόνο .
Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν σημειώσει σημα­
ντικές προόδους κατά τη διάρκεια των τελευταίων
ετών όσον αφορά τη συγκράτηση των πραγματικών
μισθών , γεγονός που πρέπει κανονικά να οδηγήσει
σύντομα σε σημαντική βελτίωση της απασχόλησης αν
εξασφαλιστεί η απαιτούμενη αύξηση της ζήτησης .
Κάποια μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης
θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη βελτίωση της
απασχόλησης . Εντούτοις , η βελτίωση αυτή θα πρέπει
να βασίζεται στη χρησιμοποίηση των διαθέσιμων
δημοσιονομικών περιθωρίων ελιγμών κατά τρόπο που
να μην επηρεάζει ούτε την ποιότητα των συστημάτων
κοινωνικής ασφάλισης ούτε την χρηματοπιστωτική
ισορροπία τους . Η προσαρμογή ορισμένων αναχρο­
νιστικών ή ιδιαίτερα περιοριστικών ρυθμίσεων της
αγοράς εργασίας θα μπορούσε επίσης να συμβάλει
στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης . Έχουν
αναληφθεί και τη στιγμή αυτή εξετάζονται πολλές
πρωτοβουλίες με στόχο την προώθηση της δημιουργί­
ας νέων θέσεων απασχόλησης ιδίως στον τομέα των
ελεύθερων επαγγελμάτων και των μικρών επιχειρήσε­
ων . Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να ενθαρρυνθούν
και να αποτελέσουν αντικείμενο ανταλλαγής εμπει­
ριών .
Τα μέτρα για τη βελτίωση των δυνατοτήτων προσαρ­
μογής των αγορών και ιδίως της αγοράς εργασίας ,
δεδομένου ότι συχνά θίγουν σημαντικά κοινωνικά
θέματα , θα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο σε βάθος
εξέτασης από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους .
Ένα μέρος των μέτρων αυτών αποτελούν κυρίως
αντικείμενο ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύ­
σεων μεταξύ των κοινωνικών εταίρων . Αυτό ισχύει
παραδείγματος χάρη όσον αφορά τα μέτρα αναδιάρ­
θρωσης και μείωσης του χρόνου εργασίας , τα οποία
μπορούν επίσης να συμβάλλουν σε αποτελεσματικό­
τερη από την άποψη της απασχόλησης ανάπτυξη , στο
βαθμό που δεν επηρεάζουν το επίπεδο του κόστους .
Γενικότερα , στον τομέα αυτό εξακολουθεί να ισχύει η
αρχή που διατυπώθηκε στην ετήσια οικονομική έκθε­
ση του περασμένου έτους και η οποία έχει ως εξής :
«Σημαντικός παράγοντας για την επιτυχία των συζη­
τήσεων που αφορούν τις δυνατότητες προσαρμογής
των αγορών είναι το πνεύμα μέσα στο οποίο διεξάγο­
νται οι εν λόγω συζητήσεις . Στόχος των προσπαθειών
για μια μεγαλύτερη ευελιξία δεν είναι η κατάργηση των
κοινωνικών κατακτήσεων, αλλά η δημιουργία περισ­
σότερων θέσεων εργασίας . Για το λόγο αυτό , η οικο­
νομική αποτελεσματικότητα και η διατήρηση και
ανάπτυξη της κοινωνικής προόδου θα πρέπει κατά το
δυνατό να συμβιβαστούν μεταξύ τους».
1.10 . Προκειμένου να επιτύχει η κοινοτική στρατηγική
συνεργασίας για την ανάπτυξη και τη δημιουργία
θέσεων απασχόλησης , θα πρέπει να τεθούν πράγματι
σε εφαρμογή οι κατευθυντήριες γραμμές στις οποίες
αυτή στηρίζεται και σε όλα τα κράτη μέλη . Αυτό ισχύει
τόσο για τα μακρό- και μικροοικονομικά μέτρα της
οικονομικής πολιτικής όσο και για τον κοινωνικό
διάλογο σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο .
Η Επιτροπή προτίθεται , στην προβλεπόμενη για τον
Ιούλιο 1987 ανακοίνωσή της στο Συμβούλιο των
Υπουργών Οικονομικών να κάνει έναν προσωρινό
απολογισμό όσον αφορά την εφαρμογή της κοινοτικής
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 11
Σε εθνικό επίπεδο σε πολλά κράτη δεν έχει σημειωθεί
ακόμη επαρκής πρόοδος όσον αφορά τον κοινωνικό
διάλογο σχετικά με τα θέματα που θίγει η κοινοτική
στρατηγική . Για το λόγο αυτό , η Επιτροπή καλεί τις
κυβερνήσεις των κρατών μελών, κατ ' εφαρμογή του
άρθρου 3 της οδηγίας του Συμβουλίου της 18ης Φε­
βρουαρίου 1974 περί της σταθερότητας , της ανά­
πτυξης και της πλήρους απασχόλησης στην Κοινό­
τητα 0), να αναλάβουν τις αναγκαίες πρωτοβουλίες ,
λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε
χώρας .
Εξάλλου , η Επιτροπή καλεί τους κοινωνικούς εταί­
ρους να κινήσουν ενδεχομένως με δική τους πρωτο­
βουλία τη διαδικασία για τη διεξαγωγή ενός διαλόγου
σε εθνικό επίπεδο επί των θεμάτων της κοινοτικής
στρατηγικής .
στρατηγικης . Η συζήτηση για τον προσωρινό αυτό
απολογισμό ενδέχεται να αποτελέσει για το Συμβούλιο
των Υπουργών Οικονομικών μια ευκαιρία για να φέρει
εις πέρας το έργο το οποίο του ανατέθηκε από το
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Χάγης όπου κλήθηκε να
ακολουθήσει τις προόδους που έχουν επιτελεστεί όσον
αφορά τη στρατηγική συνεργασίας και ανάπτυξης που
εγκρίθηκε στα τέλη του 1985 . Με την προοπτική αυτή ,
και προκειμένου να διευκολυνθεί σ ' αυτό το έργο της , η
Επιτροπή καλεί τις κυβερνήσεις των κρατών μελών να
υποβάλουν μέχρι τις αρχές Μαίου σύντομη έκθεση για
κάθε χώρα , στην οποία να αναφέρονται οι πρωτοβου­
λίες και τα συγκεκριμένα μέτρα οικονομικής πολιτι­
κής που έχουν λάβει . Οι εκθέσεις αυτές — οι οποίες
μπορούν ενδεχομένως να συμπληρωθούν με εκθέσεις
των κοινωνικών εταίρων — θα μπορούσαν να συζητη­
θούν στην Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής και στα
πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επί­
πεδο . Ο ) ΕΕ αριθ . L 63 της 5 . 3 . 1974 , σ . 19 .
2 . ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΑΙΣΗ
2.1 . Η οικονομία σε παγκόσμια κλίμακα
Κατά τη διάρκεια των 18 τελευταίων μηνών συνέβησαν τρία
γεγονότα τα οποία είχαν ιδιαίτερη σημασία για την παγκό­
σμια οικονομία : η κατά πενήντα τοις εκατό πτώση των τιμών
του πετρελαίου σε δολάρια , η επαναφορά της τιμής του
δολαρίου σε ρεαλιστικότερα επίπεδα και η μείωση των
επιτοκίων . Η συνδυασμένη επίπτωση των τριών αυτών παρα­
γόντων αναμένεται ότι θα δώσει στην παγκόσμια οικονομία
τη δυνατότητα να επιστρέψει σε σταθερότερους ρυθμούς
ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα . Ωστόσο , οι βραχυπρόθεσμες
προβλέψεις για την ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας
δεν είναι πολύ πιο αισιόδοξες από τις αντίστοιχες του
περασμένου χρόνου . Η οικονομική ανάπτυξη στις χώρες του
ΟΟΣΑ συνολικά αναμένεται ότι θα φθάσει το 2,5 % περίπου
το 1986 και 1987 , δηλαδή κατά τι χαμηλότερη από το
1985 .
Οι τιμές του πετρελαίου από 25 έως 30 δολάρια το βαρέλι το
1985 έπεσαν στα 10 έως 15 δολάρια το βαρέλι κατά το τρέχον
έτος . Η σχετική πτώση είναι ακόμη μεγαλύτερη αν υπολο­
γιστεί σε ευρωπαϊκά νομίσματα . Συγκεκριμένα η τιμή spot σε
δολάρια μειώθηκε κατά 50% κατά τη διάρκεια των προ του
Σεπτεμβρίου 1986 12 μηνών, ενώ η πτώση των τιμών σε ΕCU
ήταν της τάξης του 65 % . Η εξέλιξη αυτή δεν θα επηρεάσει
μόνο την αγορά πετρελαίου , αλλά θα έχει και άλλες έμμεσες
σημαντικές επιπτώσεις , όπως μείωση των δαπανών για
πετρέλαιο , πτώση του πληθωρισμού , ευνοϊκή επιρροή στη
δυνητική παραγωγή των βιομηχανικών χωρών και κατά
συνέπεια θα καταστήσει δυνατή την εφαρμογή οικονομικών
πολιτικών προσαρμοσμένων σε ταχύτερους ρυθμούς ανά­
πτυξης . Η κατά 50% πτώση των τιμών του πετρελαίου είναι
ένα γεγονός άνευ προηγουμένου και είναι δύσκολο να προ­
βλεφθούν με βεβαιότητα οι επιπτώσεις που θα έχει για την
παγκόσμια οικονομία .
Τιμές του επιπέδου των 10 έως 15 δολαρίων το βαρέλι
αναμένεται ότι θα οδηγήσουν σε αισθητή αύξηση της κατα­
νάλωσης πετρελαίου και σε μεγαλύτερη έμφαση στον τομέα
της ενέργειας , που θα είναι ακόμη εντονότερη αν οι τιμές των
διαφόρων ενεργειακών πηγών στο εσωτερικό ευθυγραμμι­
στούν προς τα κάτω . Σε εσωτερικό επίπεδο τούτο ενδέχεται
να επιτείνει τα προβλήματα που συνδέονται με την προστα­
σία του περιβάλλοντος . Σε εξωτερικό επίπεδο και σε
συνδυασμό με τη μείωση της προσφοράς πετρελαίου από τις
χωρες-παραγωγούς είναι πιθανό η αισθητή άνοδος της κατα­
νάλωσης προϊόντων πετρελαίου να αυξήσει την πιθανότητα
ταχείας ανόδου των τιμών τους .
Η μείωση κατά 50% της τιμής του πετρελαίου σε δολάρια
έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους της κατανάλω­
σης πετρελαίου του δυτικού κόσμου κατά 220 δισεκατομμύρ­
ια δολάρια περίπου . Δεδομένου ότι το μισό από το πετρέλαιο
αυτό διακινείται στις διεθνείς αγορές οι πληρωμές που
καταβάλλουν οι χώρες καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου στις
χώρες καθαρούς εξαγωγείς πετρελαίου αναμένεται ότι θα
μειωθούν κατά 120 δισεκατομμύρια δολάρια περίπου . Η
μείωση των συνολικών δαπανών για πετρέλαιο της Κοινότη­
τας (συμπεριλαμβανομένης της δικής της παραγωγής) υπο­
λογιζόμενη με βάση τα επίπεδα κατανάλωσης του 1985
αντιπροσωπεύει 85 δισεκατομμύρια ΕCU περίπου (2,5 % του
ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος), ενώ η μείωση των καθα­
ρών δαπανών για πετρέλαιο (εισαγωγές) ανέρχεται σε
60 δισεκατομμύρια ΕCU περίπου (1,8% του ακαθάριστου
εγχώριου προϊόντος).
Η επιβράδυνση του πληθωρισμού που ήταν αποτέλεσμα της
πτώσης των τιμών του πετρελαίου συνέβαλε στην πτώση των
επιτοκίων . Στις Ηνωμένες Πολιτείες τα βραχυπρόθεσμα
επιτόκια μειώθηκαν κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα στο χρονι­
κό διάστημα μεταξύ Ιουλίου 1985 και Ιουλίου 1986 και η
πτώση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων που υπήρξε μεγαλύ­
τερη έφθασε τις 2,5 ποσοστιαίες μονάδες . Πτώση της ίδιας
τάξης μεγέθους διαπιστώθηκε στην Κοινότητα (τα βραχυ­
πρόθεσμα επιτόκια μειώθηκαν επίσης κατά 1,5 ποσοστιαία
μονάδα και τα μακροπρόθεσμα επιτόκια κατά 2 ποσοστιαίες
μονάδες). Στο γεγονός αυτό συνέβαλε σε σημαντικό βαθμό η
σαφής χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής , ιδιαίτερα στις
Ηνωμένες Πολιτείες (βλέπε διαγράμματα 8 και 9).
Η πτώση των τιμών του πετρελαίου και των επιτοκίων
βελτίωσαν την αποδοτικότητα των βιομηχανιών που χρησι­
μοποιούν ενέργεια και είναι πιθανό οι βιομήχανοι να αυξή­
σουν τις νέες επενδύσεις ή να καθυστερήσουν την αχρήστευ­
ση παλαιότερων εγκαταστάσεων, με αποτέλεσμα κάποια
αύξηση της δυνητικής παραγωγής προερχόμενη από την
προσφορά .
Η γενικευμένη πτώση των επιτοκίων είναι μια ευπρόσδεκτη
αλλά ανεπαρκής εξέλιξη για τις υπερχρεωμένες αναπτυσσό
Αριθ . L 385/ 12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
μενες χώρες . Η γενική μείωση των επιτοκίων κατά μία
ποσοστιαία μονάδα αντιπροσωπεύει 7 δισεκατομμύρια δολά­
ρια περίπου το χρόνο για τις χώρες αυτές (πράγμα που δείχνει
το μέγεθος του χρέους του βραχυπρόθεσμου ή με κυμαινόμε­
νο επιτόκιο δανεισμού . Συγχρόνως όμως οι οφειλέτριες
αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετώπισαν νέα επιδείνωση των
όρων εμπορίου τους ( - 1 ,7 % το 1985) και μείωση των εσόδων
τους από εξαγωγές (- 1,6% το 1985 και - 0,9% που προ­
βλέπεται για το 1986). Για το λόγο αυτό αυξήθηκε περισσό­
τερο το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών τους
και δεν ήταν σε θέση να αυξήσουν το ποσοστό ανάπτυξής
τους (4,1 % το 1985 και 3,3 % που προβλέπεται για το 1986).
Οι χώρες εξαγωγείς πετρελαίου ιδιαίτερα (κατά κύριο λόγο οι
χώρες του ΟΠΕΚ, αλλά επίσης και το Μεξικό , η Κίνα και η
Μαλαισία) διανύουν περίοδο λιτότητας που θα απαιτήσει
μείωση των εισαγωγών τους . Οι προοπτικές είναι πάντως
καλύτερες για ορισμένες πρόσφατα εκβιομηχανισμένες
χώρες (όπως η Ταϊβάν και η Νότια Κορέα) των οποίων η
ανταγωνιστικότητα αυξήθηκε σε σημαντικό βαθμό μετά από
την ευθυγράμμιση των νομισμάτων τους με το δολάριο , του
οποίου η τιμή πέφτει .
Η αναμφίβολα σημαντική πτώση του δολαρίου (33 % σε
σχέση με την ΕCU στο διάστημα μεταξύ Μαρτίου 1985 και
Σεπτεμβρίου 1986 , 40% σε σχέση με το γιεν) δεν αρκεί
αφεαυτής για να αποκαταστήσει σε σύντομο χρονικό διά­
στημα την ισορροπία του εμπορικού ισοζυγίου των Ηνωμέ­
νων Πολιτειών . Μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 1986 η πτώση
των τιμών του πετρελαίου αντιστάθμισε τις επιπτώσεις που
είχε η υποτίμηση του δολαρίου στους όρους εμπορίου .
Σύμφωνα με τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις των υπηρεσιών
της Επιτροπής πάντως δεν αναμένεται νέα πτώση της τιμής
του δολαρίου έτσι που η άνοδος των τιμών εισαγωγής των μη
πετρελαϊκών προϊόντων να οδηγήσει στη συνέχεια σε επιδεί­
νωση των όρων του εμπορίου . Με την πάροδο του χρόνου
προβλέπεται ότι θα υπάρξει κάποια προσαρμογή του όγκου
των εξαγωγών και των εισαγωγών των ΗΠΑ. Ωστόσο για το
1986 και 1987 δεν μπορεί να προβλεφθεί βελτίωση του
εμπορικού ισοζυγίου γιατί είναι πιθανό οι δαπάνες για τις
εισαγωγές να αυξηθούν ταχύτερα από ό,τι τα έσοδα από τις
εξαγωγές (αποτέλεσμα της καμπύλης J). Εξάλλου το έλλειμ­
μα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών επιβαρύνεται συνε­
χώς με την εξυπηρέτηση του αυξανόμενου εξωτερικού χρέους
των ΗΠΑ. Τούτο σημαίνει ότι το έλλειμμα του ισοζυγίου
τρεχουσών συναλλαγών των Ηνωμένων Πολιτειών προβλέ­
πεται ότι θα παραμείνει σε επίπεδα μεγαλύτερα των 100
δισεκατομμυρίων δολαρίων το 1986 και 1987 . Τα πλεονά­
σματα της Κοινότητας και της Ιαπωνίας αναμένεται ότι θα
αυξηθούν σημαντικά το 1986 χάρη στην επίδραση που
ασκούν οι τιμές του πετρελαίου . Το πλεόνασμα της Ιαπωνίας
προβλέπεται ότι θα υπερβεί το 4 % του ΑΕΠ το 1986 , ποσοστό
τέσσερις φορές μεγαλύτερο από εκείνο της Κοινότητας .
Όσον αφορά την εσωτερική πολιτική προσαρμογής των
Ηνωμένων Πολιτειών με το νόμο GΓ&ηιΐΊΐ-RUCΐιη&η-Hο11ΐη§S
για τη μείωση του ελλείμματος που ψηφίστηκε στο τέλος του
1985 επιδιώκεται η επιβολή αυστηρής δημοσιονομικής πει­
θαρχίας έτσι ώστε να απορροφηθεί μέσα σε πέντε χρόνια το
σύνολο του ελλείμματος του ομοσπονδιακού προϋπολογι­
σμού . Οι προοπτικές όμως για την επίτευξη αυτού του στόχου
είναι αβέβαιες . Ασκούνται πάντως ισχυρές πιέσεις για να
συμπιεστεί το έλλειμμα σε 230 δισεκατομμύρια δολάρια το
οικονομικό έτος 1986 , πράγμα που προβλέπεται ότι θα έχει
ως συνέπεια την εφαρμογή αυστηρής δημοσιονομικής πολι­
τικής για πολλά χρόνια . Στόχος της δημοσιονομικής πολιτι­
κής της Ιαπωνίας παραμένει η εξυγίανση των δημόσιων
οικονομικών μεσοπρόθεσμα· η κυβέρνηση ενέκρινε το φθινό­
πωρο πρόγραμμα μέτρων για τη στήριξη της εσωτερικής
ζήτησης το οποίο περιλαμβάνει δαπάνες 3 000 δισεκα­
τομμυρίων γιεν για δημόσια έργα , δηλαδή 1 % περίπου του
ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος σε ονομαστικούς όρους .
Παρά τα μέτρα αυτά , πάντως φαίνεται ότι τα θετικά αποτε­
λέσματα από τη βελτίωση των όρων του εμπορίου στο σύνολο
της οικονομίας και ιδιαίτερα στους καταναλωτές μεταβι­
βάζονται ατελώς και δεν μπορούν κατά συνέπεια να τροφο­
δοτήσουν ακόμα την τόνωση που αναμενόταν αρχικά .
Μέτρια προβλέπεται συνολικά η αύξηση του εμπορίου μετα­
ποιημένων προϊόντων στον κόσμο . Οι όροι του εμπορίου στις
βιομηχανικές χώρες σημείωσαν σημαντική βελτίωση το 1986
(κατά 7,5% , αλλά μεγαλύτερη του 30% αν εξαιρεθεί το
εμπόριο εντός των χωρών του ΟΟΣΑ), τη μεγαλύτερη μετά
τον πόλεμο . Ωστόσο ο όγκος των εισαγωγών σε παγκόσμια
κλίμακα , με εξαίρεση αυτών της Κοινότητας , σταθμιζομένων
με τα μερίδια της αγοράς της Κοινότητας αναμένεται να
αυξηθεί με πολύ βραδύ ρυθμό (1 ,3 % περίπου το 1986 , 2,4 % το
1987). Τούτο δείχνει ότι καθίσταται όλο και περισσότερο
απαραίτητη η αυτογενής οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης
στο σύνολο της .
Οι σημερινοί οικονομικοί δείκτες δεν υποδηλώνουν ούτε
υψηλού βαθμού ανάπτυξη , ούτε ύφεση της παγκόσμιας
οικονομίας το 1987 . Δεν είναι εξασφαλισμένη πάντως η
υλοποίηση αυτής της μάλλον συγκρατημένης προοπτικής
και οι προβλέψεις της Επιτροπής για το παγκόσμιο εμπόριο
ενδέχεται να αποδειχθούν αισιόδοξες . Συγκεκριμένα :
ΐ) Η υποτίμηση του δολαρίου δεν έχει ακόμα οδηγήσει σε
αναθέρμανση του πληθωρισμού στις Ηνωμένες Πολιτεί­
ες . Ωστόσο είναι προφανώς θέμα χρόνου το να μετα­
φρασθεί σε αύξηση των τιμών εισαγωγής στις ΗΠΑ και
σε τάσεις προσαρμογής προς τα άνω των τιμών των
πρώτων υλών σε δολάρια . Συνεπώς δεν πρέπει να
υποτιμηθεί ο κίνδυνος αναθέρμανσης του πληθωρισμού .
Σε περίπτωση που μια περιοριστική δημοσιονομική
πολιτική η οποία θα υπαγορεύεται από την ανάγκη
μείωσης του δημοσιονομικού ελλείμματος συμπέσει με
περιοριστικότερη νομισματική πολιτική προκειμένου να
προληφθεί η υπερβολική πτώση της ισοτιμίας του δολα­
ρίου ή να αποτραπεί η ταχεία άνοδος του πληθωρισμού ,
είναι πολύ πιθανό η κατάσταση να οδηγηθεί σε ύφεση .
ii) Είναι πιθανό να αυξηθεί η τιμή του πετρελαίου πολύ
ταχύτερα από ό,τι αναμένεται σήμερα , ιδιαίτερα αν οι
χώρες μέλη του ΟΠΕΚ αποφασίσουν να μειώσουν από
κοινού την παραγωγή .
Είναι επίσης πιθανό , ο καθορισμός ποσοστώσεων από
τις χώρες του ΟΠΕΚ στα μέσα του 1986 να αποτελεί το
πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή . Είναι αλήθεια
πάντως ότι η τιμή του πετρελαίου είναι σήμερα ιδιαίτερα
ασταθής τόσο όσον αφορά την άνοδο όσο και την πτώση
της .
iii) Λόγω του διεθνούς δανεισμού και των όχι και τόσο
ευνοϊκών προοπτικών για τις αναπτυσσόμενες χώρες
υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος σημαντικές χώρες να μην
είναι σε θέση να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους
απέναντι στο σύνολο του τραπεζικού συστήματος .
Τον περασμένο χρόνο το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον
μεταβλήθηκε ριζικά λόγω της πτώσης της τιμής του πετρε­
λαίου, της υποτίμησης του δολαρίου και της μείωσης των
επιτοκίων. Για τις βιομηχανικές χώρες, καταναλώτριες πετ­
ρελαίου, η έκταση και η ταχύτητα της συνακόλουθης βελτίω­
σης των όρων του εμπορίου είναι άνευ προηγουμένου στη
μεταπολεμική περίοδο . Πρέπει να αναμένεται ότι η εσωτερική
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 13
ζήτηση στις βιομηχανικές χώρες θα είναι αρκετά υψηλή ώστε
να αποφευχθεί η επιβράδυνση των τάσεων της ζήτησης και της
παραγωγής σε παγκόσμια κλίμακα. Ωστόσο η διαδικασία
οικονομικής προσαρμογής απαιτεί χρόνο και υπάρχει κίνδυ­
νος να διαταραχθεί η εξέλιξη που οδηγεί σε μια νέα και πιο
ισόρροπη κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας . Εναπόκει­
ται κατά κύριο λόγο στις βιομηχανικές χώρες να εφαρμόσουν
συγκεκριμένες και συντονισμένες πολιτικές για να επωφελη­
θούν πλήρως από τη βελτίωση των όρων της προσφοράς και
να επιταχύνουν τη διαδικασία αποκατάστασης των βασικότε­
ρων ανισορροπιών των ισοζυγίων πληρωμών. Εξάλλου η
κατάσταση των αναπτυσσομένων χωρών όσον αφορά τον
εξωτερικό δανεισμό είναι πάντοτε επισφαλής και εξακολουθεί
να επισωρεύει κινδύνους για τη διεθνή οικονομία.
ΠΙΝΑΚΑΣ 1
Παγκόσμία παραγωγή , εμπόριο και τιμές
1984 1985 1986 1987
Πραγματικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν —
Μεταβολή % σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο:
ΕUR 12
Άλλες χώρες του ΟΟΣΑ
— Ηνωμένες Πολιτείες
— Καναδάς
— Ιαπωνία
— Υπόλοιπο του ΟΟΣΑ
Σύνολο ΟΟΣΑ
2,2
5,5
6,5
5,0
5,7
3.3
4.4
2,4
3.4
2,8
4.5
4.5
3.6
3,0
2.5
2.6
2,8
3,3
2,0
2.5
2.6
2,8
2,4
2.3
2,8
2.4
2.4
2.5
Όγκος των παγκόσμιων εισαγωγών —
Μεταβολή % σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο:
Συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης — Σταθμίσεις σε
συνάρτηση με τις παγκόσμιες εισαγωγές
Εξαιρουμένης της Ευρώπης — Σταθμίσεις σε συνάρτηση με
τις παγκόσμιες εισαγωγές
Εξαιρουμένης της Ευρώπης — Σταθμίσεις σε συνάρτηση με
τα μερίδια αγοράς στην Ευρώπη
9,3
10,4
7,5
3,4
2,2
1,9
3,8
2,3
1,3
4,4
3,1
2,4
Παγκόσμιες τιμές εξαγωγής σε δολάρια —
Μεταβολή % σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο:
Πρώτες ύλες εκτός από τα καύσιμα
Ακάθαρτο πετρέλαιο (fob)
Μεταποιημένα προϊόντα
- 1,5
- 4,5
- 2,8
- 10,5
- 3,0
- 1,2
3,2
- 47,3
17,3
- 1,6
- 12,9
4,0
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών -
Σε δισεκατομμύρια δολάρια:
ΕUR 12
Άλλες χώρες του ΟΟΣΑ
— Ηνωμένες Πολιτείες
— Καναδάς
— Ιαπωνία
— Υπόλοιπο του ΟΟΣΑ
Σύνολο ΟΟΣΑ
Χώρες του ΟΠΕΚ
Άλλες αναπτυσσόμενες χώρες ( ! )
Άλλες χώρες (2)
Σφάλματα και παραλείψεις
2,8
- 67,5
- 101,6
1,9
35.1
- 3,0
- 64,7
- 6,0
- 20,0
25.2
- 65,5
14,4
- 74,4
- 117,7
- 1,7
49,2
- 4,3
- 60,0
1,4
- 22,2
5,0
- 75,8
50,5
- 65,8
- 139,5
- 5,4
85,0
- 6,0
- 15,3
- 32,2
- 22,3
- 1,4
- 71,1
43,5
- 75,5
- 140,5
- 6,5
79,0
- 7,6
- 32,0
- 24,8
- 21,2
- 0,7
- 78,6
( ) Στις «Αλλες αναπτυσσόμενες χώρες» περιλαμβάνονται η Κίνα , η Γιουγκοσλαβία και η Νότιος Αφρική .
(2) Στις «Αλλες χώρες » δεν περιλαμβάνεται το εντός της Cοmecon εμπόριο .
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής (με βάση τις οικονομικές προβλέψεις του Οκτωβρίου).
Αριθ . L 385/ 14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΠΙΝΑΚΑΣ 2
Η ισορροπία αποταμίευσης επενδύσεων στις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Κοινότητα (% του ακαθάριστου εθνικού
προϊόντος/ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος)
Προέλευση των πόρων Χρησιμοποίηση των πόρων
Ιδιωτική
αποταμίευση
Ιδιωτικές _
επενδύσεις
π , , Πλεόνασμα Ελλειμμα
Πλεόνασμα >- ·
, ^ ισοζυγίου , των
αποταμιευ - = ' , + S
^ τρεχουσων δημοσίων
σης συναλλαγών διοικήσεων
Ηνωμένες Πολιτείες 1985 17,2 - 16,6 = 0,6 = - 2,9 + 3,5
1986 16,4 16,5 - 0,1 = - 3,5 + 3,4
1987 15,9 16,6 - 0,7 = - 3,3 + 2,6
Ιαπωνία 1985 32,9 28,0 4,9 = 3,7 + 1,2
1986 34,2 28,9 5,3 = 4,3 + 1,0
1987 33,5 29,5 4,0 = 3,5 + 0,5
ΕUR 12 1985 21,7 16,1 5,6 = 0,5 + 5,1
1986 22,4 16,5 5,9 = 1,2 + 4,7
1987 22,6 17,0 5,0 = 0,9 + 4,1
Σημείωση: Τα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών για τις Ηνωμένες Πολιτείες , την Ιαπωνία και την Κοινότητα δεν είναι εντελώς
συγκρίσιμα .
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής ( με βάση τις οικονομικές προβλέψεις του Οκτωβρίου 1986).
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 15
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1
Η τιμή του πετρελαίου
Μέσες τιμές εισαγωγής ακάθαρτου πετρελαίου στην Κοινότητα (ΕUR 12) σε δολάρια , ΕCU και σε πραγματικούς
όρους (δείκτης 1973 = 100)
(') Αποπληθωρισμένος με το δείκτη τιμών ιδιωτικής κατανάλωσης .
Πηγή: Εurostat και υπηρεσίες της Επιτροπής .
Αριθ . L 385/ 16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκων Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
Οικονομικές επιπτώσεις από την πτώση των τιμών του πετρελαίου
Η πτώση της τιμής του πετρελαίου αποτελεί ένα από τα κυριότερα στοιχεία της οικονομικής
συγκυρίας το 1986 . Με βάση την ευλογοφανή αλλά όχι βέβαιη υπόθεση των 15 δολαρίων το βαρέλι κατά
μέσο όρο το 1986 , η μείωση της τιμής του πετρελαίου σε σχέση με το 1985 ανέρχεται σε 45% . Η
σημαντική υποτίμηση του δολαρίου έναντι της ΕCU συνέβαλε σε μεγαλύτερη ακόμα πτώση :
εκφρασμένη σε ΕCU η τιμή ενός βαρελιού πετρελαίου μειώθηκε κατά 55 % περίπου το 1986 σε σχέση με
το 1985 . Το ποσοστό της μείωσης αυτής και η σημασία που έχει αυτή η πηγή ενέργειας για τις
οικονομικές εξελίξεις υποδηλώνουν ότι η πτώση των τιμών του πετρελαίου θα επηρεάσει σε μεγάλο
βαθμό την εξέλιξη των οικονομιών της Ευρώπης .
Οι επιπτώσεις αυτές θα γίνουν αισθητές τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσομακροπρόθεσμα και θα
επηρεάσουν όχι μόνο την προσφορά και τη ξήτηση , αλλά επίσης και την οικονομική πολιτική . Πρέπει
να διατυπωθούν ωστόσο δύο επιφυλάξεις :
— Στο κείμενο αυτό γίνεται η υπόθεση μιας οριστικής πτώσης της τιμής του πετρελαίου : θεωρείται
επομένως ότι θα υπάρξει όλος ο απαιτούμενος χρόνος ώστε οι επιπτώσεις της να αναπτυχθούν σε
όλη τους την έκταση (εν αντιθέσει προς τα σενάρια που παρουσιάζονται στο κυρίως κείμενο όπου η
τιμή του πετρελαίου αυξάνεται μεσοπρόθεσμα). Συνεπώς δεν υπολογίζεται καμία καθυστέρηση
στη μεταβολή της συμπεριφοράς των οικονομικών παραγόντων , ενώ στην πραγματικότητα η
αβεβαιότητα όσον αφορά τη διάρκεια της πτώσης των τιμών μπορεί να καθυστερήσει την
αντίδρασή τους .
— Εξάλλου και άλλα σημαντικά γεγονότα (για παράδειγμα η υποτίμηση του δολαρίου) παρενέβησαν
το 1986 παράλληλα με τις επιπτώσεις από την πτώση των τιμών του πετρελαίου . Είναι πιθανόν
επομένως οι ευνοϊκές συνέπειες που αναμένεται να υπάρξουν για την Ευρώπη να μη μεταφρασθούν
σε άμεση και ισόρροπη βελτίωση της ευρωπαϊκής συγκυρίας .
ΠΙΝΑΚΑΣ 3
Εκτίμηση των επιπτώσεων από την πτώση των τιμών του πετρελαίου από 27 σε 15 δολάρια το βαρέλι
Επίπεδο του
ΑΕΠ (
Επίπεδο των τιμών
κατανάλωσης (% )
Επίπεδο της
απασχόλησης (%)
Ισοζύγιο τρε­
χουσών συναλλαγών
(% του ΑΕΠ)
1986 1987 1986 1987 1986 1987 1986 1987
Εκτιμήσεις
της Επιτροπής (') I
Γερμανία 1,4 1,7 - 1,7 - 2,4 0,9 1,2 1,4 0,3
Γαλλία 0,9 1,9 - 1,4 - 2,2 0,9 1,2 1,5 0,9
Ιταλία 0,3 2,1 - 1,2 - 2,9 0,2 0,7 1,5 0,5
Ηνωμένο Βασίλειο 0,3 0,9 - 0,3 0,2 0 0 - 1,4 - 0,7
ΕUR 10 0,9 1,4 - 1,4 - 2,2 0,5 0,9 1,0 0,5
Εκτιμήσεις
τον μοντέλου Ηermes ( 2 ) I I
Γαλλία 1,1 1,9 - 3,5 - 4,4 0,3 0,5 — —
Πήγες:
(') Οι εκτιμήσεις αυτές έγιναν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και δεν βασίζονται άμεσα σε οικονομετρικά μοντέλα . Η εκτίμηση
όσον αφορά την Κοινότητα (Ευρώπη των 10) βασίζεται σε εκτιμήσεις για κάθε χώρα .
(2 ) Το μοντέλο Ηermes (Harmonised Εuropean Research for Macrosectorial ΑΠΆ Energy Sγstems) βασίζεται στην υπόθεση ότι 30% της
αύξησης των κερδών επενδύονται στον εκσυγχρονισμό της βιομηχανίας .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 17
Βραχυπρόθεσμα δύο άμεσα φαινόμενα αναμένονται : μεταφορά εσόδων από τις χώρες παραγωγούς
πετρελαίου προς τις χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου και γενικευμένη μείωση του
κόστους παραγωγής των χρηστών . Με την υπόθεση των 15 δολαρίων ανά βαρέλι πετρελαίου οι
μεταφορές αυτές είναι σημαντικές : 1,8 μονάδες του ΑΕΠγια την Ευρωπαϊκή Κοινότητα με σημαντικές
διαφορές μεταξύ των χωρών μελών ανάλογα με το βαθμό εξάρτησής τους (από 4,1 μονάδες για την
Πορτογαλία μέχρι - 0,8 για το Ηνωμένο Βασίλειο). Αν η επίδραση αυτή ληφθεί μεμονωμένα 0),
προβλέπεται ότι θα οδηγήσει σε ταχύτερη αύξηση του ΑΕΠ σε σταθερές τιμές , το επίπεδο του οποίου
προβλέπεται ότι στο τέλος της διετίας θα είναι κατά 1,5 % μεγαλύτερο από αυτό που θα ήταν αν -δεν
είχε μεσολαβήσει η πτώση της τιμής του πετρελαίου . Οι ευνοϊκές αυτές όμως επιπτώσεις θα
αμβλυνθούν από την πτώση , πιθανόν δραστική , των εισαγωγών των χωρών που παράγουν πετρέλαιο ,
φαίνεται πάντως αποδεκτό ότι οι συνέπειες θα παραμείνουν γενικά θετικές για τις ευρωπαϊκές χώρες .
Επιπλέον αναμένεται ότι η πτώση των τιμών του πετρελαίου θα μειώσει τα δημόσια ελλείμματα
(μείωση των δαπανών για την ενέργεια κατά 0,1 έως 0,5 % εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, αύξηση σε
πραγματικούς όρους της βάσης των φορολογικών και λοιπών υποχρεωτικών εισφορών).
Η βελτίωση των όρων εμπορίου από την πτώση των τιμών του πετρελαίου αναμένεται ότι θα οδηγήσει
επίσης σε αισθητή μείωση του ρυθμού του πληθωρισμού στις ευρωπαϊκές χώρες (με εξαίρεση
ενδεχομένως το Ηνωμένο Βασίλειο λόγω της υποτίμησης της στερλίνας): είναι πιθανό να προσεγγίσει
το 2% στο τέλος της διετίας . Ήδη έχει παρατηρηθεί σημαντική μείωση των ονομαστικών
μακροπρόθεσμων επιτοκίων ( - 2,0 μονάδες μεταξύ Ιουλίου 1985 και Ιουλίου 1986 για την Κοινότητα),
ενώ κατά παράδοξο τρόπο η πτώση των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων εμφανίζεται διστακτικότερη
δεδομένου ότι συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών . Αυτή η
πτώση των επιτοκίων παίζει σημαντικό ρόλο δεδομένου ότι βελτιώνει τη φερεγγυότητα των οφειλετών,
έστω και βραχυπρόθεσμα , ανάλογα με το ποσοστό των δανείων τα οποία έχουν συνάψει με μεταβλητά
επιτόκια . Η πτωτική τάση του πληθωρισμού αναμένεται τέλος ότι θα διευκολύνει το έργο των
νομισματικών αρχών .
Μακροπρόθεσμα η συνέχιση των φαινομένων που περιγράφηκαν προηγουμένως θα εξαρτηθεί κατά
κύριο λόγο από τη διατήρηση των τιμών του πετρελαίου σε χαμηλά επίπεδα , αλλά και από τις
προσδοκίες των οικονομικών παραγόντων ως προς το συγκεκριμένο θέμα . Ακόμη και εάν η τιμή του
πετρελαίου παραμείνει γύρω στα 15 δολάρια το βαρέλι για κάποιο χρονικό διάστημα ακόμα , είναι
πιθανό στη συνέχεια να αυξηθεί και πάλι υπό τη συνδυασμένη πίεση της αύξησης της ζήτησης
πετρελαίου παγκοσμίως και της μείωσης της προσφοράς . Συνεπώς οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις
καλύπτονται από αβεβαιότητα . Οι επιπτώσεις από τις μεταβολές της προσφοράς οι οποίες εξ ορισμού
γίνονται μεσοπρόθεσμα μόνο αισθητές σε όλο τους το εύρος προβλέπεται ότι θα προέλθουν κατά κύριο
λόγο από αύξηση της απόδοσης του παραγωγικού δυναμικού . Λόγω της βελτίωσης των προβλέψεων
όσον αφορά τα κέρδη ενδέχεται να υλοποιηθούν ορισμένα επενδυτικά προγράμματα τα οποία δεν θα
πραγματοποιούνταν αν δεν είχε μεσολαβήσει η πτώση των τιμών του πετρελαίου λόγω ανεπαρκών
περιθωρίων κέρδους . Επιπλέον είναι δυνατό τα πρώτα χρόνια να καθυστερήσει η αχρήστευση
παλαιότερων εγκαταστάσεων οι οποίες θα εξακολουθήσουν να είναι αποδοτικές λόγω της πτώσης των
τιμών του πετρελαίου . Παρά το γεγονός ότι οι επιπτώσεις αυτές που προέρχονται καθαρά από την
πλευρά της προσφοράς είναι δύσκολο να εκτιμηθούν ενδέχεται να οδηγήσουν πάντως σε αύξηση του
παραγωγικού δυναμικού από 2 έως 5 % μακροπρόθεσμα για το σύνολο της Κοινότητας .
Η πτώση της τιμής του πετρελαίου έχει σημαντικές συνέπειες για την οικονομική πολιτική . Η πτώση
του πληθωρισμού , η συμπίεση των δημοσίων ελλειμμάτων και η βελτίωση του ισοζυγίου τρεχουσών
συναλλαγών στις περισσότερες κοινοτικές χώρες , είναι πιθανό να οδηγήσει, αργά ή γρήγορα ανάλογα
με τη χώρα , σε χαλάρωση των διαφόρων περιορισμών της νομισματικής και δημοσιονομικής
πολιτικής . Πολλαπλασιάζονται συνεπώς οι έμμεσες συνέπειες που θα προέλθουν από την αύξηση των
περιθωρίων ελιγμών για την οικονομική πολιτική . Είναι αναμφίβολο ότι τούτο θα διευκολύνει την
εφαρμογή της στρατηγικής της συνεργασίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση .
0 ) Η επίδραση αυτή βασίζεται στην υπόθεση ότι όλοι οι άλλοι παράγοντες θα είναι ίδιοι —ιδιαίτερα ότι δεν θα
μεταβληθεί η οικονομική πολιτική και συνεπώς θα προστεθεί στις επιπτώσεις άλλων σημαντικών γεγονότων
(νόμος GΓ3πιπι-RUCΐπι&η-Hο11ίη§S , ασθενής θέση του δολαρίου κλπ .).
Αριθ . L 385/ 18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
2.2 . Οι οικονομικές εξελίξεις στην Κοινότητα
Οι ριζικές αλλαγές του οικονομικού περιβάλλοντος που
αναφέρθηκαν προηγουμένως — μείωση στο μισό των δαπα­
νών για πετρέλαιο , επαναφορά της τιμής του δολαρίου σε
ρεαλιστικότερα επίπεδα , πτώση των επιτοκίων και ανάσχε­
ση του πληθωρισμού — βελτίωσαν τις προοπτικές ανάπτυξης
της Ευρώπης μεσοπρόθεσμα . Στις αρχές του 1986 όμως η
οικονομική ανάπτυξη , συγκρατημένη άλλωστε , παρουσίασε
σημεία ταλάντευσης . Οι χώρες που παράγουν πετρέλαιο
συμπίεσαν τη ζήτηση βιομηχανικών προϊόντων με ταχύτερο
ρυθμό από το ρυθμό αύξησης της εσωτερικής ζήτησης των
καταναλωτριών χωρών πετρελαίου . Ιδιαίτερα οι χώρες του
ΟΠΕΚ και της Cοΐϊΐεοοη , που το 1985 αντιπροσώπευαν το
ένα τρίτο των συνολικών εξαγωγών της Κοινότητας προς
τρίτες χώρες , ενδέχεται να μειώσουν σημαντικά τις εισαγω­
γές τους το 1986 (- 25 % και - 11 % κατ ' όγκον αντίστοιχα).
Επιπλέον οι περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες που δεν
παράγουν πετρέλαιο δεν αύξησαν καθόλου τις εισαγωγές
τους το 1986 , λόγω των δυσχερειών που αντιμετωπίζουν ως
προς το εξωτερικό χρέος τους , των χαμηλών τιμών των
πρώτων υλών και συνεπώς λόγω έλλειψης συναλλαγματικών
πόρων. Οι εκτός Κοινότητας χώρες του ΟΟΣΑ αύξησαν τις
εισαγωγές τους , συνολικά όμως δεν αναμένεται να αυξηθούν
το 1986 οι εξαγωγικές αγορές της Κοινότητας . Προβλέπεται
μάλιστα ότι , λόγω της μείωσης της ανταγωνιστικότητας ως
προς τις τιμές , οι εξαγωγές της Κοινότητας σε σταθερές τιμές
θα μειωθούν ελαφρά . Συνεπώς οι εξαγωγές των χωρών μελών
αναμένεται ότι θα αυξηθούν το 1986 κατά 2,2 % περίπου κατ '
όγκον , δηλαδή λιγότερο από το μισό του αντίστοιχου ποσο­
στού του 1985 (5,7 %), μόνο χάρη στο δυναμισμό των
ενδοκοινοτικών εισαγωγών.
Οι εισαγωγές όμως των χωρών μελών από εκτός Κοινότητας
χώρες θα αυξηθούν πολύ ταχύτερα . Το εξωτερικό εμπόριο θα
επιδράσει σαφώς αρνητικά στην πραγματική μεγέθυνση της
Κοινότητας . Χωρίς αυτό το αρνητικό στοιχείο η ανάπτυξη
της Κοινότητας θα ήταν πάνω από μία ποσοστιαία μονάδα
μεγαλύτερη . Ωστόσο η αρνητική αυτή επίδραση των καθα­
ρών πραγματικών εξαγωγών της Κοινότητας ευνοεί από την
άλλη πλευρά αισθητά την απορρόφηση των ανισορροπιών
του παγκόσμιου εμπορίου . Παρά τις σημαντικές αλλαγές που
έχουν επέλθει στον όγκο των εξαγωγών και των εισαγωγών,
χάρη στη σαφή βελτίωση των όρων εμπορίου , το ισοζύγιο των
τρεχουσών συναλλαγών της Κοινότητας θα εμφανίσει το 1986
πλεόνασμα σαφώς υψηλότερο από εκείνο του 1985 (1,2%
περίπου του ονομαστικού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος
έναντι 0,5 % το 1985).
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 1986 το χαμηλό επίπεδο των
εξαγωγών αντισταθμίστηκε εν μέρει μόνο από το δυναμισμό
της εσωτερικής ζήτησης . Αναμένοντας νέα πτώση των τιμών
οι αγοραστές ήταν κάπως συγκρατημένοι στις αγορές τους
κατά τους πρώτους μήνες του έτους . Το φαινόμενο αυτό
παρουσιάστηκε επίσης και στις επιχειρήσεις που προέβησαν
σε μερική διάθεση των αποθεματοποιημένων ενδιάμεσων
προϊόντων τους . Στην αρχή οι καταναλωτές των οποίων το
πραγματικό εισόδημα αυξήθηκε αναπάντεχα στράφηκαν
στην αποταμίευση . Από το δεύτερο τρίμηνο όμως η η τελική
ζήτηση παρουσίασε σημεία ανάκαμψης . Τούτο επιβεβαιώθη­
κε επίσης από τη βελτίωση του καταναλωτικού κλίματος ,
ενός προωθημένου δείκτη που καταρτίζεται με βάση τακτι­
κές έρευνες που διεξάγονται στην Κοινότητα . Αναμένεται ότι
το 1986 η ιδιωτική κατανάλωση της Κοινότητας θα αυξηθεί
κατά 3,7 % περίπου κατ ' όγκον και θα αποτελέσει έτσι τον
κυριότερο παράγοντα της ανάκαμψης . Το υψηλότερο
ποσοστό αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης προβλέπεται
ότι θα σημειωθεί στη Γερμανία (κατά τι χαμηλότερο του
5%).
Παράλληλα με την ιδιωτική κατανάλωση οι επενδύσεις
συνεχίζουν να στηρίζουν την οικονομική ανάκαμψη , αν και
τα ποσοστά ανόδου τους είναι χαμηλότερα από τα αντίστοι­
χα του παρελθόντος . Το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως στις
σχετικά περιορισμένες επενδυτικές προσπάθειες στον τομέα
της οικοδομής . Αναμένεται πάντως ότι μετά από την πτώση
που σημειώθηκε το 1985 ( - 2,6 % σε πραγματικούς όρους) θα
αυξηθεί κατά 2,3% το 1986 . Αντίθετα οι επενδύσεις σε
κεφαλαιουχικό εξοπλισμό εξακολουθούν να παρουσιάζουν
σαφώς ανοδική τάση (6% περίπου πραγματική αύξηση). Η
εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνεται από τις πλέον πρόσφατες έρευ­
νες για τις βιομηχανικές επενδύσεις στην Κοινότητα . Σύμφω­
να με τις πληροφορίες αυτές τα ήδη φιλόδοξα επενδυτικά
προγράμματα που είχαν καταρτίσει για το 1986 οι βιομηχα­
νικές επιχειρήσεις το τελευταίο φθινόπωρο αναθεωρήθηκαν
προς τα άνω σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη (από 7 % έως 10 %
σε πραγματικούς όρους). Συνεπώς η βιομηχανία εξακολουθεί
το 1986 να επενδύει περισσότερο από το σύνολο της οικονο­
μίας . Η σχετικά ταχεία άνοδος των επενδύσεων το 1985 και
1986 δεν είχε προς το παρόν ως αποτέλεσμα παρά μόνο τη
σταθεροποίηση των θέσεων απασχόλησης στην κοινοτική
βιομηχανία . Είναι επομένως σαφές ότι οι επενδύσεις πρέπει
να εξακολουθήσουν να αυξάνουν σε μεγάλο βαθμό κατά τα
επόμενα έτη έτσι ώστε να αντισταθμιστεί η απώλεια θέσεων
απασχόλησης που ήταν αποτέλεσμα της ανεπαρκούς
επενδυτικής δραστηριότητας κατά το δεύτερο ήμισυ της
δεκαετίας του 70 και στις αρχές της δεκαετίας του 80 (βλέπε
διάγραμμα 10).
Όπως και τα προηγούμενα χρόνια η αύξηση της δημόσιας
κατανάλωσης είναι πολύ χαμηλότερη από το μέσο ποσοστό
αύξησης της εσωτερικής ζήτησης (1,7%). Συνολικά αναμέ­
νεται ότι η εσωτερική ζήτηση της Κοινότητας θα σημειώσει
αισθητή άνοδο κατά το 1986 (+ 3,8% σε πραγματικούς
όρους έναντι 2,2% του 1985).
Αντίθετα με ό,τι συνέβη με την αύξηση του ακαθάριστου
εγχώριου προϊόντος κατ ' όγκο , οι επιπτώσεις που είχε η
βελτίωση των όρων εμπορίου στις τιμές καταναλωτή έγινε
σχεδόν αμέσως αισθητή , παρά το γεγονός ότι η μείωση του
κόστους δεν είχε αντιστοίχου μεγέθους επιπτώσεις στις τιμές
πώλησης . Κατά μέσο όρο πάντως ο ευρωπαίος καταναλωτής
επωφελήθηκε από τη βελτίωση των όρων εμπορίου περισσό­
τερο από τον ιάπωνα καταναλωτή , δεδομένου ότι στην
Ιαπωνία παρέμεινε στις εταιρείες σχετικά μεγαλύτερο μέρος
από τα οφέλη που προέκυψαν από τη βελτίωση αυτή .
Όπως έδειξαν οι έρευνες που έγιναν μεταξύ των καταναλω­
τών της Κοινότητας η σταθεροποίηση των τιμών οδήγησε σε
αισθητή αύξηση "της αγοραστικής δύναμης . Η μέση άνοδος
των τιμών καταναλωτή στην Κοινότητα το 1986 (3,7%
περίπου) θα είναι η χαμηλότερη των είκοσι τελευταίων
ετών .
Παρά τη σημαντκή άνοδο των πραγματικών μισθών (2,3 % ,
με βάση τον αποπληθωριστή κατανάλωσης), το πραγματικό
κόστος εργασίας ανά μισθωτό στην Κοινότητα αναμένεται ότι
θα παραμείνει σταθερό το 1986 (με βάση τον αποπληθωριστή
του ΑΕΠ). Η ευνοϊκή αυτή κατάσταση η οποία δεν αναμένε­
ται να συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια οφείλεται στη σαφή
βελτίωση των όρων εμπορίου που μείωσε τα έξοδα των
επιχειρήσεων, ενώ παράλληλα αύξησε την αγοραστική δύνα­
μη των καταναλωτών .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 19
Η ανακαμψη , η οποία δεν υπήρξε πάντως μέχρι τώρα
ιδιαίτερη δυναμική , επηρέασε επίσης την αγορά εργασίας . Το
1986 ο αριθμός των απασχολούμενων στην Κοινότητα προ­
βλέπεται ότι θα αυξηθεί κατά 0,8 % , πράγμα που υπερβαίνει
αισθητά το μέσο όρο της δεκαετίας του 60 και του 70 (βλέπε
πίνακα 4). Από μακροοικονομική άποψη φαίνεται ότι έγινε
ένα ακόμα βήμα για να προσεγγισθεί το όριο μετά από το
οποίο η αύξηση της παραγωγής αρχίζει να επηρεάζει την
απασχόληση . Ωστόσο η αύξηση της απασχόλησης οφείλεται
επίσης στα ειδικά μέτρα που λήφθηκαν στο πλαίσιο της
πολιτικής της απασχόλησης , καθώς και στην αύξηση της
εργασίας μειωμένου χρόνου . Η αύξηση της απασχόλησης , θα
είναι μεγαλύτερη από το μέσο όρο στη Δανία ( 1,9%), την
Ισπανία (1,8 %), καθώς και στη Γερμανία και τις Κάτω
Χώρες ( 1,1 % και για τις δύο χώρες). Παρά τη σαφή αύξηση
του αριθμού των θέσεων απασχόλησης προβλέπεται ότι η
ανεργία στην Κοινότητα θα μειωθεί ελαφρά μόνο το 1986 (από
12,0% το 1985 σε 11,9% για την Ευρώπη των 12), λόγω της
διαρκούς αύξησης του οικονομικώς ενεργού πληθυσμού στην
Κοινότητα (0,8% περίπου το 1986). Τα τελευταία χρόνια η
αύξηση αυτή οφείλεται περισσότερο στην αύξηση του ποσο­
στού συμμετοχής (ιδιαίτερα των γυναικών) παρά σε δημο­
γραφικούς παράγοντες .
Για το 1987 , κανένας δείκτης δεν παρουσιάζει μέχρι τώρα
ανοδικές τάσεις . Συγκεκριμένα η Επιτροπή προβλέπει για
όλες τις χώρες μέλη νέα επιβράδυνση των τιμών καταναλωτή
το 1987 (3,0% έναντι 3,7 % το 1986), που πρέπει να αποδοθεί
κατά κύριο λόγο στην πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην
καταπολέμηση του πληθωρισμού στις χώρες μέλη όπου η
άνοδος των τιμών υπήρξε μέχρι τώρα σημαντική (Ελλάδα ,
Ισπανία , Πορτογαλία και Ιταλία). Στις υπόλοιπες χώρες
μέλη προβλέπεται ότι το ποσοστό πληθωρισμού θα παραμεί­
νει μάλλον στα σχετικά χαμηλά επίπεδα το 1986 ή θα αυξηθεί
ελαφρά .
Το 1987 αναμένεται ότι η εσωτερική ζήτηση ( + 3,5%) θα
παραμείνει ο βασικός μοχλός ανάπτυξης με ποσοστά αύξη­
σης ελαφρά χαμηλότερα από το 1986 . Οι δυναμικότεροι
παράγοντες προβλέπεται ότι θα εξακολουθήσουν να είναι η
ιδιωτική κατανάλωση (3,5 % σε πραγματικούς όρους) και οι
επενδύσεις παγίου κεφαλαίου (5,1% σε πραγματικούς όρους).
Υπολογίζεται εξάλλου ότι οι επενδύσεις σε κεφαλαιουχικό
εξοπλισμό (6,9% σε πραγματικούς όρους) θα είναι πολύ
μεγαλύτερες από τις επενδύσεις στον κατασκευαστικό τομέα
(3,2% σε πραγματικούς όρους). Σύμφωνα με τις προβλέψεις
η αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης θα παραμείνει σε
σχετικά χαμηλά επίπεδα (1,3%), ενώ οι εξαγωγές δεν ανα­
μένεται να συμβάλουν στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικο­
νομίας το 1987 . Μετά από τη στασιμότητα που παρατηρήθη­
κε σχεδόν το 1986 αναμένεται ότι οι εξαγωγικές αγορές της
Κοινότητας θα παρουσιάσουν κάποια ελαφρά βελτίωση τον
επόμενο χρόνο (κατά 2,4 % περίπου σε πραγματικούς όρους)
λόγω της ανάκαμψης του παγκόσμιου εμπορίου . Οι εξαγωγές
των χωρών μελών (στο εσωτερικό και το εξωτερικό της
Κοινότητας) ενδέχεται να αυξηθούν κατά 3,5 έως 4 % το 1987 .
Δεδομένου όμως ότι οι εισαγωγές της Κοινότητας αναμένεται
ότι θα αυξηθούν αρκετά (6,5 % περίπου) το εξωτερικό εμπό­
ριο θα εξακολουθεί να επηρεάζει αρνητικά την πραγματική
ανάπτυξη της Κοινότητας (πιθανόν — 0,8% έναντι — 1,2%
το 1986). Η Κοινότητα θα συνεχίσει επομένως να συμβάλει
στην απορρόφηση των ανισορροπιών που επηρεάζουν το
παγκόσμιο εμπόριο . Παρά την αρνητική εξέλιξη του εξωτε­
ρικού εμπορίου της Κοινότητας κατ ' όγκον, το τρέχον
πλεόνασμα θα παραμείνει σαφώς θετικό (1987 : 0,9 του ΑΕΠ,
δηλαδή 42 δισεκατομμύρια δολάρια έναντι 1 ,2 % του ΑΕΠ το
1986 , δηλαδή 52 δισεκατομμύρια δολάρια).
Συνολικά και λαμβανομένων υπόψη των πολιτικών που
εφαρμόζονται σήμερα η μεγέθυνση της κοινοτικής οικονο­
μίας το 1987 αναμένεται ότι θα παραμείνει σε επίπεδα μόλις
κάτω του 3% . Τα ποσοστά ανάπτυξης προβλέπεται ότι θα
κλιμακωθούν μεταξύ 3,6% στην Ιταλία και - 0,2% στην
Ελλάδα . Παρά την περαιτέρω αύξηση της απασχόλησης
(0,8% σε ετήσια βάση το 1986 και το 1987) η ανεργία
παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα . Για το 1987 το
ποσοστό της ανεργίας στην Κοινότητα των 12 αναμένεται να
μειωθεί ελάχιστα από 11,9% σε 11,7% .
Η οικονομική ανάκαμψη στην Κοινότητα συνεχίζεται . Πρέπει
να αποδοθεί κυρίως στη μεταφορά εισοδημάτων σε συνδυασμό
με την πτώση των τιμών εισαγωγής. Η εσωτερική ζήτηση,
ιδιαίτερα δε η ιδιωτική κατανάλωση και οι επενδύσεις αποτε­
λούν το σημαντικότερο παράγοντα ανάπτυξης ενώ οι εκτός
Κοινότητας εξαγωγικές αγορές παρουσιάζουν στο σύνολο
τους κάποιες αδυναμίες. Ηεπιβράδυνση της ανόδου των τιμών
και η πτώση των επιτοκίων βελτιώνουν τις προοπτικές
ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα . Σημειώνεται ήδη κάποια επιτυχία,
δεν είναι όμως επαρκής σε σχέση με ό,τι είναι αναγκαίο ή
δυνατό να γίνει .
Παρα την προοδευτική βελτίωση της αγοράς ερνασίας ορι­
σμένα τμήματα της αγοράς αυτής εξακολουθούν να παρου­
σιάζουν ειδικά προβλήματα . Πρέπει να σημειωθεί ιδιαίτερα η
διαρκής αύξηση του ποσοστού ανεργίας μακράς διαρκείας
στην Κοινότητα : σήμερα 40% περίπου των ανέργών είναι
χωρίς δουλειά περισσότερο από 1 χρόνο , έναντι 36% του
1983 . Αν και είναι δύσκολο να γίνουν συγκρίσεις μεταξύ των
κρατών μελών, φαίνεται ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές
στο θέμα αυτό : για παράδειγμα , ενώ στη Δανία το ποσοστό
των ανέργων μακράς διαρκείας ανέρχεται μόνο σε 6%
περίπου , σύμφωνα με τις υπάρχουσες εκτιμήσεις το αντίστοι­
χο ποσοστό για το Βέλγιο , την Ολλανδία και την Ισπανία
είναι μεγαλύτερο του 50% και στη Γερμανία , τη Γαλλία , την
Ιρλανδία , την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο κυμαίνεται
μεταξύ 30 και 40% . Ο αριθμός των νέων ανέργων μειώθηκε
ελαφρά (από 4,6 εκατομμύρια το 1985 σε 4,5 εκατομμύρια το
1986 , δηλαδή 35 % περίπου του συνόλου των ανέργων — ΕUR
9). Τούτο οφείλεται σε δημογραφικούς παράγοντες και στα
ειδικά προγράμματα που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη για
τη βελτίωση της βασικής κατάρτισης και παιδείας . Το
ποσοστό ανεργίας των νέων από 15 έως 25 ετών παραμένει
πάντως απαράδεκτο σε κοινοτικό επίπεδο (20% περίπου).
Οικονομικές προοπτικές για το 1987. Το 1987 θα είναι ο
πέμπτος κατά σειρά χρόνος της σταδιακής ανάκαμψης της
οικονομικής δραστηριότητας στην Κοινότητα . Σύμφωνα με
την πορεία που ακολούθησαν οι προηγούμενοι οικονομικοί
κύκλοι πλησιάζουμε στην τελευταία φάση της διαδικασίας
και δεν απέχουμε πολύ από την κορυφή του κύκλου . Στην
παρούσα κατάσταση όμως το συμπέρασμα αυτό δεν φαίνεται
να ισχύει , γιατί αυτή τη φορά η πορεία της συγκυρίας διαφέρει
αισθητά από τις προηγούμενες . Αντίθετα με ό,τι συνέβη κατά
το 1972/73 και 1979/80 η αύξηση της χρησιμοποίησης του
παραγωγικού δυναμικού δεν συνδυάσθηκε με επιτάχυνση της
ανόδου των τιμών , αλλά αντίθετα οδήγησε σε πτώση των
ποσοστών πληθωρισμού . Δεν αυξήθηκε επίσης με ταχύτερο
ρυθμό το ανά μονάδα κόστος εργασίας , όπως είχε συμβεί στο
παρελθόν κατά τις τελευταίες φάσεις της ανάκαμψης , δεδο­
μένου ότι δεν παρουσιάσθηκε έλλειψη ερνατικού δυναμικού
που ήταν χαρακτηριστικό καταστάσεων του παρελθόντος .
Αριθ . L 385/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΠΙΝΑΚΑΣ 4
ΕUR 12 : Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μετάβολες σε ποσοστά)
l 1961έως1973 1974έως1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 0 ) 1987 (2)
Γ κατ ' αξίαν
Ακαθάριστο J κατ ' όγκον
εγχώριο προϊόν |
1^ αποπληθωριστής
10,2
4,8
5,1
14,6
2,2
12,1
10,8
- 0,1
10,9
11,2
0,5
10,6
9,6
1,2
8,3
8,8
2,0
6,6
8,5
2,4
6,0
8,8
2,5
6,2
6.4
2,8
3.5
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 4,6 , 12,1 12,1 10,4 8,4 7,0 5,8 3,7 3,0
Ιδιωτικές ( 13)
Ακαθάριστες J και δημόσιες ( 13 )
επενδύσεις 1
παγίου κεφαλαίου
εκ των οποίων : τομέας κατασκευών
5,6
3,2
5,6
1,2
- 0,6
0,5
- 1,7
- 6,8
- 4,1
- 2,2
5,3
- 1,5
- 1,7
0,7
- 0,4
3,5
- 1,0
1,3
1,7
0,5
2,4
- 2,6
5,2
, 1,2
4.2
2.3
5.0
2,0
5,1
3.2
εξοπλισμός 8,0 6,1 6,9
Εσωτερική ζήτηση (σε σταθερές τιμές) l
Εθνικός δείκτης 5,0 2,1 - 1,8 0,8 0,8 1,4 2,2 3,8 3,5
Απόκλιση σε σχέση με τους
άλλους εταίρους του ΟΟΣΑ - 0,6 - 0,2 - 4,1 1,0 - 1,9 - 4,2 - 1,1 0,4 0,9
Γ ονομαστική
Αμοιβή ανά J πραγματική Α (3 )
μισθωτό |L B
10,0
4,7
5,2
14,9
2,5
2,5
12,8
1,7
0,6
10,9
0,3
0,4
9,9
1,5
1,4
7,6
0,9
0,6
6,8
0,8
1,0
6,0
- 0,1
2,3
4,8
1,3
1,8
Παραγωγικότητα (4) 4,5 2,2 1,1 1,5 2,1 2,1 2,0 1,8 2,0
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας (S) 100 104,5 104,3 103,0 102,4 101,1 99,9 98,1 97,4
Αποδοτικότητα (5) (6) 100 67,4 60,0 60,4 62,3 64,7 68,2 75,5 79,0
Ανταγωνιστικότητα (S) ( 7) 100 108,8 105,5 98,9 93,2 86,7 85,6 95,1 95,9
Απασχόληση 0,3 0,0 - 1,2 - 0,9 - 0,8 - 0,2 0,4 0,8 0,8
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός στρατιωτικού
τομέα (8 ) ( 9) 2,2 4,7 7,8 9,3 10,3 10,8 11,1 11,0 10,8
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ - 0,7 - 0,8 0,0 0,1 0,5 1,2 0,9
Μακροπρόθεσμα επιτόκια ( 10) 7,1 10,5 15,1 14,3 12,7 12,0 10,8 9,0
Προσφορά χρήματος (Π ) 13,5 10,6 11,6 10,6 8,7 9,4 8,4 6,5
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημόσιων διοικήσεων ως % του
ΑΕΠ (12) - 0,6 - 3,8 - 5,4 - 5,6 - 5,5 - 5,4 - 5,1 - 4,7 - 4,1
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ 45,0 49,8 53,5 56,0 58,9 60,3 61,8
Τόκοι του δημόσιου χρέους
ως % του ΑΕΠ 2,9 4,1 4,6 4,9 4,9 5,1 5,1 5,0
ί 1 ) Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
(2) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
( 3 ) Α : αποπληθωριστής του AEΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
(4) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
( 5 ) Δείκτης : 1961 έως 1973 = 100 .
(6) Ευρώπη των 4 : D + F + I + UK· μη γεωργικός τομέας .
(7) Σταθμισμένες πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 9 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της
οικονομίας .
(8) Ορισμός Εurostat .
(') Εκτός της Ελλάδας , της Ισπανίας , και της Πορτογαλίας .
( 10) Εκτός της Ισπανίας και της Πορτογαλίας .
( U ) Τέλος του έτους — Προσφορά χρήματος υπό την ευρεία έννοια Μ 2 ή Μ 3 ανάλογα με τη χώρα .
( 12) Εκτός της Ελλάδας , της Ισπανίας , της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας .
(' 3 ) Εκτίμηση για την Ευρώπη των 10 .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/21
ΠΙΝΑΚΑΣ 5
Εισαγωγές αγαθών στις μείζονες οικονομικές ζώνες
(ποσοστό μεταβολής σε όγκο)
L 1982 1983 1984 1985 1986 (') 1987 (')
ΕUR 12 (συμπεριλαμβανομένων των
ενδοκοινοτικών συναλλαγών) 2,7 2,0 7,1 5,5 6,3 6,4
Ηνωμένες Πολιτείες - 2,3 12,7 23,6 4,7 10,9 6,3
Ιαπωνία 0,5 - 2,8 11,0 - 1,9 8,5 6,4
ΟΠΕΚ 5,1 - 10,1 - 7,4 - 11,3 - 25,0 - 12,5
Λοιπές αναπτυσσόμενες χώρες - 8,2 - 1,2 5,5 3,3 1,8 3,0
Κόσμος - 0,8 1,7 8,9 3,4 3,8 4,4
0 ) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
Πηγή: Εurostat και υπηρεσίες της Επιτροπής .
ΠΙΝΑΚΑΣ 6
Ποσοστό μεταβολής των συνιστωσών της ζήτησης , ΕUR 12
(ποσοστό μεταβολής σε όγκο)
1983 1984 1985 1986 (') 1987 Η
Ιδιωτική κατανάλωση
Δημόσια κατανάλωση
Πάγιες επενδύσεις
1,0
1,7
- 0,3
0,9
1,0
1,3
2,2
1,7
2,4
3,7
1,7
4,2
3,5
1,3
5,1
Συμβολή στη μεταβολή του ΑΕΠ :
Τελική εσωτερική ζήτηση (2) ( 3 )
Μεταβολή των αποθεμάτων (2)
Εξωτερικό ισοζύγιο (2)
0,9
0,5
- 0,3
1,0
- 0,2
0,1
2,1
0,0
0,2
3,4
0,4
- 1,2
3,4
0,2
- 0,8
ΑΕΠ 1,2 2,0 2,4 2,5 2,8
Εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών
Εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών
3,1
1,5
7,6
5,6
5,7
5,3
2,2
6,3
3,7
6,2
(') Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
( 2 ) Μεταβολή τοις % του ΑΕΠ της προηγουμένης περιόδου .
( 3 ) Εξαιρουμένων των μεταβολών των αποθεμάτων .
Πηγή: Εurostat και υπηρεσίες της Επιτροπής .
Αριθ . L 385/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΠΙΝΑΚΑΣ 7
Προβλεπόμενη αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος κατά το 1986 και 1987
(%)
1986 (') 1987 (')
ΑΕΠ
ονομαστικό
ΑΕΠ
σε όγκο
Αποπλη­
θωριστής
του ΑΕΠ
ΑΕΠ
ονομαστικό
ΑΕΠ
σε όγκο
Αποπλη­
θωριστής
του ΑΕΠ
Βέλγιο 6,7 2,0 4,6 3,1 1,3 1,8
Δανία 7,8 2,9 4,8 5,5 1,8 3,7
Γερμανία 7,1 3,1 3,9 4,6 3,2 1,4
Ελλάδα 23,2 0,5 22,6 12,1 - 0,2 12,3
Ισπανία 15,1 2,9 11,8 9,3 3,0 6,1
Γαλλία 6,9 2,2 4,6 5,3 2,5 2,7
Ιρλανδία 7,6 1,8 5,6 6,8 3,1 3,6
Ιταλία 12,7 2,8 9,7 9,1 3,6 5,3
Λουξεμβούργο 8,0 2,4 5,4 5,3 2,6 2,6
Κάτω Χώρες 2,0 1,6 0,4 0,1 1,8 - 1,7
Πορτογαλία 23,8 3,8 19,2 14,4 3,5 10,5
Ηνωμένο Βασίλειο 6,3 2,3 3,9 7,0 2,7 4,2
ΕUR 12 8,8 2,5 6,2 6,4 2,8 3,5
(') Προβλεψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
ΠΙΝΑΚΑΣ 8
Δείκτες εξέλιξης της αγοράς εργασίας
I Άνεργοι ως ποσοστό του οικονομικώς ενεργούπληθυσμού εκτός στρατιωτικού τομέα Ετήσιο ποσοστό μεταβολής της απασχόλησης στο σύνολο της
l 1960 1970 1983 1985 1986 1987 1961έως1970 1971έως1980 1981έως1985 1986 1987
Βέλγιο 3,1 2,1 14,3 13,7 . 12,9 13,4 0,6 0,3 - 0,8 0,3 - 0,6
Δανία 1,6 1,1 10,1 8,8 7,6 7,7 1,1 0,7 0,9 1,9 0,3
Γερμανία 1,0 0,6 8,4 8,4 8,1 7,7 0,2 - 0,1 - 0,6 1,1 1,0
Ελλάδα I 7,8 7,8 7,6 8,3 - 0,7 0,6 1,0 0,5 0,0
Ισπανία l 17,8 22,1 21,7 " 21,5 0,7 - 2,1 - 2,2 1,8 1,2
Γαλλία 0,7 1,3 8,8 10,3 10,5 10,7 0,6 0,4 - 0,5 0,1 0,3
Ιρλανδία 4,7 5,3 14,9 18,0 18,4 18,0 - 0,0 0,9 - 0,9 - 1,1 0,7
Ιταλία 7,2 4,4 10,9 12,9 13,4 12,8 - 0,5 0,5 0,5 0,5 1,3
Λουξεμβούργο 0,1 0,0 1,6 1,6 1,3 1,2 0,6 1,3 0,1 0,8 0,7
Κάτω Χώρες 0,7 1,3 14,3 13,1 12,0 11,1 1,2 0,2 - 0,9 1,1 0,9
Πορτογαλία l 10,2 8,7 8,6 8,5 - 0,5 - 0,3 - 0,7 0,3 0,3
Ηνωμένο Βασίλειο 1,6 2,5 11,6 12,0 12,0 12,0 0,2 0,2 - 0,8 0,8 0,8
ΕUR 12 11,0 12,0 11,9 11,7 0,2 0,2 - 0,6 0,8 0,8
ΕUR 9 (') 2,5 2,0 10,3 11,1 11,0 10,8I
Ηνωμένες Πολιτείες 5,5 4,9 9,6 7,2 6,9 6,9 1,9 2,0 1,6 2,2 1,7
Ιαπωνία 1,7 1,1 2,7 2,6 2,8 2,9 1,4 0,8 1,0
(') Εκτός της Ελλάδας , της Ισπανίας και της Πορτογαλίας .
Παρατήρηση: Τα ποσοστά ανεργίας που παρουσιάζονται εδώ υπολογίζονται με βάση τα στοιχεία τα σχετικά με τον αριθμό των εγγεγραμμένων ανέργων σύμφωνα με
κοινό ορισμό του Εurostat .
Εξαιρέσεις : για την Ελλάδα , την Ισπανία και την Πορτογαλία , τα στοιχεία έχουν ληφθεί από έρευνες που έχουν γίνει σε εθνικό επίπεδο .
Πηγές: Εurostat και υπηρεσίες της Επιτροπής (Οκτώβριος 1986).
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/23
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 2 έως 5
Συγκριτική εξέλιξη των οικονομιών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας
1982 έως 1986
2 . Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, εποχιακά προσαρμοσμένο 3 . Βιομηχανική παραγωγή
Κινητός μέσος για τρεις μήνες , εποχιακά προσαρμοσμένος
4 . Ποσοστά ανεργίας εποχιακά προσαρμοσμένα 5 . Εμπορικό ισοζύγιο
fob/cif δισεκατομμύρια ΕCU , κινητός μέσος για τρεις μήνες
εποχιακά προσαρμοσμένος
Αρνθ . L 385/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 6 έως 9
Συγκριτική εξέλιξη των οικονομιών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας , των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας
1983 έως 1986
6 . Τιμές καταναλωτή
Μεταβολή για έξι μήνες , σε ετήσια ποσοστά εποχιακά
προσαρμοσμένα
7 . Συναλλαγματικές ισοτιμίες
Δείκτης ειδικών τραβηκτικών δικαιωμάτων κατά
νομισματική μονάδα
9 . Βραχυπρόθεσμα επιτόκια8 . Μακροπρόθεσμα επιτόκια
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/25
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 10
Τάσεις των βιομηχανικών επενδύσεων στην Κοινότητα (δείκτης-βάση ερευνών που έχουν γίνει στους επιχειρηματίες)
σε σύγκριση με άλλους μακροοικονομικούς δείκτες
1985 και 1986 : Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής με εξαίρεση τις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου στη βιομηχανία , που έχουν γίνει
με βάση τα αποτελέσματα των ερευνών σχετικά με τη συγκυρία και τις επενδύσεις στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα .
Πηγή: Εurostat και έρευνες για τις επενδύσεις στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα .
2.3 . Ονομαστική και πραγματική σύγκλιση στην Κοινότητα
Σημαντικά πολιτικά γεγονότα που συνέβησαν στην Κοινότη­
τα τον περασμένο χρόνο — συμφωνία για το πρόγραμμα
ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς , Ενιαία Ευρωπαϊκή
Πράξη και προσχώρηση της Ισπανίας και της Πορτογαλίας
— εντείνουν τη σπουδαίοτητα της οικονομικής σύγκλισης .
Η έννοια της σύγκλισης περιλαμβάνει κυρίως δύο ξεχωρι­
στούς στόχους . Ο πρώτος αφορά τη σύγκλιση προς μια
σταθερότητα των τιμών , περιλαμβάνει όμως και τον καλύ­
τερο έλεγχο των νομισματικών εξελίξεων , των ονομαστικών
εσόδων και των μεγάλων οικονομικών ισορροπιών όπως των
δημοσίων οικονομικών και του ισοζυγίου πληρωμών . Μπο­
ρούμε να τον ονομάσουμε ονομαστική σύγκλιση . Ο δεύτερος
στόχος αφορά κυρίως την «προς τα άνω» προσέγγιση του
επιπέδου ζωής , υπολογιζόμενος για παράδειγμα βάσει του
πραγματικού κατά κεφαλή ΑΕΠ των περιοχών και των
χωρών μελών της Κοινότητας . Περιλαμβάνει όμως και την
προσέγγιση των ποσοστών ανεργίας σε χαμηλότερα επίπεδα .
Μπορεί να ονομασθεί πραγματική σύγκλιση . Αυτοί οι στόχοι
οικονομικής πολιτικής περιλαμβάνονται στο προοίμιο και το
άρθρο 104 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής
Οικονομικής Κοινότητας . Στο άρθρο 130 της Ενιαίας Ευρω­
παϊκής Πράξης επιβεβαιώνεται και προσδιορί­
ζεται ο στοχος που αποσκοπεί «στη μείωση του χασματος
μεταξύ των διαφόρων περιοχών και στη μείωση της καθυ­
στέρησης των πλέον μειονεκτικών περιοχών» και ορίζει
σαφώς αυτόν τον στόχο ως στόχο του συντονισμού των
οικονομικών πολιτικών των χωρών μελών και της δράσης
που αναλαμβάνει η Κοινότητα μέσω των διαρθρωτικών
ταμείων και των χρηματοδοτικών μέσων που διαθέτει (άρθρο
130β).
Η ονομαστική και πραγματική σύγκλιση δεν είναι δύο
ανεξάρτητοι στόχοι . Η υλοποίηση της ονομαστικής σύγκλι­
σης είναι βασική προϋπόθεση για την επίτευξη διαρκούς και
δυναμικής οικονομικής ανάπτυξης , η οποία θα βοηθήσει τις
σχετικά φτωχότερες περιοχές και τα κράτη μέλη να μειώ­
σουν τη διαφορά που τις χωρίζει από τις πλέον ευημερούσες .
Η μείωση της διαφοράς μεταξύ των ποσοστών πληθωρισμού
και το χαμηλό επίπεδο πληθωρισμού γενικότερα είναι επίσης
αναγκαία για να εξασφαλισθεί η σταθερότητα στο πλαίσιο
του ΕΝΣ και να προβλεφθούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι
παράγοντες που είναι καθοριστικοί για τις αποφάσεις όσον
αφορά τις επενδύσεις και την αποταμίευση .
Παράλληλα με την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς
αναμένεται ότι η νομισματική σταθερότητα θα δώσει ισχυρή
ώθηση στο ενδοκοινοτικό εμπόριο . Εξάλλου το γεγονός ότι
δεν υπάρχουν σημαντικά δημοσιονομικά ελλείμματα ή
Αριθ . L 385/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ελλείμματα του ισοζυγίου πληρωμών καθιστά δυνατή τη
συνέχιση πολιτικών που ενθαρρύνουν την οικονομική ανά­
πτυξη με υψηλότερους ρυθμούς .
Στις παραγράφους που ακολουθούν εξετάζονται οι πρόσφα­
τες τάσεις των κυριότερων οικονομικών δεικτών που έχουν
αποφασιστική σημασία για την αποτίμηση της σύγκλισης .
Ονομαστική σύγκλιση . Σύμφωνα με τις εξελίξεις που σημει­
ώθηκαν στις άλλες βιομηχανικές χώρες το ποσοστό πληθω­
ρισμού της Κοινότητας μειώθηκε σημαντικά από το 1982
όπως δείχνει το διάγραμμα 11 . Το ποσοστό ανόδου του
αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλωσης της Κοινότητας θα
ανέλθει σύμφωνα με τις προβλέψεις σε 3,7% το 1986 , το
χαμηλότερο επίπεδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία 20
χρόνια . Αναμένεται ότι στη διάρκεια του επόμενου χρόνου θα
συνεχιστεί η πτωτική αυτή τάση .
Παράλληλα με την πτώση του μέσου ποσοστού πληθωρισμού
παρατηρείται προοδευτική μείωση των διαφορών στους
ρυθμούς πληθωρισμού μεταξύ των κρατών μελών , ιδιαίτερα
από το 1984 , όπως δείχνουν ο πίνακας 9 και το διάγραμμα 12 ,
από τα οποία συμπεραίνεται ότι η διαδικασία σύγκλισης θα
συνεχιστεί το 1986 και 1987 όσον αφορά τον αποπληθωριστή
ιδιωτικής κατανάλωσης . Με τις σημερινές συνθήκες προβλέ­
πεται ότι η αύξηση του αποπληθωριστή αυτού θα κυμανθεί
μεταξύ 22% για την Ελλάδα — κατά τέσσερις ποσοστιαίες
μονάδες μεγαλύτερη από τον περασμένο χρόνο — σε 0%
σχεδόν για τις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία . Από τον πίνακα
9 εξάλλου συνάγεται ότι το πρόσφατο φαινόμενο της ονομα­
στικής σύγκλισης που σημειώθηκε αυτά τα τελευταία χρόνια
είναι ακόμη εντονότερο μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν
στο ΕΝΣ . Το ΕΝΣ αποδείχτηκε καταλυτικός παράγοντας για
την ονομαστική σύγκλιση στο μέτρο που στις χώρες με
σχετικά υψηλό ποσοστό πληθωρισμού ασκήθηκαν πιέσεις
που ευνόησαν μεγαλύτερη σταθερότητα των τιμών για όλο
και μεγαλύτερες χρονικές περιόδους κατά τη διάρκεια των
οποίων οι συναλλαγματικές ισοτιμίες παρέμειναν σταθερές
(βλέπε κεφάλαιο 4).
Η μείωση και η καλύτερη σύγκλιση των ποσοστών πληθω­
ρισμού πρέπει να θεωρηθούν ως επιτυχία των οικονομικών
πολιτικών που εφαρμόστηκαν και ιδιαίτερα της διαχείρισης
του ΕΝΣ .
Η πρόσφατη υποχώρηση των ετήσιων ποσοστών πληθωρι­
σμού οφείλεται στις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για να
ενισχυθεί ο έλεγχος των βασικών παραγόντων που καθορί­
ζουν την εξέλιξή του (βλέπε διάγραμμα 13 ). Η νομισματική
πολιτική στράφηκε κυρίως προς τη σταθερότητα των τιμών,
πράγμα που αποδεικνύεται από την επιβράδυνση της προ­
σφοράς χρήματος ανά παραγόμενη μονάδα προϊόντος . Η
επιβράδυνση αυτή είναι εν μέρει αποτέλεσμα του γεγονότος
ότι τα δημοσιονομικά ελλείμματα χρηματοδοτήθηκαν σε
μικρότερο βαθμό από την αύξηση της κυκλοφορίας του
χρήματος . Εξάλλου έγινε προσαρμογή των ονομαστικών
μισθών πράγμα που οδήγησε σε σημαντική μείωση του ανά
μονάδα κόστους εργασίας . Το γεγονός ότι στο μεταξύ
σημειώθηκε σύγκλιση των νομισματικών όρων και του ανά
μονάδα κόστους εργασίας των κρατών μελών αποδεικνύει
ότι περισσότερες χώρες της Κοινότητας ακολούθησαν παρό­
μοια πολιτική σταθεροποίησης .
Η επιβράδυνση του πληθωρισμού που σημειώθηκε κατά τη
διάρκεια του περασμένου χρόνου και αναμένεται να συνεχι­
στεί και τον επόμενο διευκολύνεται από ευνοϊκούς εξωγενείς ,
αλλά ανατρέψιμους παράγοντες , όπως η δραστική μείωση
των τιμών του πετρελαίου και η σημαντική υποτίμηση του
δολαρίου . Οι επιπτώσεις των δύο αυτών φαινομένων στον
πληθωρισμό δεν μπορούν όμως να συνεχιστούν στο διηνεκές .
Προκειμένου τα ποσοστά πληθωρισμού να παραμείνουν σε
χαμηλά επίπεδα η εξέλιξη του ανά μονάδα κόστους εργασίας
και των νομισματικών όρων πρέπει να συμβιβάζονται με τη
σταθερότητα των τιμών . Οι προβλέψεις για το 1986 και το
1987 επιτρέπουν στο θέμα αυτό κάποια αισιοδοξία όσον
αφορά την εξέλιξη των ποσοστών πληθωρισμού στην Ευρώπη
στο εγγύς μέλλον . Αναμένεται ότι θα συνεχιστεί η πτώση των
ποσοστών αύξησης της προσφοράς χρήματος και του ανά
μονάδα κόστους εργασίας , ενώ θα μειωθούν οι διαφορές
μεταξύ κρατών μελών .
Ωστόσο παρά την προσέγγιση των νομισματικών πολιτικών η
κατάσταση των δημοσίων οικονομικών κατά τον τελευταίο
καιρό τόσο σε επίπεδο Κοινότητας όσο και στα διάφορα
κράτη μέλη δεν είναι τόσο ικανοποιητική . Ο διαφορετικός
βαθμός επιτυχίας των πολιτικών για τη συμπίεση των δημο­
σίων ελλειμμάτων ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την
παγίωση της σύγκλισης προς τη νομισματική σταθερότητα
που έχει επιτευχθεί μέχρι τώρα . Αν και είναι σαφές ότι σε
πολλές χώρες έχει συμπιεσθεί το έλλειμμα του δημόσιου
τομέα , σε ορισμένες άλλες οι δανειακές ανάγκες του δηγμό­
σιου τομέα παραμένουν εξαιρετικά υψηλές .
Τα τελευταία χρόνια οι περισσότερες από τις χώρες αυτές
χρηματοδότησαν το έλλειμμά τους με αυξανόμενη προσφυγή
στην έκδοση έντοκων τίτλων εκτός τραπεζικού τομέα . Ο
υγιέστερος αυτός τρόπος χρηματοδότησης αποτελεί στοιχείο
της προσανατολισμένης προς την σταθερότητα των τιμών
νομισματικής πολιτικής που αναφέρθηκε προηγουμένως .
Επιπλέον , τα συνεχιζόμενα υψηλά ελλείμματα οδήγησαν
αναπόφευκτα σε αντίστοιχη επιβάρυνση του δημοσίου
χρέους και άσκησαν πίεση προς τα άνω στα πραγματικά
επιτόκια των κεφαλαιαγορών . Η επιβάρυνση των πληρωμών
για τόκους που προκύπτει από την κατάσταση αυτή πρέπει να
αποτελέσει το έναυσμα για την καταβολή προσπαθειών έτσι
ώστε να αποκατασταθούν οι ανισορροπίες των δημόσιων
οικονομικών . Αν δεν συμπιεσθούν περαιτέρω τα ελλείμματα
των δημοσίων διοικήσεων των χωρών αυτών θα υπάρξει και
πάλι ο κίνδυνος να χρηματοδοτηθεί το χρέος με αύξηση της
νομισματικής κυκλοφορίας .
Στο σύνολο της η Κοινότητα μείωσε το έλλειμμα των
δημοσίων διοικήσεων από 5,6% το 1982 σε 5,1 % το 1985 και
η ευνοϊκή αυτή τάση αναμένεται να συνεχιστεί τόσο κατά το
τρέχον όσο και κατά το επόμενο έτος , κατά το οποίο το
έλλειμμα προβλέπεται να ανέλθει σε 4,1 % . Ωστόσο , για το
σύνολο της Κοινότητας η μείωση αυτή δεν επέτρεψε να
αναχαιτισθεί η αύξηση του δημοσίου χρέους ως ποσοστού του
ΑΕΠ . Η σχέση αυτή που κατά το 1982 ανερχόταν σε 50%
κατά μέσο όρο στην Κοινότητα αυξάνεται διαρκώς και
προβλέπεται ότι το 1987 θα ξεπεράσει το 63 % (για περισσό­
τερες λεπτομέρειες βλέπε κεφάλαιο 4.2). Πολλές χώρες ,
μεταξύ των οποίων το Βέλγιο , η Ιρλανδία και η Ιταλία
αντιμετωπίζουν την εποχή αυτή επίπεδα δανεισμού που
υπερβαίνουν το ετήσιο ΑΕΠ τους . Οι προβλέψεις για το 1986
και 1987 δεν υποδηλώνουν αποκατάσταση των ανησυχητι­
κών αυτών τάσεων .
Αν και πολλές προσπάθειες πρέπει να καταβληθούν ακόμα
σε ορισμένες χώρες όσον αφορά τα δημοσιονομικά ελλείμ­
ματα , προβλέπεται ότι το 1986 και 1987 στις περισσότερες
χώρες μέλη τον οποίων το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών
παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα η κατάσταση θα βελτιωθεί
αισθητά . Από τον πίνακα 10 συνάγεται ότι η Δανία , η Ελλάδα
και η Ιρλανδία θα μειώσουν το έλλειμμα του ισοζυγίου
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/27
τρεχουσων συναλλαγών τους μετά από σημαντική βελτίωση
των όρων εμπορίου και των μέτρων για τον περιορισμό της
εγχώριας κατανάλωσης .
Πραγματική σύγκλιση. Η προς τα άνω σύγκλιση όσον αφορά
τις προοπτικές της εξέλιξης του πραγματικού ακαθάριστου
κατά κεφαλή εγχώριου προϊόντος και της απασχόλησης έχει
αποφασιστική σημασία για την οικονομική και κοινωνική
συνοχή της Κοινότητας . Η επίτευξη πραγματικής σύγκλισης
κατέστη προφανώς ο πιο φιλόδοξος στόχος μετά τις διαδο­
χικές προσχωρήσεις από το 1980 χωρών σχετικά λιγότερο
ευημερουσών αλλά πυκνοκατοικημένων . Οι πρόσφατες
διευρύνσεις ενέτειναν τις ανισότητες στην Κοινότητα , τόσο
όσον αφορά το κατά κεφαλή ΑΕΠ όσο και το επίπεδο της
ανεργίας . Ο πίνακας 11 που κατατάσσει τις χώρες μέλη σε
φθίνουσα τάξη μεγέθους πραγματικού κατά κεφαλή εισοδή­
ματος (εκφρασμένου σε μονάδες αγοραστικής δύναμης) το
1985 δείχνει ότι ο μέσος πολίτης των τεσσάρων πτωχοτέρων
χωρών μελών (Ισπανία , Ελλάδα , Πορτογαλία και Ιρλανδία)
που αντιπροσωπεύουν το 20% περίπου του σημερινού
πληθυσμού της Κοινότητας , διέθετε τον περασμένο χρόνο
πραγματικό εισόδημα λιγότερο από το μισό του μέσου πολίτη
των τεσσάρων πλουσιοτέρων χωρών (Γερμανία , Γαλλία ,
Δανία και Λουξεμβούργο). Η διαφορά μεταξύ της φτωχότε­
ρης και της πλουσιότερης (Πορτογαλία και Λουξεμβούργο)
είναι σχεδόν 1 προς 3 .
Κατά τη δεκαετία του 60 , όταν η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής
οικονομίας ήταν δυναμική το παγκόσμιο εμπόριο ελευθερω­
νόταν και υλοποιείτο η τελωνειακή ένωση , η Κοινότητα
έκανε μεγάλα βήματα προς την πραγματική σύγκλιση . Το
πραγματικό κατά κεφαλή ΑΕΠ καθώς και το επίπεδο της
ανεργίας στις χώρες μέλη ακολούθησε μια συγκλίνουσα
εξέλιξη μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 70 περίπου (βλέπε
διαγράμματα 14 και 15). Το διάγραμμα 15 δείχνει για
παράδειγμα ότι από το 1960 μέχρι την πρώτη πετρελαϊκή
κρίση οι τέσσερις φτωχότερες χώρες της Κοινότητας πέτυχαν
να καλύψουν το ένα τρίτο περίπου της απόστασης που τις
χώριζε από τις τέσσερις σχετικά πλουσιότερες χώρες μέλη .
Την εποχή εκείνη η άμβλυνση των διαφορών μεταξύ των
κρατών μελών σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο συνέπε­
σε με μια ταχύτερη αύξηση του πραγματικού κατά κεφαλή
ΑΕΠ στο σύνολο της Κοινότητας (4,0 % το χρόνο , βλέπε
πίνακα 11 ).
Η εμπειρία αυτή αποδεικνύει ότι η επίτευξη δυναμικής
οικονομικής ανάπτυξης στην Κοινότητα αποτελεί σημαντικό
παράγοντα για τη στήριξη της διαδικασίας πραγματικής
σύγκλισης . Αν η Κοινότητα ήταν σε θέση να τεθεί σε πορεία
παρεμφερή με αυτή της δεκαετίας του 60 για τα δέκα ή
δεκαπέντε επόμενα χρόνια , ο στόχος της πραγματικής
σύγκλισης και της μεγαλύτερης οικονομικής συνοχής θα
ήταν πολύ πιο κοντά . Ωστόσο δεν υπάρχουν πλέον οι
συνθήκες της δεκαετίας του 60 και η Κοινότητα πρέπει να το
λάβει υπόψη της .
Όταν από το 1975 άρχισε η παγκόσμια οικονομική κρίση που
προκλήθηκε από την πρώτη πετρελαϊκή κρίση και οι ρυθμοί
ανάπτυξης άρχισαν να εμφανίζουν πτωτική τάση , ανεστάλη
και μάλιστα αντιστράφηκε η διαδικασία πραγματικής
σύγκλισης στην Κοινότητα . Το φαινόμενο αυτό μπορεί να
διαπιστωθεί τόσο στην εξέλιξη της πραγματικής ανάπτυξης ,
όσο και της ανεργίας . Από την πρώτη πετρελαϊκή κρίση το
άθροισμα των ποσοστών ανάπτυξης των τεσσάρων σχετικά
πτωχοτέρων χωρών δεν έφθασε το ποσοστό συνολικής
ανάπτυξης της Ευρώπης , λόγω του χαμηλού επιπέδου
μεγέθυνσης της Ελλάδας και κυρίως της Ισπανίας . Την ίδια
εποχή , η Γερμανία και η Δανία , που είναι οι δύο πλουσιότερες
χώρες μετά από το Λουξεμβούργο , παρουσίασαν αύξηση του
κατά κεφαλή ΑΕΠ μεγαλύτερη από αυτού της Κοινότητας .
Σύμφωνα με τις σημερινές προβλέψεις για το 1986 και 1987
δεν αναμένεται να τεθεί και πάλι σε λειτουργία η διαδικασία
πραγματικής σύγκλισης .
Η εξέλιξη των ποσοστών ανεργίας στις διάφορες χώρες — ο
υπολογισμός των οποίων θέτει αναμφισβήτητα προβλήματα
συγκρισιμότητας — παρουσίασε σημαντικές διαφορές από
το 1975 . Στο θέμα αυτό ο βαθμός απόκλισης μεταξύ των
κρατών μελών τριπλασιάστηκε μέσα σε μία δεκαετία , όπως
συνάγεται από το διάγραμμα 16 . Τούτο οφείλεται τόσο στην
εξέλιξη της απασχόλησης όσο και στην εξέλιξη των ποσο­
στών αύξησης του οικονομικώς ενεργού πληθυσμού, δύο
μεταβλητές που άρχισαν να αποκλίνουν από τα μέσα της
δεκαετίας του 70 .
Από τα μέσα της δεκαετίας του 70 η αντίθετη προς την
πραγματική σύγκλιση εξέλιξη αυτή παρατηρήθηκε επίσης
στο επίπεδο των περιφερειών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας
όπου οι αποκλίσεις κατ ' απόλυτη τιμή εντάθηκαν σε σημα­
ντικό βαθμό (βλέπε διάγραμμα 16). Εξάλλου ο δείκτης από­
κλισης του πραγματικού κατά κεφαλή εισοδήματος μεταξύ
των περιφερειών καθενός από τα μεγάλα κράτη μέλη δεν
μεταβλήθηκε στην πράξη στην περίοδο 1974 έως 1984 ; Σε
καμιά χώρα δεν παρατηρήθηκε αισθητή μείωση των περιφε­
ρειακών αποκλίσεων του εισοδήματος . Η εξασθένιση της
σύγκλισης στον τομέα της ανεργίας στα κράτη μέλη παρα­
τηρήθηκε επίσης σε περιφερειακό επίπεδο . Ενώ το 1976 το
μέσο ποσοστό ανεργίας στις 25 περισσότερο μειονεκτικές
περιοχές της Κοινότητας ήταν 8% έναντι 2,4% των 25
πλουσιοτέρων περιοχών, το 1985 έφθασε σε 21,1 % και 6,6%
αντίστοιχα .
Έτσι φαίνεται ότι η δυναμικότερη οικονομική ανάπτυξη είναι
σημαντική προϋπόθεση προκειμένου οι σχετικά λιγότερο
ανεπτυγμένες περιοχές να καλύψουν τις καθυστερήσεις τους
και να γίνουν οι αναγκαίες μετατροπές στις βιομηχανικές
περιοχές που βρίσκονται σε παρακμή . Η εφαρμογή της
στρατηγικής συνεργασίας και η ολοκλήρωση της εσωτερικής
αγοράς της Κοινότητας αναμένεται ότι θα δημιουργήσουν
αυτό το απαραίτητο ευνοϊκό μακροοικονομικό κλίμα . Ωστό­
σο , για να μειωθούν οι ανισότητες των πραγματικών εισοδη­
μάτων σε σχέση με τις σχετικά περισσότερο ευημερούσες
χώρες της Κοινότητας , οι σχετικά μειονεκτικότερες περιοχές
δεν πρέπει μόνο να συμμετάσχουν στη γενική οικονομική
ανάπτυξη της Ευρώπης , αλλά πρέπει να παρουσιάσουν
ρυθμούς ανάπτυξης μεγαλύτερους από τον ευρωπαϊκό μέσο
όρο . Είναι συνεπώς αναγκαίο παράλληλα με την εφαρμογή
ενός δυναμικότερου γενικού αναπτυξιακού πλαισίου στην
Κοινότητα να μπουν υγιείς βάσεις για σταθερή και διαρκή
οικονομική ανάπτυξη στις εν λόγω περιοχές .
Η διαδικασία για τη μετατροπή και την κάλυψη των καθυ­
στερήσεων σε περιφερειακό επίπεδο πρέπει να βασίζεται
μεταξύ άλλων σε νέες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις , που
θα απαιτήσουν την κινητοποίηση σημαντικών χρηματοδοτι­
κών μέσων . Μέρος των πόρων αυτών μπορεί να εξευρεθεί με
την ενθάρρυνση της εσωτερικής αποταμίευσης . Οι επενδύ­
σεις όμως στις πτωχότερες περιοχές και χώρες δεν είναι
δυνατό να πραγματοποιηθούν χωρίς κίνηση κεφαλαίων σε
ικανοποιητικό επίπεδο . Η αυτοτελής εισροή κεφαλαίων σ '
αυτές τις περιοχές της Κοινότητας θα αναπτυχθεί στο μέτρο
που η προβλεπόμενη αποδοτικότητά τους θα είναι ικανοποι­
ητική . Για το λόγο αυτό οι αρχές πρέπει να ακολουθήσουν
στις περιοχές αυτές πολιτικές που θα δημιουργήσουν οικονο­
μικό και πολιτικό περιβάλλον ευνοϊκό για τις επιχειρήσεις . Η
άρση των ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων που προτείνει η
Επιτροπή θα ενθαρρύνει επίσης τις μεταφορές κεφαλαίων,
δεδομένου ότι θα απομακρύνει οποιονδήποτε φόβο των
ξένων επενδυτών για την κινητικότητα των πόρων τους .
Αριθ . L 385/28 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
Ωστόσο η εμπειρία του παρελθόντος δείχνει ότι συχνά η
εισροή ιδιωτικών κεφαλαίων δεν αρκεί και πρέπει να συνο­
δεύεται παράλληλα από συγκεκριμένα μέτρα των κρατικών
αρχών στα οποία η Κοινότητα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο
μέσω των διαρθρωτικών ταμείων της , της Ευρωπαϊκής
Τράπεζας Επενδύσεων και των άλλων χρηματοδοτικών
μέσων που διαθέτει .
Με βάση το άρθρο 130Δ της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης , η
Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο συνολική πρόταση για
την τροποποίηση της διάρθρωσης και των κανόνων λειτουρ­
γίας των διαρθρωτικών ταμείων .
Στόχος είναι :
— να διευκρινισθεί και να καταστεί ορθολογικότερη η απο­
στολή των ταμείων αυτών έτσι ώστε να συμβάλουν καλύ­
τερα στην υλοποίηση των στόχων της οικονομικής και
κοινωνικής συνοχής ,
— να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά τους ,
— να υπάρξει καλύτερος συντονισμός των παρεμβάσεων
των ταμείων τόσο μεταξύ τους , όσο και με τις παρεμβά­
σεις των χρηματοδοτικών μέσων της Κοινότητας .
Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατό να αυξηθεί σημαντι­
κά η οικονομική και κοινωνική συνοχή της Κοινότητας .
Εξάλλου η ενίσχυση της διαδικασίας πραγματικής σύγκλι­
σης θα συμβάλει επίσης στη συνολική δυναμική της Κοινό­
τητας .
Τον τελευταίο καιρό σημειώθηκε αισθητή πρόοδος προς την
ονομαστική σύγκλιση στην Κοινότητα . Η διαχείριση της
οικονομικής πολιτικής στο σύνολο της και η λειτουργία του
ΕΝΣ επέτρεψαν τα τελευταία χρόνια πτώση των ποσοστών
πληθωρισμού στις περισσότερες χώρες. Η αποκατάσταση
των εξωτερικών ανισορροπιών βρίσκεται επίσης σε καλό
δρόμο. Πολλές χώρες επέτυχαν να συμπιέσουν τα δημόσια
ελλείμματά τους, σε άλλες όμως οι ανάγκες χρηματοδότησης
του δημόσιου τομέα παραμένουν ακόμα σε πολύ υψηλά
επίπεδα. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 70 η Κοινότητα
παρουσίασε δυναμική και ισχυρή ανάπτυξη και συγχρόνως
σημείωσε πρόοδο στον τομέα της σύγκλισης . Από τότε όμως
έχει διακοπεί η διαδικασία αυτή και σε κάποιο βαθμό μάλιστα
ανατραπεί. Για να επαναληφθεί η διαδικασία της πραγματικής
σύγκλισης στην Κοινότητα απαιτούνται ορισμένες πρόσθετες
προϋποθέσεις . Πρώτον, είναι αναγκαίο να υπάρξει δυναμικό­
τερο αναπτυξιακό πλαίσιο σε όλο τον κοινοτικό χώρο, πράγμα
που αποτελεί το βασικό στόχο της στρατηγικής συνεργασίας.
Δεύτερον, είναι απαραίτητο να βελτιωθεί το οικονομικό κλίμα
στις περιοχές που είναι σχετικά καθυστερημένες ή βρίσκονται
σε παρακμή στο βιομηχανικό τομέα, με την εφαρμογή των
κατάλληλων πολιτικών προσαρμογής, πράγμα που εναπόκει­
ται στις εθνικές και τοπικές αρχές . Τρίτον, πρέπει η Κοινότητα
με τα χρηματοδοτικά μέσα που διαθέτει και τις παρεμβάσεις
της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων να συμπληρώσει τις
προσπάθειες που καταβάλλουν οι αρχές των μειονεκτικών
περιοχών προκειμένου να τεθούν οι βάσεις για μια διαρκή
ανάπτυξη . Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιστεί σε σημαντικό
βαθμό μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των περιοχών και των
κρατών μελών της Κοινότητας.
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/29
ΠΙΝΑΚΑΣ 9
Τιμές ιδιωτικής κατανάλωσης (αποπληθωριστής , ποσοστιαία μεταβολή κατ' έτος)
1961
έως
1969
1970
έως
1977
1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987
Βέλγιο 3,2 7,4 4,1 3,9 6,5 8,1 7,4 7,5 5,9 4,8 1,3 1,5
Δανία 5,7 10,0 9,2 10,4 10,7 12,0 10,2 7,2 6,5 5,0 3,3 2,8
Γερμανία 2,7 5,5 2,8 4,0 5,8 6,0 4,7 3,1 2,4 2,1 0,0 1,1
Ελλάδα 2,4 10,5 12,8 16,5 21,2 23,3 21,2 18,6 18,0 18,4 22,5 12,5
Ισπανία 5,9 13,4 19,2 16,2 15,6 15,1 14,2 12,2 11,1 8,4 8,6 5,3
Γαλλία 4,2 8,3 8,7 10,4 13,2 12,8 11,2 9,5 7,3 5,5 2,5 2,3
Ιρλανδία 4,5 13,8 8,0 14,9 18,6 21,2 16,0 8,2 8,5 4,2 3,7 3,2
Ιταλία 3,7 12,9 12,9 15,1 20,2 19,2 17,0 15,1 11,1 9,4 6,2 4,0
Λουξεμβούργο 2,3 6,8 3,4 5,2 7,7 8,6 10,6 8,0 6,4 4,0 0,5 1,3
Κάτω Χώρες 4,0 8,0 4,5 4,3 6,9 6,3 5,3 2,8 2,6 2,6 0,0 - 1,0
Πορτογαλία 2,6 13,1 21,0 24,0 22,3 16,9 22,5 25,5 29,3 19,3 11,8 9,0
Ηνωμένο Βασίλειο 3,7 12,5 9,1 13,5 16,4 11,5 8,5 5,2 5,1 5,3 4,0 3,9
Μέσος όρος
ΕUR 12 3,7 9,8 9,0 10,6 13,2 12,1 10,4 8,4 7,0 5,8 3,7 3,0
ΕUR 10 3,6 9,3 7,7 9,8 12,9 11,7 9,8 7,7 6,2 5,3 3,1 2,6
ΕΝΣ 3,6 8,5 7,2 8,7 11,6 11,5 9,9 8,1 6,2 5,0 2,4 2,1
α) Μέση διαφορά σε σχέση
με το μέσο όρο
ΕUR 12 1,2 3,1 3,7 4,2 4,5 3,9 4,0 4,2 3,3 2,5 2,7 1,6
ΕUR 10 1,0 3,0 3,1 4,0 4,8 3,9 3,9 3,9 2,8 2,1 2,3 1,4
ΕΝΣ 1,0 2,5 3,6 4,2 5,0 4,6 4,3 4,1 3,0 2,3 2,0 1,1
β) Μέση διαφορά σε σχέση 1
με το ελάχιστο
ΕUR 12 3,3 5,3 6,1 6,7 7,3 6,1 5,8 5,6 4,6 3,7 3,7 4,0
ΕUR 10 1,8 4,9 4,9 5,9 6,9 5,7 5,2 4,9 3,8 3,3 3,1 3,6
ΕΝΣ 1 ,5 J 3,4 4,4 4,7 5,8 5,4 5,2 5,3 3,8 2,9 2,3 3,1
Πηγη: Εurostat και υπηρεσίες της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
ΠΙΝΑΚΑΣ 10
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως ποσοστό του ΑΕΠ
1961
έως
1970
1971
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986
Διαφορά
μεταξύ 1986
και
1982
1987
Βέλγιο / Λουξεμβούργο 0,9 0,6 - 3,2 - 2,0 0,5 1,1 1,8 3,5 5,5 3,8
Δανία - 2,2 - 2,9 - 3,0 - 4,2 - 2,2 - 3,2 - 4,4 - 4,1 0,1 - 3,6
Γερμανία 0,7 0,6 - 0,7 0,5 0,7 1,0 2,2 3,2 2,7 2,1
Ελλάδα - 3,1 - 2,2 - 0,2 - 3,8 - 4,7 - 4,1 - 8,4 - 5,8 - 2,0 - 3,7
Ισπανία - 0,9 - 2,4 - 2,3 - 1,4 1,3 1,7 3,5 5,9 3,7
Γαλλία 0,2 - 0,4 - 1,4 - 3,0 - 1,7 - 0,9 - 0,8 0,1 3,1 0,4
Ιρλανδία - 2,3 - 6,4 - 14,8 - 10,7 - 6,9 - 5,7 - 3,2 - 1,3 9,4 - 1,3
Ιταλία 1,8 - 0,2 - 2,3 - 1,6 0,2 - 0,8 - 1,1 1,2 2,8 0,9 .
Κάτω Χώρες 0,0 1,2 2,1 2,8 2,9 4,1 4,3 3,9 1,1 2,8
Πορτογαλία - 1,0 - 3,3 - 11,7 13,5 - 7,2 - 3,0 1,8 5,4 18,9 4,2
Ηνωμένο Βασίλειο 0,0 - 0,6 2,4 1,5 0,8 0,3 1,0 - 0,1 - 1,6 - 0,6
ΕUR 12 0,4 (') - 0,1 - 0,6 - 0,6 0,0 0,1 0,5 1,2 1,8 0,9
ί 1 ) ΕUR 10.
Αριθ . L 385/30 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκων Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΠΙΝΑΚΑΣ 11
Πραγματικό κατά κεφαλή ΑΕΠ εκφρασμένο σε σταθερές μονάδες αγοραστικής δύναμης
1960 1965 1970 1975 1980 1985
Λουξεμβούργο 145,4 135,5 128,8 126,9 124,4 129,3
Δανία 126,6 129,5 123,5 117,7 115,9 123,9
Γερμανία 123,4 121,5 118,7 114,5 119,3 121,6
Γαλλία 104,9 106,9 109,9 114,4 115,6 114,0
Βέλγιο 103,4 104,7 107,1 111,0 112,2 109,8
Κάτω Χώρες 118,3 114,9 115,6 114,7 110,9 106,1
Ηνωμένο Βασίλειο 125,8 116,5 105,9 103,5 98,7 102,0
Ιταλία 83,5 85,4 92,2 89,3 93,3 91,7
Ισπανία 59,9 69,8 73,7 81,6 75,2 75,0
Ιρλανδία 67,3 65,9 66,7 68,5 70,4 70,7
Ελλάδα 39,1 46,1 52,3 57,7 59,0 57,1
Πορτογαλία 32,8 36,5 41,2 43,5 47,3 46,2
ΕUR 12 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
ΗΠΑ 186,6 179,5 163,0 154,7 152,6 157,6
Ιαπωνία 63,1 79,7 104,3 106,5 114,0 128,1
ΕUR 12 ( 1960 = 100) 100,0 121,8 147,7 166,4 189,0 198,2
ΗΠΑ (1960 = 100) 100,0 116,9 129,5 137,7 154,4 166,9
Ιαπωνία ( 1960 = 100) 100,0 153,5 244,0 280,1 340,6 401,4
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/31
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 11
Η εξέλιξη του αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλωσης
(ποσοστιαία μεταβολή κατ ' έτος)
Πηγη: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
Αριθ . L 385/32 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 12
Αποπληθωριστής ιδιωτικής κατανάλωσης
Σταθμισμένος μέσος όρος ΕUR 12 και ανώτατο και κατώτατο ποσοστό πληθωρισμού των κρατών μελών
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/33
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 13
Αποπληθωριστής ιδιωτικής κατανάλωσης , κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, αύξηση της προσφοράς
χρήματος ανά παραγόμενη μονάδα προϊόντος
Σταθμισμένος μέσος όρος των ποσοστών ανάπτυξης ΕUR 12
(') Προσφορά χρήματος υπο την ευρεία έννοια (Μ 2 η Μ 3) διαιρούμενη με το ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές .
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
Αριθ . L 385/34 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 14
Η εξέλιξη του πραγματικού κατά κεφαλή ΑΕΠ: ανισότητες μεταξύ των κρατών μελών (')
Μέση ποσοστιαία απόκλιση τετραγώνου του κατά κεφαλή πραγματικού ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό
μέσο όρο
(') Οι ανισότητες υπολογίζονται βάσει του σταθμισμένου συντελεστή απόκλισης .
Ο σταθμισμένος συντελεστής απόκλισης
μέση απόκλιση τετραγώνου
χ 100 δείχνει το βαθμό της σχετικής απόκλισης σε σχέση
με το μέσο ορο .
μέσος όρος
Η μείωση του συντελεστή σημαίνει μείωση της απόκλισης .
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/35
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 15
Σχέση του κατά κεφαλή εισοδήματος (') των τεσσάρων πτωχoτέρων και των τεσσάρων πλουσιοτέρων χωρών της
Κοινότητας (ΕUR 12) (σε ποσοστά επί τοις εκατό)
(') Κατα κεφαλή ΑΕΠ σε σταθερές τιμές και μονάδες αγοραστικής δύναμης το 1980 .
Πηγή: EιιΐΌSΐ3ΐ και υπηρεσίες της Επιτροπής .
Αριθ . L 385/36 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκων Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 16
Η εξέλιξη των διαφορών των ποσοστών ανεργίας ( ! ) μεταξύ των κρατών μελών και των περιοχών της
Κοινότητας
Μέση απόκλιση τετραγώνου σε σχέση με το ποσοστό ανεργίας στην Κοινότητα
(!) Οι αποκλίσεις μετρώνται με τις μέσες αποκλίσεις τετραγώνου σταθμισμένες με βάση τον πληθυσμό . Επιλέγονται οι περιφερειες
«πρώτης υποδιαίρεσης» κάθε κράτους μέλους . Για παράδειγμα οι «Ρrovinces» στο Βέλγιο , «Regierungsbezirke» στη Γερμανία ,
«Régions» στη Γαλλία , «Reggioni» στην Ιταλία , «Provincies » στις Κάτω Χώρες και «Groups οί Cοunties» στο Ηνωμένο Βασίλειο . Η
Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται πουθενά . Τα στοιχεία για τα πρώτα χρόνια αφορούν την Ευρώπη των 9 .
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής , Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής .
3 . Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ
Στις μεσοπρόθεσμες αναλύσεις τους οι υπηρεσίες της Επι­
τροπής εκφράζουν την πρόβλεψη ότι ο ενεργός πληθυσμός
της Κοινότητας θα αυξηθεί κατά τη διάρκεια των πέντε
επομένων ετών με ρυθμό ίσο με 0,3% ετησίως . Υπό τις
συνθήκες αυτές , η μείωση του ποσοστού ανεργίας κατά 3 έως
4 ποσοστιαίες μονάδες μέχρι το 1990 θα απαιτήσει μια ετήσια
αύξηση της απασχόλησης μεταξύ 1% και 1,5% μέχρι το
τέλος της δεκαετίας .
Όπως στην προηγούμενη ετήσια έκθεση , και στο παρόν
έγγραφο , παρουσιάζονται διάφορα μεσοπρόθεσμα σενάρια
για να διευκρινιστούν οι τάξεις μεγέθους και τα προβλεπόμε­
να μέτρα (βλέπε πλαίσιο).
3.1 . Στόχοι και μέθοδοι
Με την ετήσια οικονομική έκθεση 1985-86 , το Συμβούλιο
υιοθέτησε μια στρατηγική που αποσκοπεί στη σημαντική και
διαρκή μείωση του ποσοστού της ανεργίας στην Κοινότητα
μέχρι τα τέλη της δεκαετίας , αναζητώντας τη λύση στη ρίζα
του προβλήματος . Ο στόχος αυτός εκφράστηκε με μια
μείωση του αριθμού των ανέργων , περίπου κατά 30% έως
40% (κατά 4 έως 5 εκατομμύρια άτομα), δηλαδή με τη
μείωση του ποσοστού της ανεργίας κατά 3 με 4 ποσοστιαίες
μονάδες του ενεργού πληθυσμού .
Μετά την ένταξη της Ισπανίας και της Πορτογαλίας , το
βασικό πρόβλημα παραμένει το ίδιο - και οι δύο αυτές χώρες
αντιμετωπίζουν επίσης μια μαζική ανεργία (το 1986 : 21,7%
για την Ισπανία και 8,6% για την Πορτογαλία). Λόγω του
γεγονότος αυτού , το μέσο ποσοστό ανεργίας στην Κοινότητα
των Δώδεκα ανέρχεται κατά το 1986 σε 11,9% 0).
Ένα πρώτο σενάριο , το βασικό σενάριο , παρουσιάζει τις
εξελίξεις που θα προκύψουν σε περίπτωση που η γενική
αντιμετώπιση και οι πολιτικές που θα ακολουθηθούν παρα­
μείνουν αμετάβλητες σε σχέση με το παρελθόν . Βέβαια , το
βασικό αυτό σενάριο , λαμβάνει υπόψη τις μεταβολές που
επήλθαν στο διεθνές περιβάλλον κατά τη διάρκεια των
τελευταίων μηνών, καθώς και τις προβλέψεις που έγιναν για
τα έτη 1986/87 .
(*) Στον υπολογισμό του μέσου όρου για την Κοινότητα των Δώδεκα ,
τα αριθμητικά στοιχεία τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την
Ελλάδα , την Ισπανία και την Πορτογαλία δεν είναι πλήρως
συγκρίσιμα με εκείνα των άλλων χωρών , βλέπε πίνακα 8 για το
θέμα αυτό .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/37
Κατα τη διάρκεια των ετών 1986 έως 1990 , αναμένεται ότι η
ανάπτυξη θα φθάσει κατά μέσο όρο ένα ποσοστό 2,7 % (ΕUR
10) ενώ η ετήσια αύξηση της απασχόλησης θα είναι κατά την
ίδια περίοδο 0,7% , ποσοστό που δεν θα επαρκέσει για να
μειωθεί σημαντικά η ανεργία· το 1990 , το ποσοστό ανεργίας
(ΕUR 10) θα ανέλθει στο 9,7 περίπου του ενεργού πληθυσμού ,
έναντι 10,8% το 1986 . Στην Κοινότητα των Δώδεκα το
ποσοστό ανεργίας θα παραμείνει μεγαλύτερο του 10% .
Μια λεπτομερέστερη ανάλυση των ετών 1986 και 1987 στα
πλαίσια των κατευθύνσεων της στρατηγικής συνεργασίας ,
παρουσιάζεται στο σημείο 3.2 της παρούσας έκθεσης . Θα
επιτρέψει να εκτιμηθεί σε ποιο βαθμό η ευνοϊκότερη αυτή
εξέλιξη κατά το 1986 και 1987 είναι αποτέλεσμα της μεταβο­
λής του τρόπου αντιμετώπισης των προβλημάτων, προς την
κατεύθυνση που ορίζει η στρατηγική συνεργασίας , ή της
εξαιρετικής βελτίωσης των όρων εμπορίου στην ευρωπαϊκή
οικονομία , κατά το τρέχον έτος .
Οπωσδήποτε , είναι φανερό ότι το πρόβλημα της ανεργίας δεν
θα επιλυθεί από μόνο του . Για το λόγο αυτό η παρούσα ετήσια
έκθεση , λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες συγκυριακές
εξελίξεις , προβλέπει ορισμένα μέτρα σύμφωνα με τη στρατη­
γική συνεργασίας , που καθορίστηκε τον περασμένο χρόνο .
Τα μέτρα αυτά και οι μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις τους θα
περιγραφούν λεπτομερέστερα στη συνέχεια της παρούσας
έκθεσης (σημείο 3.3 και κεφάλαιο 4). Αναμένεται ότι θα
επιτρέψουν τη μείωση της ανεργίας με δύο τρόπους : αφενός ,
με την επιστροφή σε μία σταθερή ανάπτυξη , η οποία αναμέ­
νεται ότι κατά την περίοδο μεταξύ 1986 και 1990 θα κυμανθεί
κατά μέσο όρο μεταξύ 3% και 3,5%· αφετέρου με τη
διατήρηση ή ακόμη και την αύξηση του τμήματος κάθε
ποσοστιαίας μονάδας του ρυθμού ανάπτυξης που αντιστοιχεί
στην απασχόληση . Κατά βάση , τα μέτρα αυτά αποσκοπούν
στην επίτευξη δύο βασικών στόχων στο μακροοικονομικό
επίπεδο , πρόκειται για τη διατήρηση της ζήτησης στο κατάλ­
ληλο επίπεδο , αυξάνοντας ταυτόχρονα την αποδοτικότητα
των επενδύσεων που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης , με τη
διατήρηση σε μέτρια επίπεδα της αύξησης του πραγματικού
ανά μονάδα κόστους εργασίας· στο μικροοικονομικό επίπε­
δο , πρόκειται για την περαιτέρω βελτίωση της προσαρμο­
στικότητας των αγορών αγαθών και των συντελεστών παρα­
γωγής και την προώθηση της δημιουργίας επιχειρήσεων .
Έτσι , για παράδειγμα , στο σενάριο το οποίο διευκρινίζει τη
στρατηγική συνεργασίας αυτό το χρόνο, το ποσοστό ανά­
πτυξης κατά την περίοδο 1986-1990 ανέρχεται κατά μεσο όρο
σε 3,5% , ποσοστό το οποίο είναι το ίδιο με εκείνο που
προβλέφθηκε κατά το προηγούμενο έτος . Το ποσοστό ανερ­
γίας μπορεί να μειωθεί περίπου κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες
μέχρι το 1990 , οπότε θα έφτανε στο τέλος της δεκαετίας
περίπου στο 7 % στην Κοινότητα των Δέκα (περίπου 8 % στην
Κοινότητα των Δώδεκα). Παρόλα αυτά , εάν η ανάπτυξη
πλησιάζει κατά μέσο όρο κατά τα έτη 1986 έως 1990 ένα
ποσοστό 3,5% , αυτό θα σημάνει ότι θα αυξηθεί βαθμιαία .
Υπό τις συνθήκες αυτές , η απασχόληση ενδέχεται να αυξηθεί
κατά τα τέλη της δεκαετίας με ρυθμό που θα υπερβαίνει το
1,5 % . Έτσι , η αποφασιστική εφαρμογή της στρατηγικής θα
οδηγήσει σε μία κατάσταση κατά το 1990 , όπου όχι μόνο η
ανεργία θα έχει ήδη μειωθεί σε σημαντικό βαθμό , αλλά και η
ευρωπαϊκή οικονομία θα έχει εξυγιανθεί κατά τέτοιο τρόπο ,
ώστε να είναι δυνατόν να επιτευχθεί κατά τα επόμενα έτη
ένας ικανοποιητικός βαθμός ανάπτυξης υπό συνθήκες στα­
θερότητας καθώς επίσης και νέα ταχεία μείωση του ποσο­
στού της ανεργίας .
Απο την άποψη αυτή , τόσο οι ιδιωτικές, όσο και οι δημόσιες
επενδύσεις αποτελούν μια βασική μεταβλητή .
Στα πλαίσια της στρατηγικής συνεργασίας , οι επενδύσεις
ενισχύουν κατ ' αρχή τη δυναμική της ζήτησης, χωρίς την
οποία δεν είναι δυνατόν να βελτιωθεί η ανάπτυξη . Όσον
αφορά την προσφορά, ενισχύουν το απόθεμα κεφαλαίου . Για
να επανέλθουμε σε μία διαρκή και μεγαλύτερη ανάπτυξη , θα
πρέπει το κεφαλαιακό απόθεμα να αυξηθεί ταχύτερα , και
επομένως θα πρέπει να αυξηθεί το τμήμα των πόρων που
διατίθενται ετησίως στις ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις .
Όμως, στην Κοινότητα των Δώδεκα , το τμήμα αυτό εξακο­
λουθεί να παραμένει κατά 4 σχεδόν εκατοστιαίες μονάδες
του ΑΕΠ χαμηλότερα , απ ' ό,τι κατά τη δεκαετία του εξήντα .
Άλλωστε η μείωση αυτή , οφείλεται περίπου κατά το ένα τρίτο
στη μείωση του μεριδίου των δημόσιων επενδύσεων στο
ΑΕΠ .
Τα στοιχεία τα οποία είναι διαθέσιμα για τους διάφορους
τομείς της παραγωγής (εκτός της κατοικίας και της γεωρ­
γίας) στις τέσσερις μεγαλύτερες χώρες της Κοινότητας ,
δείχνουν επίσης ότι είναι αναγκαία μια σημαντική αύξηση
του ποσοστού των επενδύσεων . Στις τέσσερις αυτές χώρες ,
κατά μέσο όρο , η ανάπτυξη του κεφαλαιακού αποθέματος
παραμένει αμετάβλητη στο χαμηλότερο επίπεδο της από το
1980 , δηλαδή περίπου στο 2,5 % (βλέπε διάγραμμα 18). Για να
αυξηθεί και πάλι το απόθεμα αυτό με ένα βασικό ρυθμό 3,5 % ,
οπότε θα διατηρείται σταθερά η αύξηση της παραγωγής σε
ένα αντίστοιχο επίπεδο , θα πρέπει , το μερίδιο των επενδύ­
σεων στην προστιθέμενη αξία των τομέων παραγωγής , να
αυξηθεί κατά 2 έως 3 ποσοστιαίες μονάδες (με την προϋπό­
θεση ότι η εντατικότητα του κεφαλαίου θα παραμείνει
σταθερή). Για το λόγο αυτό θα πρέπει να καταβληθεί σημαν­
τική προσπάθεια όσον αφορά τις επενδύσεις .
Για να επιτευχθεί η επιδιωκόμενη μείωση του ποσοστού
ανεργίας , θα πρέπει επίσης να εξακολουθήσει να αυξάνεται ο
αριθμός των θέσεων απασχόλησης που δημιουργούνται με
κάθε ποσοστιαία μονάδα ανάπτυξης . Από ιστορική άποψη , η
σχέσημεταξύ ανάπτυξης και απασχόλησης έχει , οπωσδήποτε ,
μεταβληθεί από τη δεκαετία του 60 , υπέρ της τελευταίας .
Αυτό φαίνεται καθαρά , από τη μείωση της διαφοράς μεταξύ
της οικονομικής ανάπτυξης και της αύξησης της απασχόλη­
σης , δηλαδή από τη μείωση της μέσης παραγωγικότητας ανά
απασχολούμενο άτομο (βλέπε διάγραμμα 17). Από την
άποψη αυτή , είναι επίσης ενδεικτική η μάλλον ευνοϊκή
εξέλιξη της απασχόλησης σε σχέση με τη μέτρια βελτίωση
της ανάπτυξης από το 1983 .
Παρ ' όλα αυτά , το γεγονός ότι η αύξηση της παραγωγικότη­
τας ανά απασχολούμενο άτομο στο σύνολο της οικονομίας
παραμένει σε σχετικά χαμηλά επίπεδα , δεν σημαίνει ότι η
Ευρώπη θα πρέπει να αρκεστεί σε μια αμυντική στρατηγική
στον τομέα της απασχόλησης και να παραβλέψει την τεχνική
πρόοδο . Αντίθετα , ο εκσυγχρονισμός των παραγωγικών
δυνατοτήτων, σε συνδυασμό με μία σημαντική αύξηση της
παραγωγικότητας , όπου αυτό είναι δυνατό , είναι επιθυμητός
για την αύξηση της οικονομικής αποτελεσματικότητας και
του βιοτικού επιπέδου , και απαραίτητος για να μπορέσει η
Ευρώπη να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της και να
εδραιώσει τη θέση της στις ιδιαίτερα σημαντικές από πλευ­
ράς μελλοντικής εξέλιξης αγορές στις οποίες έχει χάσει
έδαφος κατά τη δεκαετία του 70 .
Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο να συνδυαστεί ο εκσυγ­
χρονισμός των παραγωγικών δυνατοτήτων με τη δημιουργία
επαρκών θέσεων απασχόλησης στο σύνολο της οικονομίασ .
Αριθ . L 385/38 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
αύξηση της παραγωγικότητας είναι μικρότερη . Πραγμα­
τι , χάρη στην αντίστοιχη αύξηση των σχετικών τιμών
των προϊόντων τους οι τομείς με χαμηλότερη αύξηση της
παραγωγικότητας , μπορούν να διατηρήσουν την αποδο­
τικότητα τους , οπότε είναι σε θέση να δημιουργήσουν
θέσεις απασχόλησης . Έτσι δημιουργείται μια μεταφορά
αγοραστικής δύναμης μεταξύ των τομέων, η οποία
συνδέεται με την τεχνική πρόοδο , σε συνθήκες που
ευνοούν την απασχόληση ( ! ).
Για να λειτουργήσει σωστά ο μηχανισμός αυτός , πράγμα
που άλλωστε είναι επιθυμητό όσον αφορά την απασχό­
ληση , θα πρέπει να πληρούνται δύο κυρίως προϋποθέ­
σεις : η συγκρατημένη αύξηση του πραγματικού κόστους
ανά μισθωτό θα πρέπει να ευνοεί και τους τομείς στους
οποίους η αύξηση της παραγωγικότητας είναι μεγαλύ­
τερη από το μέσο όρο . Επίσης , οι αγορές θα πρέπει να
διαδραματίσουν αποτελεσματικά το ρόλο τους στη
διαμόρφωση των τιμών : σ ' αυτό θα συμβάλουν η ενί­
σχυση του ανταγωνισμού και η ολοκλήρωση της εσωτε­
ρικής αγοράς . Εξάλλου, ένα σταθερό νομισματικό περι­
βάλλον καθιστά ευκρινέστερες τις ενδείξεις που διοχε­
τεύουν στην αγορά οι μεταβολές των τιμών.
Έτσι, μια μέτρια αύξηση του πραγματικού κόστους εργασίας
στο σύνολο της οικονομίας , η οποία τροποποιεί τη σχετική
αμοιβή της εργασίας και του κεφαλαίου , κατά τρόπο που να
ευνοεί το κεφάλαιο , οδηγεί επίσης, τόσο στο μικροοικονομι­
κό όσο και στο μακροοικονομικό επίπεδο , στην επιθυμητή
κατεύθυνση όσον αφορά την απασχόληση . Υπό τις συνθήκες
αυτές , οι επιχειρήσεις ωθούνται στην ευρύτερη χρησιμοποίη­
ση του εξοπλισμού τους , ενώ συγχρόνως δημιουργούνται
ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη δραστηριοτή­
των που δημιουργούν περισσότερη απασχόληση .
Έτσι φαίνεται καθαρά μία σημαντική πλευρά των μέτρων
που προτείνει η στρατηγική συνεργασίας : ο συμπληρωματι­
κός τους χαρακτήρας , άσχετα με το εάν πρόκειται για
μακροοικονομικά ή μικροοικονομικά μέτρα . Η επιτάχυνση
του ρυθμού ανάπτυξης θα είναι πολύ ευνοϊκότερη για την
απασχόληση , εάν οι επιχειρήσεις έχουν την απαιτούμενη
ευελιξία ώστε να ανταποκριθούν ανάλογα στην αυξημένη
ζήτηση . Ωστόσο , η μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα των
αγορών αγαθών εργασίας και κεφαλαίου , δεν αρκεί από μόνη
της για να ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να πραγματοποιήσουν
επενδύσεις , εάν η αποδοτικότητά τους δεν είναι εξασφαλι­
σμένη και από ευνοϊκές προοπτικές όσον αφορά τη ζήτηση .
Σε τελική ανάλυση , μόνο μέσα σε ένα περιβάλλον δυναμικής
ανάπτυξης θα είναι πλήρως αιτιολογημένη από οικονομική
και κοινωνική άποψη , η αύξηση της προσαρμοστικότητας
των αγορών. Σε αντίθετη περίπτωση , ενδέχεται να επανεμ­
φανιστούν προστατευτικές τάσεις, που θα θέσουν σε κίνδυνο
την ίδια τη βάση της ανανέωσης της ευρωπαϊκής οικονο­
μίας .
Εάν δεν υπάρξει ταχεία μεταβολή της τηρούμενης στάσης και
των ακολουθούμενων πολιτικών, η Κοινότητα θα αντιμετωπί­
Αυτό είναι δυνατό , γιατί η σχέση η οποία υπάρχει , στο
μακροοικονομικό επίπεδο , μετξύ της ανάπτυξης και της
απασχόλησης , είναι στην πραγματικότητα αποτέλεσμα πολ­
λών παραγόντων:
ϊ) Σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από πιο δυναμι­
κή ανάπτυξη , το ποσοστό χρησιμοποίησης του κεφαλαι­
ακού αποθέματος μπορεί να διατηρείται σταθερά σε
υψηλότερο επίπεδο , βελτιώνοντας έτσι την παραγωγικό­
τητα του κεφαλαίου και δημιουργώντας ευνοϊκές συνθή­
κες για την αύξηση των θέσεων απασχόλησης .
π) Η μείωση και αναδιοργάνωση του χρόνου εργασίας
μπορούν επίσης να συμβάλλουν στην αύξηση του μερι­
δίου της απασχόλησης στην ανάπτυξη . Η μείωση αυτή
μπορεί να πραγματοποιηθεί , είτε με την προώθηση της
εργασίας μειωμένου χρόνου , είτε με την ελάττωση των
ωρών εργασίας ανά εβδομάδα ή ανά έτος . Όμως, τα
μέτρα αυτά , θα είναι πράγματι αποτελεσματικά για την
απασχόληση , μόνο εάν δεν παρεμποδίζουν τους μηχα­
νισμούς που οδηγούν στο μακροοικονομικό επίπεδο —
σε μεγαλύτερη ανάπτυξη που θα δημιουργεί περισσότε­
ρες θέσεις απασχόλησης , και ιδιαίτερα εάν έχουν ουδέ­
τερο αποτέλεσμα από πλευράς κόστους . Στην περίπτω­
ση αυτή , ένα από τα αποτελέσματα της αύξησης της
παραγωγικότητας μπορεί να είναι και η μείωση της
διάρκειας εργασίας . Εξάλλου , η αύξηση του αριθμού των
προσωρινών εργαζομένων, και των εργαζομένων βάσει
σύμβασης ορισμένου χρόνου , μπορεί επίσης να συμβάλει
στην αύξηση του ρόλου της απασχόλησης στη βελτίωση
της ανάπτυξης , ιδιαίτερα όταν οι επιχειρήσεις αποφασί­
ζουν , για το λόγο αυτό , να μη καταφύγουν στις υπερω­
ρίες .
Τέτοιου είδους μέτρα αποφασίζονται κυρίως στα πλαί­
σια συμφωνιών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και η
εφαρμογή τους θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο
λεπτομερούς διαλόγου μεταξύ τους .
Uί) Τέλος , υπάρχει μια μακροπρόθεσμη τάση , η οποία
πηγάζει από τη βαθμιαία αναδιάρθρωση της απασχόλη­
σης υπέρ των τομέων με χαμηλή αύξηση της παραγωγι­
κότητας ανά απασχολούμενο άτομο , ιδιαίτερα του τομέ­
α των υπηρεσιών , εις βάρος της βιομηχανίας , όπου η
αύξηση της παραγωγικότητας είναι μεγαλύτερη . Έτσι ,
μεταξύ του 1970 και του 1983 , το μερίδιο των υπηρεσιών
εμπορικού και μη εμπορικού χαρακτήρα στην απασχό­
ληση στην Κοινότητα (ΕUR 6), αυξήθηκε από 48 °7ο σε
59 % . Όμως, η παραγωγικότητα στον τομέα των υπηρε­
σιών αυξήθηκε ετησίως κατά μέσο όρο μόνο κατά 1,6 % ,
κατά την ίδια περίοδο , ενώ στον τομέα της μεταποιητι­
κής βιομηχανίας κατά 3,3% .
Είναι φυσιολογικό να υπάρχει διαφορετική εξέλιξη στην
αύξηση της παραγωγικότητας των διαφόρων τομέων και
των διαφόρων επιχειρήσεων . Παρόλα αυτά , οι ευνοϊκές
συνθήκες θα πρέπει να συντελούν ώστε η αύξηση της
παραγωγικότητας που επιτυγχάνεται στους πιο δυναμι­
κούς τομείς , να ωφελεί ολόκληρη την οικονομία , και σε
τελική ανάλυση να δημιουργεί απασχόληση . Μια
συγκρατημένη αύξηση του πραγματικού κατά κεφαλή
μισθολογικού κόστους σε όλους τους τομείς της οικονο­
μίας και ο μηχανισμός των σχετικών τιμών ραΐζουν
σημαντικό ρόλο από την άποψη αυτή .
Πράγματι , όταν οι τομείς με αύξηση της παραγωγικότη­
τας μεγαλύτερη του μέσου όρου , χρησιμοποιούν το
πλεονέκτημα αυτό για να μειώσουν σχετικά τις τιμές
τους , όχι μόνο αυξάνουν την άνταγωνιστικότητά τους
και είναι σε θέση να αυξήσουν την παραγωγή τους για να
ανταποκριθούν στην αυξημένη ζήτηση , αλλά η μείωση
αυτή ωφελεί επίσης και τους τομείς στους οποίους η
0 ) Για τη σχετική εξέλιξη της απασχόλησης , της παραγωγικότητας
και των τιμών στους διάφορους τομείς στην Κοινότητα , βλέπε
κεφάλαιο Β . 3 του ετήσιου οικονομικού απολογισμού 1986/87 . Ο
πίνακας 14 της παρούσας έκθεσης δείχνει άλλωστε ότι ο μηχα­
νισμός αυτός λειτούργησε σε ευρεία κλίμακα στην Ιαπωνία : οι
διαφορές στην αύξηση της παραγωγικότητας , αλλά και οι μετα­
βολές των σχετικών τιμών ήταν αρκετά σημαντικές ανάμεσα στη
βιομηχανία και τους άλλους τομείς . Ο δυναμισμός της ιαπωνικής
βιομηχανίας ωφέλησε επίσης και άλλους τομείς της οικονομίας ,
οι οποίοι (στο σύνολο τους) ήταν οι μόνοι που αύξησαν τις θέσεις
απασχόλησης .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/39
σει και παλι το 1990 ένα ποσοστό ανεργίας που θα υπερβαίνει
το 10% . Μια τέτοια προοπτική είναι βέβαια απαράδεκτη . Μια
σημαντική και διαρκής μείωση της ανεργίας είναι δυνατόν να
επιτευχθεί με μια άνοδο του ρυθμού ανάπτυξης — που θα είναι
επίσης ευνοϊκή και όσον αφορά τη δημιουργία απασχόλησης
— η οποία θα φθάσει το 3 έως 3,5 % κατά μέσο όρο κατά την
περίοδο 1986 έως 1990. 2" αυτό παίζουν σημαντικό ρόλο και οι
επενδύσεις. Το μερίδιο τους στην προστιθέμενη αξία θα πρέπει
να αυξηθεί προοδευτικά περίπου κατά τρεις ποσοστιαίες
μονάδες, συνολικά . Επίσης, θα πρέπει να βελτιωθεί η σχέση
που υπάρχει μεταξύ ανάπτυξης και απασχόλησης . Λυτό δεν
σημαίνει ότι η Ευρώπη μπορεί να αρκεστεί σε μία αμυντική
στρατηγική όσον αφορά την απασχόληση. Αντίθετα, ο εξωτε­
ρικός ανταγωνισμός επιβάλλει τον εκσυγχρονισμό των δομών
της παραγωγής. Παρόλα αυτά, η σχέση η οποία δημιουργείται
μεταξύ ανάπτυξης και απασχόλησης καθορίζεται από άλλους
παράγοντες, όπως η αναδιοργάνωση και η μείωση — με
ουδέτερο από άποψη κόστους τρόπο — του μέσου χρόνου
εργασίας ανά απασχολούμενο άτομο, η ταχύτερη δημιουργία
θέσεων απασχόλησης σε τομείς με σχετικά μικρή αύξηση της
παραγωγικότητας, και η μέτρια αύξηση του πραγματικού κατά
κεφαλή κόστους εργασίας σε όλους τους τομείς της οικονομί­
ας. Πράγματι, όταν οι τομείς με αύξηση της παραγωγικότητας
μεγαλύτερη από το μέσο όρο, επωφελούνται κι αυτοί από μια
συγκρατημένη αύξηση του πραγματικού κατά κεφαλή κόστους
εργασίας, μπορούν να μειώσουν τις σχετικές τους τιμές . Αυτό
βελτιώνει την ανταγωνιστικότητά τους και ωφελεί και τους
τομείς με μικρότερη αύξηση της παραγωγικότητας οι οποίοι
έτσι βελτιώνουν την αποδοτικότητά τους και είναι σε θέση να
δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης . Έτσι, η τεχνική πρόο­
δος και η αύξηση της απασχόλησης μπορούν να συνδυαστούν
στο μακροοικονομικό επίπεδο . Οι παράγοντες αυτοί εξαρτώ­
νται σε μεγάλο βαθμό, από την αύξηση της προσαρμοστικότη­
τας των αγορών. Ωστόσο, η προσαρμοστικότητα αυτή θα είναι
δικαιολογημένη από οικονομική και κοινωνική άποψη, μόνο
μέσα σε ένα περιβάλλον πιο δυναμικής ανάπτυξης. Αυτό
υπογραμμίζει τον συμπληρωματικό χαρακτήρα των μέτρων
που προβλέπονται από τη στρατηγική συνεργασίας τόσο στο
μακροοικονομικό, όσο και στο μικροοικονομικό επίπεδο.
μενη βάσει του αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλωσης ,
δηλαδή η αγοραστική δύναμη , αναμένεται ότι θα αυξηθεί
κατά 2,3% , δηλαδή με τον ταχύτερο ρυθμό από το 1980 .
Εξάλλου, η μείωση της τιμής του πετρελαίου έχει άμεση
θετική επίπτωση στο επίπεδο των οικονομικά αποδοτικών
παραγωγικών δυνατοτήτων : είτε μέσω μιας ευρύτερης χρη­
σιμοποίησης του υπάρχοντος κεφαλαιακού αποθέματος , είτε
επειδή οι επιχειρήσεις θα χρησιμοποιήσουν για μεγαλύτερο
χρονικό διάστημα , εξοπλισμό , ο οποίος σε διαφορετική
περίπτωση θα είχε πέσει σε αχρηστία .
Διάφοροι δείκτες φανερώνουν ότι έχει αρχίσει να μεταβάλ­
λεται η τάση της δεκαετίας του 70 για επιδείνωση των όρων
της προσφοράς . Η μεταβολή αυτή παρουσιάστηκε από τις
αρχές της δεκαετίας του 80 :
— Από το 1980 , το πραγματικό κατά κεφαλή κόστος εργα­
σίας (μισθός συν κοινωνικές επιβαρύνσεις) αυξήθηκε
στην Κοινότητα με ένα μέσο ρυθμό που φθάνει μόνο στο
1 % περίπου ετησίως , έναντι 2,4% μεταξύ 1973 και 1980 .
Έχουν ήδη συνεπώς καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες
σε πολλές χώρες από τους μισθωτούς , εφόσον , σε πολλές
περιπτώσεις το διαθέσιμο εισόδημά τους μειώθηκε ακόμη
περισσότερο, από την αύξηση των φόρων και των άλλων
συναφών επιβαρύνσεων .
— Το πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας στην Κοι­
νότητα , το οποίο αποτελεί το μέτρο της σχετικής εξέλιξης
των πραγματικών αμοιβών και της παραγωγικότητας της
εργασίας , επανήλθε σε ένα επίπεδο το οποίο πλησιάζει
εκείνο της δεκαετίας του 60 .
— Η ταυτόχρονη αύξηση του μακροοικονομικού συντελε­
στή κέρδους (πλεόνασμα εκμετάλλευσης ως προς την
προστιθέμενη αξία) οδήγησε σε μια περαιτέρω αύξηση της
αποδοτικότητας του παραγωγικού κεφαλαίου (πλεόνα­
σμα εκμετάλλευσης ως προς το κεφαλαιακό απόθεμα).
Παρόλα αυτά , η αποδοτικότητα έχει κερδίσει κατά μέσο
όρο στην Κοινότητα , μόνο ένα μέρος του εδάφους που
έχασε από την πρώτη πετρελαϊκή κρίση (βλέπε διά­
γραμμα 18).
— Για πρώτη φορά εδώ και 20 τουλάχιστον χρόνια , η
αποδοτικότητα αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό από τους
πραγματικούς κατά κεφαλή μισθούς , και η κατάσταση
αυτή φαίνεται ότι θα συνεχιστεί .
— Παρόλα αυτά , κατά το 1987 , η εξέλιξη του πραγματικού
κατά κεφαλή κόστους εργασίας φαίνεται να επιταχύνε­
ται . Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες προβλέψεις , αναμέ­
νεται ότι θα αυξηθεί κατά 1,3% , ποσοστό που αποτελεί
τον ταχύτερο ρυθμό που παρατηρήθηκε από το 1980 . Το
πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας προϊόντος
αναμένεται να μειωθεί μόνο κατά 0,7% , ποσοστό που
αποτελεί το χαμηλότερο ρυθμό από το 1981 , ενώ συγχρό­
νως η κατάσταση θα είναι λιγότερο ενθαρρυντική , και
όσον αφορά την εξωτερική ανταγωνιστικότητα .
Πράγματι , η ΕCU υπερτιμήθηκε κατά 42 % σε σχέση με το
δολάριο μεταξύ Μαρτίου 1985 και Ιουνίου 1986 , και υποτιμή­
θηκε μόνο κατά 7,4% σε σχέση με το γιεν . Βέβαια , για κάθε
μία από τις ευρωπαϊκές οικονομίες χωριστά , τα αποτελέσ­
ματα των μεγάλων αυτών συναλλαγματικών κινήσεων
αμβλύνθηκαν από τη σχετική σταθερότητα των κοινοτικών
3.2 . Οι προβλέψεις για το 1986 και 1987 από την άποψη της
στρατηγικής συνεργασίας
Σε σχέση με τους φιλόδοξους στόχους της στρατηγικής
συνεργασίας , οι προβλέψεις για το 1986 και το 1987 είναι
ελάχιστα ικανοποιητικές . Τόσο κατά το 1986 , όσο και κατά
το 1987 , η οικονομική ανάπτυξη ( + 2,5% και + 2,8%) και η
αύξηση της απασχόλησης (0,8% κατά μέσο όρο) θα είναι
χαμηλότερος από τον απαιτούμενο βασικό ρυθμό . Βέβαια , η
επιστροφή σε ένα υψηλότερο ποσοστό ανάπτυξης μπορεί να
συντελεστεί μόνο προοδευτικά . Παρόλα αυτά , η βραδύτητα
της διαδικασίας τη στιγμή αυτή είναι ανησυχητική , ιδιαίτερα
εφόσον η Κοινότητα απολαμβάνει τα οφέλη μιας σημαντικής
βελτίωσης των όρων εμπορίου της , η οποία , κατά κανόνα ,
επηρεάζει τους όρους της προσφοράς και της ζήτησης προς
την κατεύθυνση που επιζητεί η στρατηγική συνεργασίας .
Η βελτίωση των όρων εμπορίου έδωσε πράγματι στις ευρω­
παϊκές οικονομίες την ευκαιρία να βελτιώσουν περισσότερο
την απόδοσή τους , επιτρέποντας συγχρόνως να αυξηθούν
ελαφρά τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών . Η
μείωση των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων ευνοεί τόσο
τις επιχειρήσεις , όσο και τα νοικοκυριά . Έτσι , οι πραγματι­
κές αμοιβές ανά μισθωτό , θα παραμείνουν σχεδόν σταθερές
από άποψη κόστους , ενώ η κατά κεφαλή αμοιβή υπολογιζό­
Αριθ . L 385/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
νομισμάτων μεταξύ τους , κυρίως αυτών που συμμετέχουν
στο ΕΝΣ . Παρόλα αυτά , το μέσο ποσοστό ανατίμησης σε
σχέση με τα νομίσματα των 19 κύριων εμπορικών εταίρων
της Κοινότητας βρίσκεται μεταξύ μιας μέγιστης τιμής 14,3 %
για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και μιας
ελάχιστης τιμής 1,2% για το Ηνωμένο Βασίλειο . Για το
σύνολο των χωρών της Κοινότητας , και χωρίς να ληφθεί
υπόψη το ενδοκοινοτικό εμπόριο , το ποσοστό αυτό ανέρχε­
ται σε 17,8% . Έτσι λοιπόν η Κοινότητα έχασε πλέον τα
πλεονεκτήματα τα οποία της προσέφερε σε αρκετές αγορές
τρίτων χωρών ένα ισχυρό δολάριο .
Βέβαια , οι μεταβολές στο διεθνές περιβάλλον , είχαν επιπτώ­
σεις και στην ανάπτυξη και τη δομή της συνολικής ζήτησης . Η
ευρείας κλίμακας βελτίωση των όρων εμπορίου που γνώρισε
η Κοινότητα , οδήγησε φυσικά σε μια αναδιάρθρωση της
σχέσης που υπήρχε μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικής
ζήτησης . Παρόλα αυτά , δεν άργησαν να φανούν οι αρνητικές
επιπτώσεις στις εξαγωγές , της ανατίμησης των ευρωπαϊκών
νομισμάτων και της επιβράδυνσης της ανάπτυξης σε ορισμέ­
νους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους της Κοινότητας .
Εφόσον ήταν επιθυμητό και για ορισμένους άλλους λόγους , η
μεταφορά εισοδημάτων προερχόμενων εκτός Κοινότητας
που αντιστοιχούσαν περίπου στο 2 % του ΑΕΠ, χρησιμοποι­
ήθηκε σε πολλές χώρες , είτε για τη βελτίωση της οικονομικής
κατάστασης των επιχειρήσεων , σε περιπτώσεις κατά τις
οποίες οι ονομαστικές αμοιβές προσαρμόστηκαν γρήγορα
στη μείωση του πληθωρισμού , είτε για να εξυγιανθούν ταχύ­
τερα τα δημόσια οικονομικά . Στις χώρες αυτές , η αναζωο­
γόνηση της εσωτερικής ζήτησης είναι πολύ ασθενέστερη και
βραδύτερη , απ ' ό,τι θα ήταν σε περίπτωση που οι καταναλω­
τές εξακολουθούσαν να είναι οι κύριοι ευνοημένοι από τη
βελτίωση των όρων εμπορίου .
Γενικά , η συνολική ζήτηση (εσωτερική ζήτηση συν εξαγωγές)
αναμένεται ότι θα αυξηθεί κατά το 1987 μόνο κατά 3,6% ,
ποσοστό το οποίο —λαμβανομένης υπόψη της αντίδρασης
των εισαγωγών— είναι ανεπαρκές για να επιτευχθεί αύξηση
του ΑΕΠ που να υπεβραίνει το 3 % .
Η αύξηση της εσωτερικής ζήτησης από το 1985 , προέρχεται
κατά κύριο λόγο από την ταχεία αύξηση της ιδιωτικής
κατανάλωσης (3,6 % κατά μέσο όρο το 1986 και το 1987) και
των επενδύσεων σε κεφαλαιουχικό εξοπλισμό (μεταξύ 6 και
7% το 1986 και 1987). Η ανάκαμψη των επενδύσεων στον
κατασκευαστικό τομέα είναι ορατή , αλλά η αύξησή τους
παραμένει σε χαμηλά επίπεδα κατά το 1987 (3,2%).
Το μερίδιο των πόρων του ΑΕΠ που διατίθενται για τις
επενδύσεις και την ανάπτυξη του κεφαλαιακού αποθέματος ,
παραμένει , πάντως σε επίπεδα χαμηλότερα από αυτά που
απαιτούνται μεσοπρόθεσμα . Ωστόσο , πολλοί παράγοντες
που είναι καθοριστικοί για τις επενδύσεις των επιχειρήσεων
εξελίσσονται με ευνοϊκό τρόπο . Η μέση απόδοση του κεφα­
λαιακού αποθέματος αυξάνεται (βλέπε διάγραμμα 18), αν και
μόνο στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας πλη­
σιάζει το επίπεδο που είχε πριν από την πρώτη πετρελαϊκή
κρίση . Στο σύνολο των χωρών της Κοινότητας το ποσοστό
χρησιμοποίησης των παραγωγικών δυνατοτήτων αυξάνεται
με ταχύ ρυθμό (βλέπε διάγραμμα 19 , για τις τέσσερις
μεγαλύτερες χώρες της Κοινότητας).
Η πτώση των ονομαστικών επιτοκίων συνεχίζεται , και συμ­
βάλλει έτσι στη μεταβολή της απόδοσης των επενδύσεων
χρηματοοικονομικού χαρακτήρα σε σχέση με την απόδοση
των παραγωγικών επενδύσεων, υπέρ των τελευταίων .
Παρόλα αυτά , η εξασθένηση της ζήτησης τα τελευταία
χρόνια και η αβεβαιότητα που δημιουργείται εξαιτίας αυτού
του γεγονοτος , ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τις
επενδύσεις . Σχετικά με αυτό το θέμα , μια λεπτομερέστερη
ανάλυση των διαγραμμάτων 18 και 19 , στα οποία συγκρίνε­
ται η ανάπτυξη του κεφαλαιακού αποθέματος στις τέσσερις
μεγαλύτερες χώρες της Κοινότητας με την αποδοτικότητα
και το ποσοστό χρησιμοποίησής του , αποκαλύπτει δύο
ενδιαφέροντα σημεία :
— Ενώ η επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης του κεφαλαιακού
αποθέματος ακολούθησε την πτώση της αποδοτικότητας
μετά την πρώτη πετρελαϊκή κρίση , η προσωρινή άνοδος
της αποδοτικότητας μεταξύ του 1976 και του 1978 και η
βελτίωση που διαφαίνεται από το 1 982 , δεν είχαν επαρκείς
ευνοϊκές επιπτώσεις για τις επενδύσεις .
— Η αρκετά στενή σύνδεση που φαίνεται ότι υπήρχε μέχρι το
1975 μεταξύ του ποσοστού χρησιμοποίησης των δυνατο­
τήτων και της αύξησης του κεφαλαιακού αποθέματος ,
φαίνεται ότι έχει εξασθενήσει από τότε . Όπως και στην
περίπτωση της καμπύλης της αποδοτικότητας και της
καμπύλης της αύξησης του κεφαλαιακού αποθέματος ,
έχει δημιουργηθεί ένα σημαντικό χάσμα από το 1981
μεταξύ της ανάπτυξης του κεφαλαιακού αποθέματος και
του ποσοστού χρησιμοποίησης των παραγωγικών δυνα­
τοτήτων .
Το 1986 , η βελτίωση των όρων εμπορίου είχε ευνοϊκές
επιπτώσεις τόσο στους όρους της προσφοράς , όσο και στη
ζήτηση . Αν και οι επιπτώσεις αυτές θα εξακολουθήσουν
σίγουρα να επηρεάζουν με θετικό τρόπο την εσωτερική
ζήτηση το 1987 , θα είναι ανεπαρκείς , και ενδέχεται να
εξαφανιστούν σύντομα . Υπό τις συνθήκες αυτές , η βελτίωση
της κατάστασης όσον αφορά την ανεργία θα πρέπει να
προέλθει από μια αποτελεσματική εφαρμογή της στρατηγι­
κής συνεργασίας .
Για να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής συνεργασίας ,
θα πρέπει να μεταβληθούν, και σε ορισμένες περιπτώσεις σε
σημαντικό βαθμό , από το 1987 , οι τρόποι αντιμετώπισης και
οι πολιτικές όλων των παραγόντων της οικονομικής δρα­
στηριότητας .
Κατ ' αρχήν , οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ανταποκριθούν με
μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στη βελτίωση που συντελεί­
ται στους όρους της προσφοράς , με αύξηση των επενδύσεών
τους . Βέβαια , κάθε απόφαση για επενδύσεις στηρίζεται σε
έναν οικονομικό υπολογισμό . Για το λόγο αυτό θα πρέπει να
συνεχιστούν οι προσπάθειες για τη βελτίωση της αποδοτικό­
τητας , τη μακροπρόθεσμη μείωση των πραγματικών επιτο­
κίων , σε μια υγιή βάση , και την ανάπτυξη της αγοράς των
κεφαλαίων με υψηλό επιχειρηματικό κίνδυνο . Αλλά μια
απόφαση για επενδύσεις στηρίζεται επίσης και στην εμπι­
στοσύνη και στη θέληση για ανάληψη κάποιου κινδύνου . Για
το λόγο αυτό , θα πρέπει να μεταβληθούν και αυτοί οι τρόποι
συμπεριφοράς έτσι ώστε να ευνοείται η απασχόληση . Καταρ­
χήν , μια δυναμικότερη ανάπτυξη των επενδύσεων των επιχει­
ρήσεων, θα ήταν θετική από την άποψη της ζήτησης .
Δεύτερον , όσον αφορά την προσφορά , θα επέτρεπε μία
παράλληλη ανάπτυξη των παραγωγικών δυνατοτήτων και
της παραγωγής , πράγμα που θα οδηγούσε στη χαλάρωση των
πληθωριστικών πιέσεων που ενδεχομένως θα προέρχονταν
από την άνοδο του ποσοστού χρησιμοποίησης . Έτσι, οι
ευρωπαϊκές οικονομίες θα ωφελούνταν πλήρως από τη
σημερινή κατάσταση . Πράγματι , οι πληθωριστικές πιέσεις
που ενδεχομένως θα προέρχονταν από την αύξηση του
ποσοστού χρησιμοποίησης των παραγωγικών δυνατοτήτων,
εξουδετερώνονται τη στιγμή αυτή σε μεγάλο βαθμό από τη
μείωση του κόστους των εισαγωγών και του κόστους εργα­
σίας .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/41
Επιπλέον , η βελτίωση της αποδοτικότητας που προέρχεται
από τη μείωση αυτή , ωθεί σε μια ευρύτερη χρησιμοποίηση του
κεφαλαιακού αποθέματος . Τρίτον , η μεγαλύτερη επιτάχυνση
του ρυθμού δημιουργίας θέσεων απασχόλησης , θα δικαίωνε
τις προσπάθειες που καταβάλλουν ήδη οι μισθωτοί σε πολλές
χώρες . Θα αύξανε έτσι τις πιθανότητες να είναι η αύξηση των
πραγματικών μισθών ευνοϊκή για την απασχόληση για ένα
αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα .
Παρόλα αυτά , σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι αρχές
οι οποίες διαμορφώνουν την οικονομική πολιτική . Θα πρέπει
και αυτές να δείξουν με τις ενέργειές τους ότι είναι αποφα­
σισμένες να συμβάλουν σε μία δυναμικότερη βελτίωση των
όρων της προσφοράς και της ζήτησης στην Κοινότητα .
Οπωσδήποτε , δεν μπορούν να αποφύγουν την ευθύνη που
έχουν στο θέμα αυτό .
Το 1986, η βελτίωση των όρων εμπορίου είχε ευνοϊκές
επιπτώσεις τόσο στους όρους της προσφοράς όσο και στη
ζήτηση . Η βελτίωση της αποδοτικότητας, η οποία είχε ήδη
αρχίσει από τις αρχές τις δεκαετίας χάρη στη μέτρια αύξηση
του πραγματικού κόστους εργασίας, επιταχύνθηκε. Πάντως, η
μέση αποδοτικότητα στην Κοινότητα, δεν επανήλθε στο
επίπεδο που είχε κατά τη δεκαετία του 60. Σύμφωνα με τις
προβλέψεις, φαίνεται να επιταχύνεται η αύξηση του πραγματι­
κού κατά κεφαλή κόστους εργασίας κατά το 1987. Από την
άλλη πλευρά, το 1987, η αύξηση της συνολικής ζήτησης θα
παραμείνει σε ένα επίπεδο κατώτερο από εκείνο που απαιτείται
για να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής συνεργασίας .
Ειδικότερα, οι επενδύσεις δεν αναπτύσσονται όσο αναμενόταν
εν όψει της βελτίωσης των περισσοτέρων από τους κύριους
παράγοντες που τις επηρεάζουν. Παρόλα αυτά, θα μπορούσε
να δοθεί κάποια ώθηση, από τη βελτίωση των προοπτικών της
ζήτησης. Υπό τις συνθήκες αυτές, η βελτίωση των προοπτι­
κών όσον αφορά την ανεργία θα πρέπει να προέλθει από μια
αποτελεσματική εφαρμογή της στρατηγικής συνεργασίας, από
όλους τους παράγοντες που συμμετέχουν σ ' αυτήν . Οι επιχει­
ρήσεις θα πρέπει να αντιδράσουν στη βελτίωση των όρων της
προσφοράς με επιτάχυνση του ρυθμού πραγματοποίησης των
επενδύσεων και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης πράγμα
που θα ευνοήσει και θα δικαιώσει την απαιτούμενη συνέχιση
της συγκρατημένης αύξησης του πραγματικού κατά κεφαλή
κόστους εργασίας. Βέβαια και οι αρχές που διαμορφώνουν την
οικονομική πολιτική, διαδραματίζουν επίσης σημαντικό
ρόλο.
μπορεσει να συμβάλει στην εξάλειψη των ανισορροπιών που
υπάρχουν σε παγκόσμιο επίπεδο στα ισοζύγια τρεχουσών
συναλλαγών και στην επίλυση των προβλημάτων των ανα­
πτυσσόμενων χωρών .
Η αιτούμενη στάση η οποία θα πρέπει να τηρηθεί όσον αφορά
τη διάρθρωση της οικονομικής πολιτικής έχει ήδη ορισθεί
στην ετήσια έκθεση του προηγούμενου χρόνου . Θα πρέπει
τώρα να εφαρμοστεί στην πράξη . Αυτό σημαίνει επίσης ότι ο
κοινωνικός διάλογος ο οποίος διεξάγεται τη στιγμή αυτή στο
κοινοτικό επίπεδο , θα πρέπει να επεκταθεί στα κράτη μέλη ,
ώστε να καταστεί δυνατό να συνδυαστούν καλύτερα μεταξύ
τους οι συνεισφορές των επιχειρήσεων, των μισθωτών και
των δημόσιων αρχών.
Στο επίπεδο των χωρών, ο συνδυασμός των διαφόρων
πολιτικών που θα πρέπει να ακολουθηθούν , θα πρέπει όχι
μόνο να λαμβάνει υπόψη το διαθέσιμο και το δημιουργούμενο
περιθώριο ελιγμών, αλλά την εφαρμογή του απαιτεί την
ευρεία συγκατάθεση των κοινωνικών εταίρων και για το λόγο
αυτό θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο λεπτομερούς
διαλόγου σε εθνικό επίπεδο με τους κοινωνικούς εταίρους
καθώς και αντικείμενο ενός μεταξύ τους διαλόγου .
Η δημοσιονομική πολιτική διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ,
μέσω της αναδιάρθρωσης των δημόσιων δαπανών και εσό­
δων κατά τρόπο που να ευνοεί μία ανάπτυξη η οποία θα
δημιουργεί περισσότερες θέσεις απασχόλησης , καθώς και
μέσω της στήριξης που προσφέρει στη ζήτηση . Για το σκοπό
αυτό , μπρούν να προβλεφθούν τρία είδη μέτρων , οι επι­
πτώσεις των οποίων αναλύονται λεπτομερέστερα στο κεφά­
λαιο 4 :
— Μια ανάκαμψη των οικονομικά αποδοτικών δημόσιων
επενδύσεων, θα μπορούσε να συνδυαστεί με την αύξηση
των ιδιωτικών επενδύσεων, ώστε να εκσυγχρονισθεί το
ευρωπαϊκό παραγωγικό δυναμικό . Θα πρόσφερε εξάλλου
μια άμεση ώθηση στην ανάπτυξη .
— Ο συγκρατημένος ρυθμός αύξησης των πραγματικών
μισθών θα πρέπει να είναι της ίδιας τάξεως (περίπου 1 %
ετησίως) με εκείνο που αναφέρεται στην περυσινή έκθεση
και θα μπορούσε να συμπληρωθεί και από κάποια μείωση
των κοινωνικών εισφορών από την πλευρά των επιχειρή­
σεων , το μέτρο αυτό με το οποίο βελτιώνονται οι όροι της
προσφοράς και ευνοούνται οι επενδύσεις , θα ελάφρυνε το
έμμεσο κόστος εργασίας , το οποίο , κατά μέσο όρο στην
Κοινότητα , αντιπροσωπεύει περίπου το 30 % του συνολι­
κού κόστους εργασίας . Από την πλευρά των μισθωτών, θα
επέτρεπε μια κάπως ταχύτερη αύξηση της αγοραστικής
δύναμης και θα στήριζε τη ζήτηση .
Θα πρέπει φυσικά , η χρηματοδότηση των συστημάτων
κοινωνικής ασφάλισης , να διατηρηθεί σε μια υγιή βάση .
Αλλά θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι η οικονομική
κρίση εκφράζεται στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης
με την αύξηση των δαπανών και τη μςίωση των εσόδων ,
γεγονός το οποίο θα μεταβληθεί μόνο εφόσον βελτιώνεται
η κατάσταση . Τα περιθώρια ελιγμών που θα δημιουργη­
θούν έτσι θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν συστηματικά για
να ελαφρυνθεί η επιβάρυνση του κόστους εργασίας και
έτσι να ανατραπεί εν μέρει η τάση που επικράτησε κατά τη
δεκαετία του 70 . Θα μπορούσε επίσης να ληφθεί περισσό­
τερο υπόψη η δυνατότητα ένταξης στον προϋπολογισμό
των δαπανών κοινωνικής ασφάλισης που συνδέονται με
την κρίση .
— Μια μείωση των άμεσων φόρων που καταβάλλουν τα
νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις θα συντελούσε επίσης στην
απαιτούμενη στήριξη της ζήτησης και τη βελτίωση των
όρων της προσφοράς .
3.3 . Επιβαλλόμενες κατευθύνσεις για τη χάραξη της μακρο­
οικονομικής πολιτικής από το 1987 και μετά
Οι προσπάθειες εξυγίανσης που καταβλήθηκαν από τις αρχές
της δεκαετίας και οι πρόσφατες μεταβολές του διεθνούς
περιβάλλοντος προσφέρουν μία εξαιρετική ευκαιρία στις
ευρωπαϊκές οικονομίες . Η αποδοτικότητα των επιχειρήσεων
αυξάνεται . Οι πληθωριστικές πιέσεις που προέρχονται από
το εσωτερικό της Κοινότητας παραμένουν σε χαμηλά επίπε­
δα - η βελτίωση των όρων εμπορίου είχε ένα σημαντικό
αποπληθωριστικό αποτέλεσμα και ο πληθωρισμός επανήλθε ,
κατά μέσο όρο στις χώρες της Κοινότητας , στο χαμηλότερο
ρυθμό που είχε ποτέ από τη δεκαετία του 60 . Η μείωση της
δαπάνης για πετρέλαιο ελάφρυνε τις εξωτερικές υποχρεώσεις
και η Κοινότητα παρουσιάζει εξωτερικό πλεόνασμα ίσο με
1,2% του ΑΕΠ , παρά το χαμηλό επίπεδο των εξαγωγών
της .
Η Κοινότητα θα πρέπει να εκμεταλλευτεί με αποφασιστικό­
τητα την ευκαιρία που της προσφέρεται . Όχι μόνο για να
επιλύσει το σοβαρότερο πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζουν
οι ευρωπαϊκές οικονομίες , την ανεργία , αλλά και για να
Αριθ . L 385/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
Στο σύνολο τους , τα μέτρα αυτά ( J ) δεν φαίνεται ότι θα
θέσουν σε κίνδυνο τη διαδικασία της μείωσης του δημοσιο­
νομικού ελλείμματος μεσοπρόθεσμα . Πράγματι, σε
συνδυασμό και με άλλα μέτρα τα οποία θα βελτιώσουν κι'
αυτά τους όρους της προσφοράς , θα συμβάλουν στην άνοδο
του ρυθμού ανάπτυξης και τη διατήρηση του σε υψηλά
επίπεδα , καθώς και στη μείωση της ανεργίας . Έτσι οι
δαπάνες που αφορούν την κρίση θα μειωθούν προοδευτικά ,
και η φορολογική βάση θα αυξηθεί με ταχύτερο ρυθμό .
Παρ ' όλα αυτά , απαιτείται ήδη από το 1987 μια επιτάχυνση
του ρυθμού της ανάπτυξης . Η επιτάχυνση αυτή θα μπορούσε
βέβαια να επιτευχθεί μέσω ενός καλύτερου συντονισμού των
οικονομικών πολιτικών με τους κύριους εταίρους της Κοινό­
τητας{βλέπε κεφάλαιο 4.7). Θα μπορούσε επίσης να προέλθει
από μια περαιτέρω επιτάχυνση του ρυθμού των ιδιωτικών
επενδύσεων που θα πηγάζει από την αύξηση της εμπιστοσύ­
νης των επιχειρήσεων στη μελλοντική εξέλιξη της ζήτησης
και της αποδοτικότητας . Σε περίπτωση που η εξέλιξη δεν
είναι ευνοϊκή , ενδέχεται να είναι επίσης αναγκαίο να προ­
βλεφθεί μια περιορισμένη και προσωρινή αύξηση του μέσου
δημοσιονομικού ελλείμματος της Κοινότητας , τηρώντας
συγχρόνως τον στόχο της μεσοπρόθεσμης σταθεροποίησης
των δημοσίων οικονομικών .
Αυτό βέβαια , δημιουργεί το πρόβλημα του συντονισμού των
δημοσιονομικών πολιτικών στα πλαίσια της Κοινότητας .
Ορισμένες χώρες χρειάζεται να καταβάλουν ακόμη σημαντι­
κές προσπάθειες για την εξυγίανση στο δημοσιονομικό
τομέα . Άλλες διαθέτουν περιθώρια ελιγμών, ή ενδέχεται να
διαθέτουν τέτοια περιθώρια σε ένα περιβάλλον δυναμικότε­
ρης ανάπτυξης .
Το έργο των χωρών της πρώτης κατηγορίας , θα διευκολυ­
νόταν πολύ από ένα τέτοιο περιβάλλον . Για τη δεύτερη
κατηγορία χωρών , μία εξυγίανση στο δημοσιονομικό τομέα
που θα πραγματοποιούσαν οι εταίροι τους , σε ένα περιβάλλον
μέτριας ανάπτυξης θα μπορούσε να είναι επιβλαβής για τη
δική τους ανάπτυξη . Και σ ' αυτήν την περίπτωση λοιπόν ,
είναι προφανή τα πλεονεκτήματα της συνεργασίας .
Η συνέχιση της πτωτικής τάσης των επιτοκίων στην Κοινό­
τητα , που θα έδειχνε ότι μειώνονται και συγκλίνουν περισσό­
τερο τα ποσοστά του πληθωρισμού , μπορεί επίσης να συμβά­
λει θετικά στη ζήτηση . Εξάλλου , οι νομισματικές αρχές ,
ενδέχεται να δεχτούν νέες μειώσεις των επιτοκίων, για να
εξουδετερωθούν οι πιέσεις που ασκούνται στη συναλλαγμα­
τική τιμή του δολαρίου . Παρόλα αυτά , θα πρέπει , στο
εσωτερικό επίπεδο , να αποφευχθεί η συσσώρευση ρευστότη­
τας που ενδέχεται να θέσει αργότερα σε κίνδυνο τις προόδους
που έχουν γίνει για την καταπολέμηση του πληθωρισμού , αν
και θα πρέπει να εξασφαλιστεί μια ικανοποιητική χρηματο­
δότηση της πραγματικής ανάπτυξης . Από την άποψη αυτή ,
το περιθώριο ελιγμών των νομισματικών αρχών θα είναι
μεγαλύτερο , εάν οι πληθωριστικές πιέσεις που προέρχονται
από το εσωτερικό της Κοινότητας , και ιδιαίτερα η εξέλιξη του
ονομαστικού κόστους εργασίας , παραμείνουν σε χαμηλά
επίπεδα .
Η εφαρμογή των μακροοικονομικών πολιτικών που στηρί­
ζονται στις κατευθυντήριες γραμμές οι οποίες ορίζονται
ανωτέρω , θα δικαιώσουν πλήρως τις προσπάθειες που κατα­
βάλλουν οι μισθωτοί . Αποτελεί επίσης απαραίτητη προϋπό­
θεση , για να είναι πλήρως αποτελεσματικά για την απασχό­
ληση τα απαιτούμενα μικροοικονομικά μέτρα που αποσκο­
πούν στη βελτίωση της προσαρμοστικότητας των αγορών.
Οι προσπάθειες εξυγίανσης που καταβλήθηκαν από την αρχή
της δεκαετίας και οι πρόσφατες μεταβολές του διεθνούς
περιβάλλοντος, προσφέρουν στις ευρωπαϊκές οικονομίες μια
εξαιρετική ευκαιρία, την οποία θα πρέπει να εκμεταλλευτούν με
αποφασιστικότητα . Λυτό θα πρέπει να γίνει όχι μόνο για να
επιλυθεί το πρόβλημα της ανεργίας, αλλά και για να συμβάλει η
Ευρώπη στη εξισορρόπηση των ισοζυγίων των τρεχουσών
συναλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο, και στην επίλυση των
προβλημάτων των αναπτυσσόμενων χωρών. Η δημοσιονομι­
κή πολιτική θα πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο προς
την κατεύθυνση αυτή, μέσω της αναδιάρθρωσης των δημό­
σιων δαπανών και εσόδων με τρόπο που θα ευνοεί τους όρους
της προσφοράς και την απασχόληση, καθώς και μέσω της
στήριξης που θα προσφέρει στη ζήτηση . Η μείωση και η
αυξανόμενη σύγκλιση των ποσοστών πληθωρισμού αναμένε­
ται ότι θα επιτρέψουν τη συνέχιση της πτωτικής τάσης των
επιτοκίων. Παρ ' όλα αυτά, αφού ληφθούν υπόψη τα προβλή­
ματα που ενδέχεται να προκύψουν από μία νέα πτώση του
δολαρίου στις αγορές συναλλάγματος και η ανάγκη να εξα­
σφαλιστεί η χρηματοδότηση της ανάπτυξης σε υγιή βάση, θα
πρέπει να αποφευχθεί η συσσώρευση ρευστότητας που ενδέ­
χεται μεσοπρόθεσμα να είναι επιβλαβής για τη σταθερότητα. Η
εφαρμογή των προαναφερθέντων μέτρων θα πρέπει να αποτε­
λέσει αντικείμενο στενής συνεργασίας: α) μεταξύ των κρατών
μελών, ώστε να ληφθούν κυρίως υπόψη τα διαφορετικά
περιθώρια ελιγμών που υπάρχουν σε κάθε χώρα, και β) με τους
κοινωνικούς εταίρους καθώς και αυτών μεταξύ τους, κυρίως
στο εθνικό επίπεδο, ώστε τα μέτρα αυτά να τύχουν ευρείας
αποδοχής εκ μέρους των κοινωνικών ομάδων, και να εξισορ­
ροπηθούν οι εισφορές του καθενός .(') Τα μέτρα αυτά εξηγούνται εκτενέστερα στο πλαίσιο .
ΠΙΝΑΚΑΣ 12
Δημόσιες επενδύσεις και σύνολο των επενδύσεων στην Κοινότητα ί 1 )
(% του ΑΕΠ)
1970 1974 1979 1984 1985 (2) 1986 (2 ) 1990 (3)
Ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου
των δημόσιων διοικήσεων 0 ) 4,2 4,0 3,2 2,8 2,8 2,7 3,6
ΑΕΠΚ στο σύνολο της οικονομίας 22,7 22,3 20,8 18,6 18,4 18,5 21,7
(') Χωρίς την Ελλάδα , την Ιρλανδία , την Ισπανία και την Πορτογαλία .
(2) Οικονομικοί προϋπολογισμοί του Οκτωβρίου 1986 των υπηρεσιών της Επιτροπής .
( 3 ) Σενάριο συνεργασίας .
Πηγές: ΕΙΙΓΟSΙ&Ι και υπηρεσίες της Επιτροπής .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/43
ΠΙΝΑΚΑΣ 13
Δείκτες της προσφοράς και της ζήτησης
1961
έως
1973
(μέσος
όρος)
1974
έως
1981
(μέσος
όρος)
1982 1983 1984 1985 0 1986 0 1987 (■)
ϊ) Δείκτες της ζήτησης
(Μεταβολές % ετησίως)
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές :
Δείκτης της Κοινότητας 5,0 1,6 0,8 0,8 1,4 2,2 3,8 3,5
Διαφορά ΕUR/άλλων χωρών ΟΟΣΑ - 0,5 - 0,6 1,0 - 1,9 - 4,2 - 1,1 0,4 0,9
Ιδιωτική κατανάλωση 5,0 3,0 0,6 1,0 0,9 2,2 3,7 3,5
ΑΕΠΚ 5,6 0,0 - 1,5 - 0,3 1,3 2,4 4,2 5,1
Εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών 9,2 4,6 1,5 3,1 7,6 5,7 2,2 3,7
π) Δείκτες των όρων της προσφοράς
Απασχόληση
(Μεταβολή °7ο ετησίως) 0,3 - 0,1 - 0,9 - 0,8 0,1 0,4 0,8 0,8
Παραγωγικότητα
(Μεταβολή % ετησίως) 4,5 2,1 1,5 2,0 1,9 2,0 1,7 2,0
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας
(Δείκτης 100 : μέσος όρος 1961 έως 1973) 100,0 104,3 103,0 102,4 101,1 99,9 98,1 97,4
Αποδοτικότητα (2)
(Δείκτης 100 : μέσος όρος 1961 έως 1973) 100,0 68,0 61,8 59,8 64,7 68,4 77,9 82,8
Επενδύσεις σε κεφαλαιουχικό εξοπλισμό
(Μεταβολή % ετησίως) 0,2 0,3 3,4 8,0 6,1 6,9
Ανταγωνιστικότητα ως προς το κόστος (3)
(Δείκτης 100 : μέσος όρος 1961 έως 1973)
-
100,0 108,8 98,9 93,2 86,7 85,6 95,1 95,9
(') Οι εκτιμήσεις και οικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής .
( ) Εκτίμηση για το σύνολο της ΕUR 10 : ακαθάριστο πλεόνασμα εκμετάλλευσης στο σύνολο της οικονομίας διά του κεφαλαιακού
αποθέματος σε τιμή αντικατάστασης .
( ) Σταθμισμένες πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες βάσει του ανά μονάδα κόστους εργασίας στο σύνολο της οικονομίας , σε
σύγκριση με τις άλλες χώρες του ΟΟΣΑ, πλην του ενδοκοινοτικού εμπορίου .
Πηγή: Εurostat και υπηρεσίες της Επιτροπής .
Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκων Κοινοτήτων 31 . 12 . 86Αριθ . L 385/44
ΠΙΝΑΚΑΣ 14
Εξελίξεις ανά τομέα στην Ευρώπη , τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία (1970 έως 1982)
ΕUR 6 ( 3) ΗΠΑ Ιαπωνία
1 . Προστιθέμενη αξία σε σταθερές τιμές
(Μεταβολή % ετησίως, 1970 έως 1982) \
Γεωργία 1,8 2,1 0,2
Βιομηχανία Ο ) 1,7 2,1 7,1
Υπηρεσίες εμπορικού χαρακτήρα 3,4 3,6 5,1
Υπηρεσίες μη εμπορικού χαρακτήρα (4 ) 2,4 1,9 4,2
Σύνολο (2 ) 2,5 2,7 5,2
2 . Απασχόληση το 1982
(Δείκτης 100 το 1970)
Γεωργία 67,2 97,2 68,7
Βιομηχανία C 1 ) 83,0 97,8 100,4
Υπηρεσίες εμπορικού χαρακτήρα 117,2 136,2 132,2
Υπηρεσίες μη εμπορικού χαρακτήρα (4 ) 124,5 121,4 133,4
Σύνολο (2) 99,9 121,7 111,5
3 . Παραγωγικότητα ανά απασχολούμενο άτομο
(Μεταβολή % ετησίως, 1970 έως 1982) I
Γεωργία 5,2 2,3 3,5
Βιομηχανία (*) 3,3 2,3 7,1
Υπηρεσίες εμπορικού χαρακτήρα 2,1 1,0 2,7
Υπηρεσίες μη εμπορικού χαρακτήρα (4 ) 0,5 0,2 1,8
Σύνολο (2 ) 2,5 1,0 4,3
4. Σχετική τιμή σε σύγκριση με τις τιμές των
βιομηχανικών προϊόντων το 1982
(Δείκτης 100 το 1970)
Γεωργία 83,5 120,7 147,9
Βιομηχανία (') 100,0 100,0 100,0
Υπηρεσίες εμπορικού χαρακτήρα 110,3 112,4 161,3
Υπηρεσίες μη εμπορικού χαρακτήρα (4) 138,4 125,3 240,8
Σύνολο (2 ) 110,6 116,4 147,8
(') Με τη στενή έννοια .
( 2 ) Συμπεριλαμβανομένων των άλλων τομέων :. ενέργεια , οικοδομικός τομέας και δημόσια έργα .
( 3 ) Βέλγιο , Γερμανία , Γαλλία , Ιταλία , Κάτω Χώρες , Ηνωμένο Βασίλειο .
(4 ) Κυρίως δημόσιες διοικήσεις .
Πηγή: Εurostat και υπηρεσίες της Επιτροπής .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/45
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 17
ΑΕΠ και απασχόληση στην Κοινότητα (ΕUR 12)
(Ποσοστιαία μεταβολή κατ' έτος) (')
Ο Οι παραλληλες γραμμές του διαγράμματος αναπαριστούν τη μέση ετήσια ανάπτυξη της περιόδου .
Πηγή: Εurostat και υπηρεσίες της Επιτροπής ( 1986/87): εκτιμήσεις και προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, Οκτώβριος
1986).
Αριθ . L 385/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 18
Αποδοτικότητα (') και αύξηση του κεφαλαιακού αποθέματος (2) στην Κοινότητα (ΕUR 4) ( 3)
(') Καθαρό πλεόνασμα εκμετάλλευσης διά του ακαθάριστου αποθέματος κεφαλαίου σε κόστος αντικατάστασης .
(2) Ακαθάριστο απόθεμα κεφαλαίου σε σταθερές τιμές (μεταβολές % ετησίως).
( 3 ) Γερμανία , Γαλλία , Ιταλία , Ηνωμένο Βασίλειο .
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/47
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 19
Οικονομική ανάπτυξη και ποσοστό χρησιμοποίησης του αποθέματος κεφαλαίου ( ! ) ( 2)
(Δείκτης 100: ανώτατο επίπεδο των 25 τελευταίων ετών)
Γερμανία
Γαλλία
Ιταλία Ηνωμένο Βασίλειο
(') Αύξηση του αποθέματος ακαθάριστου κεφαλαίου .
(2 ) Το ποσοστό χρησιμοποίησης υπολογίστηκε βάσει έρευνας .
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
Αριθ . L 385/48 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
Μεσοπρόθεσμα σενάρια για τη στρατηγική συνεργασίας
Η εξέλιξη της Κοινότητας μπορεί να προβληθεί με δύο τρόπους : αφενός μέσω μιας μεσοπρόθεσμης
πρόβλεψης με βάση την υπόθεση της διατήρησης των οικονομικών πολιτικών που εφαρμόζονται
σήμερα και αμετάβλητων οικονομικών συμπεριφορών και , αφετέρου , μέσω μιας πολύ σχηματικής
παρουσίασης της στρατηγικής συνεργασίας . Οι αριθμητικές εκτιμήσεις δεν έχουν παρά μόνο
ενδεικτικό χαρακτήρα και δεν πρέπει να ερμηνευτούν ως συγκεκριμένοι στόχοι οικονομικής
πολιτικής .
Οι υπολογισμοί γι ' αυτά τα σενάρια έγιναν με βάση το πρότυπο Compact για την Κοινότητα των Δέκα .
Μια λεπτομερής παρουσίαση αυτού του προτύπου δόθηκε στην Ευρωπαϊκή Οικονομία , τεύχος 27 .
Οι υποθέσεις σχετικά με τη διεθνή οικονομική κατάσταση
Τόσο για την πρόβλεψη αναφοράς όσο και για τη στρατηγική συνεργασίας , λήφθηκε ως υπόθεση ότι η
τιμή του πετρελαίου θα αρχίσει και πάλι να ακολουθεί μία ανοδική πορεία μέχρι το τέλος της
δεκαετίας , η οποία θα οδηγήσει σε μία επιδείνωση των όρων εμπορίου για τα έτη 1987 έως 1990 κατά
7 % περίπου . Όσον αφορά τις τιμές συναλλάγματος , λήφθηκε ως υπόθεση μια σχεδόν σταθεροποίηση
των ισοτιμιών δολαρίου/ΕCU και γιεν/ΕCU στο μέσο επίπεδο τους κατά το 1986 .
Στις Ηνωμένες Πολιτείες , το έλλειμμα της δημόσιας διοίκησης αναμένεται να μειωθεί προοδευτικά
από 3,4 % του ΑΕΠ το 1986 σε 1 % το 1990 . Στην Ιαπωνία , το έλλειμμα αυτό , που θα ανέλθει σε 1 % του
ΑΕΠ το 1986 , αναμένεται να σταθεροποιηθεί σε 0,5% του ΑΕΠ από το 1987 και μετά . Ο ρυθμός
οικονομικής ανάπτυξης θα είναι περιορισμένος στις Ηνωμένες Πολιτείες (2,7 % έως 2,8 % κατά μέσο
όρο για την περίοδο 1986 έως 1990 , ανάλογα με τα σενάρια) και αρκετά υψηλός στην Ιαπωνία (3,7 %
έως 3,8 %) για την ίδια περίοδο .
Ένα σενάριο για τη στρατηγική συνεργασίας
Το σενάριο που παρουσιάζει φέτος τη στρατηγική συνεργασίας οδηγεί στον ίδιο ρυθμό ανάπτυξης με
εκείνο που είχε αναφερθεί στην έκθεση του προηγούμενου έτους (3,5 % κατά μέσο όρο για την περίοδο
1986 έως 1990). Στο σενάριο συνεργασίας , το ποσοστό αύξησης της ονομαστικής ζήτησης παραμένει
περίπου στο επίπεδο της πρόβλεψης αναφοράς (6 % ή ελαφρώς υψηλότερο). Αυτό το ποσοστό αύξησης
είναι επαρκές για να επιφέρει μια μείωση του ποσοστού ανεργίας κατά 3,7 ποσοστιαίες μονάδες του
οικονομικώς ενεργού πληθυσμού στην περίοδο 1986 έως 1990 και θα επιτρέψει την επίτευξη έως το
τέλος της δεκαετίας , μίας ανοδικής τάσης της απασχόλησης , κάτα τι περισσότερο από 1 ,5 % ετησίως .
Ο συνδυασμός των μέτρων οικονομικής πολιτικής έχει σαν σκοπό να εντείνει το δυναμικό χαρακτήρα
των ευρωπαϊκών οικονομιών , υπό συνθήκες νομισματικής σταθερότητας , μέσω μίας συνδυασμένης
ενέργειας επί των όρων προσφοράς και ζήτησης .
Όσον αφορά την αύξηση του πραγματικού κόστους εργασίας κατά κεφαλή , επιλέχθηκε η ίδια υπόθεση
όπως και για το προηγούμενο έτος , δηλαδή μια ετήσια αύξηση κατά 1 % (μέσος όρος για την περίοδο
1986 έως 1990)· η διαφορά σε σχέση με την αύξηση της παραγωγικότητας ανέρχεται σε 1 ,3 % σε ετήσιο
μέσο όρο .
Αυτή η περιορισμένη αύξηση του πραγματικού κόστους εργασίας επιτυγχάνεται με δύο τρόπους :
πρώτον , με μία προσπάθεια για τη συγκράτηση των πραγματικών μισθών εκτός εργοδοτικών
κοινωνικών εισφορών οι οποίοι , όπως και στο σενάριο του προηγούμενου έτους , αυξάνονται κατά
1,1 % κατά μέσο όρο για τα έτη 1986 έως 1990· και , στη συνέχεια , με μία μείωση των ποσοστών των
κοινωνικών εισφορών από την οποία θα ωφεληθούν , στον ανάλογο βαθμό , οι εργοδότες και οι
εργαζόμενοι . Αυτή η υποτιθέμενη μείωση των κοινωνικών εισφορών , υπολογιζόμενη σωρευτικά για την
τετραετή περίοδο ( 1987 έως 1990), ανέρχεται ex ante σε 1 % του ΑΕΠ .
Η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πολιτική χαρακτηρίζεται από μία προοδευτική μείωση των άμεσων
φόρων που καταβάλλουν τα νοικοκυριά και μία αύξηση των επενδύσεων του δημοσίου . Η σωρευτική
επίπτωση των δύο αυτών μέτρων σε τετραετή βάση αντιπροσωπεύει για το καθένα 1,2% του ΑΕΠ .
Εκτός από τις ενδογενείς μειώσεις ορισμένων μεταβιβαστικών πληρωμών (επιδόματα ανεργίας
κυρίως), λήφθηκε ως υπόθεση ότι η προοδευτική βελτίωση της οικονομικής κατάστασης θα επέτρεπε
να περιοριστεί η αύξηση των δαπανών που έχουν σαν σκοπό να ανακουφίσουν άμεσα την αγορά
εργασίας (προγράμματα πρόωρης συνταξιοδότησης , για παράδειγμα).
Η διαρκής μείωση του πληθωρισμού , η βελτίωση της χρηματοοικονομικής κατάστασης των
επιχειρήσεων —η οποία ανακουφίζει την κεφαλαιοαγορά— και μία νομισματική πολιτική η οποία ,
παρόλο που εξακολουθεί να αποβλέπει στη σταθερότητα επιτρέπει τη χρηματοδότηση μίας ταχύτερης
πραγματικής ανάπτυξης , οδηγούν σε μία μείωση του μέσου όρου των μακροπρόθεσμων ονομαστικών
επιτοκίων στην Κοινότητα κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες περίπου μεταξύ 1986 και 1990 . Ο μέσος
όρος του πραγματικού επιτοκίου ανέρχεται για αυτή την περίοδο σε 3,6% .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/49
Μεταξύ 1987 και 1990 , η σωρευτική επίπτωση των φορολογικών μειώσεων και των μεσοπρόθεσμων
αυξήσεων των δημοσίων δαπανών ανέρχεται συνολικά σε 3,2% του ΑΕΠ . Αυτή η επίπτωση στο
έλλειμμα του δημοσίου τομέα αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από έναν ταχύτερο ρυθμό οικονομι­
κής μεγέθυνσης και μία μείωση των κοινωνικών παροχών. Το 1990 , η αναλογία του ελλείμματος του
δημοσίου τομέα στο ΑΕΠ είναι χαμηλότερη κατά μισή ποσοστιαία μονάδα απ ' ό,τι το 1986 . Η
συμπίεση αυτή είναι ωστόσο βραδύτερη από εκείνη που ελήφθη υπόψη στη βασική πρόβλεψη .
Στο σενάριο συνεργασίας , το επίπεδο του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ως ποσοστό του ΑΕΠ
είναι , κατά μέσο όρο για την περίοδο 1986 έως 1990 , κατώτερο κατά 0,5 μονάδες από το επίπεδο της
πρόβλεψης αναφοράς (0,1 % του ΑΕΠ έναντι 0,6 %). Το κεφάλαιο 4.7 παρουσιάζει μια παραλλαγή του
σεναρίου συνεργασίας , στην οποία λαμβάνεται ως υπόθεση μία σημαντικότερη συνεισφορά της
Ιαπωνίας στην απορρόφηση των διεθνών ανισορροπιών . Σ ' αυτήν την περίπτωση , το ισοζύγιο
τρεχουσών συναλλαγών της Κοινότητας θα παρουσιάσει , στην περίοδο 1986 έως 1990, μια βελτίωση
κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε σχέση με το σενάριο συνεργασίας .
Μερικά σημαντικά μακροοικονομικά μεγέθη που χαρακτηρίζουν τη στρατηγική συνεργασίας
Βασική πρόβλεψη Σενάριο συνεργασίας
Μέσος ετήσιος ρυθμός οικονομικής
ανάπτυξης, 1986 έως 1990, %
ΑΕΠ σε σταθερές τιμές
Δείκτης τιμών του ΑΕΠ
ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές
Απασχόληση
Παραγωγικότητα
Ιδιωτική κατανάλωση
Επενδύσεις
Πραγματικοί μισθοί κατά κεφαλή
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας
Μέσα ετήσια επίπεδα,
2,7
3,3
6,0
0,7
2,0
3,0
3,7
1.9
- 0,3
3,5
2.7
6,2
1,2
2.3
3.4
6.8
1,1
1,3
1986 έως 1990, %
Μακροπρόθεσμα επιτόκια %
Τρέχων λογαριασμός του ισοζυγίου
πληρωμών % του ΑΕΠ
7,7
0,6
6,3
0,1
Σημερινό επίπεδο , 1986
Επίπεδο του 1990
σύμφωνα με το σενάριο
συνεργασίας
Ποσοστό ανεργίας , %
Έλλειμμα του δημοσίου τομέα ,
% του ΑΕΠ
10,8
4,7
7,1
3,9
Σημείωση: Τα αριθμητικά στοιχεία αναφέρονται στην ΕUR 10 . Η κυριότερη διαφορά σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο της ΕUR 12
αναμένεται ότι θα είναι το ποσοστό ανεργίας : 1986 , 11,9% , 1990 , 8,2
Τα αριθμητικά στοιχεία που παρουσιάζονται ανωτέρω προκύπτουν από ένα πολύ σχηματικό πρότυπο και αναφέρονται μόνο ως
ενδείξεις των πιθανών τάξεων μεγέθους .
4 . Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1 . Οι κατευθύνσεις της νομισματικής πολιτικής και τα
προβλήματα συντονισμού
πολιτικών (πίνακας 15). Στο τέλος της δεκαετίας του 70, η
προσφορά χρήματος με την ευρεία έννοιά της αυξανόταν
ακόμα με έναν ετήσιο ρυθμό 15 % περίπου στην Κοινότητα
(ΕΝΣ 13 %), ενώ σήμερα ο ρυθμός αύξησής της είναι 9,5 %
περίπου (ΕΝΣ: λιγότερο από 7 %) και , υπό κανονικές συνθή­
κες , δεν αναμένεται να επιταχυνθεί περαιτέρω . Κατ ' αυτόν
τον τρόπο, η νομισματική πολιτική προσέφερε μία σημαντι­
κή συμβολή στην επιβράδυνση του πληθωρισμού στην Κοι­
νότητα . Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Κοινότητα , το
οποίο το 1980 ανερχόταν ακόμη σε 13% , αναμένεται να
μειωθεί φέτος σε 3,7 % .
Νέες πρόοδοι επιτεύχθηκαν στα κράτη μέλη της Κοινότητας
όσον αφορά τη σύγκλιση προς μια νομισματική πολιτική που
να αφήνει αρκετά περιθώρια για μία πραγματική οικονομική
μεγέθυνση σε ένα σταθερό νομισματικό πλαίσιο . Η επι­
βράδυνση της αύξησης των νομισματικών μεγεθών και η
καλύτερη σύγκλισή τους αποτελούν αναμφισβήτητες ενδεί­
ξεις μίας μεγαλύτερης συνοχής των εθνικών νομισματικών
Αριθ . L 385/50 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
Ενας από τους πρωταρχικούς στόχους της νομισματικής
πολιτικής είναι η επίτευξη και η διατήρηση ενός υψηλού
βαθμού νομισματικής σταθερότητας και ο στόχος αυτός
εντάσσεται πλήρως στις κατευθύνσεις της στρατηγικής
συνεργασίας . Η νομισματική σταθερότητα καθιστά δυνατή
την επίτευξη των άλλων στόχων της οικονομικής πολιτικής .
Μειώνοντας την αβεβαιότητα σχετικά με την αγοραστική
δύναμη του χρήματος , η νομισματική σταθερότητα
δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για τη συνεργασία των οικονο­
μικών φορέων και περιορίζει , ιδίως , τους λόγους ύπαρξης
των μηχανισμών τιμαριθμικής αναπροσαρμογής . Κατ ' αυτόν
τον τρόπο , βελτιώνει τις συνθήκες με τις οποίες πραγματο­
ποιείται η προσαρμογή των σχετικών τιμών και , κατά
συνέπεια , συμβάλλει στην πιο αποτελεσματική κατανομή
των συντελεστών παραγωγής .
Η διαμόρφωση της οικονομικής πολιτικής σε μια μεσοπρό­
θεσμη προοπτική επιτρέπει το διαρκή προσανατολισμό των
προσδοκιών προς την επιθυμητή κατεύθυνση χωρίς να τίθεται
σε κίνδυνο η πρόοδος που επιτεύχθηκε στην καταπολέμηση
του πληθωρισμού .
Ωστόσο , η νομισματική πολιτική πρέπει να λαμβάνει υπόψη
με ορθό τρόπο τα διαθέσιμα περιθώρια όσον αφορά τις
δυνατότητες πραγματικής οικονομικής μεγέθυνσης . Εάν ο
ρυθμός αύξησης των παραγωγικών δυνατοτήτων επιταχυνθεί
κατά την εφαρμογή της στρατηγικής συνεργασίας , η νομι­
σματική πολιτική θα πρέπει να αντιδράσει με τον κατάλληλο
τρόπο . Παρομοίως , σε περίπτωση που τα συνεχιζόμενα
χαμηλά επίπεδα των τιμών των ενεργειακών προϊόντων
οδηγήσουν σε αύξηση του παραγωγικού δυναμικού , θα
χρειαστεί μια επιπρόσθετη ποσότητα ρευστοποιήσιμων στοι­
χείων .
Ο καθορισμός ποσοτικών στόχων για την προσφορά χρήμα­
τος ή τις πιστώσεις έχει , σε κάθε περίπτωση , ιδιαίτερη
σημασία για μια νομισματική πολιτική που έχει μεσοπρόθε­
σμο χαρακτήρα και βασίζεται σε ένα μεγάλο βαθμό σταθε­
ρότητας των τιμών . Ωστόσο , οι χρηματοοικονομικές καινο­
τομίες , η όλο και μεγαλύτερη ελευθερία στη διακίνηση
κεφαλαίων, οι διαρθρωτικές αλλαγές στις χρηματοαγορές
και τις κεφαλαιαγορές και οι μεταβολές συμπεριφοράς όσον
αφορά τη ζήτηση χρήματος έχουν , σε ορισμένες περιπτώσεις ,
μια σημαντική επίπτωση στα νομισματικά μεγέθη . Αυτή η
επίπτωση πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την αξιολόγηση των
εξελίξεων στο νομισματικό τομέα . Η αναγγελία ενός ετήσιου
ποσοτικού νομισματικού στόχου οριοθετεί την προβλεπόμε­
νη πορεία της νομισματικής πολιτικής . Οι εργοδότες , οι
συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι κυβερνήσεις μπορούν να
προσαρμόσουν ανάλογα τις αποφάσεις τους . Βελτιώνοντας
την πληροφόρηση των οικονομικών φορέων, οι στόχοι που
έχουν καθοριστεί για την προσφορά χρήματος περιορίζουν
στο ελάχιστο τους κινδύνους προστριβών και διευκολύνουν
τις διαβουλεύσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων . Οι χώρες
που έχουν περιορισμένα περιθώρια για την άσκηση ανεξάρ­
τητης νομισματικής πολιτικής και έχουν ως κύριο στόχο τη
σταθεροποίηση της τιμής του νομίσματος τους , θα μπορού­
σαν επίσης να επωφεληθούν από την εφαρμογή μιας νομι­
σματικής πολιτικής μεσοπρόθεσμου προσανατολισμού στις
μεγάλες χώρες , στο μέτρο που οι προσδοκίες σχετικά με τις
τιμές συναλλάγματος θα μπορούσαν να σταθεροποιηθούν
και ένας σημαντικός βαθμός σταθερότητας των τιμών θα
μπορούσε να μεταφερθεί από το εξωτερικό και να διατηρηθεί
στις χώρες αυτές .
Μέχρι τώρα , η εξέλιξη του συγκυριακού κύκλου είναι σχεδόν
η ίδια στο μεγαλύτερο μέρος των κρατών μελών : τα περισ­
σότερα ευρίσκονται σε μία φάση περιορισμένης ανάκαμψης
και σε ολα (εκτός από την Ελλάδα) η σταθερότητα μεταφέ­
ρεται από το εξωτερικό χάρη στη σημαντική πτώση των
τιμών των εισαγόμενων προϊόντων . Κανένας κίνδυνος από­
τομης και σημαντικής αύξησης του πληθωρισμού δεν διαφαί­
νεται , τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα . Βέβαια , το σημερινό
χαμηλό ποσοστό πληθωρισμού είναι κατώτερο από την τάση
του πληθωρισμού . Το γεγονός αυτό δεν συνεπάγεται ωστόσο
ότι όλα τα κράτη μέλη πρέπει να αντιδράσουν με τον ίδιο
τρόπο στην εισαγόμενη σταθερότητα των τιμών .
Οι χώρες στις οποίες το ποσοστό πληθωρισμού και οι
πληθωριστικές προσδοκίες έχουν ήδη σταθεροποιηθεί σε
χαμηλά επίπεδα δεν πρέπει να επαναπροσανατολίσουν ριζι­
κά τη νομισματική πολιτική που είχαν διαμορφώσει πριν να
αρχίσει η πτώση των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων .
Κατ ' αυτόν τον τρόπο , η νομισματική πολιτική θα στηρίξει
έναν ταχύτερο ρυθμό πραγματικής οικονομικής μεγέθυνσης .
Εξάλλου, μια αρχική και προσωρινή απόκλιση από το
νομισματικό στόχο δεν απαιτεί κατ ' ανάγκη τη λήψη διορ­
θωτικών μέτρων, δεδομένου ότι οι προσδοκίες δεν διατρέ­
χουν κανένα κίνδυνο να επηρεαστούν από την εν λόγω
απόκλιση σ ' αυτές τις χώρες . Εάν οι σημερινές συνθήκες
πράγματι επιταχύνουν την ανοδική τάση της πραγματικής
οικονομικής μεγέθυνσης το 1987 , η νομισματική πολιτική θα
έπρεπε να λάβει υπόψη αυτό το δεδομένο κατά τον ορισμό
του ποσοτικού νομισματικού στόχου .
Οι χώρες που έχουν επιτύχει αξιόλογα αποτελέσματα όσον
αφορά την καταπολέμηση του πληθωρισμού , αλλά στις
οποίες ο ρυθμός του πληθωρισμού παραμένει πολύ υψηλότε­
ρος από τον κοινοτικό μέσο όρο — για παράδειγμα η Ιταλία
— θα έπρεπε να παγιώσουν τα στοιχεία σταθερότητας που
έχουν εισαγάγει , η αρχική επίπτωση των οποίων δεν επηρε­
άζει παρά μόνο το επίπεδο των τιμών, και να επιδιώξουν μία
διαρκή μείωση του πληθωρισμού . Ο στόχος αυτός μπορεί να
επιτευχθεί υπό τον όρο ότι θα αναγγελθεί με σαφή τρόπο και
θα στηριχθεί με αξιόπιστα νομισματικά μέτρα . Μια νομισμα­
τική πολιτική που έχει σαν στόχο να περιορίσει την αύξηση
της προσφοράς χρήματος δεν θα αποτελούσε εμπόδιο σε μια
νέα μείωση των επιτοκίων . Αντίθετα , στο μέτρο που οι
πληθωριστικές προσδοκίες θα σταθεροποιούνται σε χαμηλά
επίπεδα , θα μειωθούν και τα μακροπρόθεσμα ονομαστικά
και πραγματικά επιτόκια .
Τέλος , οι χώρες στις οποίες το ποσοστό πληθωρισμού είναι
σήμερα χαμηλό αλλά οι πληθωριστικές προσδοκίες παραμέ­
νουν σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με το σημερινό ρυθμό
αύξησης των τιμών — για παράδειγμα η Γαλλία — πρέπει να
επιδιώξουν μία περιορισμένη αύξηση της προσφοράς χρήμα­
τος που να συμβιβάζεται με το στόχο της πραγματικής
οικονομικής μεγέθυνσης μεσοπρόθεσμα . Η πτώση και η
σταθεροποίηση των καμπυλών των επιτοκίων που παρατη­
ρήθηκαν πρόσφατα στη Γαλλία , όπου μεταξύ Ιανουαρίου και
Αυγούστου 1986 τα μακροπρόθεσμα επιτόκια μειώθηκαν
κατά 3% και τα βραχυπρόθεσμα κατά 2% αποτελούν
ενδείξεις μίας νέας αξιοπιστίας της νομισματικής πολιτικής .
Η σταθεροποίηση των επιτοκίων σε χαμηλά επίπεδα εξαρτά­
ται από τη σταθεροποίηση των πληθωριστικών προσδο­
κιών .
Η κατεύθυνση που συνιστά το παρόν έγγραφο όσον αφορά τη
νομισματική πολιτική προϋποθέτει , ωστόσο , ότι θα αποδίδε­
ται δευτερεύουσα σημασία στα προβλήματα που έχουν
συγκυριακό χαρακτήρα έτσι ώστε να μην τίθεται σε κίνδυνο η
πρόοδος που έχει ήδη σημειωθεί στην επίτευξη ενός υψηλού
βαθμού σταθερότητας των τιμών . Επίσης , δεν πρέπει να
λησμονείται ότι μια νομισματική πολιτική που διαμορφώνε­
ται σε μεσοπρόθεσμη βάση έχει μία σταθεροποιητική επίδρα­
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/51
ση στο συγκυριακό κύκλο . Σε περίοδο ύφεσης η προσφορά
χρήματος αυξάνεται με σχετικά ταχύ ρυθμό , σε σύγκριση με
το ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ . Τα ρευστοποιήσιμα στοιχεία
αυξάνονται, χωρίς όμως αρνητικές επιπτώσεις στις πληθω­
ριστικές προσδοκίες . Αντίθετα , η μείωση της ρευστότητας σε
περίοδο ανάκαμψης μετριάζει τις πληθωριστικές προσδο­
κίες , χωρίς να συνοδεύεται από τις οδυνηρές επιπτώσεις μίας
πολιτικής σταθεροποίησης .
Ωστόσο, υπό καθεστώς μεταβλητών ισοτιμιών η νομισματι­
κή πολιτική μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με μια σύγκρουση
μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών απαιτήσεων . Η νομισμα­
τική πολιτική θα μπορούσε , επομένως, να προϋποθέτει μία
ευέλικτη διαχείριση σε συνάρτηση με την εξέλιξη των τιμών
συναλλάγματος εκτός Κοινότητας προκειμένου να αποφευ­
χθούν οι πραγματικές διαταραχές , οι οποίες αποτελούν
πηγές στρεβλώσεων και έχουν , εξάλλου , σαν τελικό αποτέ­
λεσμα να θέτουν σε κίνδυνο τον πρωταρχικό στόχο της
νομισματικής σταθερότητας . Ωστόσο , μία αντίδραση αυτής
της μορφής δεν θα έπρεπε να θέσει σε αμφισβήτηση τις
βασικές κατευθύνσεις που έχουν επιλεγεί .
Τα ονομαστικά επιτόκια σημείωσαν σημαντική πτώση στην
Ευρώπη κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών . Το 1981 , το
μέσο βραχυπρόθεσμο ονομαστικό επιτόκιο ανερχόταν σε
15% στην Κοινότητα , ενώ αυτή τη στιγμή έχει μειωθεί σε
8,8% και σχεδόν αντιστοιχεί στο μέσο επιτόκιο κατά τη
δεκαετία του 70 (πίνακας 16). Υποθέτουμε ότι η μείωση των
επιτοκίων θα συνεχιστεί — αλλά με βραδύτερο ρυθμό — στο
αμέσως προσεχές μέλλον . Παρά την πρόοδο που έχει επιτευ­
χθεί στην καταπολέμηση του πληθωρισμού , το επίπεδο των
μακροπρόθεσμων πραγματικών επιτοκίων θεωρείται ακόμα
σχετικά υψηλό . Ωστόσο , όσον αφορά το σημερινό επίπεδο
των πραγματικών επιτοκίων δεν πρέπει να λησμονείται ότι σε
ορισμένες χώρες το ποσοστό του πληθωρισμού είναι αυτή τη
στιγμή κατώτερο από το μεσοπρόθεσμο ρυθμό πληθωρισμού
και ότι το επίπεδο των πραγματικών επιτοκίων έχει , κατά
συνέπεια , υπερεκτιμηθεί . Ένα πολύ χαμηλό επίπεδο πραγμα­
τικών επιτοκίων δεν αντικατοπτρίζει επαρκώς τη σχετική
σπανιότητα κεφαλαίων . Στη δεκαετία του 70 , τα χαμηλά
πραγματικά επιτόκια είχαν σαν αποτέλεσμα μία υπερβολικά
υψηλή ένταση κεφαλαίου στην παραγωγή , η οποία είναι μία
ένδειξη της μη ικανοποιητικής κατανομής σε μακροοικονο­
μικό επίπεδο μιας σχετικά ανεπαρκούς αποταμίευσης και
συνεπάγεται μία πτώση της αποδοτικότητας . Επιπλέον, τα
πολύ χαμηλά πραγματικά επιτόκια αποθαρρύνουν την απο­
ταμίευση και καταργούν έτσι την ίδια τη βάση της επιτάχυν­
σης της οικονομικής μεγέθυνσης . Όπως προκύπτει από το
διάγραμμα 20, το επίπεδο στο οποίο προβλέπεται να ανέλ­
θουν τα πραγματικά επιτόκια το 1986 αντιστοιχεί σχεδόν στο
επίπεδο τους στα τέλη της δεκαετίας του 60 . Αντίθετα , ο
συντελεστής αποδόσεως του παγίου κεφαλαίου δεν έχει
ακόμα επανέλθει σ ' αυτό το επίπεδο .
Ένα επαρκώς υψηλό επίπεδο των πραγματικών επιτοκίων
είναι , αφενός , απαραίτητο για να αποφευχθεί η μη αποτελε­
σματική κατανομή των πόρων και να εξασφαλιστεί ένας
ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης που θα επιτρέπει τη
δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας χάρη στην αύξη­
ση της προσφοράς . Αφετέρου , θα ήταν οπωσδήποτε επιθυμ­
ητή μία μείωση των επιτοκίων , τόσο των ονομαστικών όσο
και των πραγματικών, στο μέτρο που οι πληθωριστικές
προσδοκίες θα σταθεροποιούνται σε χαμηλά επίπεδα και η
συνολική αποταμίευση θα αυξάνεται . Μια νομισματική
στρατηγική με μεσοπρόθεσμο προσανατολισμό αποτελεί το
κατάλληλο μέσο για την επίτευξη , σε υγιείς βάσεις , της
επιδιωκόμενης «οργανικής» μείωσης των πραγματικών επι­
τοκίων .
Το ΕΝΣ είχε καθοριστική συμβολή στη σύγκλιση των νομι­
σματικών πολιτικών και στην καταπολέμηση του πληθωρι­
σμού , υποχρεώνοντας τις συμμετέχουσες χώρες να τηρήσουν
μια σαφή πειθαρχία όσον αφορά τις τιμές συναλλάγματος . Οι
χώρες που είχαν έναν αρκετά υψηλό ρυθμό πληθωρισμού
μπόρεσαν να μεταφέρουν από το εξωτερικό έναν ορισμένο
βαθμό σταθερότητας των τιμών κατά τη διάρκεια των όλο
και μεγαλύτερων περιόδων σταθερότητας των τιμών συναλ­
λάγματος , ενισχύοντας κατ ' αυτόν τον τρόπο τη διαδικασία
αποπληθωρισμού . Ωστόσο , η σταθερότητα του ΕΝΣ δεν
επιτεύχθηκε παρά μόνο χάρη στην αυστηρή τήρηση ενός
κοινού στόχου σταθερότητας . Κατά συνέπεια , η αυξημένη
σταθερότητα των τιμών συναλλάγματος αποτέλεσε τόσο την
αιτία όσο και το αποτέλεσμα της μεγαλύτερης σταθερότητας
των τιμών και του κόστους στις χώρες του ΕΝΣ . Οι επα­
νευθυγραμμίσεις των ισοτιμιών που πραγματοποιήθηκαν τον
Απρίλιο και τον Αύγουστο του 1986 δεν επέφεραν καμία
μεταβολή όσον αφορά αυτή τη βασική αλληλεξάρτηση .
Το ΕΝΣ παραμένει παρ ' όλα αυτά ένα σύστημα σταθερών
αλλά προσαρμοζόμενων ισοτιμιών . Σε περίπτωση ατελούς
συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, οι αυξανόμενες
αποκλίσεις των κυριότερων προσδιοριστικών παραγόντων
των τιμών συναλλάγματος απαιτούν ορισμένες περιοδικές
αναπροσαρμογές , αλλά μία πολιτική αυτού του είδους δεν
επιδέχεται, θεωρητικά , καμία απόκλιση των αρχικών τά­
σεων της οικονομίας . Στο μέλλον , η πληρέστερη ενοποίηση
των χρηματαγορών θα απαιτήσει μία μεγαλύτερη και επιθυ­
μητή ελευθέρωση στη διακίνηση κεφαλαίων . Τα επιτόκια
παρουσιάζουν ήδη μία αισθητή σύγκλιση στα πλαίσια του
ΕΝΣ . Πράγματι , η διαφορά μεταξύ των μακροπρόθεσμων
γερμανικών και γαλλικών επιτοκίων είναι πλέον μετά την
επανευθυγράμμιση , μόνο 2% έναντι του 3% που ήταν
προηγουμένως . Στο Βέλγιο επίσης σημειώθηκε μια εντυπω­
σιακή πτώση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων .
Η επανευθυγράμμιση είχε συνεπώς μια συγκεκριμένη επί­
πτωση στα επιτόκια . Τα νομίσματα για τα οποία προβλεπό­
ταν μία επανευθυγράμμιση σε κατώτερα επίπεδα αναγκά­
στηκαν να αντισταθούν στις πιέσεις για αναπροσαρμογή
αυξάνοντας τα επιτόκιά τους , γεγονός που καταδεικνύει
σαφώς ότι στις χώρες στις οποίες η διάβρωση της αξίας του
νομίσματος είναι μεγαλύτερη , η αναβολή της επανευθυγράμ­
μιση ς είχε μια σημαντική σταθεροποιητική επίδραση .
Δεδομένου ότι πρέπει να αναμένεται ότι οι κινήσεις κεφαλαί­
ων θα αυξηθούν σε σημαντικό βαθμό, η αυξανόμενη ελευθε­
ρία στη διακίνηση κεφαλαίων αντιπροσωπεύει στην αρχή
έναν ενδεχόμενο κίνδυνο για τη σταθερότητα του ΕΝΣ, ο
οποίος μπορεί ωστόσο να εξουδετερωθεί μέσω μιας μεγαλύ­
τερης σύγκλισης τόσο των νομισματικών όσο και των
συνολικών οικονομικών πολιτικών. Κατά συνέπεια , η συνέ­
χιση του προγράμματος για την ελεύθερη διακίνηση κεφαλαί­
ων συνδέεται στενά με την πληρέστερη ενοποίηση των
οικονομιών της Κοινότητας και την ανάπτυξη του ευρωπαϊ­
κού νομισματικού συστήματος σε υγιείς βάσεις .
Η μεγαλύτερη νομισματική ενοποίηση απαιτεί έναν καλύτε­
ρο συντονισμό . Αυτό ισχύει για τη νομισματική πολιτική
κάθε χώρας που συμμετέχει στο ΕΝΣ, αλλά επίσης και για τις
διαβουλεύσεις σε εθνικό επίπεδο σχετικά με τα μέσα της
γενικής οικονομικής πολιτικής : τα μέσα οικονομικής πολι­
τικής πρέπει να χρησιμοποιηθούν με τρόπο που να μην θέτει
σε κίνδυνο το σύστημα των σταθερών τιμών συναλλάγματος .
Αλλά αυτό που κυρίως προέχει είναι η στήριξη της νομισμα­
τικής πολιτικής που αποβλέπει στην εσωτερική και εξωτερι­
κή σταθερότητα , μέσω της δημοσιονομικής πολιτικής και
μίας κατάλληλης εξέλιξης των εισοδημάτων . Στο πλαίσιο
Αριθ . L 385/52 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
του ΕΝΣ , η αναγκαιότητα ενός συντονισμού , ιδίως μεταξύ
των μεγάλων κρατών μελών, έχει καταστεί πιο επιτακτική .
Πρέπει πρωτίστως να επιτευχθεί μεγαλύτερη συμφωνία όσον
αφορά τους στόχους της πολιτικής σταθεροποίησης .
Μια συντονισμένη ενέργεια στον τομέα της νομισματικής
πολιτικής δεν συνεπάγεται ωστόσο την εφαρμογή της ίδιας
πολιτικής σε όλες τις χώρες . Πράγματι , σε κάθε χώρα τα
προβλήματα είναι διαφορετικά και απαιτούνται , ιδίως , δια­
φορετικές μέθοδοι για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της
σοβαρής έλλειψης συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτι­
κών καθώς και των συνακόλουθων αποκλίσεων που υπάρ­
χουν ακόμη όσον αφορά τις πληθωριστικές προσδοκίες .
Κάθε χώρα πρέπει να αναζητήσει , όσο είναι δυνατό , το
συνδυασμό των οικονομικών πολιτικών που θα της επιτρέψει
να συμμορφωθεί με τον καλύτερο τρόπο προς τον κοινό
στόχο μιας διαρκούς και μη πληθωριστικής οικονομικής
μεγέθυνσης που θα δημιουργεί περισσότερες θέσεις εργα­
σίας .
Ο γενικός προσανατολισμός της νομισματικής πολιτικής
των χωρών του ΕΝΣ θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη τις
εκτός ΕΝΣ εξελίξεις . Όσο μεγαλύτερη θα είναι η σύγκλιση
των οικονομιών και η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων, τόσο
μικρότερος θα είναι ο κίνδυνος που αντιπροσωπεύουν οι
εξωτερικές επιπτώσεις για τη σταθερότητα του ΕΝΣ, δεδο­
μένου ότι η σχετική σημασία τους μειώνεται σε μία ενοποιη­
μένη νομισματική ζώνη . Οι κινήσεις κεφαλαίων μεταξύ της
ζώνης του ΕΝΣ και των εκτός ΕΝΣ χωρών δεν θα αποτελούν
πια έναν τόσο σημαντικό κίνδυνο για τη σταθερότητα του
ΕΝΣ εφόσον οι συμμετέχουσες χώρες θα επηρεάζονται στον
ίδιο βαθμό . Σχετικά με το θέμα αυτό , αποκτά ιδιαίτερη
σημασία η ενίσχυση του ρόλου της ΕCU . Σε περίπτωση
απομάκρυνσης των κεφαλαίων από το δολάριο , αυτή η
ενίσχυση θα επέτρεπε σε ένα μέρος των κεφαλαίων να
στραφεί προς την ΕCU αντί να επενδυθεί στο γερμανικό
μάρκο, όπως αυτό συνέβαινε συχνά μέχρι τώρα . Λαμβανο­
μένης υπόψη της αβεβαιότητας που χαρακτηρίζει το μέλλον
του δολαρίου , μια καλύτερη ενοποίηση της ευρωπαϊκής
πολιτικής όσον αφορά το νομισματικό τομέα και τις τιμές
συναλλάγματος θα ήταν ιδιαίτερα σκόπιμη και επιπλέον θα
είχε το πλεονέκτημα να διευκολύνει τις συντονισμένες ενέρ­
γειες σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την απορρόφηση των ανισορ­
ροπιών στον τομέα των διεθνών πληρωμών.
Ηνομισματική πολιτική της Κοινότητας θα πρέπει να έχει σαν
στόχο την εξασφάλιση μίας επαρκούς χρηματοδότησης του
διαθέσιμου περιθωρίου πραγματικής οικονομικής μεγέθυνσης
και, παράλληλα, την προστασία και, εφόσον είναι αναγκαίο,
την ενίσχυση των αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί όσον
αφορά τη διαρκή μείωση της τάσης του πληθωρισμού. Οι
εξωτερικές εξελίξεις διευκόλυναν μέχρι τώρα το έργο της
νομισματικής πολιτικής . Η μείωση της τιμής του δολαρίου
καθώς και η πτώση των τιμών του πετρελαίου και των
αμερικανικών επιτοκίων διεύρυναν το περιθώριο που είναι
διαθέσιμο για μια μείωση των ευρωπαϊκών επιτοκίων χωρίς
κίνδυνο δημιουργίας νέων πληθωριστικών πιέσεων. Εάν η
τιμή του δολαρίου εξακολουθήσει να μειώνεται με γοργό
ρυθμό, ενδέχεται να καταστεί αναγκαία η εφαρμογή μιας
ευέλικτης διαχείρισης των ευρωπαϊκών επιτοκίων προκειμέ­
νου να εξουδετερωθούν οι κίνδυνοι μίας νέας σημαντικής
υποτίμησης του δολαρίου καθώς και οι αρνητικές επιπτώσεις
που αυτή συνεπάγεται μεσοπρόθεσμα. Ωτόσο, έχει ιδιαίτερη
σημασία να αποφευχθεί με κάθε τρόπο η συσσώρευση παρα­
γόντων που ενδέχεται να έχουν πληθωριστικές επιπτώσεις.
Το ΕΝΣ απέδειξε ότι αποτελεί ένα σταθεροποιητικό παράγο­
ντα. Η πρόοδος που έχει επιτευχθεί όσον αφορά τη σύγκλιση
και την ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων κατέστησε ακόμα πιο
αναγκαίο τον στενότερο συντονισμό των οικονομικών πολιτι­
κών, τόσο σε εσωτερικό επίπεδο — μεταξύ της νομισματικής
και δημοσιονομικής πολιτικής και της εξέλιξης των εισοδη­
μάτων — όσο και μεταξύ κρατών μελών. Η επιτυχία που
σημειώθηκε όσον αφορά τη δημιουργία μιας ζώνης νομισματι­
κής σταθερότητας μετριάζει την επίπτωση των εξωτερικών
παραγόντων και αποτελείμια ουσιαστική προϋπόθεση για την
πληρέστερη ενοποίηση των ευρωπαϊκών οικονομιών.
ΠΙΝΑΚΑΣ 15
Επιβράδυνση και σύγκλιση της αύξησης της προσφοράς χρήματος
(σε ποσοστά)
1961
έως
1969
1970
έως
1977
1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987
Σταθμισμένος μέσος όρος:
ΕUR 14,8 14,8 13,9 11,9 11,5 11,3 11,2 9,5 9,9 9,7 7,4
ΕΝΣ 11,7 14,0 13,8 12,9 9,7 8,7 9,5 10,2 8,4 7,7 6,9 5,6
Δείκτες διασποράς με
αναγωγή στο μέσο όρο ( ! ):
ΕUR 4,2 4,0 3,9 4,1 4,1 2,7 3,6 3,0 4,4 4,2 2,6
ΕΝΣ 2,1 3,4 4,2 4,0 3,4 2,5 2,3 3,5 3,1 3,2 1,5 1,2
Δείκτες διασποράς με ανα­
γωγή στο πιο μικρό μέγε
θος 0):
ΕUR 6,5 10,2 9,0 6,6 7,3 4,8 5,8 5,5 5,0 4,4 3,8
ΕΝΣ 4,8 5,2 9,2 8,1 4,4 4,4 3,0 4,8 4,4 2,8 1,6 2,0
(') Ο δείκτης διασποράς αντιπροσωπεύει το σταθμισμένο άθροισμα των απόλυτων αποκλίσεων σε σχέση με ένα μέγεθος αναφοράς .
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/53
ΠΙΝΑΚΑΣ 16
Εξέλιξη των επιτοκίων
(σε ποσοστά)
1961
έως
1969
1970
έως
1977
1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986
Βραχυπρόθεσμα ονομαστικά
επιτόκια:
ΕUR 12 4,8 8,5 8,8 10,9 13,7 15,0 13,7 11,9 11,2 10,5 8,8
ΕΝΣ 4,5 7,8 6,9 9,8 12,2 14,0 11,8 8,9 9,0 8,3 6,3
ΗΠΑ 4,1 5,7 7,4 10,1 11,6 14,0 10,6 8,7 9,4 7,5 6,5
Ιαπωνία — 8,0 5,1 5,8 10,7 7,4 6,8 6,5 6,3 6,5 5,3
Μακροπρόθεσμα ονομαστικά
επιτόκια:
ΕUR 12 6,5 9,8 10,3 11,2 13,0 15,1 14,3 12,7 12,0 10,8 9,0
ΕΝΣ 6,3 9,2 8,8 10,1 11,5 13,5 12,5 10,6 10,3 9,1 7,5
ΗΠΑ 4,6 6,5 7,9 8,7 10,8 12,9 12,2 10,8 12,0 10,8 8,1
Ιαπωνία
- — 7,7 6,3 8,3 8,9 8,4 8,3 7,8 7,3 6,5 5,2
Μακροπρόθεσμα πραγματικά
επιτόκια (διορθωμένα με
το δείκτη τιμών του ΑΕΠ) ( ] ):
ΕUR 12 2,4 - 0,3 0,1 0,4 0,1 4,2 3,7 4,4 5,7 4,8 2,6
ΕΝΣ 2,3 0,4 0,6 1,3 0,8 3,5 2,1 2,7 4,5 4,1 2,1
ΗΠΑ 1,6 0,3 0,5 0,2 1,2 4,0 5,3 7,7 8,2 7,0 3,9
Ιαπωνία
— - 1,0 1,7 5,7 6,1 5,7 6,6 7,1 6,7 5,2 3,9
( ) Ο ορισμός των πραγματικών επιτοκίων θέτει ορισμένα μεθοδολογικά προβλήματα . Τα προβλήματα αυτά καθίστανται εντονότερα όταν οι μεγάλης κλίμακας
μεταβολές των όρων του εμπορίου , όπως εκείνη που σημειώθηκε το 1986 , δημιουργούν στρεβλώσεις στο δείκτη εσωτερικών τιμών σε σχέση με την τάση του
πληθωρισμού (προς τα πάνω ή προς τα κάτω, ανάλογα με τους δείκτες). Η βελτίωση των όρων του εμπορίου τείνει να αυξήσει τις τιμές του ΑΕΠ .
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
Αριθ . L 385/54 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 20
Απόδοση του κεφαλαίου και επιτόκια στην Κοινότητα
(') Καθαρό πλεόνασμα εκμετάλλευσης των επιχειρήσεων (εκτός από τον τομέα της κατοικίας) ως ποσοστό του παγίου κεφαλαίου
(ΕUR 4) (δείκτης 1960 = 100).
(2) Απόδοση των κρατικών τίτλων αποπληθωρισμένη με το δείκτη τιμών του ΑΕΠ (ΕUR 10).
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
4.2 . Δημοσιονομική πολιτική
4.2.1 . Δημοσιονομικά ελλείμματα, δημόσιο χρέος, οικο­
νομική ανάπτυξη και απασχόληση
Οι προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης στην Κοινότητα μπο­
ρούν να βελτιωθούν με μία κατάλληλη εξισορρόπηση των
χρηματικών υπολοίπων των προϋπολογισμών των κρατών
μελών . Το 1986 , ο ρυθμός μείωσης των ελλειμμάτων των
προϋπολογισμών ήταν , συνολικά , ταχύτερος απ ' ό,τι κατά
το προηγούμενο έτος . Για το σύνολο της Κοινότητας
(ΕUR 12) οι καθαρές δανειακές ανάγκες του δημόσιου από
5,1 % του ΑΕΠ το 1985 μειώθηκαν σε 4,7 % το 1986 , ενώ το
1985 η μείωση είχε ανέλθει μόνο σε 0,3 ποσοστιαίες μονάδες
(πίνακες 17 και 18). Η μείωση των καθαρών δανειακών
αναγκών ήταν πιο έντονη σε ορισμένες χώρες με πολύ υψηλό
έλλειμμα (Ελλάδα και Ιταλία) καθώς και στη Δανία , όπου ο
προϋπολογισμός παρουσιάζει το 1986 θετικό υπόλοιπο . Η
μείωση των ελλειμμάτων αναμένεται να συνεχιστεί και το
1987 .
Ωστόσο, σε πολλές χώρες η συμπίεση των ελλειμμάτων δεν
επαρκεί για να εξασφαλιστεί η σταθεροποίηση και ακόμα
λιγότερο για να μειωθεί η αναλογία του δημόσιου χρέους στο
ΑΕΠ . Πράγματι, για τη διετή περίοδο 1986 και 1987 , το
δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά
τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες ή και περισσότερο στα μισά
κράτη μέλη της Κοινότητας (Βέλγιο , Ισπανία , Ιρλανδία ,
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/55
του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων στη Γερμα­
νία , καταδεικνύουν ότι μία ορισμένη ετήσια αύξηση του
δημόσιου χρέους είναι θεμιτή . Σύμφωνα με την εκτίμηση του
συμβουλίου εμπειρογνωμόνων, για τη Γερμανία αυτή η «θε­
μιτή » αύξηση , κατά τον ορισμό των «δημοσίων οικονομι­
κών», αντιστοιχεί σε 1,5% του παραγωγικού δυναμικού .
Η επιλογή μιας στρατηγικής για τη δημοσιονομική πολιτική
πρέπει να λαμβάνει πάντοτε υπόψη την προσφορά και τη
ζήτηση . Κάτω από τις σημερινές συνθήκες , υπάρχουν σοβα­
ροί λόγοι για να επιζητηθεί τόσο η ενίσχυση των συνθηκών της
προσφοράς όσο και η υποστήριξη των συνθηκών της ζήτη­
σης . Τα κυριότερα κράτη μέλη στα οποία το δημόσιο χρέος
έχει σχεδόν σταθεροποιηθεί είναι η Γερμανία , η Γαλλία και το
Ηνωμένο Βασίλειο . Στη Γερμανία σημειώθηκε μάλιστα μια
ελάφρυνση του βάρους του δημόσιου χρέους . Στη Γαλλία ,
χρησιμοποιούνται τα υπάρχοντα περιθώρια ελιγμών, έχουν
ήδη προβλεφθεί σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις για το
1987 και έχουν εξαγγελθεί και για το 1988 πρόσθετες ελα­
φρύνσεις , ενώ συγχρόνως δεν θα μειωθεί το έλλειμμα του
προϋπολογισμού κατά τη διάρκεια και των δύο αυτών ετών .
Εάν ενισχυθεί περισσότερο η ανάπτυξη στο εξωτερικό , και
κυρίως στην Κοινότητα , θα διευκολυνθεί ιδιαίτερα η δημο­
σιονομική πολιτική της Γαλλίας . Στο Ηνωμένο Βασίλειο , η
κυβέρνηση κατά τη φθινοπωρινή δήλωσή της προέβλεψε
αύξηση των δημοσίων δαπανών της τάξεως των 4,75 εκα­
τομμυρίων λιρών για το 1987/88 . Τούτο σημαίνει ότι οι
προβλεπόμενες δημόσιες δαπάνες για το 1987/88 θα είναι
κατά 2 % υψηλότερες , σε πραγματικές τιμές από το προϋπο­
λογιζόμενο αποτέλεσμα του 1986/87 . Έτσι , εάν η στρατηγική
συνεργασίας καταστεί με την εφαρμογή της η βάση των
οικονομικών ενεργειών για το σύνολο της Κοινότητας , ορι­
σμένες από τις τρεις αυτές χώρες θα μπορούσαν να επιδιώ­
ξουν ένα νέο συνδυασμό φορολογικών μειώσεων και δημό­
σιων επενδύσεων, η αναλογία των οποίων θα είναι όμως
διαφορετική σε κάθε χώρα . Μπορεί να αναμένεται μια μερική
αντιστάθμιση στα μέτρα αυτά , μέσα σε εύλογο χρονικό
διάστημα , χάρη στα συμπληρωματικά έσοδα και στη μείωση
των δαπανών που συνδέονται με την οικονομική κρίση που θα
απόρρεαν από έναν ταχύτερο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξη­
ς·
Η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να παίξει έναν ουσιαστικό
ρόλο στην εφαρμογή της στρατηγικής συνεργασίας. Η παγίω­
ση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και του δημόσιου
χρέους πρέπει να παραμείνει ένας πρωταρχικός στόχος για τα
μισά περίπου κράτη της Κοινότητας. Στα άλλα κράτη μέλη,
των οποίων το ποσοστό συμμετοχής στοΑΕΠτηςΚοινότητας
ανέρχεται στα 2/3 περίπου, το επίπεδο των ελλειμμάτων
μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητικό και υπάρχει ένα ορισμένο
περιθώριο για τη λήψη δημοσιονομικών μέτρων άμεσης
στήριξης της οικονομικής μεγέθυνσης. Οι χώρες αυτές πρέπει
να προβλέψουν στο εξής, εάν δεν το έχουν ήδη πράξει,
ταχύτερη και πιο συντονισμένη εφαρμογή δημοσιονομικών
μέτρων για την ενίσχυση των συνθηκών της προσφοράς και
της ζήτησης. Η αύξηση του επιπέδου της οικονομικής δρα­
στηριότητας σ ' αυτές τις χώρες θα επιτρέψει στα άλλα κράτη
μέλη να επιτύχουν και αυτά τους στόχους της δημοσιονομικής
εξυγίανσης σε ένα υψηλότερο επίπεδο δραστηριότητας και
απασχόλησης.
Ιταλία , Κάτω Χώρες και Πορτογαλία — πίνακας 19). Η
διατήρηση υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων είναι η
αιτία αυτής της εξέλιξης . Σε πολλές χώρες η επιβάρυνση για
την πληρωμή των τόκων είναι σχεδόν ίση με το συνολικό
έλλειμμα . Σε τρεις χώρες , Γερμανία , Λουξεμβούργο και
κυρίως στη Δανία , αναμένεται , αντίθετα , μείωση του ποσο­
στού του δημόσιου χρέους .
Τα δημοσιονομικά ελλείμματα που οδηγούν σε υψηλό δημό­
σιο χρέος έχουν δύο σημαντικές μακροοικονομικές επιπτώ­
σεις . Κατ ' αρχήν , οι οικονομικοί φορείς δεν θα είναι διατε­
θειμένοι να τοποθετήσουν ένα αυξανόμενο μέρος των διαθε­
σίμων τους σε κρατικούς τίτλους παρά μόνο έναντι όλο και
υψηλότερων πραγματικών επιτοκίων . Δεύτερον , αυτά τα
ελλείμματα εντείνουν τον κίνδυνο μιας νέας πληθωριστικής
ανάκαμψης της νομισματικής επέκτασης , με αποτέλεσμα
μια επιπρόσθετη αύξηση των πραγματικών επιτοκίων η οποία
μπορεί να εξομοιωθεί προς μια συμπληρωματική αμοιβή για
την αντιστάθμιση μεγαλύτερου κινδύνου . Το υψηλό επίπεδο
των πραγματικών επιτοκίων έχει σαν αποτέλεσμα την εκτό­
πιση των ιδιωτικών επενδύσεων , με τις αρνητικές συνέπειες
που αυτό συνεπάγεται μεσοπρόθεσμα για την οικονομική
μεγέθυνση .
Έτσι , όταν το έλλειμμα και το χρέος του δημόσιου ευρίσκο­
νται σε υψηλά επίπεδα υπερισχύουν οι μεσοπρόθεσμες αρνη­
τικές επιπτώσεις τους και η μείωσή τους δεν μπορεί να έχει
παρά μόνο θετικές συνέπειες . Οι αρνητικές επιπτώσεις που
θα έχει αυτή η προσαρμογή στη ζήτηση είναι δυνατό να
υπερισχύσουν σε μια πρώτη φάση , αλλά το φαινόμενο αυτό
θα πρέπει να είναι προσωρινό εφόσον αρχικά υφίσταται
κίνδυνος χρηματοοικονομικής αστάθειας . Η εμπειρία της
Δανίας κατά τα τελευταία χρόνια αποτελεί ένα χαρακτηρι­
στικό παράδειγμα .
Αντίθετα , όταν ο κίνδυνος χρηματοοικονομικής αστάθειας
είναι περιορισμένος και η αναλογία του δημόσιου χρέους στο
ΑΕΠ έχει ήδη αρχίσει να μειώνεται , οι αρνητικές επιπτώσεις
της περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής καθίστανται
σημαντικότερες . Στην περίπτωση αυτή , εάν μειωθούν οι
φόροι και ληφθούν άλλα μέτρα υπέρ της προσφοράς , η
αρχική αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος μπορεί ,
τουλάχιστον εν μέρει , να αντισταθμιστεί αρκετά γρήγορα .
Κατά συνέπεια , κρίνοντας από το επίπεδο του δημόσιου
χρέους και το ρυθμό αύξησής του κατά τη διάρκεια των
τελευταίων ετών, η σημαντική μείωση του ελλείμματος του
προϋπολογισμού ως ποσοστού του ΑΕΠ θα έπρεπε να
εξακολουθεί να αποτελεί έναν πρωταρχικό στόχο στο Βέλ­
γιο , την Ισπανία , την Ελλάδα , την Ιρλανδία , την Ιταλία και
την Πορτογαλία . Η λήψη σαφών μέτρων για την εξυγίανση
του προϋπολογισμού μεσοπρόθεσμα , σε συνδυασμό με μία
πραγματική νομισματική σταθεροποίηση , θα επέτρεπαν μία
σημαντική μείωση των ονομαστικών και πραγματικών επι­
τοκίων , έτσι ώστε να μπορέσουν να περιοριστούν οι προσπά­
θειες που πρέπει να καταβληθούν για τη συμπίεση ουσιαστι­
κών δαπανών του προϋπολογισμού .
Παρόλο που αποτελεί αναμφισβήτητα μία προτεραιότητα για
τα μισά περίπου κράτη μέλη , η μείωση των ελλειμμάτων των
προϋπολογισμών δεν αποτελεί αφεαυτής ένα στόχο όταν η
κατάσταση των δημοσίων οικονομικών είναι επαρκώς υγιής .
Στην πράξη , ένα ορισμένο ποσοστό δημόσιου χρέους σε
σχέση με το ΑΕΠ συμβιβάζεται με τη μεσοπρόθεσμη χρημα­
τοοικονομική ισορροπία μιας οικονομίας και , για παράδειγ­
μα , ορισμένες δεοντολογικές αρχές δημοσιονομικής διαχεί­
ρισης προσανατολισμένες προς την προσφορά , όπως αυτές
4.2.2 . Δημοσιές δαπάνες, φορολογία, οικονομική ανάπτυξη
και απασχόληση
Η έννοια του δημοσιονομικού «περιθωρίου ελιγμών» έχει σε
ορισμένες περιπτώσεις προσδώσει υπερβολική βαρύτητα στο
πρόβλημα των ελλειμμάτων των προϋπολογισμών, το οποίο
είναι αναμφίβολα σημαντικό αλλά , ωστόσο, δεν την καλύ­
Αριθ . L 385/56 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
πτει πλήρως . Πράγματι , όσον αφορά την κατάρτιση μιας
μεσοπρόθεσμης στρατηγικής για την ανάπτυξη , το επίπεδο
και η διάρθρωση της φορολογίας και των δημόσιων δαπανών
είναι ακόμα πιο σημαντικά στοιχεία . Σ ' αυτούς τους δύο
τομείς , όλες οι χώρες της Κοινότητας διαθέτουν πράγματι
ένα πολύ ευρύ «περιθώριο ελιγμών» που τους επιτρέπει να
λάβουν μέτρα οικονομικής πολιτικής προς την επιθυμητή
κατεύθυνση , προκειμένου να συμβάλουν με ουσιαστικό τρό­
πο στην επιτάχυνση του ρυθμού μεσοπρόθεσμης αύξησης της
παραγωγής , των επενδύσεων, της αποταμίευσης και της
απασχόλησης . Ένα σημαντικό στοιχείο του κοινωνικού
διαλόγου είναι η επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας σχετικά
με τον τρόπο με τον οποίο θα προωθηθεί η υλοποίηση των
στόχων της στρατηγικής συνεργασίας μέσω ενεργειών που θα
αφορούν το επίπεδο και τη διάρθρωση των δημόσιων δαπα­
νών και της φορολογίας .
Επίπεδο και διάρθρωση των δημόσιων δαπανών. Είναι ίσως
χρήσιμο να γίνει ένας διαχωρισμός των δημοσίων δαπανών
σε τρεις μεγάλες κατηγορίες .
ϊ) Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τις επενδύσεις υποδομής
και ορισμένες άλλες επενδύσεις, ιδίως στους τομείς της
έρευνας και ανάπτυξης και της εκπαίδευσης. Αυτές οι
επενδύσεις , με την ευρεία έννοια , μπορούν εν μέρει να
χρηματοδοτηθούν από τον ιδιωτικό τομέα . Εφόσον αυτά τα
επενδυτικά προγράμματα διαχειρίζονται με αποτελεσματικό
τρόπο και υπόκεινται σε κριτήρια υψηλής ή επαρκούς
κοινωνικής αποδοτικότητας , δεν υπάρχει κανένας λόγος να
μειωθούν οι σχετικές δαπάνες . Μια δυναμική οικονομία
μπορεί να διαθέτει σημαντικό μέρος από τους διαθέσιμους
πόρους της σε επενδύσεις αυτού του είδους με υψηλούς ή
επαρκείς συντελεστές αποδοτικότητας . Οι δημοσιονομικοί
περιορισμοί έθιξαν σε μεγαλύτερο βαθμό τα προγράμματα
δημοσίων επενδύσεων και οι σχετικές δαπάνες μειώθηκαν
από 4 σε 2,5 % του ΑΕΠ μεταξύ 1975 και 1985 . Με την
επιφύλαξη των κριτηρίων αποτελεσματικότητας , η ανάπτυξη
των προγραμμάτων αυτών θα μπορούσε τώρα να κλιμακωθεί
σε περισσότερα χρόνια στο πλαίσιο της στρατηγικής συνερ­
γασίας .
Ένα πρόγραμμα μεγάλων έργων υποδομής που θα περιλαμ­
βάνει σχέδια κοινοτικού ενδιαφέροντος μπορεί , όπως ανα­
φέρθηκε στην οικονομική έκθεση του προηγούμενου έτους ,
να ενταχθεί σε αυτή τη στρατηγική . Τέτοια σχέδια ευρωπαϊ­
κού ενδιαφέροντος μπορούν να αναληφθούν και να χρηματο­
δοτηθούν με την ευθύνη του ιδιωτικού τομέα . Πρόκειται ,
ιδίως , για τα ακόλουθα σχέδια :
— δημιουργία ενός διασυνοριακού δικτύου τηλεπικοινωνιών
(περίπου 3 δισεκατομμύρια ΕCU),
— 3 δίκτυα σύνδεσης — οδικό , σιδηροδρομικό , πλωτών
οδών (20 έως 25 δισεκατομμύρια ΕCU),
— σύνδεση Παρίσι — Βρυξέλλες — Κολωνία με αμαξοστοι­
χία μεγάλης ταχύτητας (3 δισεκατομμύρια ΕCU),
— η μόνιμη ζεύξη στη Μάγχη (4 δισεκατομμύρια ΕCU).
Είναι δυνατό να προβλεφθεί μεσοπρόθεσμα ένας συνολικός
όγκος επενδύσεων 30 έως 35 δισεκατομμύρια ΕCU που θα
κλιμακωθούν σε ένα χρονικό διάστημα 5 έως 7 ετών .
Επιπλέον , και άλλα σχέδια θα μπορούσαν να πραγματοποι­
ηθούν σε πιο μακροπρόθεσμη βάση : σύνδεση με αυτοκινη­
τόδρομο με τις σκανδιναβικές χώρες μέσω της Δανίας και τα
στενά της Βαλτικής Θάλασσας , σύνδεση Βενετίας — Μονά­
χου , εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής από παλίρροια στον
ποταμό Σέβερν , γέφυρα στο στενό της Μεσσίνας , κλπ .
Αυτα τα σχέδια θα μπορούσαν επίσης να δημιουργήσουν
δυνατότητες για την πραγματοποίηση σε εθνικό επίπεδο
δημόσιων επενδύσεων στον τομέα των υποδομών. Επιπλέον ,
στις περισσότερες χώρες υπάρχουν δυνατότητες για
επενδύσεις σε τομείς όπως η αναμόρφωση των πόλεων και το
περιβάλλον (καθαρισμός των υδάτων, κλπ .). Σε ορισμένες
περιοχές , και ιδίως στα νέα κράτη μέλη , υπάρχει επείγουσα
ανάγκη βελτίωσης της υποδομής . Συνολικά , υπάρχουν αρκε­
τά σχέδια επενδύσεων με επαρκή κοινωνική αποδοτικότητα .
Η επίτευξη προόδου όσον αφορά την προώθηση αυτών των
σχεδίων θα αποτελούσε μια σημαντική και χρήσιμη συμβολή
στην οικονομική μεγέθυνση και τη βελτίωση της απασχόλη­
σης .
Δεδομένου ότι υπάρχουν στενοί δεσμοί μεταξύ οικονομικής
μεγέθυνσης , απασχόλησης και τεχνολογίας , στις περισσότε­
ρες χώρες οι δημόσιες αρχές έχουν αναγνωρίσει τη σημασία
που έχει μια δυναμική πολιτική έρευνας και ανάπτυξης για
την επίτευξη μιας σταθερότερης οικονομικής ανάπτυξης .
Σχετικά με το θέμα αυτό θα έπρεπε να ενισχυθεί η τάση για
την κατά προτεραιότητα στήριξη των ερευνών στον τομέα
των προηγμένων τεχνολογιών προκειμένου να προωθηθεί σε
όλο και μεγαλύτερο βαθμό η καινοτομία και η καλύτερη
διασύνδεση βασικής έρευνας και βιομηχανίας . Οι ευρωπαϊ­
κές επιτυχίες σε ενέργειες όπως το Αΐι-βιΐS , Απαηε , Μ, ΕSρπΙ
και Βπίε καταδεικνύουν την αξία και την αποτελεσματικό­
τητα του δυναμικού έρευνας και ανάπτυξης της Ευρώπης .
Επιπλέον , οι επιτυχίες αυτές προβάλλουν τις διάφορες δυνα­
τότητες χρηματοδότησης μέσω των ευρωπαϊκών προγραμ­
μάτων και της χρηματοδοτικής συμμετοχής της προανταγω­
νιστικής βιομηχανικής έρευνας . Η Κοινότητα έχει θεσπίσει
διάφορα προγράμματα-πλαίσια με σκοπό την αύξηση της
αποτελεσματικότητας των κοινοτικών προγραμμάτων έρευ­
νας . Επιπλέον , πρέπει να υπογραμμιστεί η σημασία του
προγράμματος Εύρηκα που εκφράζει τη βούληση των κυβερ­
νήσεων να αναζητήσουν νέες μορφές χρηματοδοτικής και
οικονομικής συνεργίας στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής βιομη­
χανικής συνεργασίας .
Παράλληλα με τις επενδύσεις υποδμής, το κράτος μπορεί να
παίξει ουσιαστικό ρόλο στη βελτίωση του ανθρώπινου δυνα­
μικού μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης και επιμόρφω­
σης . Και σ ' αυτό τον τομέα , η στενή συνεργασία μεταξύ των
δημόσιων αρχών και των ενδιαφερόμενων μερών θα επιτρέ­
ψει την ανεύρεση των κατάλληλων μορφών χρηματοδότη­
σης , λαμβανομένων υπόψη των δυνατοτήτων και των πλεο­
νεκτημάτων που παρέχει στον καθένα μια καλύτερη επαγ­
γελματική εξειδίκευση (βλέπε επίσης κεφάλαιο 4.3.2).
π) Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει τις τρέχουσες κοινω­
νικές παροχές, όπως η υγεία και η σύνταξη. Ένας υψηλός
βαθμός διανομής αυτών των υπηρεσιών είναι κοινωνικά
επιθυμητός . Είναι γεγονός ότι σ ' αυτό τον τομέα τίθενται
σημαντικά προβλήματα διαχείρισης και ότι πρέπει να διατη­
ρηθεί ένας λογικός βαθμός πειθαρχίας από οικονομική
άποψη , δεδομένου ότι τα αιτήματα σχετικά με την επέκταση
αυτών των προγραμμάτων μπορούν να υπερβούν τις δυνατό­
τητες της οικονομίας . Ο κατάλληλος συνδυασμός δημόσιου
και ιδιωτικού τομέα στην οργάνωση αυτών των προγραμμά­
των αποτελεί επίσης ένα σημαντικό πρόβλημα για λόγους
που σχετίζονται τόσο με την αποτελεσματικότητα της δια­
χείρισης όσο και με την κοινωνική δικαιοσύνη . Ωστόσο, το
ενδεχόμενο μιας εν μέρει ιδιωτικοποίησης των δαπανών για
την υγεία και τη συναταξιοδότηση πρέπει να μελετηθεί με
εξαιρετική προσοχή . Πρέπει να υπογραμμιστεί , ιδίως, ότι η
μεταβίβαση αυτών των κοινωνικών δαπανών σε ιδιωτικά
συστήματα ασφαλίσεως δεν θα οδηγήσει κατ ' ανάγκη σε μια
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/57
μείωση του κόστους τους . Η μείωση των κοινωνικών δαπα­
νών θα μπορούσε , για παράδειγμα , να αντισταθμιστεί από τις
υψηλότερες συμβατικές εισφορές που θα καταβάλλονται σε
ιδιωτικούς οργανισμούς , η είσπραξη των οποίων θα διενερ­
γείται με τον ίδιο τρόπο από τους εργοδότες . Στην περίπτωση
αυτή , η επίπτωση στο κόστος εργασίας και στα μισθολογικά
αιτήματα δεν θα ήταν ιδιαίτερα ουσιαστική . Σε γενικές
γραμμές , απαιτείται ένας ικανοποιητικός βαθμός οικονομίας
κατά τη διαχείριση αυτών των προγραμμάτων, τα οποία
όμως δεν πρέπει να καταργηθούν .
ϋί) Η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει τις κοινωνικές παροχές
που καταβάλλονται λόγω της μη ικανοποιητικής λειτουργίας
του οικονομικού συστήματος. Το επίδομα ανεργίας είναι το
πιο χαρακτηριστικό' παράδειγμα , τουλάχιστον στην περί­
πτωση που η ανεργία υπερβαίνει ένα ελάχιστο κατώτατο
επίπεδο . Ωστόσο , αυτή η κατηγορία «αποφευκτών» δημό­
σιων δαπανών είναι στην πραγματικότητα πολύ ευρύτερη
δεδομένου ότι περιλαμβάνει επίσης τα συμπληρωματικά
επιδόματα που χορηγούνται στους ανέργους , τα εκτεταμένα
προγράμματα πρόωρης συνταξιοδότησης και, σε πολλές
χώρες , τα προγράμματα για τις συντάξεις αναπηρίας τα
οποία επεκτάθηκαν και σε άτομα που δεν έχουν καμία ή μόνο
μικρό βαθμό αναπηρίας . Το σύνολο αυτών των «αποφευ­
κτών» δημόσιων δαπανών αυξήθηκε κατά μέσο όρο κατά
5% του ΑΕΠ τουλάχιστον κατά τη διάρκεια των 15 τελευ­
ταίων ετών στην Κοινότητα και αντιπροσωπεύουν , όσον
αφορά την αύξηση της επιβάρυνσης για τις κοινωνικές
δαπάνες , 10% περίπου των αμοιβών εργασίας , ποσοστό που
είναι βέβαια υπερβολικό εάν ληφθούν υπόψη οι συζητήσεις
σχετικά με το επίπεδο του κόστους εργασίας που μπορεί να
θεωρηθεί ότι είναι δικαιολογημένο από οικονομική άποψη .
Η εφαρμογή της στρατηγικής συνεργασίας θα έπρεπε να
επιτρέψει την επανεξέταση , στο μέτρο που θα βελτιώνονται οι
προοπτικές σχετικά με την απασχόληση , της σκοπιμότητας
των προγραμμάτων αυτών . Για παράδειγμα , τα κριτήρια για
τη συμμετοχή σε ορισμένα ειδικά προγράμματα πρόωρης
συνταξιοδότησης θα μπορούσαν, χωρίς να θιγούν τα κεκτη­
μένα δικαιώματα των ατόμων που υπάγονται ήδη στο καθε­
στώς πρόωρης συνταξιοδότησης , να αναθεωρηθούν στο
πλαίσιο μιας πολιτικής που θα αποβλέπει στην αύξηση του
ποσοστού συμμετοχής του πληθυσμού που βρίσκεται σε
ηλικία εργασίας καθώς και στην απορρόφηση της ανεργίας .
Η ανάληψη πρωτοβουλιών αυτό του είδους σχεδιάζεται σε
πολλές χώρες , όπως στην Ιταλία και στις Κάτω Χώρες , όπου
ορισμένα ειδικά προγράμματα συνταξιοδότησης που αφο­
ρούν άτομα σε ηλικία εργασίας , επεκτάθηκαν σε περισσότε­
ρο από το 10% του εργατικού δυναμικού . Σε άλλες χώρες ,
επίσης , παρόμοιες δαπάνες οδήγησαν σε μια αύξηση των
κοινωνικών εισφορών, η οποία συνέβαλε στη συγκράτηση
της απασχόλησης . Μια μείωση των δημόσιων δαπανών και
των κοινωνικών εισφορών προς την κατεύθυνση αυτή θα
μπορούσε , κατά συνέπεια , να αποτελέσει αναπόσπαστο
τμήμα μιας νέας αλυσίδας θετικών επιδράσεων, με δημιουρ­
γία νέων θέσεων απασχόλησης και φορολογικές μειώσεις .
Εξάλλου, οι δαπάνες αυτές μπορούν να καταστούν πιο
αποτελεσματικές εάν χρησιμοποιηθούν ως μέσο για την
αύξηση των ευκαιριών για ανεύρεση εργασίας από τους
συμμετέχοντες σ ' αυτά τα προγράμματα .
Οι δυνατότητες φορολογικής μεταρρύθμισης. Οι κυριότεροι
στόχοι οικονομικής πολιτικής στους οποίους αποβλέπει μια
αναθεώρηση των επιπέδων και της διάρθρωσης της φορολο­
γίας αφορούν τους εξής τέσσερις τομείς : α) τη ζήτηση
εργατικού δυναμικού - β) την προσφορά εργατικού δυναμι­
κού * γ) το επίπεδο της αποταμίευσης και, κατά συνέπεια , της
συσσώρευσης του κεφαλαίου και δ) την αποτελεσματικότητα
της κατανομής των πόρων .
Φορολογία, κόστος εργασίας και ζήτηση εργατικού δυναμι­
κού. Είναι πιθανό ότι ένα μεγάλο μέρος των φορολογικών και
κοινωνικών επιβαρύνσεων των μισθωτών μετακυλίεται στο
κόστος εργασίας οδηγώντας , ενδεχομένως, στην αύξησή
του . Δεδομένου ότι η εξέλιξη αυτή τείνει , συνήθως, να
επιβραδύνει τη ζήτηση εργατικού δυναμικού από τις επιχει­
ρήσεις , με αποτέλεσμα να αποθαρρύνεται η απασχόληση
στον ιδιωτικό τομέα και να μειώνεται η οικονομική μεγέθυν­
ση , είναι φανερή η σημασία των μέτρων για τη μείωση των
φορολογικών και κοινωνικών επιβαρύνσεων που αναφέρο­
νται ανωτέρω .
Φορολογία και προσφορά εργατικού δυναμικού. Υψηλοί ορια­
κοί συντελεστές φορολογίας μπορούν να επιβραδύνουν τη
ροπή για εργασία και να αποδυναμώσουν έτσι τις βάσεις της
οικονομικής μεγέθυνσης .
Φορολογία, διαθέσιμο εισόδημα και αποταμίευση των νοι­
κοκυριών. Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που έχουν έμμε­
σες επιπτώσεις στην απασχόληση , μέσω της αποθάρρυνσης
της αποταμίευσης και συνεπώς της συσσώρευσης κεφαλαί­
ου . Η βαρύτερη φορολογία των εισοδημάτων των νοικοκυ­
ριών μειώνει το διαθέσιμο εισόδημά τους και την αποταμίευ­
σή τους . Εάν το κράτος διαθέτει για καταναλωτικές δαπάνες
ένα τμήμα των εσόδων του , μη συμπεριλαμβανομένων των
μεταβιβαστικών πληρωμών, που είναι αναλογικά μεγαλύτε­
ρο από εκείνο που διαθέτουν τα νοικοκυριά γι ' αυτές τις
δαπάνες , η εθνική αποταμίευση μειώνεται .
Φορολογία και διάθεση των πόρων. Η φορολογική απαλλαγή
πολλών κατηγοριών εισοδημάτων ή δαπανών έχει σαν απο­
τέλεσμα τη δημιουργία στρεβλώσεων στην κατανομή των
πόρων και τη μείωση της οριακής αποδοτικότητάς τους .
Στην περίπτωση αυτή , οι συνήθως εφαρμοζόμενοι συντελε­
στές φορολογίας θα πρέπει να είναι υψηλότεροι, με αποτέλε­
σμα , όπως αναφέρθηκε προηγουμένως , αρνητικές επιπτώ­
σεις στη ροπή για εργασία , απασχόληση , αποταμίευση ή
επένδυση . Γι ' αυτό το λόγο , πρέπει να εξετάζεται εάν οι
ακόμα υφιστάμενες φορολογικές απαλλαγές εξακολουθούν
να είναι δικαιολογημένες από οικονομική ή κοινωνική άπο­
ψη , λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η κατάργησή
τους θα επέτρεπε τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και
την ανάλογη μείωση των συντελεστών του κοινού φορολογι­
κού καθεστώτος . Αυτοί είναι οι λόγοι που οδήγησαν στην
πρόσφατη μείωση των συντελεστών και των απαλλαγών από
την καταβολή του φόρου εισοδήματος στις Ηνωμένες Πολι­
τείες .
Στην Κοινότητα , αξίζει να αναφερθούν πολλά σχέδια φορο­
λογικών μεταρρυθμίσεων .
Όσον αφορά το φόρο που επιβάλλεται στα κέρδη των
επιχειρήσεων πολλές χώρες προβαίνουν αυτή τη στιγμή στη
μείωση του συντελεστή που εφαρμόζουν για το φόρο αυτό
(Ηνωμένο Βασίλειο , Γαλλία , Κάτω Χώρες , Βέλγιο και Λου­
ξεμβούργο) και αντισταθμίζουν εν μέρει τη μείωση αυτή με
μια παράλληλη μείωση των προβλέψεων για αποσβέσεις .
Ορισμένες χώρες σχεδιάζουν να περιορίσουν ή να καταργή­
σουν τους άλλους φόρους που επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις
και δεν βασίζονται στα κέρδη , όπως ο φόρος επί της
περιουσιάς των εταιρειών στη Γερμανία , ο «Ιαχε ρΓοίεSSΪοη­
ηεΐΐε» στη Γαλλία και ο φόρος επί των εμπορικών δραστη­
ριοτήτων στη Γερμανία .
Όσον αφορά το φόρο επί του εισοδήματος των φυσικών
προσώπων, η Γαλλία , η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο
έχουν αρχίσει μια διαδικασία προοδευτικής μείωσης των
υψηλών οριακών συντελεστών, η οποία θα χρηματοδοτηθεί
Αριθ . L 385/58 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
εν μερει με τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης (Ηνωμένο
Βασίλειο) και εν μέρει με γενικές δημοσιονομικές οικονομίες .
Στη Γαλλία , τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο , η
επίτευξη νέων μειώσεων του φόρου εισοδήματος φυσικών
προσώπων αποτελεί έναν από τους κυριότερους στόχους των
κυβερνήσεων για τα προσεχή έτη .
Με την ευκαιρία της πτώσης της τιμής των πετρελαϊκών
προϊόντων , πολλές χώρες αύξησαν τους φόρους κατανάλω­
σης που επιβάλλουν σ ' αυτά τα προϊόντα προκειμένου , στις
περισσότερες περιπτώσεις , να μειώσουν το έλλειμμά τους
(Δανία , Ισπανία , Ελλάδα , Ιταλία , Ιρλανδία και Πορτογα­
λία).
Η πρόταση της Επιτροπής για την προσέγγιση των νομοθε­
σιών σχετικά με τους έμμεσους φόρους θα μπορούσε επίσης
να οδηγήσει στη μεταβολή της διάρθρωσης των υποχρεωτι­
κών εισφορών σε ορισμένες χώρες .
Ορισμένα ειδικά μέτρα σχετικά με το επίπεδο και τη διάρθρω­
ση των δημόσιων δαπανών και της φορολογίας αναμένεται ότι
θα συμβάλουν σε σημαντικό βαθμό στην εφαρμογή της στρα­
τηγικής συνεργασίας. Οι δημόσιες επενδύσεις που έχουν επαρ­
κή κοινωνική αποδοτικότητα θα μπορούσαν να αυξηθούν στο
μέλλον, γεγονός που θα προωθούσε επίσης την ανάπτυξη του
παραγωγικού δυναμικού και τις ιδιωτικές επενδύσεις. Οι
κοινωνικές εισφορές θα έπρεπε ναμειωθούνμεσοπρόθεσμα . Η
επιτάχυνση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης και η βελτίω­
ση της απασχόλησης μπορούν, μέσω της αύξησης των
εσόδων του δημοσίου και των οικονομιών στον τομέα των
μεταβιβαστικών πληρωμών που θα προκύψουν, να δημιουρ­
γήσουν μια αλυσίδα θετικών επιδράσεων. Ορισμένες φορολο­
γικές μεταρρυθμίσεις θα πρέπει επίσης να έχουν σαν στόχο τη
μείωση των συντελεστών του φόρου εισοδήματος, τη μεταβο­
λή της διάρθρωσης της φορολογίας προς μια πιο ευνοϊκή για
την απασχόληση κατεύθυνση και να διευκολύνουν την προ­
σέγγιση των έμμεσων φόρων στην Κοινότητα .
ΠΙΝΑΚΑΣ 17
Έσοδα και δαπάνες της δημόσιας διοίκησης Ο ), ΕUR 12
Δισεκατομμύρια
ΜΑΔ
Σε ποσοστό του ΑΕΠ Ποσοστιαίες μεταβολές
1985 1986 ( 2 ) 1984 1985 1986 (2 ) 1987 (2) 1985 1986 (2 ) 1987 (2 )
Έμμεσοι φόροι 517,3 568,3 13,5 13,3 13,4 13,5 7,4 9,9 6,8
Αμεσοι φόροι 497,0 526,9 12,7 12,8 12,5 12,4 9,7 6,0 6,2
Εισπραχθείσες κοινωνικές εισφορές 589,1 631,8 15,2 15,2 14,9 14,9 8,1 7,2 6,1
Σύνολο φόρων και κοινωνικών εισφορών 1 603,4 1 727,0 41,3 41,3 40,8 40,8 8,4 7,7 6,3
Αλλα τρέχοντα έσοδα 148,4 152,4 3,7 3,8 3,6 3,3 12,3 2,7 - 3,3
Σύνολο τρεχόντων εσόδων 1 751,8 1 879,4 45,0 45,1 44,4 44,1 8,7 7,3 5,6
Τρέχουσες μεταβιβαστικές πληρωμές 877,8 933,4 22,8 22,6 22,1 21,7 7,5 6,3 4,4
Καταβληθέντες πραγματικοί τόκοι 198,7 217,1 4,9 5,1 5,1 5,0 12,3 9,3 2,7
Κατανάλωση του δημοσίου 722,6 770,1 18,8 18,6 18,2 18,0 7,6 6,6 5,1
Σύνολο τρεχουσών δαπανών 1 799,0 1 920,7 46,5 46,3 45,4 44,6 8,1 6,8 4,5
Ακαθάριστη αποταμίευση - 47,3 - 41,2 - 1,5 - 1,2 - 1,0 - 0,5 — - -
Καθαρές μεταφορές κεφαλαίου 45,5 41,5 1,1 1,2 1,0 0,9 17,1 - 8,8 - 4,5
Ακαθάριστες επενδύσεις παγίου 107,3 114,8 2,8 2,8 2,7 2,7 7,7 7,0 6,0
κεφαλαίου l l
Ικανότητα ( + ) ή ανάγκη ( - )
χρηματοδότησης - 200,0 - 197,5 - 5,4 - 5,1 - 4,7 - 4,1 — — —
Υπόμνημα : ονομαστικό ΑΕΠ 3 882,2 4 225,8 100,0 100,0 100,0 100,0 8,6 8,9 6,4
(') Ορισμός των εθνικών λογαριασμών , εξαιρουμένων των χορηγούμενων δανείων , προκαταβολών και συμμετοχών .
(2 ) Προβλέψεις .
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/59
ΠΙΝΑΚΑΣ 18
Δανειακές ανάγκες ( - ) ή ικανότητα χρηματοδότησης ( + ) της δημόσιας διοίκησης
(% τον ΑΕΠ)
1970 1973 1981 1982 1983 1984 1985 (') 1986 (') 1987 0 )
Βέλγιο - 2,2 - 3,3 - 12,6 - 11,1 - 11,7 - 9,5 - 8,4 - 8,0 - 6,2
Δανία 4,1 5,2 - 7,1 - 9,3 - 7,3 - 4,2 - 1,9 2,8 2,8
Γερμανία 0,2 1,2 - 3,9 - 3,4 - 2,5 - 1,9 - 1,1 - 0,9 - 0,7
Ελλάδα - \ - 10,6 - 9,4 - 8,9 - 10,1 - 13,9 - 10,6 - 7,1
Ισπανία 0,7 1,1 - 3,0 - 5,8 - 5,4 - 5,0 - 6,2 - 4,9 - 4,4
Γαλλία 0,9 0,9 - 1,8 - 2,5 - 3,2 - 2,9 - 2,6 - 2,9 - 2,6
Ιρλανδία - - - 15,8 - 14,2 - 11,8 - 9,8 - 11,6 - 10,7 - 9,9
Ιταλία - 3,5 - 7,0 - 11,7 - 12,7 - 12,4 - 13,0 - 14,0 - 12,7 - 11,0
Λουξεμβούργο 2,7 3,3 - 2,3 - 1,3 - 0,8 1,5 4,1 3,7 2,6
Κάτω Χώρες - 1,2 1,0 - 5,2 - 7,1 - 6,5 - 6,2 - 5,1 - 5,5 - 6,6
Πορτογαλία - - - 10,1 - 8,8 - 7,1 - 7,7 - 11,2 - 8,0 - 7,5
Ηνωμένο
Βασίλειο 3,0 - 2,7 - 2,7 - 2,4 - 3,7 - 3,9 - 2,8 - 2,9 - 2,5
ΕUR 12 0,3 0 1,0 (2) - 5,4 - 5,6 - 5,5 - 5,4 - 5,1 - 4,7 - 4,1
(') Οικονομικές εκτιμήσεις και προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής (Οκτώβριος 1986).
(2 ) Εκτός από την Ελλάδα , την Ιρλανδία και την Πορτογαλία .
ΠΙΝΑΚΑΣ 19
Δημόσιο χρέος ( 2 )
(% του ΑΕΠ)
1973 1981 1982 1983 1984 1985 (') 1986 (') 1987 (>)
Βέλγιο ( 3) 63,2 88,1 96,1 105,1 111,6 118,3 121,9 125,6
Δανία 5,0 43,6 52,7 62,7 67,6 66,3 62,1 57,6
Γερμανία 18,6 36,4 39,5 41,7 42,0 42,7 41,9 41,7
Ελλάδα (4) — 33,0 36,7 41,4 49,9 56,8 58,4 61,2
Ισπανία — 21,0 26,2 32,1 39,3 46,3 48,8 52,5
Γαλλία 25,1 26,0 29,1 30,7 29,3 31,8 34,0 35,0
Ιρλανδία (4 ) 65,5 89,8 96,6 107,7 113,6 115,7 119,1 124,8
Ιταλία 62,5 73,2 80,0 87,6 94,5 103,0 106,3 108,1
Λουξεμβούργο 20,5 14,0 14,4 14,8 14,8 14,5 13,8 12,8
Κάτω Χώρες ( 3 ) 43,4 50,3 55,6 62,3 67,0 70,6 76,3 82,9
Πορτογαλία — 59,0 62,2 70,9 75,7 81,2 81,5 85,2
Ηνωμένο
Βασίλειο ( 5) 63,3 51,1 57,7 57,4 58,7 56,9 57,9 58,0
ΕUR 12 40,3 ( 6 ) 45,0 49,8 53,5 56,0 58,9 60,3 61,8
(') Εκτιμήσεις και προρλεψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής βάσει των οικονομικών προϋπολογισμών του
Οκτωβρίου 1986 .
(2) Δημόσια διοίκηση, εκτός από το Βέλγιο , την Ελλάδα , την Ιρλανδία και τις Κάτω Χώρες .
( 3 ) Δημόσια διοίκηση εκτός από το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης .
(4) Κεντρική διοίκηση .
( 5) Χρέος σε τιμές της αγοράς .
( 6) Εκτός από την Ελλάδα , την Ισπανία και την Πορτογαλία .
Πηγή: Εurostat και υπηρεσίες της Επιτροπής .
Αριθ . L 385/60 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΠΙΝΑΚΑΣ 20
Εξέλιξη των δαπανών κοινωνικής προστασίας των δημοσίων διοικήσεων για το 1970 έως 1983
(σε ποσοστό του ΑΕΠ)
Βέλγιο Δανία Γερμανία Γαλλία Ιρλανδία Ιταλία Λουξεμ­
βούργο
Κάτω
Χώρες
Ηνωμένο
Βασίλειο ΕUR 8 (>)
1970:
Ασθένεια 3,8 5,6 5,7 4,9 4,1 — 2,7 5,7 3,9 5,0
Αναπηρία και εργατικά ατυχήματα 2,2 2,7 2,6 1,8 1,3 — 2,9 3,1 1,2 2,1
Συντάξεις 7,1 6,9 9,4 7,5 4,6 — 7,8 7,7 6,7 7,9
Μητρότητα και οικογένεια 3,5 2,7 2,1 3,1 2,3 — 1,8 2,6 1,5 2,3
Ανεργία 0,6 0,4 0,1 0,3 0,4 — 0,0 0,6 0,3 0,3
Άλλες δαπάνες 0,0 0,1 0,3 0,0 0,1 — 0,0 0,8 0,1 0,2
Σύνολο 17,4 19,0 20,7 18,2 13,3 . — 15,4 19,0 13,8 18,0
1983:
Ασθένεια 6,5 7,1 7,5 6,8 8,4 5,7 11,1 8,4 4,7 6,7
Αναπηρία και εργατικά ατυχήματα 3,3 2,5 3,1 2,3 — 5,4 — 6,4 2,2 2,9
Συντάξεις 11,5 10,4 12,1 11,2 7,4 11,5 12,0 10,3 9,8 11,1
Μητρότητα και οικογένεια 3,0 3,1 2,0 3,1 — 2,0 1,2 2,7 2,8 2,6
Ανεργία 4,2 4,1 2,0 2,7 — 0,8 0,0 4,2 2,3 2,5
Αλλες δαπάνες 0,5 1,1 0,6 0,2 3,1 0,0 0,8 0,0 0,3 0,4
Σύνολο 29,5 30,1 27,8 27,4 23,2 25,5 25,5 32,7 23,1 27,0
Αύξηση, 1970 έως 1983:
Ασθένεια 2,7 1,5 1,8 1,9 4,3 — 8,4 2,7 0,8 1,7
Αναπηρία και εργατικά ατυχήματα 1,1 - 0,1 0,5 0,5 — — — 3,3 1,0 0,8
Συντάξεις 4,4 3,5 2,7 3,7 2,8 — 4,2 2,6 3,1 3,1
Μητρότητα και οικογένεια - 0,5 0,4 - 0,1 0,0 — — - 0,6 0,1 1,3 0,2
Ανεργία 3,6 3,7 1,9 2,4 — 0,0 3,6 2,0 2,3
Αλλες δαπάνες 0,5 1,0 0,3 0,2 3,0 — 0,8 - 0,8 0,2 0,2
Σύνολο 12,1 11,1 7,1 9,2 9,9 — 10,1 13,7 9,3 9,0
(') Εκτος απο την Ιταλία .
Πηγή: Αρχείο EUΓ0Sΐ3ί , «Ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών της κοινωνικής προστασίας».
Σημείωση: Τα αριθμητικά δεδομένα δεν είναι συγκρίσιμα λόγω της διαφορετικής φύσης των παροχών . Το σχετικό βάρος του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα στην
κάλυψη ορισμένων δαπανών (υγεία , σύνταξη) ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τη χώρα .
4.3 . Μισθοί και αγορά εργασίας
4.3.1 . Εισοδήματα και κόστος εργασίας
Στα πλαίσια της στρατηγικής συνεργασίας προτείνεται η
επίτευξη μιας συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων με
βάση την αρχή ότι η εξέλιξη του κόστους εργασίας θα πρέπει
να συμβιβάζεται με μια σημαντική αύξηση της απασχόλη­
σης . Για το σκοπό αυτό , στο σενάριο για τη στρατηγική
συνεργασίας προβλέπεται ότι οι μισθοί , που νοούνται κατά
τρόπο που αναμφίβολα δεν απέχει πολύ από την έννοια που
τους αποδίδεται γενικά στο πλαίσιο των μισθολογικών
διαπραγματεύσεων , δηλαδή μετά την αφαίρεση των κοινωνι­
κών δαπανών που βαρύνουν τους εργοδότες , θα αυξηθούν , σε
πραγματικούς όρους , κατά μέσο όρο στο διάστημα 1986 έως
1990 σε μικρό ποσοστό , της τάξης του 1,1 % το χρόνο . Στις
επιπτώσεις αυτής της περιορισμένης αύξησης θα προστεθούν
και οι επιπτώσεις μιας σχετικής μείωσης των κοινωνικών
εισφορών που βαρύνουν τους μισθωτούς . Κατά τη διάρκεια
της ίδιας περιόδου προβλέπεται ότι η μέση παραγωγικότητα
ανά εργαζόμενο θα αυξηθεί κατά 2,3 % . Λόγω της μείωσης
τόσο των κοινωνικών εισφορών των εργαζομένων όσο και
των άμεσων φόρων καθώς επίσης και λόγω των μεταβολών
των όρων εμπορίου , αναμένεται ότι η αγοραστική δύναμη
των καθαρών μισθών θα αυξηθεί κατά μέσο όρο στο διάστη­
μα 1986 έως 1990 με λίγο γρηγορότερο ρυθμό .
Αυτές οι εξελίξεις όσον αφορά το συνολικό κόστος εργασίας
και τα συνολικά καθαρά εισοδήματα από μισθούς αξίζει να
γίνουν αποδεκτές τόσο από τους εργοδότες όσο και από τους
μισθωτούς , δεδομένου ότι αναμένονται ότι θα οδηγήσουν σε
σαφώς καλύτερες επιδόσεις στο επίπεδο της απασχόλησης
και σε αύξηση της αποδοτικότητας των επιχειρήσεων καθώς
επίσης και σε μια μικρή αύξηση του πραγματικού εισοδήμα­
τος των μισθωτών.
Από την αρχή της δεκαετίας του ' 80 όλες οι χώρες κατόρθω­
σαν να περιορίσουν την αύξηση των πραγματικών μισθών σε
σχέση με την αύξηση της παραγωγικότητας . Ως εκ τούτου τα
κέρδη έχουν βελτιωθεί . Πάντως , στο διάστημα μεταξύ 1981
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/61
και 1985 υπήρχαν μεγάλες διαφορές μεταξύ των διαφόρων
χωρών στον τομέα αυτό (βλέπε πίνακα 21 ).
Κατά το 1986, όμως, αναμένεται ότι θα επιτευχθεί υψηλότερο
επίπεδο σύγκλισης εντός της Κοινότητας . Πράγματι , η
βελτίωση των όρων εμπορίου επέτρεψε σε χώρες όπως το
Βέλγιο , η Γαλλία και η Ιταλία , που μέχρι το 1985 είχαν
λιγότερο θετικά αποτελέσματα , να επιτύχουν κατά τη διάρ­
κεια του τρέχοντος έτους σημαντική βελτίωση της αποδοτι­
κότητας των επιχειρήσεων . Αυτό εξηγείται, για παράδειγμα
στο Βέλγιο , από το ότι υπάρχουν ακόμη αρκετά ανελαστικοί
μηχανισμοί αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής που
επέτρεψαν να γίνει αυτομάτως αισθητή η μείωση του πληθω­
ρισμού στο επίπεδο των ονομαστικών μισθών . Στη Γαλλία ,
στα πλαίσια της πολιτικής για τις συλλογικές διαπραγματεύ­
σεις , που αποσκοπεί στην εκ των προτέρων ευθυγράμμιση
των ονομαστικών μισθών με το στόχο αύξησης των τιμών ,
ελήφθη υπόψη ο ταχύτερος από τον προβλεπόμενο ρυθμός
μείωσης του πληθωρισμού .
Μόνο σε πέντε χώρες, Βέλγιο , Ελλάδα , Ισπανία , Γαλλία και
Ιταλία , αναμένεται ότι η αύξηση του πραγματικού κατά
κεφαλή κόστους εργασίας θα είναι κατώτερη ή θα προσεγγί­
ζει το 1% . Εξάλλου , στις τρεις τελευταίες από τις χώρες
αυτές φαίνεται δικαιολογημένη μια αύξηση του πραγματικού
κόστους εργασίας κατώτερη από το μέσο όρο της Κοινότη­
τας αν ληφθεί υπόψη ο χαμηλός ρυθμός της ανάκαμψης και
το ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο της ανεργίας . Το ίδιο ισχύει και
για το Βέλγιο και την Πορτογαλία όπου αναμένεται ότι ο
ρυθμός αύξησης του πραγματικού κατά κεφαλή κόστους
εργασίας θα πλησιάσει το 1 % .
Στις άλλες χώρες της Κοινότητας αναμένεται ότι το πραγμα­
τικό κατά κεφαλή κόστος εργασίας θα αυξηθεί μεταξύ 2 %
και 3 97ο (βλέπε πίνακα 22). Στις χώρες αυτές θα ήταν
επιθυμητό να ληφθεί υπόψη από τους κοινωνικούς εταίρους ,
κατά τη διάρκεια των μισθολογικών διαπραγματεύσεων, η
εξέλιξη της απασχόλησης και το επίπεδο της ανεργίας . Στη
Γερμανία , για παράδειγμα , όπου το επίπεδο ανεργίας είναι
συγκριτικά χαμηλότερο και η αποδοτικότητα αυξήθηκε
αρκετά γρήγορα , η τάση προς την κατεύθυνση της μείωσης
του κόστους εργασίας θα μπορούσε να είναι λιγότερο έντονη .
Αντίθετα , στο Ηνωμένο Βασίλειο , το πρόβλημα μιας τα­
χύρρυθμης αύξησης των αποδοχών των μισθωτών παρά το
υψηλό ποσοστό ανεργίας , εμφανίζεται ιδιαίτερα ακανθώ­
δες .
Η επιτακτική ανάγκη συγκράτησης των μισθών προϋποθέτει
την επίδειξη μεγάλης υπευθυνότητας εκ μέρους των κοινωνι­
κών εταίρων. Η διαμόρφωση των μισθών πραγματοποιείται
σε κάθε χώρα σύμφωνα με παραδοσιακές διαδικασίες που η
αποτελεσματικότητά τους έχει συχνά αποδειχθεί προ πολ­
λού . Χωρίς να χρειάζεται να τεθούν υπό αμφισβήτηση , οι
διαδικασίες αυτές θα έπρεπε να εξασφαλίζουν την τήρηση
ορισμένων αρχών :
Στα πλαίσια των μισθολογικών συμφωνιών πρέπει να υπάρχει
η δυνατότητα να λαμβάνονται εγκαίρως υπόψη , όπως θα
ήταν επιθυμητό και για την καλή εφαρμογή της στρατηγικής
συνεργασίας οι σημαντικές μεταβολές των όρων εμπορίου
που είναι άλλωστε δύσκολο να προβλεφθούν . Στην περίπτω­
ση αυτή οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να εξετάσουν , κατά
πόσο θα ήταν σκόπιμο να υπάρχει κάποια ευελιξία όσον
αφορά την πραγματική εξέλιξη των ονομαστικών μισθών .
Μια από τις δυνατές εναλλακτικές λύσεις θα ήταν να
περιληφθούν στις συμφωνίες μεταξύ των παραγωγικών τάξε­
ων ρήτρες διασφάλισης που να προστατεύουν μέχρις ενός
ορισμένου σημείου και τα δύο μέρη . Το μέτρο αυτό πρέπει να
είναι τέτοιο ώστε είτε να μη τίθεται σε κίνδυνο η αποκατά­
σταση της αποδοτικότητας όταν επιδεινώνονται οι όροι
εμπορίου είτε , στην αντίθετη περίπτωση , να επιταχύνεται
αυτή η αποκατάσταση διατηρώντας ταυτόχρονα ικανοποιη­
τική εξέλιξη των πραγματικών μισθών . Πρέπει επίσης να
συνεχισθούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται κατά τη
διάρκεια των τελευταίων ετών για τον περιορισμό της ανε­
λαστικότητας των μηχανισμών αυτόματης τιμαριθμικής
αναπροσαρμογής . Το κλίμα σταθερότητας που επικρατεί τη
στιγμή αυτή διευκολύνει την επίτευξη αυτού του «στόχου .
Στο εσωτερικό κάθε χώρας πρέπει επίσης να υπάρχει κάποια
ευελιξία , όσον αφορά τη διαμόρφωση των μισθών στο
περιφερειακό επίπεδο . Για να επιτευχθεί μεγαλύτερη οικονο­
μική και κοινωνική συνοχή στο εσωτερικό της Κοινότητας
είναι απαραίτητο να υπάρξει σύγκλιση προς την κατεύθυνση
της μείωσης των ποσοστών ανεργίας σε όλες τις περιοχές της
Κοινότητας , χωρίς αυτό να συνεπάγεται πληθυσμιακή
απογύμνωση των φτωχότερων περιοχών .
Οι μεταφορές πόρων είτε από τα ίδια τα κράτη μέλη είτε από
την Κοινότητα μπορούν και πρέπει να συμβάλουν στην
επίτευξη αυτού του στόχου . Εντούτοις , για να είναι πλήρως
αποτελεσματικές αυτές οι ενέργειες πρέπει παράλληλα να
συνοδεύονται από εισροές ιδιωτικών κεφαλαίων των οποίων
η προσέλκυση είναι δυνατή μόνον αν η προσδοκώμενη
αποδοτικότητά τους είναι τουλάχιστον ίση με εκείνη που
μπορεί να αναμένεται στις περισσότερο ευνοημένες περιο­
χές .
Πρέπει τέλος να γενικευθεί η συγκρατημένη αύξηση του
πραγματικού κατά κεφαλή κόστους εργασίας και να επωφε­
ληθούν από το γεγονός αυτό όλοι οι κλάδοι και επιχειρή­
σεις .
Για το σκοπό αυτό οι αυξήσεις της παραγωγικότητας στους
περισσότερο δυναμικούς κλάδους θα πρέπει να χρησιμοποι­
ούνται κυρίως για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και
της αποδοτικότητας της οικονομίας και λιγότερο για ανώτε­
ρες του μέσου όρου αυξήσεις των μισθών στους κλάδους
αυτούς . Κάτι τέτοιο θα διεύρυνε τα περιθώρια ελιγμών των
κλάδων που έχουν χαμηλότερη παραγωγικότητα και θα τους
έδινε τη δυνατότητα να τα χρησιμοποιήσουν για τη δημιουρ­
γία θέσεων απασχόλησης .
Στο επίπεδο των επιχειρήσεων θα μπορούσε πάντως να
αποδειχθεί χρήσιμη η δυνατότητα προσαρμογής των μισθο­
λογικών αποδοχών ανάλογα με τη συγκυρία . Αυτό είναι το
τίμημα , συχνά αναγκαίο , της σταθερότητας της απασχόλη­
σης έναντι των συγκυριακών διακυμάνσεων της ζήτησης ή
των τιμών. Μια από τις τεχνικές που θα ήταν δυνατό να
εφαρμοστούν συνίσταται στη διαίρεση του μισθού σε ένα
σταθερό μέρος και σε ένα άλλο που θα συνδέεται με τα κέρδη
της επιχείρησης , πράγμα που θα μπορούσε να συμβάλει στη
δημιουργία πρόσθετων κινήτρων για τους μισθωτούς . Μια
τέτοια ευελιξία μπορεί επίσης να συμβάλει στην αύξηση των
περιθωρίων ελιγμών που διαθέτουν οι επιχειρήσεις για να
πραγματοποιήσουν τις απαραίτητες αναδιαρθρώσεις και
ταυτόχρονα στη διατήρηση ενός ορισμένου επιπέδου απα­
σχόλησης .
Οι διάφορες πτυχές της διαμόρφωσης των μισθών που
προαναφέρθηκαν αφορούν πρώτα απ ' όλα τους κοινωνικούς
εταίρους . Αυτά είναι τα θέματα που θα πρέπει να εξεταστούν
σε βάθος στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου προκειμένου
να επιτευχθεί η απαιτούμενη ισορροπία μεταξύ της προσαρ­
μοστικότητας της αγοράς εργασίας και της προστασίας των
μισθωτών.
Αριθ . L 385/62 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκων Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
Η εξέλιξη του κόστους εργασίας επέτρεψε κατά τη διαρκεια
των τελευταίων ετών τη σχετική αύξηση της αποδοτικότητας
των επιχειρήσεων και θα συμβάλει συνεπώς στη βελτίωση της
απασχόλησης. Οι τάσεις αυτές ενισχύονται από την πτώση
των πετρελαϊκών τιμών . Μεσοπρόθεσμα, πρέπει να υπάρξει
συναίνεση για μια περιορισμένη αύξηση των πραγματικών
μισθών που να συνδυάζεται, κατά το δυνατόν, με μια μείωση
των εισφορών στην κοινωνική ασφάλιση, πράγμα που θα
εξασφάλιζε τη συνεχή βελτίωση της αποδοτικότητας και της
ανταγωνιστικότητας. Για να αυξηθούν οι πιθανότητες μιας
ταχείας μείωσης της ανεργίας πρέπει επίσης να ληφθούν μέτρα
ώστε οι διαδικασίες για τη διαμόρφωση των μισθών να
διατηρήσουν μια επαρκή ευελιξία τόσο σε σχέση με τις
απρόβλεπτες εξελίξεις του διεθνούς περιβάλλοντος όσο και σε
σχέση με τις περιφερειακές ανισότητες . Στο επίπεδο των
επιχειρήσεων, θα μπορούσαν να εξεταστούν διάφοροι τρόποι
για τη διατήρηση κάποιας ευελιξίας όσον αφορά τις αποδοχές
που θα λειτουργούσε ως πρόσθετο κίνητρο για τους μισθωτούς
και θα επέτρεπε τη σταθεροποίηση της απασχόλησης έναντι
των συγκυριακών διακυμάνσεων της ζήτησης ή των τιμών .
Ωστόσο, οι άνω του μέσου όρου αυξήσεις της παραγωγικότη­
τας που επιτυγχάνονται στους περισσότερο δυναμικούς κλά­
δους και επιχειρήσεις θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται πρώτα
απ'όλα για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του συνόλου
της οικονομίας και όχι για ανώτερες του μέσου όρου μισθολο­
γικές αυξήσεις στους κλάδους αυτούς .
4.3.2 . Προσαρμογή της αγοράς εργασίας στα πλαίσια μιας
οικονομικής ανάπτυξης που αποσκοπεί στη δημιουργία
περισσότερων θέσεων απασχόλησης
Παράλληλα με τους βασικούς μακροοικονομικούς παράγο­
ντες που προσδιορίζουν το επίπεδο της απασχόλησης και
εξετάστηκαν προηγουμένως —συνολική ζήτηση , επίπεδο
των αποδοχών και κόστος κοινωνικής ασφάλισης— υπάρ­
χουν επίσης πολλά μέσα μικροοικονομικού χαρακτήρα που
μπορούν να ενθαρρύνουν ή να αναστείλουν τη ροπή της
οικονομίας προς την κατεύθυνση της δημιουργίας θέσεων
απασχόλησης . Μεταξύ των μέσων αυτών μπορούν να ανα­
φερθούν κυρίως :
— η διευθέτηση του χρόνου εργασίας ,
— τα συστήματα προστασίας της απασχόλησης ,
— οι δυνατότητες εξειδίκευσης ή επαγγελματικής επανεκ­
παίδευσης ,
— οι ρυθμίσεις που διέπουν τη δημιουργία μικρών επιχειρή­
σεων, την έναρξη δραστηριότητας των ελεύθερων επαγ­
γελματιών και των συνεταιριστικών επιχειρήσεων και
— τα μέτρα που ευνοούν την επανένταξη των μακροχρόνια
ανέργων στην ενεργό ζωή και την επαγγελματική ένταξη
των ανέργων νέας ηλικίας .
Στους τομείς αυτούς έχουν πρόσφατα αναληφθεί πρωτοβου­
λίες ή μελετάται η ανάληψη πρωτοβουλιών στα διάφορα
κράτη μέλη και στο κοινοτικό επίπεδο . Εξάλλου, ένας
μεγάλος αριθμός συγκεκριμένων μέτρων που αποσκοπούν
στη βελτίωση της αγοράς εργασίας περιλαμβάνεται στο
πρόσφατο μνημόνιο με τον τίτλο «Αύξηση της απασχόλησης
στον ορίζοντα της δεκαετίας του '90 — Στρατηγική για την
αγορά εργασίας» που υποβλήθηκε τον Ιούνιο 1986 στο
Συμβούλιο των Υπουργών Απασχόλησης και Κοινωνικών
Υποθέσεων από τους υπουργούς της Ιρλανδίας , της Ιταλίας
και της Βρετανίας .
Η διευθέτηση και η μείωση του χρόνου εργασίας μπορούν να
κατευθύνουν την οικονομική ανάπτυξη προς τη δημιουργία
περισσότερων θέσεων απασχόλησης υπό την προϋπόθεση να
μην επιβαρυνουν το κοστος . Ο στοχος αυτός μπορεί να
επιτευχθεί στο πλαίσιο μιας αναδιοργάνωσης της παραγωγι­
κής διαδικασίας που να συνδυάζει τη μείωση του χρόνου
εργασίας με μια επιμήκυνση της διάρκειας χρησιμοποίησης
των παραγωγικών εγκαταστάσεων και μια περισσότερο
ευέλικτη χρησιμοποίηση του εργατικού δυναμικού στις επι­
χειρήσεις . Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αυξήσει την παραγω­
γικότητα του κεφαλαίου και να συμβάλει έτσι στην ανάκαμ­
ψη των ιδιωτικών επενδύσεων. Η δυνατότητα χρησιμοποίη­
σης του υπάρχοντος παραγωγικού δυναμικού για την αύξηση
της παραγωγής με τη χρησιμοποίηση περισσότερου προσω­
πικού θα καθιστούσε λιγότερο αισθητή την ανεπάρκεια
παγίου κεφαλαίου σε σχέση με το επίπεδο που θα απαιτούσε
ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης .
Δεδομένου ότι οι αστάθμητοι παράγοντες και το κόστος
προσαρμογής που συνδέονται με μία αναδιοργάνωση της
εργασίας ενδέχεται να είναι σημαντικά , η διαδικασία αυτή
πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο μιας συναινετικής προσέγγι­
σης και να αποφευχθεί κυρίως κάθε αύξηση του κόστους του
κεφαλαίου και της εργασίας . Σε πολλές περιπτώσεις , το
κράτος οφείλει επίσης να παρέμβει για να ενθαρρύνει τις
προσπάθειες αναπροσαρμογής , τις ανταλλαγές πληροφο­
ριών και μάλιστα , σε ορισμένες περιπτώσεις , για να χρημα­
τοδοτήσει το κόστος προσαρμογής . Οι κυβερνήσεις πολλών
κρατών μελών υποστηρίζουν αυτή τη διαδικασία αναδιάρ­
θρωσης με διάφορους τρόπους .
Η φιλελευθεροποίηση των συστημάτων προστασίας της απα­
σχόλησης δεν αποτελεί αυτοσκοπό . Η ύπαρξη ενός γενικού
νομοθετικού πλαισίου στον τομέα της απασχόλησης, όπως
υπάρχει άλλωστε σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και στην
Ιαπωνία , εξασφαλίζει δίκαιες και σταθερές συνθήκες απα­
σχόλησης . Η νομοθεσία για την προστασία της απασχόλη­
σης μπορεί επίσης να αποτελέσει αναπόσπαστο τμήμα ενός
ευρύτερου κοινωνικού συμβολαίου στο πλαίσιο του οποίου
μια συναινετική προσέγγιση των εργασιακών σχέσεων θα
βασίζεται σε μια πολιτική βάσει προβλέψεων των επιχειρή­
σεων στον τομέα της απασχόλησης .
Από τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των συστημάτων προστα­
σίας της απασχόλησης που υπάρχουν στην Κοινότητα και τα
οποία εντάσσονται όλα σε ένα συνολικό νομικό πλαίσιο ,
προκύπτει σαφώς ότι η ύπαρξη πολύ περιοριστικών ρυθμίσε­
ων μπορεί να αποδειχθεί επιζήμια για τη δημιουργία θέσεων
απασχόλησης στην οικονομία . Οι έρευνες της Επιτροπής σε
διευθυντικά στελέχη επιχειρήσεων καθιστούν σαφές ότι οι
ρυθμίσεις που αφορούν τις απολύσεις και τις αποδεσμεύσεις
προσωπικού θεωρούνται σε ορισμένες χώρες ως ιδιαίτερα
επιζήμιες για την απασχόληση . Σε παρόμοιες περιπτώσεις , το
κόστος , οι διαδικασίες και τα μέσα προσφυγής ενώπιον των
δικαστηρίων σε θέματα προσλήψεων και απολύσεων θα
πρέπει να επανεξεταστούν , χωρίς ωστόσο να τεθούν υπό
αμφισβήτηση τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα . Οι ενδε­
χόμενες μεταρρυθμίσεις στον τομέα αυτό θα πρέπει να
συμβιβάζονται με τους . στόχους που ορίζονται στο άρθρο
118A της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης .
Οι κανόνες που διέπουν την εργασία κατά μερική απασχό­
ληση και τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου επηρεάζουν επίσης
σε μεγάλο βαθμό την ισορροπία μεταξύ της ποιότητας και
της ποσότητας των προσφερόμενων θέσεων εργασίας . Εξάλ­
λου , ο αυξανόμενος αριθμός προσφορών θέσεων απασχόλη­
σης αυτού του τύπου και των ατόμων που είναι διατεθειμένα
να τις αποδεχθούν λόγω της έλλειψης θέσεων απασχόλησης
στην Κοινότητα είναι τόσο σημαντικός που θα πρέπει να μην
περιλαμβάνονται πολύ αυστηρές ρυθμίσεις σ ' αυτού του
είδους τις συμβάσεις εργασίας . Πράγματι , για να μπορέσει η
Κοινότητα να επιτύχει αύξηση του επιπέδου απασχόλησης ,
πράγμα που είναι απαραίτητο ενόψει των διαρθρωτικών
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/63
εσωτερικό της επιχείρησης καθιστά επίσης φανερή τη σπου­
δαιότητα που διαδραματίζει η αναβάθμιση του επιπέδου
κατάρτισης στη βελτίωση της εσωτερικής κινητικότητας .
Η συμβολή της κατάρτισης και της εξειδίκευσης στην
ανάπτυξη της ευελιξίας της αγοράς εργασίας στις περιφέ­
ρειες της Κοινότητας αναγνωρίστηκε με την απόφαση του
Συμβουλίου για την αντιστοιχία των τίτλων επαγγελματικής
εκπαίδευσης μεταξύ των κρατών μελών των Ευρωπαϊκών
Κοινοτήτων , οι διατάξεις της οποίας αφορούν ιδίως τους
ημιειδικευμένους εργαζομένους (του επιπέδου 2). Η απόφαση
συμπληρώνει τη δράση της Κοινότητας που αποσκοπεί στο
να επιταχύνει τις διαδικασίες για την αμοιβαία αναγνώριση
των πιστοποιητικών και άλλων τίτλων που βεβαιώνουν την
ολοκλήρωση της επαγγελματικής κατάρτισης , και από τις
διατάξεις της θα επωφεληθούν καταρχήν οι εργαζόμενοι σε
κλάδους στους οποίους η διασυνοριακή κινητικότητα φθάνει
ήδη συχνά σε υψηλά επίπεδα . Αυτό αποτελεί ένα βήμα προς
την κατεύθυνση της αναγνώρισης της αξίας του ανθρώπινου
παράγοντα στη διαδικασία ολοκλήρωσης της εσωτερικής
αγοράς .
Δύο από τους βασικούς παράγοντες που προσδιορίζουν την
ικανότητα προσαρμογής της αγοράς εργασίας , στα πλαίσια
μιας οικονομικής ανάπτυξης που να αποσκοπεί στη
δημιουργία περισσότερων θέσεων απασχόλησης , είναι οι
ρυθμίσεις και οι συμβάσεις που αφορούν α) το χρόνο εργασί­
ας και β) την προστασία της απασχόλησης . Στους δύο αυτούς
τομείς , οι έρευνες που πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα από
την Επιτροπή ( J ) δείχνουν ότι τόσο οι εργοδότες όσο και οι
μισθωτοί επιθυμούν τη χαλάρωση ορισμένων κανόνων που
διέπουν την αγορά εργασίας . Η βούληση αυτή θα πρέπει να
αξιοποιηθεί για να προχωρήσει σε βάθος ο κοινωνικός
διάλογος στα διάφορα αυτά θέματα .
Όπως έχει ήδη υπογραμμισθεί σε μία ανακοίνωση της
Επιτροπής προς το Συμβούλιο το 1984 [COM(84) 484 τελικό],
οι μακροχρόνια άνεργοι θα είναι μεταξύ των τελευταίων που
θα επωφεληθούν από οποιαδήποτε συνολική βελτίωση της
οικονομίας . Οι πολιτικές που αποσκοπούν στην επιτάχυνση
του ρυθμού της οικονομικής ανάπτυξης και στην συνολική
αύξηση της απασχόλησης πρέπει να συμπληρωθούν με ειδικά
μέτρα υπέρ των ανέργων μεγάλης διαρκείας . Για το σκοπό
αυτό η Επιτροπή πρότεινε σειρά μέτρων που αποσκοπούν
τόσο στην πρόληψη της μακροχρόνιας ανεργίας όσο και
στην επανένταξη των ανέργων που παρέμειναν χωρίς απα­
σχόληση για διάστημα ίσο ή μεγαλύτερο από 12 μήνες . Τα
μέτρα αυτά αποτέλεσαν τη βάση του ψηφίσματος του
Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 1984 (2), με το οποίο αναλαμβά­
νεται η δέσμευση να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα μέσω της
βελτίωσης της αποτελεσματικότητας των υφισταμένων πολι­
τικών στον κοινωνικό τομέα και στον τομέα της απασχόλη­
σης , στο πλαίσιο μιας αποτελεσματικής κοινοτικής δράσης
για την καταπολέμηση της ανεργίας . Τα μέτρα αυτά συμπλη­
ρώνουν τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο ψήφισμα του
Συμβουλίου του Ιανουαρίου 1984 για την ανεργία των νέων,
στα πλαίσια του οποίου τα κράτη μέλη ενέκριναν σειρά
μέτρων που αποσκοπούν στην προώθηση της κατάρτισης και
της απασχόλησης των νέων .
Στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και του
προγράμματος για την καταπολέμηση της φτώχειας χορηγή­
θηκαν ενισχύσεις σε μία σειρά συγκεκριμένων πρωτοβουλιών
για την παροχή βοήθειας στους μακροχρόνια άνεργους (3).
προβλημάτων που θα προκύψουν λόγω των δημογραφικών
μεταβολών, πρέπει να στηριχθεί εν μέρει σε τέτοιου είδους
συμβάσεις απασχόλησης , που ανταποκρίνονται σε μεγάλο
βαθμό στις προτιμήσεις ορισμένων ομάδων (για παράδειγμα
ως δεύτερη απασχόληση σε ένα νοικοκυριό ή ηλικιωμένων
ατόμων). Ένα από τα πλεονεκτήματα αυτών των συμβάσεων
είναι , στην παρούσα κατάσταση , ότι μειώνουν το οριακό
κόστος που συνεπάγονται η νομοθεσία και οι συμβάσεις κατά
την πρόσληψη νέων εργαζομένων, χωρίς να επηρεάζουν
αρνητικά την ασφάλεια της απασχόλησης των μονίμως
απασχολουμένων αυτές οι συμβάσεις αναμένεται ότι θα
συμβάλουν επίσης στην επίτευξη μιας οικονομικής ανά­
πτυξης που να οδηγεί στη δημιουργία περισσότερων θέσεων
απασχόλησης . Πάντως , πρέπει να ληφθούν προληπτικά
μέτρα για να περιοριστούν οι κίνδυνοι που συνεπάγεται ο
προσωρινός χαρακτήρας της απασχόλησης και να εξασφα­
λιστεί η ποιότητα αυτών των συμβάσεων . Για παράδειγμα θα
πρέπει να παρέχεται στα πλαίσια των συμβάσεων αυτών
ελάχιστη κοινωνική προστασία και να προβλέπονται άλλες
εργασιακές ρυθμίσεις , όπως ο καθορισμός κατώτατων μι­
σθών .
Η εκπαίδευση, η κατάρτιση και η επανεκπαίδευση αποτελούν
παράγοντες καθοριστικής σημασίας στα πλαίσια της διαδι­
κασίας οικονομικής προσαρμογής .
Η αξία των παραγόντων αυτών δεν πρέπει να παραγνωρίζεται
κατά την ανάληψη πολιτικών πρωτοβουλιών στον τομέα της
απασχόλησης αν θέλουμε να αποφευχθεί η δημιουργία αδιε­
ξόδων και να αμβλυνθούν οι κοινωνικές επιπτώσεις της
βιομηχανικής αναδιάρθρωσης .
Ο κεντρικός ρόλος που διαδραματίζουν σήμερα η εκπαίδευ­
ση και η κατάρτιση στα κράτη μέλη υπογραμμίζεται από την
αυξανόμενη αναγνώριση των δεσμών μεταξύ κατάρτισης ,
παραγωγικότητας και επιτυχίας στον επιχειρηματικό τομέα ,
καθώς επίσης και από τη σπουδαιότητα που αποδίδουν οι
επιχειρήσεις στην ουσιαστική αύξηση των επενδύσεων στον
τομέα της κατάρτισης . Η επανεκπαίδευση , ως μέσο κοινω­
νικής προσαρμογής , πρέπει να χρησιμοποιείται κυρίως σε
περιπτώσεις κλεισίματος επιχειρήσεων και συρρίκνωσης της
δραστηριότητας ενός κλάδου και , ακόμη περισσότερο , στις
ζώνες με βιομηχανία που βρίσκεται σε παρακμή .
Για το σκοπό αυτό και στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου
στο κοινοτικό επίπεδο (V&1 DιΐCΐιεSSC), η ομάδα εργασίας για
την κατάρτιση και την ευαισθητοποίηση των εργαζομένων σε
σχέση με τις νέες τεχνολογίες επιδιώκει να συμβάλει στη
δημιουργία ευνοϊκού κλίματος . Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαν­
τικό όσον αφορά το πρόγραμμα για την επαγγελματική
κατάρτιση , τις νέες τεχνολογίες πληροφόρησης (ΕιιΐΌ-ΤεC­
ηεί) και την απόφαση για τη θέσπιση του προγράμματος
συνεργασίας μεταξύ των πανεπιστημίων και των επιχειρήσε­
ων στον τομέα της κατάρτισης υψηλού επιπέδου (CοπιεU).
Για να εξασφαλιστεί μια αποτελεσματική διαχείριση των
ανθρώπινων πόρων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο
πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες και να
διατεθούν ιδίως επαρκή κονδύλια για επενδύσεις στον τομέα
της κατάρτισης από το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα που
να εξασφαλίζουν τη γενικευμένη αναβάθμιση και τον
εκσυγχρονισμό των ειδικοτήτων σε όλα τα επίπεδα . Οι ΜΜΕ
αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα κατάρτισης και επα­
νεκπαίδευσης (στον τομέα της χρησιμοποίησης των σύγχρο­
νων μεθόδων διαχείρισης και παροχής συμβουλών, της
πρόσβασης στην κατάρτιση καθώς και της ευελιξίας των
παραδόσεων). Στον τομέα αυτό , τα κράτη μέλη καλούνται να
ανταποκριθούν θετικά στις προτάσεις της Επιτροπής σχετι­
κά με τη λήψη μιας πλήρους σειράς μέτρων . Η ανάγκη να
υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία του εργατικού δυναμικού στο
(') «Προβλήματα της απασχόλησης : απόψεις των διευθυντών επιχει­
ρήσεων και των εργαζομένων», Ευρωπαϊκή Οικονομία, αριθ . 27 ,
Μάρτιος 1986 .
( 2 ) Ψήφισμα του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1984 για την
καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας .
( 3) COM(83) 211 τελικό , 25 Απριλίου 1983 .
Αριθ . L 385/64 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
Πολλά κράτη μέλη θέσπισαν νέα μέτρα υπέρ των μακροχρό­
νια ανέργων ή επέκτειναν τα υφιστάμενα μέτρα . Ωστόσο , το
ποσοστό των εγγεγραμμένων ανέργων που παραμένουν
χωρίς απασχόληση επί ένα χρόνο ή περισσότερο συνέχισε να
αυξάνεται και ανέρχεται τη στιγμή αυτή κατά μέσο όρο σε
40% περίπου στην Κοινότητα . Έχει αυξηθεί εξάλλου σε
μεγάλο βαθμό και το ποσοστό των ατόμων που είναι άνεργοι
επί δύο χρόνια ή περισσότερο . Είναι φανερό ότι η παρούσα
δράση της Κοινότητας δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση του
προβλήματος : για την επίτευξη των στόχων που έχουν
καθοριστεί στο ψήφισμα του 1984 είναι απόλυτη ανάγκη να
υπάρξουν μεγαλύτερες δεσμεύσεις σε πολιτικό και οικονομι­
κό επίπεδο . Ως εκ τούτου , θα ήταν σκόπιμο να μελετηθεί το
ενδεχόμενο να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα , όπως λόγου
χάρη μια μείωση των κοινωνικών επιβαρύνσεων για την
πρόσληψη ανέργων μεγάλης διαρκείας .
Εξάλλου, όσον αφορά την ανεργία των νέων , είναι φανερό ότι
επιβάλλεται να δοθεί προτεραιότητα στα μέτρα που ενδέχε­
ται να αυξήσουν τις δυνατότητες μελλοντικής απασχόλησης
σε σχέση με τα μέτρα που καθυστερούν απλώς και μόνο την
είσοδο στην αγορά εργασίας .
Τα προβλήματα των νέων ανέργων ηλικίας άνω των 20 ετών ,
πολλοί από τους οποίους κινδυνεύουν να γίνουν μακροχρόνια
άνεργοι όταν εξαντλούνται τα περιθώρια απασχόλησής τους
στο πλαίσιο περιόδων πρακτικής άσκησης ή συμβάσεων
προσωρινού χαρακτήρα , πρέπει να αποτελέσουν επίσης
αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής .
Στο τέλος του 1986 , η Επιτροπή θα εξετάσει τις προόδους που
έχουν επιτευχθεί στον τομέα της εφαρμογής των ενεργειών
που προβλέπονται στο ψήφισμα του Συμβουλίου και θα του
υποβάλει στις αρχές του 1987 έκθεση , με τη μορφή ανακοί­
νωσης , στην οποία θα προτείνονται νέες ενέργειες . Η έκθεση
αυτή θα βασίζεται στις πληροφορίες που κοινοποιούνται από
τα κράτη μέλη και στις εκθέσεις που έχουν καταρτισθεί
πρόσφατα από την Επιτροπή και από άλλους οργανισμούς
που ενδιαφέρονται για την καταπολέμηση της μακροχρόνιας
ανεργίας .
Υπάρχει μεγάλος αριθμός ρυθμίσεων ή πρωτοβουλιών που
μπορούν να κατευθύνουν την οικονομική ανάπτυξη προς τη
δημιουργία περισσότερων θέσεων απασχόλησης. Αυτές οι
ρυθμίσεις ή πρωτοβουλίες πρέπει να ενταχθούν αρμονικά στο
πλαίσιο μιας θετικής μακροοικονομικής πολιτικής, όπως
αυτής που προβλέπεται από τη στρατηγική συνεργασίας. Η
Κοινότητα δεν πρέπει να αποσκοπεί προς μια γενικευμένη
φιλελευθεροποίηση των συστημάτων προστασίας της απα­
σχόλησης, τα κράτη μέλη όμως πρέπει, σε ορισμένες περι­
πτώσεις, να προσαρμόσουν τις εξαιρετικά περιοριστικές
ρυθμίσεις που αποθαρρύνουν την ανάπτυξη των διαφόρων
μορφών απασχόλησης, υπό τον όρο ότι δεν θα θιγούν οι
βασικές αρχές της κοινωνικής ασφάλισης και άλλες βασικές
ρυθμίσεις . Η διευθέτηση του χρόνου εργασίας, χωρίς όμως
επιβάρυνση του κόστους, μπορεί επίσης να συμβάλει στο να
στραφεί η οικονομική ανάπτυξη προς τη δημιουργία περισσό­
τερων θέσεων απασχόλησης . Για να αμβλυνθεί το πρόβλημα
της μακροχρόνιας ανεργίας και της ανεργίας των νέων είναι
απαραίτητο να ληφθούν πολύ πιο δραστικά μέτρα. ΗΚοινότη­
τα θα επανεξετάσει σύντομα τη δυνατότητα λήψης τέτοιων μέ­
τρων.
ΠΙΝΑΚΑΣ 21
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας (αποκλίσεις του πραγματικού κατά κεφαλήν κόστους εργασίας της
παραγωγικότητας)
(Δείκτης 100: 1961 έως 1973)
Δείκτης
1961 έως
1973
1975 1981 1982 1984 1985 (') 1986 (■) 1987 (')
Βέλγιο 100 110,0 115,0 112,9 111,9 110,2 106,1 104,6
Δανία 100 104,6 100,5 99,2 96,1 94,4 92,9 93,5
Γερμανία 100 105,9 103,5 102,2 98,9 97,8 96,1 95,7
Ελλάδα 100 90,2 106,4 106,1 107,2 109,2 101,2 98,9
Ισπανία 100 104,0 102,9 100,7 94,4 91,8 89,1 87,7
Γαλλία 100 105,9 108,1 107,3 105,3 104,4 102,1 100,2
Ιρλανδία 100 104,6 101,3 99,5 95,2 92,9 91,4 91,3
Ιταλία 100 110,9 108,6 108,6 109,4 108,5 103,2 101,7
Λουξεμβούργο 100 123,4 124,9 120,4 111,2 109,3 106,4 107,5
Κάτω Χώρες 100 108,8 102,5 101,1 95,8 94,3 95,4 97,8
Πορτογαλία 100 136,2 116,1 108,6 100,5 96,9 92,0 90,6
Ηνωμένο
Βασίλειο 100 110,1 100,3 98,5 98,8 97,9 99,9 100,3
ΕUR 12 100 107,2 104,3 103,0 101,1 99,9 98,1 97,4
(') Εκτιμήσεις και προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του Οκτωβρίου 1986 .
Πηγή: ΕΙΙΓΟSΙSΙ και υπηρεσίες της Επιτροπής .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/65
ΠΙΝΑΚΑΣ 22
Κόστος εργασίας και απασχόληση που προβλέπονται το 1987 (*)
Κόστος εργασίας ανά μισθωτό (2)
(ποσοστά μεταβολής κατ ' έτος Παραγωγι­
κότητα
στο σύνολο
της
οικονομίας
(ΑΕΠ ανά
απασχο­
λούμενο)
Πραγματικό
κόστος
εργασίας
ανά μονάδα
προϊόντος (5 )
(ποσοστά
μεταβολής
κατ ' έτος)
Ποσοστό
ανεργίας
(6 )
Απασχόληση
(ποσοστά
μεταβολής
κατ ' έτος) Ονομαστικό
Πραγματικό
βάσει των
τιμών του
ΑΕΠ ( 3 )
Πραγματικό
βάσει των
τιμών της
ιδιωτικής
κατανά­
λωσης (4)
1 2 3 4 5 6 1
Βέλγιο 13,4 - 0,6 2,2 0,4 0,7 1,9 - 1,4
Δανία 7,7 0,3 5,9 2,1 3,0 1,5 0,6
Γερμανία 7,7 1,0 3,2 1,8 2,1 2,2 - 0,3
Ελλάδα 8,3 0,0 9,6 - 2,4 - 2,6 - 0,2 - 2,2
Ισπανία 21,5 1,2 6,3 0,2 1,0 1,8 - 1,6
Γαλλία 10,7 0,3 3,0 0,3 0,7 2,2 - 1,9
Ιρλανδία 18,0 0,7 6,0 2,3 2,7 2,5 - 0,1
Ιταλία 12,8 1,3 6,1 0,8 2,1 2,3 - 1,5
Λουξεμβούργο 1,2 0,7 5,6 2,9 4,2 1,9 1,1
Κάτω Χώρες 11,1 0,9 1,7 3,4 2,7 0,9 2,4
Πορτογαλία 8,5 0,3 12,3 1,6 3,1 3,2 - 1,5
Ηνωμένο Βασίλειο 12,0 0,8 6,6 2,3 2,6 1,9 0,4
ΕUR 12 11,7 0,8 4,8 1,3 1,8 2,0 - 0,7
0 ) Προβλέψεις Οκτωβρίου 1986 .
(2 ) Μισθοί συν κοινωνικές δαπάνες .
( 3 ) Από την άποψη του κόστους .
(4) Από την άποψη της αγοραστικής δύναμης .
( 5 ) Στήλη 4 διαιρούμενη από τη στήλη 6 .
(6 ) Εγγεγραμμένοι άνεργοι , ορισμός του Εurostat , ως % του οικονομικώς ενεργού αστικού πληθυσμού , εκτός από την Ελλάδα , την
Ισπανία και την Πορτογαλία για τις οποίες τα αποτελέσματα προέρχονται από εθνικές έρευνες .
Πηγή: Εurostat και υπηρεσίες της Επιτροπής .
4.4 . Ικανότητα προσαρμογής των αγορών
Μεταξύ των γραμμών δράσης της στρατηγικής συνεργασίας ,
η βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής των αγορών απο­
τελεί βασικό παράγοντα της διαδικασίας βελτίωσης της
ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και των επιδόσεών
τους , ιδίως στον τομέα της απασχόλησης . Μολονότι είναι
γεγονός ότι μια τέτοια βελτίωση μπορεί να επιτευχθεί με τη
λήψη μεσοπρόθεσμων μέτρων των οποίων οι επιπτώσεις θα
γίνουν αισθητές μόνο με την πάροδο του χρόνου , η πολιτική
που προτείνεται μπορεί να έχει ακόμη πιο άμεσες θετικές
επιπτώσεις στο μέτρο που συμβάλλει στον προσανατολισμό
και στη σταθεροποίηση των προσδοκιών των οικονομικών
παραγόντων . Ο δεδηλωμένος στόχος είναι να βελτιωθεί η
λειτουργία των μηχανισμών της αγοράς μέσω :
— της δημιουργίας ενός χώρου χωρίς εσωτερικά σύνορα που
να εξασφαλίζει την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμά­
των, των προσώπων, των υπηρεσιών και των κεφα­
λαίων ,
— της δημιουργίας σε κάθε χώρα ευνοϊκότερου κλίματος για
την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και την προώθηση του
επιχειρηματικού πνεύματος .
Η ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικου και η συνακόλουθη
επίδοση στον τομέα της απασχόλησης συμβαδίζουν κατ '
ανάγκη με μια διαρθρωτική προσαρμογή . Αλλά αυτή η
διαρθρωτική προσαρμογή θα είναι ακόμη περισσότερο ομα­
λή αν πραγματοποιηθεί σε ένα πλαίσιο δυναμικής οικονομι­
κής ανάπτυξης όπου η κοινωνική διάσταση της προσαρμο­
γής μπορεί να ληφθεί ευκολότερα υπόψη .
Πρόοδος προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης της εσωτε­
ρικής αγοράς: τον Ιούνιο 1986 , το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της
Χάγης υπογράμμισε ότι για . να επιτευχθούν τόσο οι στόχοι
που έχουν καθοριστεί για το τρέχον έτος όσο και ο τελικός
στόχος για το 1992 είναι αναγκαίο να βελτιωθεί σε σημαντικό
βαθμό η διαδικασία λήψης αποφάσεων όσον αφορά την
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς . Πράγματι , πρέπει να
γίνει ουσιαστική πρόοδος για να εξασφαλιστεί το πέρασμα
από την παρούσα κατάσταση της προηγμένης τελωνειακής
ένωσης σε έναν οικονομικό χώρο χωρίς σύνορα το 1992.
Μεταξύ των κυριότερων τομέων δράσης που αναφέρονται
στο λευκό βιβλίο για την εσωτερική αγορά , τα πιο αξιόλογα
οικονομικά αποτελέσματα πρέπει να αναμένεται ότι θα
προκύψουν :
Αριθ . L 385/66 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
— Απο την κατάργηση των εμποδίων στις ενδοκοινοτικές
συναλλαγές : αυτό αφορά κατά κύριο λόγο την κατάργηση
των συνοριακών φραγμών που κύριο αποτέλεσμά τους θα
είναι η μείωση του κόστους των ενδοκοινοτικών συναλ­
λαγών και κατ ' επέκταση η ενθάρρυνση της ανάπτυξης
αυτών των συναλλαγών που , μετά από μια περίοδο
ισχυρής αύξησης μεταξύ 1958 και 1973 (όπου η συμμετοχή
τους στο συνολικό εμπόριο της Κοινότητας αυξήθηκε από
34 σε 53 %), χαρακτηρίζονται από μία σχετική στασιμό­
τητα . Η κατάργηση των εμποδίων αφορά εξάλλου την
κοινή αγορά των υπηρεσιών , και ειδικότερα των χρημα­
τοπιστωτικών υπηρεσιών , όπου αναμένεται ότι η ένταση
του ανταγωνισμού θα οδηγήσει σε μείωση του κόστους
των παρεχόμενων υπηρεσιών (μεσολάβηση στις χρημα­
τοοικονομικές συναλλαγές , τιμή των υπηρεσιών) τόσο
για τις επιχειρήσεις όσο και για τους τελικούς κατανα­
λωτές .
— Από το άνοιγμα των κρατικών προμηθειών στον ανταγω­
νισμό : το βάρος των κρατικών προμηθειών είναι αρκετά
σημαντικό δεδομένου ότι οι αγορές αγαθών και υπηρε­
σιών (συμπεριλαμβανομένων των ακαθάριστων επενδύ­
σεων παγίου κεφαλαίου) του δημοσίου αντιπροσώπευαν
το 1985 περίπου 18 % του συνόλου των δημοσίων δαπανών
ή 9% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της Κοινότη­
τας — χωρίς να περιλαμβάνονται στα ποσοστά αυτά οι
αγορές ενός σημαντικού αριθμού δημόσιων επιχειρήσεων
του ανταγωνιστικού τομέα που διέπονται από το ιδιωτικό
δίκαιο . Το άνοιγμα αυτών των προμηθειών στον ανταγω­
νισμό θα οδηγήσει σε εξοικονόμηση πόρων στα πλαίσια
που προϋπολογισμού που , σύμφωνα με τις αρχικές εκτι­
μήσεις , θα είναι σημαντική σε ορισμένους τομείς . Αναμέ­
νεται εξάλλου ότι θα προκύψουν αξιόλογα οφέλη για τους
προμηθευτές που θα είναι έτσι σε θέση να εξειδικευθούν
περισσότερο και να επωφεληθούν από τις οικονομίες
κλίμακας .
— Από την αύξηση των θετικών επιπτώσεων λόγω της
βελτίωσης της προσφοράς : οι περισσότερο εντυπωσιακές
επιπτώσεις θα προκύψουν από την ενίσχυση του ενδοευ­
ρωπαϊκού ανταγωνισμού , τη μεγαλύτερη εξειδίκευση των
επιχειρήσεων και , κατά συνέπεια , την επίτευξη , σε ορι­
σμένους τουλάχιστον κλάδους , οικονομιών κλίμακας . Η
σπουδαιότητα αυτών των επιπτώσεων ενδέχεται να ενι­
σχυθεί από ορισμένες εξελίξεις , και ειδικότερα από τη
διεύρυνση της ενδοευρωπαϊκής συνεργασίας και τη
μεγαλύτερη συγκέντρωση και αποτελεσματικότητα των
δαπανών για την έρευνα και την ανάπτυξη . Τέλος , από
πλευράς προσφοράς θα προκύψουν πολύ θετικά αποτε­
λέσματα από την κατάργηση των διαφορών μεταξύ των
τεχνικών προδιαγραφών (τεχνικών κανόνων , προτύπων,
διαδικασιών έγκρισης) που χρησιμοποιούνται τη στιγμή
αυτή τόσο από τις κυβερνήσεις όσο και από τις δεσπόζου­
σες επιχειρήσεις για να στεγανοποιήσουν τις αγορές και
να περιορίσουν κατά συνέπεια τη συνολική ανταγωνιστι­
κότητα της κοινοτικής οικονομίας .
— Τέλος , η προσέγγιση των νομοθεσιών στον τομέα της
έμμεσης φορολογίας θα μπορούσε να αποτελέσει σημα­
ντικό παράγοντα ενίσχυσης του ενδοευρωπαϊκού ανταγω­
νισμού , ιδίως λόγω του ότι θα υπάρχει μεγαλύτερη διαφά­
νεια των τελικών τιμών στην κατανάλωση στις διάφορες
χώρες . Εξάλλου, σε ορισμένες περιπτώσεις ή σε ορισμέ­
νες χώρες , θα δινόταν η ευκαιρία να καθιερωθεί μια
διάρθρωση των υποχρεωτικών εισφορών περισσότερο
προσαρμοσμένη από την άποψη της πολιτικής της προ­
σφοράς (βλέπε σημείο 4.2).
Μολονότι είναι δύσκολο να προβλεφθούν οι ακριβείς επιπτώ­
σεις που αναμένεται ότι θα προκύψουν από το μεγαλύτερο
βαθμό οικονομικής ολοκλήρωσης στον τομέα της παραγω­
γής , της παραγωγικότητας και της απασχόλησης , είναι
φανερό ότι η επίτευξη της εσωτερικής αγοράς θα επιταχύνει
τη διαδικασία της διαρθρωτικής μεταβολής . Στο πλαίσιο
αυτό πρέπει να εξασφαλιστεί ότι θα ληφθεί πλήρως υπόψη η
κοινωνική διάσταση, όπως προβλέπεται άλλωστε στο άρθρο
118α της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης . Εξάλλου, για να
αποφευχθούν οι αδικίες ή οι κοινωνικές διαμάχες πρέπει να
ληφθούν μέτρα ώστε να μην υποστούν όλο το κόστος της
προσαρμογής ορισμένες ομάδες τη στιγμή που άλλες ομάδες
θα αποκομίζουν το όφελος . Για το σκοπό αυτό , στο πλαίσιο
της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής , συμπεριλαμβα­
νομένων των μέσων που χρησιμοποιούνται συνήθως για να
διευκολύνουν την προσαρμογή στη διαρθρωτική μεταβολή
(Κοινωνικό Ταμείο , ΕΤΠΑ, κλπ .), πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη
προσοχή ώστε να εξασφαλιστεί δίκαιη κατανομή του κό­
στους και του όφελους της ολοκλήρωσης και να προωθηθεί
μια μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική συνοχή .
Είναι επίσης σημαντικό να δοθεί στη μεγάλη εσωτερική αγορά
η πλήρης χρηματοοικονομική της διάσταση.
Η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων αποτελεί πράγματι το
φυσικό επακόλουθο του γενικού στόχου να εξασφαλιστεί η
βέλτιστη κατανομή των πόρων . Η ελεύθερη αυτή διακίνηση
πρέπει να βασιστεί σε μία στενή σύγκλιση των οικονομικών
και νομισματικών πολιτικών, η οποία αποτελεί παράγοντα
σταθερότητας και εμπιστοσύνης που ευνοεί τις επενδύσεις
και τη σταθερή οικονομική ανάπτυξη στο'σύνολο της Κοινό­
τητας .
Πιο συγκεκριμένα , η ελευθέρωση των ροών κεφαλαίων σε
συνδυασμό με την επίτευξη προόδων προς την κατεύθυνση
της δημιουργίας μιας κοινής αγοράς των χρηματοοικονομι­
κών υπηρεσιών , θα ενισχύσει την ελκυστικότητα του ευρω­
παϊκού χρηματοοικονομικού χώρου και θα ευνοήσει την
ανάπτυξη μιας πλήρους σειράς μέσων που θα βασίζονται στις
πλέον πρόσφατες τεχνικές . Παρέχοντας στους αποταμιευτές
ένα ευρύτερο φάσμα δυνατοτήτων επένδυσης και σε όλες τις
επιχειρήσεις , ανεξάρτητα από το μέγεθος τους , μεγαλύτερες
δυνατότητες χρηματοδότησής τους από τις διεθνείς κεφαλαι­
αγορές , η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων αναμένεται ότι θα
αποτελέσει κίνητρο για την αύξηση της ευρωπαϊκής αποτα­
μίευσης της οποίας οι πόροι θα μπορούν να διατεθούν για την
πραγματοποίηση επενδύσεων και τη δημιουργία θέσεων
απασχόλησης με χαμηλότερο κόστος .
Για το σκοπό αυτό , η Επιτροπή ενέκρινε , στις 21 Μαΐου 1986 ,
μια ανακοίνωση προς το Συμβούλιο στην οποία περιλαμβά­
νεται ένα πρόγραμμα για την ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων
στην Κοινότητα . Το πρόγραμμα που προτείνεται περιλαμβά­
νει δύο φάσεις .
Η πρώτη φάση έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή . Στόχος της φάσης
αυτής είναι να επιτευχθεί μια πραγματική ελευθέρωση , σε όλη
την Κοινότητα , εκείνων των κεφαλαιακών συναλλαγών που
είναι περισσότερο αναγκαίες για την καλή λειτουργία της
κοινής αγοράς και την διασύνδεση των χρηματαγορών.
Αυτό σημαίνει καταρχήν την προοδευτική κατάργηση των
υφισταμένων καθεστώτων παρέκκλισης σε σχέση με τις
ισχύουσες κοινοτικές υποχρεώσεις . Είναι σημαντικό να
εξασφαλιστεί ότι θα καταργηθούν προοδευτικά οι περιορι­
σμοί που εξακολουθούν να επιτρέπονται , είτε στο πλαίσιο
των ρητρών διασφάλισης που προβλέπονται στη συνθήκη
στις περιπτώσεις της Ιρλανδίας , της Ιταλίας και της Ελλά­
δας είτε στο πλαίσιο της πράξης προσχώρησης της Ισπανίας
και της Πορταγαλίας .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/67
τερα , χαρη στον ανταγωνισμό , οι άνω του μέσου όρου
αυξήσεις της παραγωγικότητας που επιτεύχθηκαν στους
κλάδους με υψηλές οικονομικές επιδόσεις μπορούν να επεκ­
ταθούν στο σύνολο της οικονομίας με τη μορφή μιας σχετι­
κής μείωσης των τιμών των προϊόντων αυτών των κλάδων. Η
πρόσθετη ζήτηση που απευθύνεται στους κλάδους αυτούς
ενισχύει έτσι την αναπτυξιακή τους διαδικασία και τη
δημιουργία θέσεων απασχόλησης . Εξάλλου, ο μηχανισμός
αυτός επιτρέπει επίσης να βελτιωθεί η αποδοτικότητα των
λιγότερο αποτελεσματικών κλάδων και τους παρέχει έτσι τη
δυνατότητα να δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης .
Από την άλλη πλευρά , με σκοπό να επιτύχουν μια μεγαλύ­
τερη οικονομική αποτελεσματικότητα , οι κυβερνήσεις ορι­
σμένων χωρών προσπάθησαν να περιορίσουν τις κρατικές
παρεμβάσεις στις οικονομίες τους . Ανεξάρτητα με το αν
πρόκειται για τη φιλελευθεροποίηση που έχει αρχίσει να
εφαρμόζεται σε ορισμένους τομείς (μεταφορές , ενέργει­
α . . .), με την ιδιωτικοποίηση ενός ορισμένου αριθμού δρασ­
τηριοτήτων που είχαν ανατεθεί προηγουμένως στο δημόσιο
τομέα , ή ακόμη με την εξαγγελία της πρόθεσης να περιορισ­
τεί ο αριθμός των κρατικών παρεμβάσεων, με τη μορφή
ενισχύσεων, ο στόχος εξακολουθεί να είναι η βελτίωση
οικονομικής αποτελεσματικότητας . Από την άποψη αυτή , η
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς , στο μέτρο που συνε­
πάγεται αυστηρότερο έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων,
απαιτεί μεγαλύτερη διαφάνεια και περιοδική αξιολόγηση του
συνόλου των κάθε είδους κρατικών παρεμβάσεων υπέρ των
επιχειρήσεων (επιχορηγήσεις , επιδοτήσεις , φορολογικές
δαπάνες , εγγυήσεις , απόκτηση συμμετοχής κλπ .), ιδίως με
σκοπό να γίνει καλύτερη εκτίμηση των επιπτώσεων και της
αποτελεσματικότητάς τους στον τομέα της ανταγωνιστικό­
τητας των κοινοτικών επιχειρήσεων.
Μολονότι η βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων
και η ενίσχυση του ρόλου του ανταγωνισμού αποτελούν
ενέργειες που ευνοούν εκ φύσεως τις ΜΜΕ, η Επιτροπή
προτίθεται λόγω της σπουδαιότητάς τους στη δημιουργία
θέσεων απασχόλησης να εφαρμόσει μια περισσότερο δυναμι­
κή και περισσότερο εξειδικευμένη πολιτική έναντι των ΜΜΕ
και των συνεταιρισμών. Για το σκοπό αυτό η Επιτροπή
ενέκρινε ένα πρόγραμμα δράσης (') που , εκτός του ότι
δημιουργεί ένα περισσότερο ευνοϊκό περιβάλλον για τη
δημιουργία και την ανάπτυξη τωνΜΜΕ, έχει ως στόχο του να
ανταποκριθεί στις ειδικές ανάγκες αυτών των επιχειρήσεων
σε τομείς όπως η εξεύρεση κεφαλαίων, η ικανότητα προσαρ­
μογής και πρόβλεψη της εξέλιξης της αγοράς (ευελιξία). Οι
ενέργειες που προτείνονται για το σκοπό αυτό αφορούν
ειδικότερα την κατάρτιση (επανεξειδίκευση του προσωπι­
κού , κατάρτιση διοικητικών στελεχών και διευθυντών
ΜΜΕ), την ενθάρρυνση της δημιουργίας ενός μόνο γραφείου
πληροφόρησης σε κάθε κράτος μέλος και τη δημιουργία
πρότυπων κοινοτικών γραφείων πληροφόρησης των ΜΜΕ,
την παροχή συνδρομής στις ΜΜΕ για να διεισδύσουν σε
αγορές τρίτων χωρών, τη στήριξη της δημιουργικότητας , της
καινοτομίας και της συνεργασίας μεταξύ μεγάλων και μι­
κρομεσαίων επιχειρήσεων, την προσαρμογή των κοινοτικών
χρηματοδοτικών παρεμβάσεων στις ανάγκες των ΜΜΕ και
την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής δραστηριότητας στον τομέα
των επιχειρηματικών κεφαλαίων .
Όλες αυτές οι ενέργειες , που απετέλεσαν αντικείμενο διαλό­
γου και διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους (αντι­
προσωπευτικές οργανώσεις των ΜΜΕ και συνδικάτα), ανα­
μένεται ότι θα τονώσουν τη διαδικασία ανάπτυξης και
Αυτο συνεπάγεται επίσης την επέκταση των υφισταμένων
υποχρεώσεων ελευθέρωσης . Για το σκοπό αυτό διαβιβάστη­
κε στο Συμβούλιο τον Ιούνιο 1986 πρόταση οδηγίας με στόχο
την επέκταση της υποχρέωσης ελευθέρωσης στις μακροπρό­
θεσμες πιστώσεις που συνδέονται με εμπορικές συναλλαγές ,
στην απόκτηση τίτλων που δεν αποτελούν αντικείμενο
δραπραγμάτευσης στο χρηματιστήριο και στην εισδοχή των
κινητών αξιών στις εθνικές κεφαλαιαγορές .
Στη δεύτερη φάση , πρέπει να αναγνωριστεί η αρχή της
πλήρους ελευθερίας στην διακίνηση κεφαλαίων, που να
καλύπτει δηλαδή τις χρηματοοικονομικές πιστώσεις και τις
τοποθετήσεις νομισματικής φύσεως (καταθέσεις , τίτλοι της
χρηματαγοράς). Κατά την κατάρτιση του χρονοδιαγράμμα­
τος ελευθέρωσης αυτών των πράξεων πρέπει να ληφθούν
υπόψη οι διαφορές μεταξύ των οικονομικών καταστάσεων
των κρατών μελών και οι σημαντικές διαφορές τους όσον
αφορά τους τυχόν υπάρχοντες συναλλαγματικούς περιορι­
σμούς . Η Επιτροπή θα διαβιβάσει νέες προτάσεις στο
Συμβούλιο κατά τη διάρκεια του 1987 .
Εξασφάλιση ευνοϊκότερων συνθηκών για την ανάπτυξη των
επιχειρήσεων. Η βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής των
αγορών στις διακυμάνσεις της προσφοράς και της ζήτησης
καθώς και στους εξωτερικούς κλονισμούς προϋποθέτει ότι οι
επιχειρήσεις θα ασκούν τις δραστηριότητές τους μέσα σε ένα
σταθερό και ευνοϊκό για την ανάπτυξή τους περιβάλλον .
Η βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων από την
άποψη της φορολογίας, των χρηματοπιστωτικών ρυθμίσεων
και του κανονιστικού πλαισίου αποτελεί σταθερό πολιτικό
στόχο της Επιτροπής . Μια τέτοια βελτίωση - που βασίζεται
συχνά σε συστάσεις υπέρ μιας ευθυγράμμισης με τις καλύ­
τερες εθνικές πρακτικές στο εσωτερικό της Κοινότητας —
συμβάλλει στην αύξηση της διαφάνειας και στην προσέγγιση
των συνθηκών λειτουργίας των επιχειρήσεων στην Κοινότητα
καθώς επίσης και στον περιορισμό της προσφυγής σε δια­
κριτικά μέτρα που ενδέχεται να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό .
Η Επιτροπή , ιδίως μετά την ανακοίνωσή της του 1983 για τα
φορολογικά και χρηματοπιστωτικά μέτρα υπέρ των επενδύ­
σεων, πήρε πολλές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση του
φορολογικού (μεταφορά ζημιών , μείωση του δικαιώματος
εισφοράς) του χρηματοοικονομικού (ενθάρρυνση μιας ευρω­
παϊκής δραστηριότητας στον τομέα των επιχειρηματικών
κεφαλαίων) και του νομοθετικού περιβάλλοντος των επιχει­
ρήσεων (εξέταση της επίπτωσης των κοινοτικών και των
εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων στις μικρές επιχειρήσεις
και στους συνεταιρισμούς). Η πολιτική αυτή θα συνεχιστεί
ενεργά αλλά η επίπτωσή της θα είναι ακόμη μεγαλύτερη αν
ενισχυθεί παράλληλα στο εθνικό επίπεδο από μια δράση των
δημοσίων αρχών τόσο στο κυβερνητικό όσο και στο περιφε­
ρειακό επίπεδο .
Η έμφαση που δόθηκε στο ρόλο του ανταγωνισμού για την
ενίσχυση της ικανότητας προσαρμογής των οικονομιών της
Κοινότητας οδήγησε ορισμένες χώρες μέλη να λάβουν μέτρα
που αυξάνουν τα περιθώρια ελιγμών των επιχειρήσεων ή
βελτιώνουν την ευελιξία και την αποτελεσματικότητα της
διαχείρισής τους .
Υπάρχει έτσι μια τάση σε πολλές χώρες — που ενισχύθηκε
στις περισσότερες περιπτώσεις από την υποχώρηση του
πληθωρισμού — προς την κατεύθυνση της αποκατάστασης
της ελευθερίας των επιχειρήσεων να καθορίζουν τις τιμές .
Πράγματι, οι περισσότερες χώρες μέλη θεωρούν γενικότερα
ότι η ευελιξία των τιμών αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό
παράγοντα για τη βελτίωση των επιδόσεών τους στον τομέα
της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης . Ειδικο­
ί 1 ) Πρόγραμμα δράσης για τις ΜΜΕ, COM(86) 445 της 16ης Ιουλίου
1985 .
Αριθ . L 385/68 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στις ΜΜΕ και ως εκ
τούτου αποτελούν σημαντικό άξονα της στρατηγικής συνερ­
γασίας για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση .
Στο πλαίσιο της στρατηγικής συνεργασίας, τα μέτρα που
προτίθενται να λάβουν η Κοινότητα και τα κράτη μέλη για τη
βελτίωση της λειτουργίας των αγορών αγαθών, υπηρεσιών
και κεφαλαίων διαδραματίζουν σημαντικόρόλο . Οι κυριότερες
πρωτοβουλίες που προτείνονται από την Επιτροπή στο πρό­
γραμμα για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς της
Κοινότητας αφορούν ιδίως α) την κατάργηση των τεχνικών
εμποδίων στις συναλλαγές και του κόστους διέλευσης των
συνόρων β) τον ανταγωνισμό στον τομέα των κρατικών
προμηθειών γ) την προσέγγιση των συστημάτων έμμεσης
φορολογίας ■ δ) την ελευθέρη διακίνηση κεφαλαίων. Επίσης,
στο πλαίσιο αυτό πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην
κοινωνική διάσταση . ΗΕπιτροπή έκανε επίσης προτάσεις για
τη βελτίωση του φορολογικού και νομικού περιβάλλοντος των
επιχειρήσεων, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη της τις ανάγκες
των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
αφορούν την προοδευτική μείωση της προσφοράς στους
τομείς που υπάρχουν πλεονάσματα , την ποιοτική βελτίωση
της παραγωγής και την εφαρμογή μιας διαρθρωτικής πολιτι­
κής καλύτερα προσαρμοσμένης στις συνθήκες που επικρα­
τούν στην αγορά . Επιπλέον , σύμφωνα με τις διατάξεις του
άρθρου 130 της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης , η Επιτροπή θα
οργανώσει με ορθολογικότερο τρόπο τη λειτουργία των
διαρθρωτικών ταμείων , που αποτελούν τα μέσα έκφρασης
της κοινοτικής αλληλεγγύης στον οικονομικό τομέα , έτσι
ώστε να συμβάλουν όσο το δυνατόν περισσότερο αποτελε­
σματικά στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής
συνοχής και στη μείωση της καθυστέρησης των πλέον
μειονεκτικών περιοχών και των βιομηχανικών περιοχών που
βρίσκονται σε παρακμή . Αυτή η απόφαση ορθολογικής
οργάνωσης εντάσσεται στα πλαίσια της στρατηγικής συνερ­
γασίας , η οποία , εξασφαλίζοντας μια δυναμική οικονομική
ανάπτυξη , αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε προσέγγιση των
βιοτικών επιπέδων των χωρών μελών και των περιφερειών.
Η συνέχιση της δημοσιονομικής προσπάθειας υπέρ της
βιομηχανίας , της έρευνας και της καινοτομίας θα επιτρέψει
να διευκολυνθεί και να επιταχυνθεί η διαρθρωτική προσαρ­
μογή και να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσε­
ων . Πράγματι , οι δαπάνες στους τελευταίους αυτούς τομείς
είναι σημαντικές για την επιτυχία της στρατηγικής συνεργα­
σίας δεδομένου ότι βελτιώνουν την επιστημονική και τεχνο­
λογική βάση των επιχειρήσεων, δημιουργούν ευνοϊκές προϋ­
ποθέσεις για τη διάδοση των τεχνολογιών πληροφόρησης
στον χώρο της εκπαίδευσης και ενισχύουν τη διαδικασία της
δημιουργίας της κοινοτικής αγοράς μέσω των επιπτώσεών
τους στη βιομηχανική προσφορά .
Τη στιγμή αυτή καταρτίζεται ο κοινοτικός προϋπολογισμός
για το 1987 . Το προσχέδιο που υπέβαλε η Επιτροπή ανέρχεται
σε 36,6 δισεκατομμύρια ΕCU και παραμένει συνεπώς εντός
του περιθωρίου του ΦΠΑ που ανέρχεται σε 1,4 % . Το χαμηλό
ποσοστό αύξησης των δαπανών του τμήματος Εγγυήσεων
του ΕΓΤΠΕ (3,8%) οι οποίες αντιπροσωπεύουν ακόμη το
62,5% του συνόλου των δαπανών του προϋπολογισμού,
επέτρεψε να αυξηθούν αισθητά οι διαρθρωτικές δαπάνες .
Ο προϋπολογισμός που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο σε
πρώτη ανάγνωση ανέρχεται σε 35,9 δισεκατομμύρια ΕCU
αλλά έχουν γίνει περικοπές των ποσών που προβλέπονται για
τα διαρθρωτικά ταμεία και την έρευνα .
Ηχρηματοοικονομική τεχνική: Η έλλειψη πόρων στα πλαίσια
του προϋπολογισμού σε συνδυασμό με την αφθονία των
διαθέσιμων ιδιωτικών κεφαλαίων δημιουργούν ένα νέο χρη­
ματοοικονομικό πλαίσιο του οποίου η Επιτροπή προτείνει
την αξιοποίηση , δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη
μιας χρηματοοικονομικής τεχνικής . Για το σκοπό αυτό
προστέθηκε στο προσχέδιο προϋπολογισμού 1987 που πρό­
τεινε η Επιτροπή ένα νέο κεφάλαιο .
Αυτή η νέα δραστηριότητα θα αποσκοπεί στη δημιουργία
κινήτρων για να δημιουργηθούν ή να αναπτυχθούν στην
αγορά νέα μέσα ή μηχανισμοί που θα διευκολύνουν τη
χρηματοδότηση ενεργειών ή σχεδίων στα οποία η Κοινότητα
αποδίδει ιδιαίτερη σημασία . Βασικοί στόχοι θα είναι η
καλύτερη δυνατή χρησιμοποίηση των υφιστάμενων μέσων
(δανείων και επιχορηγήσεων) έτσι ώστε να λειτουργήσουν ως
καταλύτες , ο εμπλουτισμός του πεδίου και των μεθόδων
κοινοτικής παρέμβασης και η εξεύρευση ενός κατάλληλου
συνδυασμού μεταξύ κοινοτικών και ιδιωτικών πηγών χρημα­
τοδότησης για να καταστεί δυνατό να προσφέρει η αγορά
νέες μορφές χρηματοδότησης που να προωθούν την ανά­
4.5 . Η χρηματοδότηση των κοινοτικών πολιτικών :
προϋπολογισμός και χρηματοοικονομική τεχνική
Η διαρθρωτική προσαρμογή και η σύγκλιση των οικονομιών
των κρατών μελών αποτελούν , μαζί με τον έλεγχο της
χρηματοδότησης της κοινής γεωργικής πολιτικής , τους
κυριότερους στόχους του προϋπολογισμού της διευρυνθείσας
Κοινότητας . Σύμφωνα με τις αρχές της στρατηγικής συνερ­
γασίας , ο κοινοτικός προϋπολογισμός θα μπορεί να συμβάλ­
λει περισσότερο στην επίτευξη στόχων όπως η οικονομική
ανάπτυξη που να δημιουργεί περισσότερες θέσεις απασχόλη­
σης , η ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής , η
αρμονική ένταξη των νέων χωρών μελών και η βελτίωση της
εσωτερικής αγοράς . Τα χρηματοδοτικά μέσα που διαθέτει η
Κοινότητα πρέπει να τεθούν στην υπηρεσία αυτής της στρα­
τηγικής , με όσο το δυνατό πιο δημιουργικό και αποτελεσμα­
τικό τρόπο .
Εξάλλου , βασιζόμενη στα πορίσματα του Ευρωπαϊκού
Συμβουλίου του Fοηΐ&ϊηCβΙε&U , η Επιτροπή προτίθεται να
προτείνει στο Συμβούλιο την αύξηση του μέγιστου ποσοστού
του ΦΠΑ από το 1988 .
Ο κοινοτικός προϋπολογισμός: Η δυσμενής κατάσταση που
επικρατεί όσον αφορά τον κοινοτικό προϋπολογισμό δείχνει
ότι είναι δύσκολο να επιτευχθεί η ισορροπία μεταξύ της
χρηματοδότησης της κοινής γεωργικής πολιτικής που απο­
φασίστηκε από το Συμβούλιο και της εξέλιξης των μη
υποχρεωτικών δαπανών ο ρόλος των οποίων στην επίτευξη
μιας καλύτερης οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στην
Κοινότητα ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο μετά τη διεύ­
ρυνση .
Όσον αφορά τις γεωργικές δαπάνες , τα προβλήματα έχουν
πολλαπλασιαστεί λόγω του ότι ο όγκος τους εξαρτάται
επίσης και από εξωτερικούς παράγοντες . Έτσι , για τις
δαπάνες αυτές , το πλαίσιο αναφοράς της δημοσιονομικής
πειθαρχίας που αποφασίστηκε από το Συμβούλιο , χρειάστη­
κε να αναθεωρηθεί το 1986 , μετά την πτώση των τιμών των
γεωργικών προϊόντων και την αύξηση του ανταγωνισμού των
άλλων παραγωγών σε αγορές τρίτων χωρών .
Στο πλαίσιο αυτό , οι στόχοι-προτεραιότητες που έχουν
καθοριστεί από την Επιτροπή στις κατευθυντήριες γραμμές
της σχετικά με το «μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας»
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/69
πτύξη της καινοτομίας , της τεχνολογίας και του επιχειρημα­
τικού πνεύματος .
Κατά την άποψη της Επιτροπής , υπάρχουν πράγματι πολλά
σχέδια στην Κοινότητα που θα ήταν δυνατό να διευκολυνθεί η
εφαρμογή και η ολοκλήρωσή τους από την ύπαρξη πρόσφο­
ρων τρόπων χρηματοδότησης . Η Επιτροπή έχει επιλέξει για
το άμεσο μέλλον τους τρεις τομείς στους οποίους θα ανα­
πτύξει , κατά προτεραιότητα , δραστηριότητες χρηματοοικο­
νομικής τεχνικής και για τους οποίους διερευνά , σε στενή
συνεργασία με την ΕΤΕ , τις δυνατότητες ανάπτυξής τους :
— Τα σχέδια υψηλής τεχνολογίας που βρίσκονται στο
αρχικό στάδιο της διαδικασίας που αρχίζει από την
έρευνα και καταλήγει στη βιομηχανική εφαρμογή· πρό­
κειται ιδίως για σχέδια που αποτελούν την βιομηχανική
αξιοποίηση κοινών προγραμμάτων έρευνας που έχουν
χρηματοδοτηθεί εν μέρει από την Κοινότητα . Δεδομένου
ότι η χρηματοδότηση τέτοιων σχεδίων εξασφαλίζεται
καλύτερα από ίδια κεφάλαια , η Επιτροπή διατύπωσε
ορισμένες σκέψεις (δημιουργία ιδιωτικών εταιρειών
επενδύσεων που θα υποστηρίζονται από ένα μηχανισμό
παροχής εγγυήσεων) μετά από διαβουλεύσεις που είχε με
τους οικονομικούς παράγοντες για να βεβαιωθεί κατά
πόσο είναι ενδεδειγμένες .
— Τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις , ιδίως αυτές που καινοτο­
μούν και οι οποίες αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα
χρηματοδότησης . Στον τομέα αυτό υπάρχουν τα μεγαλύ­
τερα περιθώρια χρησιμοποίησης των διαφόρων μέσων
(επιχειρηματικά κεφάλαια , εγγυητικά κεφάλαια , ασφάλι­
ση πιστώσεων, οργανισμοί παροχής συμβουλών, κλπ.)· η
Επιτροπή θα προσπαθήσει να αναπτύξει τα μέσα αυτά .
— Τα σημαντικα έργα υποδομής που είναι πολύ δύσκολο να
αποφασιστεί η υλοποίησή τους , η οποία απαιτεί άλλωστε
τη συγκέντρωση σημαντικού όγκου κεφαλαίων με ειδικές
διαδικασίες . Ο ρόλος που θα μπορούσε να διαδραματίσει
η Κοινότητα στον τομέα αυτό θα συνίστατο :
— στην εξασφάλιση των προϋποθέσεων που είναι απα­
ραίτητες για την εφαρμογή μεγάλων σχεδίων («χαρα­
κτηρισμός τους ως ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος», ενι­
σχύσεις από τον προϋπολογισμό),
— στη βελτίωση του περιβάλλοντος για τους ιδιώτες
επενδυτές ,
— στη δραστηριοποίηση της κεφαλαιαγοράς με τη χρη­
σιμοποίηση μιας κοινοτικής παρέμβασης νέου τύπου
(π . χ . χρηματοδότηση σχεδίων).
Η διεύρυνση της Κοινότητας, η ολοκλήρωση της εσωτερικής
αγοράς και η ανάγκη να μειωθεί η ανεργία αυξάνουν τον βαθμό
της διαρθρωτικής μεταβολής στην Κοινότητα. Ο κοινοτικός
προϋπολογισμός πρέπει να διευκολύνει αυτή τη διαδικασία
μέσω των διαφόρων κονδυλίων που διαθέτει . Επιπλέον, η
Επιτροπή πιστεύει ότι μια δραστηριότητα χρηματοοικονομι­
κής τεχνικής που θα παρείχε στην αγορά κίνητρα για την
εξασφάλιση του μεγαλύτερου μέρους της χρηματοδότησης
ενεργειών ή σχεδίων που η Κοινότητα θεωρεί ιδιαίτερα
σημαντικά, θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στην επίτευξη
αυτού του στόχου · οι τομείς στους οποίους πρέπει να δοθεί
προτεραιότητα όσον αφορά την εφαρμογή αυτών των χρημα­
τοδοτικώνμέσων θα μπορούσαν να αφορούν τα σχέδια υψηλής
τεχνολογίας, την καινοτομία στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις
και ορισμένα μεγάλα έργα υποδομής .
ΠΙΝΑΚΑΣ 23
Γενικός προϋπολογισμός των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1985 έως 1987 . Πιστώσεις για πληρωμές
(σε εκατομμύρια ΕCU)
1985 (')
ΕUR 10
1986 (2 )
ΕUR 12
1987 ( 3 )
ΕUR 12
1987 .(4 )
ΕUR 12
Δαπάνες:
Γεωργία — τμήμα Εγγυήσεων 19 726 22 112 22 961 22 961
Γεωργία — τμήμα Προσανατολισμού 738 802 966 983
Αλιεία 82 190 221 208
Κοινωνικό Ταμείο 1 413 2 533 2 589 2 499
Περιφερειακό Ταμείο 1 624 2 373 2 495 2 422
Ολοκληρωμένα μεσογειακά προγράμματα 9 133 240 175
Μεταφορές 76 27 34 21
Ενέργεια και βιομηχανία 129 114 173 147
Έρευνα και καινοτομία 578 648 847 744
Επισιτιστική βοήθεια 544 553 616 524
Αναπτυξιακή βοήθεια 541 618 642 536
Άλλες δαπάνες , συμπεριλαμβανομένων
των επιστροφών στα κράτη μέλη 2 763 5 071 4 892 4 726
Σύνολο 28 223 35 174 ( 5 ) 36 676 (6) 35 946
(') Εκτελεση .
( 2 ) Προϋπολογισμός που ψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο στις 10 Ιουλίου 1986 .
( 3 ) Προσχέδιο του προϋπολογισμού 1987 που κατατέθηκε από την Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 21 Ιουλίου 1986 .
(4 ) Προσχέδιο που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 9 Σεπτεμβρίου 1986 .
( 5 ) Η δημοσιονομική διόρθωση υπέρ του Ηνωμένου Βασιλείου που ανέρχεται σε 2 685 εκατομμύρια ΕCU περιλαμβάνεται στα
έσοδα .
( 6 ) Η δημοσιονομική διόρθωση υπέρ του Ηνωμένου Βασιλείου που ανέρχεται σε 2 366 εκατομμύρια ΕCU περιλαμβάνεται στα
έσοδα .
Αριθ . L 385/70 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
(σε εκατομμύρια ΕCU)
1985 (')
ΕUR 10
1986 ( 2)
ΕUR 12
1987 ( 3)
ΕUR 12
1987 (
ΕUR 12
Έσοδα:
Γεωργικές εισφορές 2 179 2 699 3 297
Δασμοί 8 310 9 700 9 762
Φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) 15 218 22 468 23 130
Ειδικές συνεισφορές 1 911 211 212
Διάφορα 654 96 275
Σύνολο 28 272 (7) 35 174 ( 5 ) 36 676 (6 ) 35 946
Ανώτατο όριο ποσοστού ΦΠΑ 1,0 1,4 1,4
Πραγματικό ποσοστό ΦΠΑ 1,0 1,39 ( 8 ) 1,38 ( 9)
Σύνολο του προϋπολογισμού ως
ποσοστό του ΑΕΠ 0,85 1,03 1,02
(') Εκτελεση .
(2) Προϋπολογισμός που ψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο στις 10 Ιουλίου 1986 .
( 3 ) Προσχέδιο του προϋπολογισμού 1987 που κατατέθηκε από την Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 21 Ιουλίου 1986 .
(4 ) Προσχέδιο που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 9 Σεπτεμβρίου 1986 .
(5 ) Η δημοσιονομική διόρθωση υπέρ του Ηνωμένου Βασιλείου που ανέρχεται σε 2 685 εκατομμύρια ΕCU περιλαμβάνεται στα
έσοδα .
(6) Η δημοσιονομική διόρθωση υπέρ του Ηνωμένου Βασιλείου που ανέρχεται σε 2 366 εκατομμύρια ΕCU περιλαμβάνεται στα
έσοδα .
(7 ) Συμπεριλαμβάνεται πλεόνασμα ύψους 49 εκατομμυρίων ΕCU που έχει μεταφερθεί στο οικονομικό έτος 1986 .
( 8 ) Εκτός από τη Γερμανία ( 1,33697) και το Ηνωμένο Βασίλειο (0,67663).
(® ) Εκτός από τη Γερμανία ( 1,3296) και το Ηνωμένο Βασίλειο (0,8176).
Πηγές: 1985 , λογαριασμοί διαχείρισης· 1986 , προϋπολογισμός που ψηφίστηκε στις 10 Ιουλίου 1986 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο·
1987 , προσχέδιο προϋπολογισμού που κατέθεσε η Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 21 Ιουλίου 1986, προσχέδιο που εγκρίθηκε
από το Συμβούλιο στις 9 Σεπτεμβρίου 1986 .
ΠΙΝΑΚΑΣ 24
Χρηματοδότηση των επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με δάνεια που έχουν ληφθεί από την αγορά κεφαλαίων
και με χορηγηθέντα δάνεια
(σε εκατομμύρια ΕCU)
1984 1985 1986
Ποσό των χορηγηθέντων δανείων ανά όργανο
η μηχανισμό:
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων 5 007 5 641
Επιτροπή :
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα 825 1 010
Ευρατόμ 186 211
Νέο κοινοτικό μέσο 1 182 884
Σύνολο 7 200 7 746 7 800 έως 8 300
Ποσό των χορηγηθέντων δανείων ανά τομέα ή στόχο:
Ιδιωτικός βιομηχανικός τομέας 2 709 2 830 2 500 έως 2 800
από τα οποία συνολικά δάνεια στις μικρομεσαίες
επιχειρήσεις 1 719 1 735 1 400 έως 1 600
Έργα υποδομής 2 132 2 413 2 800 έως 2 900
Ενέργεια 2 359 2 503 2 500 έως 2 600
Σύνολο 7 200 7 746 7 800 έως 8 300
Πηγη: Επιτροπή των Ευρωπαϊκων Κοινοτήτων , « Εκθεση της Επιτροπής προς το Συμβουλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις
δανειοληπτικές και δανειοδοτικές δραστηριότητες της Κοινότητας το 1985», COM(86) 289 τελικό , Μάιος 1986 . Για το έτος
1986 πρόκειται για προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/71
Στο κοινοτικό επίπεδο , έχει αρχίσει με πρωτοβουλίες της
Επιτροπής , ένας εποικοδομητικός διάλογος με τους κοινω­
νικούς εταίρους — καθώς και μεταξύ των κοινωνικών
εταίρων — οι οποίοι εκπροσωπούνται από την Ένωση
Βιομηχανιών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (UηΐCC), την Ευρω­
παϊκή Συνομοσπονδία Δημόσιων Επιχειρήσεων (Cεερ) και
την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία των Συνδικαλιστικών Οργα­
νώσεων (CΕS). Οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στα
πλαίσια ομάδων, μιας που ασχολείται με τα μακροοικονομι­
κά θέματα και μιας άλλης που ασχολείται με τα μικροοικο­
νομικά θέματα , έδωσαν τη δυνατότητα να επέλθει συμφωνία
σε πολλούς τομείς . Η συμφωνία αυτή μπορεί να συνοψισθεί
ως εξής :
— θα πρέπει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη — επιχειρήσεις ,
μισθωτοί και δημόσιες αρχές — να εφαρμόσουν αποτε­
λεσματικά τη στρατηγική συνεργασίας , ώστε να μειωθεί η
ανεργία στον επιθυμητό βαθμό ,
— θα πρέπει να υπάρξει μια όσο το δυνατό ταχύτερη
μεταφορά πόρων προς τις επενδύσεις που δημιουργούν
θέσεις απασχόλησης , η οποία θα επιτευχθεί με την περαι­
τέρω βελτίωση της αποδοτικότητας των επιχειρήσεων
μέσω μιας μέτριας αύξησης των πραγματικών μισθών και
με τη μεγαλύτερη δυνατή μείωση του χρόνου που μεσολα­
βεί μεταξύ της αύξησης της αποδοτικότητας και της
πραγματοποίησης των επενδυτικών δραστηριοτήτων,
— θα πρέπει να διατηρηθεί ένα περιβάλλον νομισματικής
σταθερότητας και να μειωθεί ο πληθωρισμός , στις χώρες
όπου βρίσκεται ακόμη σε πολύ υψηλά επίπεδα ,
— θα πρέπει να προωθηθεί η έρευνα και η ανάπτυξη καθώς
και η κατάρτιση του εργατικού δυναμικού ,
— θα πρέπει να ολοκληρωθεί σύντομα η εσωτερική αγορά ,
αφού ληφθεί πλήρως υπόψη η κοινωνική της διάσταση ,
— θα πρέπει να συμπληρωθούν οι επενδύσεις των επιχειρή­
σεων με μια αναθέρμανση των οικονομικά και κοινωνικά
αποδοτικών δημόσιων επενδύσεων.
Βέβαια υπήρξαν και ορισμένες διαφορές απόψεων, κυρίως
όσον αφορά το ρόλο του κράτους στην οικονομική δραστη­
ριότητα , τόσο στο επίπεδο των εσόδων και των δαπανών του ,
όσο και στο επίπεδο της ρύθμισης των αγορών, καθώς και
όσον αφορά το ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν , στην
δημιουργία θέσεων αποσχόλησης , η αναδιοργάνωση και η
μείωση του χρόνου εργασίας , με ουδέτερο από άποψη κό­
στους τρόπο .
Στο κοινοτικό επίπεδο , η Επιτροπή θα συνεχίσει από την
πλευρά της , την εμβάθυνση του κοινωνικού διαλόγου . Αλλά
όπως επισήμανε στην ανακοίνωσή της του Ιουλίου 1986
(COM(86) 364 τελικό), η θέληση για συνεργασία , την οποία
επιδεικνύουν οι κοινωνικοί εταίροι στο ευρωπαϊκό επίπεδο ,
δεν χρησιμοποιείται πλήρως στο εθνικό επίπεδο . Οι κυβερ­
νήσεις σε όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν συγκε­
κριμένα μέτρα , στα οποία θα λαμβάνονται μεν υπόψη τα
εθνικά χαρακτηριστικά , αλλά θα υπάρχει δυνατότητα προ­
σαρμογής και σε νέα δεδομένα , ώστε να αρχίσει στο εθνικό
επίπεδο ο διάλογος σε όλα τα θέματα της στρατηγικής ,
καθώς και για να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που θα ευνοεί
το διάλογο στο επίπεδο των διαφόρων κλάδων και επιχειρή­
σεων Ο). Στις χώρες στις οποίες οι κυβερνήσεις , για ειδικούς
4.6 . Ο κοινωνικός διάλογος
Η επιτυχία της στρατηγικής συνεργασίας προϋποθέτει τη
μεταβολή — η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις θα πρέπει να
είναι σημαντική — των τρόπων αντιμετώπισης των εξελίξεων
καθώς και των ακολουθούμενων οικονομικών πολιτικών . Η
αύξηση της ανεργίας κατά τη δεκαετία του εβδομήντα και η
επιβράδυνση της ανάπτυξης συνοδεύτηκε από την ενίσχυση
των προστατευτικών τάσεων, που αποτελούσαν συχνά μια
δικαιολογημένη αντίδραση η οποία αποσκοπούσε στη διατή­
ρηση των κεκτημένων θέσεων και δικαιωμάτων, μέσα σ ' ένα
περιβάλλον που είχε διαταραχθεί από την πετρελαϊκή κρίση .
Ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις οι αντιδράσεις αυτές παρέβ­
λεψαν την αύξηση της ανεργίας και έτσι δυσχέραναν περισ­
σότερο την επίλυση αυτού του προβλήματος .
Αυτό ισχύει τόσο για τις επιχειρήσεις , οι οποίες δίσταζαν
περισσότερο να πραγματοποιήσουν επενδύσεις μέσα σε ένα
περιβάλλον που θεωρούσαν αβέβαιο , όσο και για τους
μισθωτούς , οι οποίοι προσπαθούσαν να προστατεύσουν την
αγοραστική τους δύναμη και τη σταθερότητα των υπαρχου­
σών θέσεων απασχόλησης . Φαίνεται όμως τώρα ότι το αυτό
ισχύει και για τις αρχές που ασκούν την οικονομική πολιτική ,
οι οποίες , λαμβάνοντας υπόψη τη διάρκεια και το κόστος της
εξυγίανσης στις αρχές της δεκαετίας του 80 , ενδέχεται να
διστάζουν να χρησιμοποιήσουν τα διαθέσιμα περιθώρια ελιγ­
μών .
Όπως λοιπόν , ο συνδυασμός αυτών των τρόπων αντιμετώ­
πισης της κατάστασης οδήγησε στις σημερινές ανισορρο­
πίες , έτσι και μόνο με την ταυτόχρονη μεταβολή τους είναι
δυνατό να επιτευχθεί η ανανέωση της ευρωπαϊκής οικονο­
μίας . Η ροπή των επιχειρήσεων για επενδύσεις μπορεί να
αυξηθεί εάν υπάρξει μεγαλύτερη βεβαιότητα στις προοπτικές
της αποδοτικότητας και της ζήτησης . Οι μισθωτοί θα μπο­
ρούν να δεχτούν ευκολότερα μια μέτρια αύξηση των πραγ­
ματικών μισθών και μια μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα
της αγοράς εργασίας , εάν υπάρχουν ως αντιστάθμισμα , απτά
οφέλη για την απασχόληση , και εάν ληφθούν πλήρως υπόψη
οι κοινωνικές επιπτώσεις των μέτρων. Οι κίνδυνοι να οδηγή­
σουν οι μακροοικονομικές πολιτικές που θα στοχεύουν με
μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στην ανάπτυξη , σε μία ανα­
θέρμανση του πληθωρισμού και στην επανεμφάνιση εξωτερι­
κών ανισορροπιών , θα είναι πολύ μικρότεροι , εάν τεθεί υπό
έλεγχο το εσωτερικό κόστος , εάν οι επιχειρήσεις αυξήσουν
παράλληλα τις παραγωγικές τους ικανότητες και εάν είναι
δυναμικότερο το κοινοτικό περιβάλλον .
Ο στόχος λοιπόν του κοινωνικού διαλόγου , θα πρέπει να είναι
η ταυτόχρονη μεταβολή της στάσης όλων των παραγόντων
της οικονομικής δραστηριότητας .
Έτσι , φαίνεται καθαρά ότι ο κοινωνικός διάλογος θα πρέπει
να καλύπτει όλα τα θέματα της στρατηγικής συνεργασίας ,
τόσο στο μακροοικονομικό , όσο και στο μικροοικονομικό
επίπεδο . Φέρνοντας σε επαφή τους εκπροσώπους των εργο­
δοτών , των μισθωτών και τις κυβερνήσεις , θα δώσει τη
δυνατότητα να επιτευχθεί ευρύτερη συναίνεση για τη συμβολή
κάθε ομάδας στη στρατηγική συνεργασίας . Με την πραγμα­
τοποίηση συναντήσεων σε τακτά χρονικά διαστήματα , ώστε
να λαμβάνονται υπόψη οι συγκυριακές μεταβολές , οι συμμε­
τέχοντες θα μπορούν να πιστοποιήσουν την πραγματική
εφαρμογή της στρατηγικής συνεργασίας και να προσαρμό­
σουν τη δράση τους στις πρόσφατες εξελίξεις . Επιπλέον , οι
κοινωνικός διάλογος σε όλα τα επίπεδα , θα δώσει τη
δυνατότητα να ελεγχθούν αποτελεσματικότερα οι επιπτώ­
σεις των απαιτούμενων διαρθρωτικών και τεχνολογικών
μεταβολών, στο κοινωνικό επίπεδο και στο επίπεδο της
απασχόλησης .
0 ) Βλέπε άρθρο 3 της οδηγίας 74/ 121 /EOK του Συμβουλίου της 18ης
Φεβρουαρίου 1974 για τη σταθερότητα , την ανάπτυξη και την
πλήρη απασχόληση στην Κοινότητα . ΕΕ αριθ . L 63 της 5 . 3 . 1974 ,
σ . 19 .
Αριθ . L 385/72 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
λόγους , δεν θεωρούν ότι είναι σε θέση να ενθαρρύνουν οι ίδιες
τον κοινωνικό διάλογο , καλούνται οι κοινωνικοί εταίροι να
αναλάβουν οι ίδιοι την πρωτοβουλία αυτή· έτσι θα μπορεί να
αρχίσει και στις χώρες αυτές ο διάλογος για τα θέματα της
κοινοτικής στρατηγικής μεταξύ των κοινωνικών εταίρων ,
και στο μέτρο του δυνατού , με τη συμμετοχή της κυβέρνη­
σης .
Ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο της
στρατηγικής συνεργασίας . Φέρνοντας σε επαφή τους εκπρο­
σώπους των εργοδοτών, των μισθωτών και τις κυβερνήσεις,
έχει ιδίως σαν στόχο να συμβάλει στην απαιτούμενη μεταβολή
της συμπεριφοράς όλων των παραγόντων της οικονομικής
δραστηριότητας και στην επίτευξη ευρείας συναίνεσης για την
αντίστοιχη συμβολή καθενός από τους εταίρους. Τα θέματα
που θα εξεταστούν θα πρέπει να καλύπτουν όλες τις οικονο­
μικές και κοινωνικές πλευρές της στρατηγικής συνεργασίας .
Στο κοινοτικό επίπεδο, άρχισε με την παρακίνηση της Επι­
τροπής, ένας εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ των κοινωνι­
κών εταίρων, και μαζίμε αυτούς . ΗΕπιτροπή θα προσπαθήσει
να εντείνει περισσότερο το διάλογο αυτό. Οι κυβερνήσεις των
κρατών μελών θα πρέπει να αναλάβουν συγκεκριμένες πρω­
τοβουλίες για να ενθαρρύνουν, σε εθνικό επίπεδο, το διάλογο
σχετικά με όλες τις πτυχές της στρατηγικής, βασιζόμενες στη
θέληση για συνεργασία την οποία έχουν επιδείξει οι κοινωνικοί
εταίροι στο ευρωπαϊκό επίπεδο και λαμβάνοντας υπόψη την
ιδιαίτερη κατάσταση που επικρατεί σε κάθε χώρα.
μογές της εσωτερικής πολιτικής , ετσι ωστε να μειωθεί το
αμερικανικό έλλειμμα ή το ιαπωνικό πλεόνασμα σε φυσιο­
λογικότερα επίπεδα . Αν και η ομάδα των πέντε αναγνώρισε
την ανάγκη για αποκατάσταση της ισορροπίας , μέχρι στιγ­
μής έχει συντελεστεί ελάχιστη πρόοδος στον τομέα αυτό .
Έτσι το αμερικάνικο έλλειμμα και το ιαπωνικό πλεόνασμα
κινδυνεύουν να παραμείνουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα το
1986 και το 1987 . Όσο για το πλεόνασμα της Κοινότητας στο
σύνολο της , αναμένεται ότι θα αυξηθεί προσωρινά σε σχέση
με το επίπεδο του του 1985 , αλλά θα παραμείνει μέσα σε
λογικά πλαίσια . Παρ' όλα αυτά , η γενική κατανομή των
πλεονασμάτων και των ελλειμμάτων μεταξύ των κρατών
μελών μπορεί να απαιτεί την πραγματοποίηση ορισμένων
προσαρμογών , αν και είναι σαφές ότι δεν είναι αναγκαίο να
έχουν όλα τα κράτη μέλη πλήρως ισοσκελισμένο ισοζύγιο
τρεχουσών συναλλαγών .
Οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπάθησαν επανειλημμένα να
πείσουν τις πλεονασματικές χώρες , κυρίως την Ιαπωνία και
τη Γερμανία , να λάβουν τα απαιτούμενα μέτρα για την
τόνωση της εσωτερικής τους ζήτησης , έτσι ώστε να επι­
ταχυνθεί ο ρυθμός μείωσης του εξωτερικού τους πλεονάσμα­
τος , και κατά συνέπεια και του αμερικανικού ελλείμματος .
Παρ ' όλα αυτά , δεν υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να έχει
σημαντικό αποτέλεσμα η επιτάχυνση της ανάπτυξης στις δύο
αυτές χώρες , στις οποίες διοχετεύεται μόνο το 15% των
αμερικανικών εξαγωγών, στη μείωση του αμερικανικού
ελλείμματος . Εάν όλες οι βιομηχανικές χώρες , εκτός των
Ηνωμένων Πολιτειών , λάμβαναν τα κατάλληλα μέτρα για
την τόνωση της εσωτερικής τους ζήτησης , η επίπτωση στο
εξωτερικό αμερικανικό έλλειμμα θα ήταν προφανώς πολύ
μεγαλύτερη , εφόσον θα ωφελούνταν άμεσα με τον τρόπο
αυτό περίπου το 60 % των αμερικανικών εξαγωγών . Παρ' όλα
αυτά , ενώ η επιτάχυνση του ρυθμού ανάπτυξης όλων των
βιομηχανικών χωρών εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών θα
συνέβαλλε στη μείωση του αμερικανικού ελλείμματος , δεν θα
είχε σχεδόν καμία επίπτωση στο ιαπωνικό και το γερμανικό
πλεόνασμα . Πράγματι , η αύξηση της ζήτησης από μέρους
των άλλων βιομηχανικών χωρών για τα προϊόντα της Ιαπω­
νίας και της Γερμανίας θα έτεινε να εξουδετερώσει την
αύξηση των εισαγωγών που θα προκαλούσε η επιτάχυνση του
ρυθμού αύξησης της εσωτερικής ζήτησης των δύο αυτών
χωρών .
Για να επανέλθει το εξωτερικό έλλειμμα των Ηνωμένων
Πολιτειών σε λογικά πλαίσια , θα πρέπει να προβλεφθεί μια
κάποια επιβράδυνση της εσωτερικής ζήτησης στη χώρα
αυτή , πράγμα που θα σημαίνει ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες
θα πρέπει να υπάρξει για μια ορισμένη περίοδο ασθενέστερη
ανάπτυξη απ ' ό,τι στις άλλες βιομηχανικές χώρες . Αντίθετα
με τις εξαγωγές , οι αμερικανικές εισαγωγές παρουσιάζουν
υψηλή ελαστικότητα σε σχέση με το εισόδημα και επομένως
αναμένεται ότι θα αντιδράσουν έντονα στην επιβράδυνση του
ρυθμού της εσωτερικής ζήτησης . Ο πίνακας 25 παρουσιάζει ,
βάσει της υπόθεσης ότι οι πραγματικές τιμές συναλλάγματος
θα παραμείνουν σταθερές στο επίπεδο που είχαν στα μέσα
του 1986 , την κατανομή των πλεονασμάτων και των ελλειμ­
μάτων του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών , που θα προ­
έκυπτε εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούσαν μια πιο περιο­
ριστική δημοσιονομική πολιτική . Στην περίπτωση αυτή ,
κατά τα τέλη της δεκαετίας του 80 , το αμερικανικό έλλειμμα
θα μειωνόταν στο 2% περίπου του ΑΕΠ και το κοινοτικό
πλεόνασμα θα εξαφανιζόταν , ενώ στο πλεόνασμα της Ιαπω­
νίας θα παρέμενε ακόμη σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα .
Υπό τις συνθήκες αυτές , η αποφασιστική εφαρμογή της
στρατηγικής συνεργασίας κατά τα τέσσερα επόμενα έτη θα
είχε μια κάποια αρνητική επίπτωση στο εξωτερικό ισοζύγιο
της Κοινότητας . Αυτό θα μπορούσε βέβαια να γίνει αποδε­
4.7 . Ο συντονισμός της οικονομικής πολιτικής σε διεθνες
επίπεδο
Η διαδικασία της διόρθωσης των μεγάλων εξωτερικών
ανισορροπιών οι οποίες βαρύνουν την παγκόσμια οικονομία
από το 1982 έχει αρχίσει εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο .
Από το Μάρτιο του 1985 , όταν το δολάριο έφθασε στην
υψηλότερη τιμή του , οι συναλλαγματικές τιμές των κύριων
νομισμάτων είχαν αρχίσει να εξελίσσονται κατά τρόπο που
να συμφωνεί περισσότερο με τα βασικά οικονομικά δεδομέ­
να . Εξάλλου , η διαδικασία αυτή ενισχύθηκε περισσότερο με
τη συμφωνία της ομάδας των πέντε , οι οποίοι συμφώνησαν ,
το Σεπτέμβριο 1985 στη Νέα Υόρκη , ότι η υποτίμηση του
δολαρίου και η αντίστοιχη ανατίμηση των άλλων σημαντι­
κών νομισμάτων , και ιδίως του γιεν , ήταν αναγκαία για να
επανέλθει η διάρθρωση των διεθνών πληρωμών σε σταθερό­
τερη βάση .
Στα τέλη Σεπτεμβρίου 1986 , τα νομίσματα των άλλων χωρών
μελών της ομάδας των πέντε είχαν ανατιμηθεί σημαντικά σε
σχέση με το δολάριο . Η πραγματική τιμή του δολαρίου είχε
μειωθεί κατά 22 % , ενώ η τιμή του γιεν είχε ανέλθει κατά 38 %
σε σχέση με το μέσο επίπεδο του του 1985 . Οι πραγματικές
τιμές των ευρωπαϊκών νομισμάτων είχαν αυξηθεί λιγότερο ,
εφόσον το ήμισυ περίπου του εξωτερικού εμπορίου των
ευρωπαϊκών κρατών διεξάγεται μεταξύ τους . Όλες αυτές οι
συναλλαγματικές προσαρμογές , τουλάχιστον όσον αφορά
την ΕCU σε σχέση με το δολάριο , θα πρέπει τώρα να
θεωρηθούν επαρκείς .
Παρ' όλα αυτά , αν ληφθοούν υπόψη οι τεράστιες ανισορρο­
πίες που έχουν συσσωρευτεί με την πάροδο των ετών , και
ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία , συνάγε­
ται το συμπέρασμα ότι οι συναλλαγματικές αυτές προσαρ­
μογές θα πρέπει να συμπληρωθούν με αντίστοιχες προσαρ­
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/73
Η πρόσφατη εμπειρία έχει αποδείξει ότι υπάρχει αρκετό
περιθώριο για τη βελτίωση των μεθόδων συντονισμού της
οικονομικής πολιτικής σε διεθνές επίπεδο . Οι χώρες που
συμμετείχαν στη συνάντηση κορυφής του Τόκυο συμφώνη­
σαν ότι ο καλύτερος τρόπος για την επίτευξη του σκοπού
αυτού είναι η δημιουργία μιας δέσμης δεικτών που θα
επιτρέπει να καθοριστούν οι στόχοι των χωρών αυτών με
σαφή και ποσοτικό τρόπο, και να παρακολουθείται στενά η
υλοποίησή τους . Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό θα πρέπει να
ελέγχονται η εσωτερική συνοχή και η αμοιβαία συμφωνία των
εθνικών προβλέψεων, ώστε να διερευνηθούν οι μελλοντικές
πηγές έντασης και να συμφωνηθούν οι κατάλληλες μεταβο­
λές των ακολουθούμενων πολιτικών που θα επέτρεπαν να
αποφευχθούν οι προστριβές . Οι δείκτες θα χρησιμεύουν
κατόπιν για τον έλεγχο των επιδόσεων των χωρών σε
συνάρτηση με τους προκαθορισμένους στόχους , και για τον
καθορισμό , εάν χρειάζεται , των κατάλληλων μεθόδων προ­
σαρμογής . Βέβαια , ένα τέτοιο σύστημα δεν αποτελεί πανά­
κεια για την επίλυση των προβλημάτων της διεθνούς οικονο­
μικής συνεργασίας . Ωστόσο , στο μέτρο που προσφέρει ένα
πληρέστερο πλαίσιο ποσοτικής ανάλυσης για την εκτίμηση
των πολιτικών των μεγάλων χωρών και των συνεπειών τους ,
τόσο για την εξεταζόμενη χώρα , όσο και για τις άλλες ,
αναμένεται ότι θα αυξήσει τις πιθανότητες αποφυγής σημα­
ντικών ασυμφωνιών μεταξύ των πολιτικών των συμμετεχου­
σών χωρών και των εντάσεων που θα δημιουργούσαν οι
ασυμφωνίες αυτές .
κτο , αλλά δεν θα κατέληγε σε μια σταθερή ισορροπία . Αυτοί
που θα ευνοούνταν κυρίως , σε μία τέτοια περίπτωση , όσον
αφορά το ισοζύγιο πληρωμών, θα ήταν ορισμένες άλλες
ευρωπαϊκές χώρες και οι αναπτυσσόμενες χώρες . Η επίπτω­
ση της εξέλιξης αυτής στα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών
των Ηνωμένων Πολιτειών θα ήταν σχετικά μικρή , και
επιπλέον θα καθυστερούσε ακόμη περισσότερο την απορρό­
φηση του ιαπωνικού πλεονάσματος (βλέπε πίνακα 26). Επο­
μένως , η επιλογή αυτή δεν θα ήταν η καλύτερη . Για το λόγο
αυτό , ένας συνδυασμός σε διεθνές επίπεδο των κατάλληλων
μέτρων για τη μείωση των ανισορροπιών σε αποδεκτά
πλαίσια θα απαιτούσε , εκτός από μια φάση σχετικά συγκρα­
τημένης ανάπτυξης στις Ηνωμένες Πολιτείες και ταχύτερης
ανάπτυξης στην Κοινότητα , μια νέα ανατίμηση του γιεν ,
συνοδευόμενη από μια αύξηση των δημοσιονομικών δαπα­
νών στην Ιαπωνία . Ο πίνακας 27 δείχνει την κατανομή των
ισοζυγίων τρεχουσών συναλλαγών, σε περίπτωση που η
Ιαπωνία εφάρμοζε μία αύξηση των δημοσιονομικών της
δαπανών κατά 1 % του ΑΕΠ ετησίως από το 1987 έως το 1990 ,
και εάν η πραγματική τιμή του γιεν αυξανόταν επιπλέον κατά
20 % την περίοδο 1987/88 . Ο συνδυασμός αυτός , καθώς και η
λήψη πρόσθετων μέτρων για το άνοιγμα των αγορών αγαθών
και κεφαλαίων θα μείωνε σημαντικά το πλεόνασμα της
Ιαπωνίας . Το παράδειγμα αυτό δείχνει ότι το γενικό αποτέ­
λεσμα θα ήταν σαφώς καλύτερο χάρη στη συνεργασία . Η
συμμετοχή των χωρών της ΕΖΕΣ , που έδειξαν ήδη ότι
διάκεινται ευνοϊκά προς την προσπάθεια αυτή , θα βελτίωνε
το αποτέλεσμα αυτό ακόμη περισσότερο .
Η πρόσφατη εξέλιξη της διεθνούς παραγωγής και του
παγκόσμιου εμπορίου δεν ήταν καθόλου ευνοϊκή για τις
αναπτυσσόμενες χώρες . Η δυσχερής ανάπτυξη των βιομηχα­
νικών χωρών κράτησε σε χαμηλά επίπεδα το ποσοστό της
κατ ' όγκο αύξησης των εξαγωγών των αναπτυσσόμενων
χωρών και οδήγησε στη μείωση των τιμών των πρώτων υλών ,
οπότε η αγοραστική δύναμη των εξαγωγών των αναπτυσσο­
μένων χωρών (έσοδα από τις εξαγωγές αποπληθωρισμένα με
τις τιμές εισαγωγής) εκτιμάται ότι έχει μειωθεί το χρόνο αυτό
κατά 11%· επιπλέον το συνολικό έλλειμμα του ισοζυγίου
τρεχουσών συναλλαγών αυτής της ομάδας χωρών σημειώνει
και πάλι μια απότομη επιδείνωση , μετά από τέσσερα χρόνια
σταθερής βελτίωσης , παρά τη μείωση των καταβαλλόμενων
τόκων επί των εξωτερικών τους χρεών . Η αύξηση των
εξαγωγών τους αποτελεί τον καλύτερο τρόπο για να βελτιω­
θεί η εξωτερική τους θέση . Το άνοιγμα των αγορών για τα
προϊόντα των αναπτυσσομένων χωρών αποτελεί την προϋπό­
θεση για την επίτευξη προόδου όσον αφορά την αποκατά­
σταση της αξιοπιστίας τους . Επιπλέον απαιτούνται νέα
κεφάλαια για την επιτυχημένη αναδιάρθρωση και προσαρμο­
γή των οικονομιών των υπερχρεωμένων χωρών που θα
στοχεύει στην επίτευξη μεγαλύτερης ανάπτυξης , όπως προ­
τάθηκε στην πρωτοβουλία BαRει\ Θετικό παράδειγμα προς
την κατεύθυνση αυτή αποτελούν οι πρόσφατες διαπραγμα­
τεύσεις για το εξωτερικό χρέος και την πολιτική εσωτερικής
προσαρμογής της Μεξικού .
Στις αναπτυσσόμενες χώρες , η βελτίωση της ανάπτυξης είναι
αναγκαία για να αποφευχθεί νέα επιδείνωση του βιοτικού
επιπέδου των κατοίκων τους και για να προχωρήσει η
επίλυση των προβλημάτων που δημιουργούνται από τα χρέη
τους . Από την άποψη αυτή είναι βασικό , να μην έχουν στο
σύνολο τους οι προσαρμογές των ισοζυγίων τρεχουσών
συναλλαγών στις βιομηχανικές χώρες ανασταλτικό αποτέ­
λεσμα στην ανάπτυξη των υπερχρεωμένων αναπτυσσομένων
χωρών . Άλλωστε , η βελτίωση της ανάπτυξης των χωρών
αυτών μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην σταθερή άνοδο
του παγκοσμίου εμπορίου .
Η απόφαση που λήφθηκε στην ΡιιηΙα
για την έναρξη ενός νέου γύρου πολυμερών διαπραγματεύ­
σεων στα πλαίσια της ΓΣΔΕ (GΑΤΤ) ενισχύει την ελπίδα ότι
θα είναι δυνατό να σταματήσει και να αντιστραφεί η τάση για
ενίσχυση του προστατευτισμού , πράγμα που αποτελεί βασι­
κή προϋπόθεση για τη δημιουργία ενός πιο ανοικτού και
σταθερού πολυμερούς συστήματος συναλλαγών. Επιπλέον ,
αναμένεται ότι οι διαπραγματεύσεις αυτές θα ενισχύσουν τις
δομές της ΓΣΔΕ και τους κανόνες που τη διέπουν , σε μια
στιγμή κατά την οποία φαίνεται ότι έχουν εξασθενήσει λόγω
του δυσμενούς συγκυριακού περιβάλλοντος . Υπό τις συνθή­
κες αυτές , η συντονισμένη προσπάθεια να περιληφθούν στις
διαπραγματεύσεις αυτές , οι συναλλαγές που αφορούν τα
γεωργικά προϊόντα θα έχει ιδιαίτερη σημασία . Τέλος , θα
πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή και στην προσαρμογή της
ΓΣΔΕ στις νέες εξελίξεις στη διάρθρωση του εμπορίου . Η
απόφαση να περιληφθεί στις διαπραγματεύσεις η φιλελευθε­
ροποίηση των υπηρεσιών , αποτελεί σημαντικό βήμα προς την
κατεύθυνση αυτή , εφόσον ένας νέος σημαντικός τομέας
περιλαμβάνεται στο πολυμερές σύστημα συναλλαγών .
Η πρόσφατη εξέλιξη των τιμών συναλλάγματος δημιούργησε
ευνοϊκότερες συνθήκες για τη διόρθωση των μεγάλων εξωτε­
ρικών ανισορροπιών που είχαν συσσωρευθεί κατά τη διάρκεια
των προηγουμένων ετών, αλλά δεν θα αρκέσει, από μόνη της,
για την πλήρη εξάλειψή τους. Η επιστροφή σε μια φυσιολογι­
κότερη διάρθρωση των εξωτερικών ισοζυγίων θα απαιτήσει
κυρίως κάποιους δημοσιονομικούς περιορισμούς από την
πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, και ορισμένα μέτρα για την
αύξηση των δημοσιονομικών δαπανών, συνοδευόμενα από
μια νέα ανατίμηση του γιεν, από μέρους της Ιαπωνίας . Βάσει
της υπόθεσης ότι οι οικονομικές πολιτικές θα επαναπροσανα­
τολισθούν προς την κατεύθυνση αυτή, οι κύριες εξωτερικές
ανισορροπίες των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας, θα
μπορούσαν να εξομαλυνθούν μέχρι το 1990. Η βελτίωση της
Αριθ . L 385/74 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
τάσης για ανάπτυξη που θα επιτευχθεί στην Κοινότητα με την
εφαρμογή της στρατηγικής συνεργασίας για την ανάπτυξη και
την απασχόληση, καθώς και στις χώρες της ΕΖΕΣ θα έχει
ευνοϊκές επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο . Α ναμένεται ότι ο
νέος γύρος των πολυμερών διαπραγματεύσεων στα πλαίσια
της ΓΣΔΕ (GΑΤΤ) θα ενισχύσει τη θετική αυτή τάση. Το
γεγονός αυτό αναμένεται ότι θα έχει ευνοϊκή επίπτωση στις
εξαγωγές των αναπτυσσομένων χωρών και ότι θα αυξήσει τις
πιθανότητες για τη μεσοπρόθεσμη σταθεροποίηση της εξωτε­
ρικής τους θέσης .
Προβλέψεις για τα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών ως ποσοστό του ΑΕΠ 1986 έως 1990
ΠΙΝΑΚΑΣ 25
Σενάριο βάσει των σημερινών πολιτικών και των τιμών συναλλάγματος στα μέσα του 1986 (βασικό σενάριο)
1985 1986
Μέσος όρος
1987 έως 1990
ΗΠΑ
Ιαπωνία
ΕUR
- 3,0
+ 3,7
+ 0,5
- 2,5
+ 4,5
+ 1,2
- 2,2
+ 3,2
+ 0,4
Συμφωνά με το σενάριο αυτο , τα μέσα ετήσια ποσοστά αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου 1986 έως 1990
θα είναι τα ακόλουθα : ΗΠΑ 2,7% , Ιαπωνία 3,6% , ΕUR 2,6% .
ΠΙΝΑΚΑΣ 26
Στρατηγική συνεργασίας (χωρίς ειδικές ενέργειες συνεργασίας από την Ιαπωνία)
1985 1986
Μέσος όρος
1987 έως 1990
ΗΠΑ - 3,0 - 2,5 - 2,0
Ιαπωνία + 3,7 + 4,5 + 3,5
ΕUR + 0,5 + 1,2 - 0,1
Συμφωνά με το σενάριο αυτο , τα μέσα ετήσια ποσοστά αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου 1986 έως 1990
θα είναι τα ακόλουθα : ΗΠΑ 2,8% , Ιαπωνία 3,7% , ΕUR 3,5% .
ΠΙΝΑΚΑΣ 27
Συνδυασμός της στρατηγικής συνεργασίας με αύξηση των δημοσιονομικών δαπανών στην Ιαπωνία και νέα άνοδος
κατά 20 % της πραγματικής τιμής του γιεν
1985 1986
Μέσος όρος
1987 έως 1990
ΗΠΑ - 3,0 - 2,5 - 1,7
Ιαπωνία + 3,7 + 4,5 + 2,2
ΕUR + 0,5 + 1,2 + 0,1
Συμφωνά με το σενάριο αυτό , τα μέσα ετήσια ποσοστά αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου 1986 έως 1990
θα είναι τα ακόλουθα : ΗΠΑ 2,9% , Ιαπωνία 3,4% , ΕUR 3,6% .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/75
ΜΕΡΟΣ II
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΏΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΟ 1987
Απο την εξέταση της εξέλιξης της απασχόλησης κατά τη
διάρκεια των τελευταίων ετών, προκύπτει αβίαστα το συμπέ­
ρασμα ότι για να μειωθεί αισθητά το επίπεδο της ανεργίας
πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες σε όλα τα
κράτη μέλη , εκτός από το Λουξεμβούργο όπου το ποσοστό
ανεργίας παραμένει χαμηλό . Σύμφωνα με τις προβλέψεις , το
ποσοστό ανεργίας θα υποχωρήσει, κατά μέσο ετήσιο όρο ,
μόνο σε τέσσερις από τις δώδεκα χώρες το 1986 , και στο
ήμισυ των χωρών το 1987 , αλλά μόνο σε δύο χώρες (Γερμανία
και Κάτω Χώρες) κατά τη διάρκεια και των δύο ετών . Το 1986
μόνο στην περίπτωση δύο χωρών (Γερμανία και Πορτογαλία)
το ποσοστό αύξησης του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος
θα κυμανθεί στο διάστημα μεταξύ 3 έως 3,5 % , που θεωρείται
αναγκαίο για να επιτευχθεί μεσοπρόθεσμα ουσιαστική μείω­
ση του ποσοστού ανεργίας . Προβλέπεται ότι το 1987 το
αποτέλεσμα θα είναι πολύ καλύτερο δεδομένου ότι όχι μόνο
έξι από τις χώρες μέλη θα βρίσκονται σ ' αυτή την περίπτωση
αλλά , κυρίως , λόγω του ότι μεταξύ των χωρών αυτών θα
υπάρχουν τρεις των οποίων το ποσοστό συμμετοχής τους στο
ΑΕΠ της Κοινότητας είναι υψηλό (Γερμανία , Ισπανία , Ιτα­
λία), ενώ το αποτέλεσμα για τη Γαλλία και το Ηνωμένο
Βασίλειο θα απέχει μόλις κατά ένα τέταρτο της μονάδας από
το κατώτατο όριο που προαναφέρθηκε . Εφόσον λοιπόν
σημειώνεται πρόοδος προς την ορθή κατεύθυνση , αυτό που
προέχει είναι να διαπιστωθεί αν και κάτω από ποιες συνθήκες
θα καταστεί δυνατή η εδραίωση και η συνέχιση αυτής της
προόδου σε κάθε χώρα μέλος , τόσο κατά τη διάρκεια του
1987 όσο και κατά τα επόμενα έτη , και ο βαθμός στον οποίο
πρέπει να διαφέρει η οικονομική και κοινωνική πολιτική από
τη μία χώρα στην άλλη για να ληφθούν υπ¥>ψη οι οικονομικές
ιδιαιτερότητες κάθε χώρας μέλους .
Είναι αυτονόητο ότι , όπως τονιζόταν ήδη στην ετήσια οικο­
νομική έκθεση 1985/86 , είναι πολύ δύσκολο , αν όχι αδύνατο ,
να αρκέσει ένα μεμονωμένο μέτρο για τη βελτίωση της
απασχόλησης και ότι κάθε ενέργεια αυτού του τύπου προϋ­
ποθέτει για να είναι επιτυχής , μεταξύ άλλων και την ενίσχυση
του κοινωνικού διαλόγου και τούτο , όχι μόνο στο επίπεδο της
Κοινότητας , αλλά επίσης και σε κάθε κράτος μέλος . Η
αμοιβαία επίδραση μεταξύ των πρωτοβουλιών τόσο των
κυβερνήσεων όσο και των κοινωνικών εταίρων, αποτελεί
βασική προϋπόθεση για την επιτυχία κάθε ενέργειας για την
ανάκαμψη της απασχόλησης .
Το γεγονός ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη τα στοιχεία που
χαρακτηρίζουν την οικονομική κατάσταση κάθε χώρας
μέλους δεν συνεπάγεται κατ ' ανάγκη ότι από τη μία χώρα
στην άλλη πρέπει να υπάρξει διαφορετική εφαρμογή των
μέτρων που υποδεικνύονται στο μέρος I της παρούσας
έκθεσης .
Αντίθετα , κρίνεται σκόπιμο να εφαρμοσθούν με ενιαίο και
συντονισμένο τρόπο οι προτάσεις που γίνονται στα τμήματα
4.3 έως 4.6 του κεφαλαίου 4 του μέρους I.
Οι προσπάθειες που πρέπει να καταβληθούν από τα κράτη
μέλη πρέπει να είναι συγκρίσιμες σε μεγάλο βαθμό όταν θα
χρειαστεί να ληφθούν μέτρα για τη βελτίωση της λειτουργίας
των αγορών αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων και να τεθεί
σε εφαρμογή το πρόγραμμα που έχει καταρτισθεί από την
Κοινοτητα για την υλοποίηση της μεγάλης εσωτερικής αγο­
ράς . Κατ ' εξαίρεση , θα ήταν δυνατό να προβλεφθούν μετα­
βατικά καθεστώτα για να ληφθούν υπόψη τα ιδιαίτερα
προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα νέα κράτη μέλη .
Είναι επίσης επιθυμητό να συγκλίνουν σε μεγάλο βαθμό τα
μέτρα που θα λάβουν τα κράτη μέλη για την προσαρμογή της
αγοράς εργασίας και σε θέματα κόστους εργασίας (συγκρά­
τηση της αύξησης των πραγματικών μισθών, μείωση της
διάρκειας του χρόνου εργασίας με την προϋπόθεση ότι δεν θα
επηρεαστεί το κόστος , διευθέτηση του χρόνου εργασίας ,
μείωση των κοινωνικών επιβαρύνσεων, βελτίωση των κανο­
νισμών ώστε να διευκολυνθεί η πρόσληψη εργαζομένων,
ενθάρρυνση της δημιουργίας επιχειρήσεων κλπ).
Ο βαθμός τόνωσης της εσωτερικής ζήτησης η οποία , στο
πλαίσιο των στόχων της στρατηγικής , ενδέχεται να καταστεί
απόλυτα αναγκαία κατά τη διάρκεια του 1987 όταν θα
αρχίσουν να αμβλύνονται οι θετικές επιπτώσεις που
προκύπτουν από τη βελτίωση των όρων εμπορίου , πρέπει
αναγκαστικά να είναι διαφορετικός από τη μια χώρα στην
άλλη , δεδομένου ότι η οικονομική κατάσταση κάθε χώρας
μέλους επιβάλλει την εφαρμογή συγκεκριμένης πολιτικής .
Στο νομισματικό τομέα , η συνεχιζόμενη πτώση των επιτο­
κίων αποτελεί έναν εξαιρετικά επιθυμητό παράγοντα για την
ανάπτυξη των επενδύσεων . Ωστόσο, σε χώρες όπως η
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και οι Κάτω
Χώρες , τα επιτόκια έχουν ήδη μειωθεί αισθητά χάρη στη
σημαντική υποχώρηση του πληθωρισμού . Μια πέραν του
δέοντος και εσπευσμένη μείωση των επιτοκίων ενδέχεται να
θέσει σε κίνδυνο τη νομισματική σταθερότητα στην οποία
αποσκοπεί κάθε υγιής νομισματική πολιτική . Στα περισσό­
τερα άλλα κράτη μέλη , και ιδίως στη Γαλλία και στην Ιταλία ,
πρέπει αντίθετα να αναμένεται ότι θα συνεχιστεί η τάση
μείωσης των επιτοκίων λόγω της άμβλυνσης των πληθωρισ­
τικών προσδοκιών .
Αυτοί οι στόχοι που αφορούν την εσωτερική πολιτική θα
μπορέσουν να επιτευχθούν μόνο αν τα κράτη μέλη ασχολη­
θούν από κοινού και στο πλαίσιο της διεθνούς νομισματικής
συνεργασίας με τις εξωτερικές προεκτάσεις αυτού του προ­
βλήματος . Κατά πάσα πιθανότητα , λόγω της ανάγκης να
επιτευχθεί ριζική προσαρμογή του εξωτερικού ισοζυγίου των
Ηνωμένων Πολιτειών , η πίεση που ασκείται προς την
κατεύθυνση της μείωσης της τιμής του δολαρίου θα παραμεί­
νει αισθητή κατά τη διάρκεια του 1987 . Την Κοινότητα δεν τη
συμφέρει να τηρήσει ανεκτική στάση έναντι μιας υπερβολι­
κής υποτίμησης του δολαρίου , που ενδέχεται να έχει αρνητι­
κές επιπτώσεις στη δική της οικονομική ανάπτυξη . Οι
προσαρμογές που πρέπει να γίνουν στην εσωτερική νομισμα­
τική πολιτική και που θα ήταν δυνατό να περιλαμβάνουν
μέτρα για την έμμεση αντιμετώπιση μιας τέτοιας εξέλιξης δεν
θα μπορούν ωστόσο να ξεπεράσουν ορισμένα όρια πέρα από
τα οποία η ίδια η συνέχισή τους θα τα οδηγούσε σε απο­
τυχία .
Από όλες τις παραπάνω σκέψεις προκύπτει ότι , στο πλαίσιο
του πολυδιάστατου χαρακτήρα των πολιτικών που ακολου­
θούνται, η νομισματική πολιτική μπορεί ακόμη να συμβάλει
31 . 12 . 86Αριθ . L 385/76 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
θετικά στην οικονομική ανάπτυξη σε ορισμένες χώρες μελη ,
αλλά επίσης ότι ο ρόλος της είναι πολύ περιορισμένος σε
άλλες .
Στον τομέα των δημόσιων οικονομικών, το φάσμα των
διαφόρων δυνατοτήτων δράσης είναι ακόμη ευρύτερο . Στην
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και το Λουξεμ­
βούργο , η δημοσιονομική κατάσταση είναι αρκετά ευνοϊκή
ώστε να αφήνει ένα περιθώριο ελιγμών στην κυβέρνηση· στο
Ηνωμένο Βασίλειο , η κυβέρνηση κατά τη φθινοπωρινή δήλω­
σή της προέβλεψε αύξηση των δημοσίων δαπανών κατά 4,75
δισεκατομμύρια λίρες για το 1987/88 . Τούτο σημαίνει ότι οι
προβλεπόμενες δημόσιες δαπάνες για το 1987/88 είναι αυξη­
μένες κατά 2% , σε πραγματικές τιμές , σε σύγκριση με το
προϋπολογιζόμενο αποτέλεσμα του 1986/87 . Στη Γαλλία
έχουν προβλεφθεί για το 1987 σημαντικές φορολογικές ελα­
φρύνσεις και για το 1988 έχουν ανακοινωθεί συμπληρωματι­
κές ελαφρύνσεις , το δε δημοσιονομικό έλλειμμα θα πρέπει
ταυτόχρονα να μειωθεί για καθένα από τα δύο έτη . Αντίθετα ,
η κατάσταση των δημόσιων οικονομικών, και κυρίως το
υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους , επιβάλλουν να συνεχι­
στεί η προσπάθεια εξυγίανσης στο Βέλγιο , στην Ελλάδα ,
στην Ιρλανδία , στην Ιταλία και στην Πορτογαλία . Σε μια
τρίτη ομάδα χωρών (Δανία , Ισπανία και Κάτω Χώρες) οι
δημοσιονομικοί περιορισμοί αφήνουν ορισμένα περιθώρια
ελιγμών , αλλά ορισμένες πτυχές των προοπτικών για το 1987
περιορίζουν την ελευθερία δράσης στο μακροοικονομικό
επίπεδο .
Κατά συνέπεια , μόνο οι χώρες που ανήκουν σε μια πολύ
μικρή ομάδα θα είναι σε θέση να ασκήσουν συνολική επιρροή
στους όρους προσφοράς και ζήτησης . Αντίθετα , όλα τα
κράτη μέλη θα είναι σε θέση , τροποποιώντας τη διάρθρωση
των δημόσιων εσόδων και δαπανών, να δημιουργήσουν
ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της απασχόλη­
σης .
Είναι ωστόσο εύλογο να αναμένεται ότι , κατά τη διάρκεια
του έτους 1987 , ένας αυξανόμενος αριθμός χωρών θα διαθέτει
ευρύτερα περιθώρια ελιγμών και ότι οι δυνατότητες δράσης
στις χώρες στις οποίες υπάρχουν ήδη τέτοια περιθώρια θα
γίνουν περισσότερο εμφανείς . Κάτι τέτοιο είναι φυσικό ότι θα
συμβεί στην περίπτωση κατά την οποία , όπως είναι άλλωστε
πιθανό , συνεχιστεί και εδραιωθεί κατά το 1987 η βελτίωση
των βασικών όρων της οικονομικής ισορροπίας που επιτεύ­
χθηκε ήδη το 1986 .
ΒΕΛΓΙΟ
Στο Βέλγιο αναμένεται ότι κατά το 1986 η οικονομική
ανάπτυξη θα ξεπεράσει σαφώς τα ποσοστά που επιτεύχθηκαν
κατά την περίοδο 1981 έως 1985 . Η επιτάχυνση του ρυθμού
της οικονομικής ανάπτυξης δεν οφείλεται μόνο στην κατα­
κόρυφη πτώση των τιμών του πετρελαίου αλλά και στο
γεγονός ότι καθυστέρησε η κατάρτιση ενός νέου προγράμμα­
τος δημοσιονομικής εξυγίανσης . Προβλέπεται τα ποσοστά
αύξησης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοι­
κοκυριών καθώς και της ιδιωτικής κατανάλωσης να είναι
ανώτερα του 2,5% ενώ είχαν παραμείνει σχεδόν στάσιμα
κατά τη διάρκεια πολλών ετών . Αναμένεται εξάλλου σημα­
ντική αύξηση των επενδύσεων των επιχειρήσεων λόγω της
βελτίωσης των περιθωρίων κέρδους . Αντίθετα , το 1987
προβλέπεται ότι το πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης
που αποφασίστηκε την άνοιξη του 1986 και που θα έχει
αποτέλεσμα τον περιορισμό της αύξησης των εισοδημάτων
των νοικοκυριών θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε επιβράδυνση
του ρυθμού της οικονομικής ανάπτυξης . Για το λόγο αυτό
αναμένεται ότι κατά το έτος αυτό τον κύριο ρόλο στην
αναπτυξιακή διαδικασία θα διαδραματίσουν οι επενδύσεις
των επιχειρήσεων και οι εξαγωγές . Ο ρυθμός ανόδου των
τιμών αναμένεται ότι θα είναι χαμηλός μετά τη σημαντική
επιβράδυνση του πληθωρισμού το 1986 (από 4,9% σε 1,3 %).
Κατά τη διάρκεια του 1986 και 1987 προβλέπεται ότι το
ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα είναι πλεονασματικό σε
ικανοποιητικό βαθμό . Αντίθετα , αναμένεται ότι η βελτίωση
από πλευράς αναγκών χρηματοδότησης των δημοσίων διοι­
κήσεων είναι περιορισμένη το 1986 αλλά κατά το 1987
προβλέπεται ότι οι ανάγκες αυτές θα περιοριστούν κατά
1,5 ως 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος . Οι προ­
σπάθειες εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών θα έχουν
αρνητική επίπτωση στο επίπεδο της απασχόλησης στο
δημόσιο τομέα που θα αντισταθμιστεί όμως σε μεγάλο βαθμό
από μια αύξηση της απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα , ιδίως
χάρη στις συμφωνίες που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο της
διεπαγγελματικής διαπραγμάτευσης . Κατά τη διετία 1986/87
δεν αναμένεται καμία μεταβολή όσον αφορά το συνολικό
επίπεδο της απασχόλησης και το ποσοστό ανεργίας .
Κατά το 1986 και 1987 , η εξέλιξη των εισοδημάτων θα είναι
σύμφωνη με την εισοδηματική πολιτική που εφαρμόζεται από
το 1982 και η οποία αποσκοπεί μέχρι στιγμής στη συγκρά­
τηση της αύξησης των πραγματικών μισθών προκειμένου να
διατηρηθεί το επίπεδο ανταγωνιστικότητας που έχει επιτευ­
χθεί μετά το 1982 και να προωθηθεί η κατανομή της απα­
σχόλησης . Η επιβράδυνση του πληθωρισμού η οποία , μέσω
του συστήματος της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής , οδήγη­
σε σύντομα σε επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης των ονο­
μαστικών μισθών, θα διευκολύνει την επίτευξη αυτών των
στόχων . Οι μισθολογικές διαπραγματεύσεις για τα μετά το
1986 έτη διεξάγονται μέσα στα στενά περιθώρια που αφήνουν
οι εξουσίες που διαθέτει η κυβέρνηση για να εξασφαλίσει τις
προϋποθέσεις που είναι απαραίτητες για την ανταγωνιστικό­
τητα . Στην περίπτωση που οι κλαδικές συμβάσεις για τους
μισθούς θα απείχαν πολύ από τις γενικές κατευθύνσεις της
εθνικής συμφωνίας που συνάφθηκε το Σεπτέμβριο του 1986
μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και οι οποίες αποσκοπούν
στη διατήρηση αυτής της ανταγωνιστικότητας και στην
προώθηση της απασχόλησης , κυρίως των νέων, θα ήταν
δυνατόν να ενεργοποιηθούν οι διατάξεις αυτού του περιορι­
στικού νομοθετικού πλαισίου . Λόγω της επιβράδυνσης του
ρυθμού ανόδου των μισθών, το πραγματικό κόστος εργασίας
ανά μονάδα προϊόντος μειώθηκε κατά 9°7ο περίπου στο
διάστημα μεταξύ 1981 και 1986 ενώ αυξήθηκε παράλληλα η
αποδοτικότητα των επιχειρήσεων και βελτιώθηκε η χρημα­
τοοικονομική τους κατάσταση . Επιπλέον , έχει ληφθεί από­
φαση να μειωθεί εκ νέου ο φόρος επί των εισοδημάτων των
εταιρειών και να μειωθεί το ανώτατο ποσοστό φορολόγησης
από 45 % σε 43 % το 1988 . Τέλος , η νομισματική πολιτική που
αποσκοπούσε , κυρίως , στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη
μείωση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων , σε συνδυασμό με
τη διατήρηση μιας σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας ,
είχε ως αποτέλεσμα να μειωθούν τα επιτόκια των πιστώσεων
για επενδύσεις από 12,75 % που ήταν στις αρχές του 1985 σε
8,25 % τον Απρίλιο του 1986 . Αυτή η βελτίωση των συνθηκών
δεν οδήγησε σε αξιοσημείωτη αύξηση των επενδύσεων των
επιχειρήσεων παρά μόνο κατά το 1986 , δεδομένου ότι η
αβεβαιότητα που επικρατούσε όσον αφορά την εξέλιξη των
εισοδημάτων των νοικοκυριών, μετά τη λήψη των μέτρων για
την εξυγίανση του κρατικού προϋπολογισμού , διαδραμάτισε
κατά πάσα πιθανότητα ανασχετικό ρόλο στην εφαρμογή
νέων επενδυτικών σχεδίων . Δεδομένου ότι μετά τη νομοθετι­
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/77
συμβιβάζεται με τη διατήρηση της ισοτιμίας του φράγκου στα
πλαίσια του ΕΝΣ, εξαρτάται επίσης σε μεγάλο βαθμό από τη
μείωση των χρηματοδοτικών αναγκών του δημοσίου το­
μέα .
κη κατοχύρωση της συμφωνίας στην οποία κατέληξαν οι
κοινωνικοί εταίροι σχετικά με τη γενικευμένη εφαρμογή ενός
περισσότερο ελαστικού ωραρίου θα υπάρχει μεγαλύτερη
ευελιξία στον τομέα του χρόνου εργασίας , αναμένεται ότι θα
καταστεί δυνατό να βελτιωθεί η ικανότητα προσαρμογής των
επιχειρήσεων στις διακυμάνσεις της ζήτησης όταν θα αρχί­
σουν να ισχύουν οι νέες μισθολογικές συμβάσεις .
Αντίθετα , τα δημόσια οικονομικά βρίσκονται σε μια κατά­
σταση όπου δεν μπορεί να υπάρξει άλλη προτεραιότητα από
μία σε βάθος και ταχεία εξυγίανσή τους για να σπάσει ο
φαύλος κύκλος «επιβαρύνσεις από τόκους — αύξηση του
χρέους». Η βελγική κυβέρνηση ολοκλήρωσε την άνοιξη την
κατάρτιση του προγράμματος δημοσιονομικής εξυγίανσης
που είχε αναγγείλει στα πλαίσια των προγραμματικών δηλώ­
σεών της το Δεκέμβριο 1985 και που αποσκοπεί στη μείωση
του καθαρού υπολοίπου προς χρηματοδότηση του Δημοσίου
Ταμείου σε 8 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος το 1987
και σε 7 % το 1989 , ενώ μέχρι και το 1985 το υπόλοιπο αυτό
αντιπροσώπευε 11,5% . Βασικός στόχος στα πλαίσια αυτής
της προσπάθειας θα είναι η συμπίεση των δαπανών. Η
εφαρμογή του προγράμματος για την ελάφρυνση της φορο­
λογίας των φυσικών προσώπων που είχε αποφασιστεί παλαι­
ότερα θα συνεχιστεί και έχει απορριφθεί το ενδεχόμενο να
επιβαρυνθεί με οποιονδήποτε τρόπο η φορολογία επί των
πετρελαϊκών προϊόντων . Όλα αυτά τα προγράμματα αναμέ­
νεται ότι , προσωρινά , θα επηρεάσουν αρνητικά τις πρόσφα­
τες ευνοϊκές εξελίξεις στον τομέα της απασχόλησης και της
εσωτερικής ζήτησης . Εντούτοις , η κατακόρυφη πτώση των
τιμών του πετρελαίου επιτρέπει στη βελγική οικονομία να
αναπτυχθεί με σχετικά ικανοποιητικούς ρυθμούς κατά τη
διάρκεια της περιόδου εσωτερικής προσαρμογής .
Η κατάσταση των δημοσίων οικονομικών περιορίζει ανα­
γκαστικά τις δυνατότητες να στηριχθεί η ζήτηση μέσω μιας
επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής . Όπως και στο
παρελθόν , πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εξισορρόπη­
ση των δημοσίων οικονομικών και στην εξάλειψη της ανε­
λαστικότητας που χαρακτηρίζει την προσφορά δεδομένου
ότι , για να υπάρξει επάνοδος σε μια περισσότερο σταθερή και
διαρκή οικονομική ανάπτυξη , πρέπει να εκλείψουν αυτοί οι
δύο περιοριστικοί παράγοντες . Η δυνατότητα εφαρμογής
μιας νομισματικής πολιτικής που να αποσκοπεί σε μία όσο το
δυνατόν μεγαλύτερη μείωση των επιτοκίων, η οποία να
Το μεγεθος του δημοσιονομικού ελλείμματος συνεπάγεται
ότι ο στόχος της κυβέρνησης όσον αφορά το καθαρό
υπόλοιπο προς χρηματοδότηση πρέπει να επιτευχθεί πράγμα­
τι και μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες δεδομένου ότι ,
από πολλές απόψεις , το διεθνές περιβάλλον είναι ευνοϊκό και
η συμπίεση των δαπανών θα διευκολυνθεί κατά τη διετία
1986/87 από την πτώση των επιτοκίων . Προτού λήξει η ισχύς
των ειδικών εξουσιών θα καταστεί ίσως αναγκαίο να εφαρ­
μοστούν νέα διορθωτικά μέτρα ώστε να εξασφαλιστεί η
επίτευξη του στόχου (το ύψος του καθαρού υπολοίπου προς
χρηματοδότηση του Δημοσίου Ταμείου να ισούται με 8 % του
ΑΕΓΙ το 1987) και να αποφευχθεί κάθε απόκλιση που ενδέχε­
ται να προκύψει από μια ανεπαρκή απόδοση των μέτρων που
πρόκειται να εφαρμοστούν ή από μια λιγότερο ευνοϊκή
εξέλιξη των εξωτερικών παραγόντων . Βραχυπρόθεσμα το
μοναδικό περιθώριο ελιγμών στο πλαίσιο της δημοσιονομι­
κής πολιτικής αφορά το σκέλος των εσόδων που θα ήταν
δυνατό , με την αναδιάρθρωσή τους , να κατευθύνουν την
αναπτυξιακή διαδικασία προς τη δημιουργία περισσότερων
θέσεων απασχόλησης . Μία από τις διάφορες δυνατότητες θα
ήταν να αντισταθμιστεί η μείωση των κρατήσεων για εισφο­
ρές κοινωνικής ασφάλισης από τους μισθούς με μια γενική
αύξηση των έμμεσων φόρων, ή , ειδικότερα , με μια αύξηση
της φορολογίας επί των πετρελαϊκών προϊόντων .
Μετά τη λήξη της ισχύος των ειδικών εξουσιών στον τομέα
της εξέλιξης των μισθών και επειδή είναι απαραίτητο για τη
βελγική οικονομία να παραμείνει ανταγωνιστική έναντι της
εξωτερικής ζήτησης κατά τη διάρκεια της περιόδου εσωτε­
ρικής προσαρμογής , είναι επιθυμητό να διατηρηθεί μία
δυνατότητα ελέγχου της εξέλιξης των μισθών . Εντούτοις , το
γεγονός ότι για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα εφαρμόστηκε
μια πολιτική συγκράτησης των μισθών θα μπορούσε να
δικαιολογήσει , σε μικρό αριθμό περιπτώσεων, ορισμένες
αποκλίσεις ώστε να καταστεί δυνατή η ικανοποίηση των
αναγκών από την αγορά εργασίας όταν δημιουργούνται
αδιέξοδα τα οποία είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν με την
εφαρμογή μέτρων επαγγελματικού αναπροσανατολισμού .
Αριθ . L 385/78 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΠΙΝΑΚΑΣ 28
Βέλγιο : Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μεταβολές σε ποσοστά)
1961
έως
1973
1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 (') 1987 (2)
Γ κατ ' αξία
Ακαθάριστο J κατ ' όγκο
εγχώριο προϊόν |
αποπληθωριστής
9,2
4,9
4,1
10,0
2,5
7,5
3,4
- 1,5
5,0
8,7
1,5
7,1
6,3
- 0,1
6,3
6,8
1.4
5.5
6,7
1,5
5,1
6,7
2,0
4,6
3,1
1,3
1,8
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 3,7 7,8 8,1 7,4 ' 7,5 5,9 4,8 1,3 1,5
Ακαθάριστες Γ ιδιωτικές'
επενδύσεις παγίου J δημόσιες
κεφαλαίου κατ ' 1 , ,
, σύνολο
όγκο
εκ των οποίων : κατασκευές
εξοπλισμός
5,1 1,9
- 18,1
- 6,3
- 16,3
- 22,9
3,6
- 0,3
- 8,9
- 1,7
- 5,4
8,0
- 3,6
- 7,6
- 3,9
- 5,1
- 9,5
4,4
- 8,8
1,0
- 4,2
9,9
3,8
- 13,2
1,2
- 0,4
3,6
7.0
- 6,4
5,3
2.1
9,5
6,9
- 9,8
5,0
2,2
8,4
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές l -4,1 0,3 - 2,5 1,7 1,3 3,0 1,3
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους (3) I -0,8 - 2,6 - 0,3 - 0,8 - 0,5 - 1,4
Γ ονομαστική
Αμοιβή ανά
μισθωτό ^ πραγματική Α (4 )
L β
8,9
4,6
5,1
11,6
3,8
3,5
6,4
1,4
- 1,5
8,1
1,0
0,7
6,4
0,0
- 1,0
6,8
1,4
0,8
4,5
- 0,6
- 0,3
2,5
- 2,0
1,2
2,2
0,4
0,7
Παραγωγικότητα (S ) 4,3 2,4 0,5 2,9 0,9 1,4 1,0 1,7 1,9
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας 0,3 1,4 0,9 - 1,8 - 0,9 0,0 - 1,6 - 3,6 - 1,5
Ανταγωνιστικότητα (6) - 0,2 1,5 - 8,2 - 11,5 - 2,3 0,1 1,8 2,9 - 0,6
Απασχόληση 0,6 0,1 - 2,1 - 1,3 - 1,6 0,2 0,5 0,3 - 0,6
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονο­
μικώς ενεργού πληθυσμού εκτός των
στρατιωτικών (7) 2,2 6,8 11,1 13,0 14,3 14,4 13,7 12,9 13,4
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ 1,0 - 1,4 - 4,6 - 3,3 - 0,6 - 0,4 0,4 2,3 2,8
Μακροπρόθεσμα επιτόκια 6,5 9,4 ■ 13,8 13,5 11,8 12,0 10,6 8,0 7,2
Προσφορά χρήματος (8 ) 10,1 11,2 10,0 7,5 7,0 6,1 6,7 5,8 4,0
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημόσιων διοικήσεων ως %
του ΑΕΠ - 1,9 - 5,8 - 12,6 - 11,1 - 11,7 - 9,5 - 8,4 - 8,0 - 6,2
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ 64,8 88,2 95,9 105,1 110,7 117,4 120,6 125,7
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως %
του ΑΕΠ 4,4 8,0 9,3 9,4 9,9 10,6 10,6 10,7
(') Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
(2) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
(3) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
( 4) Α : αποπληθωριστής του ΑΕΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
(5 ) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
(δ ) Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας .
Θετικός αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
(7) Ορισμός Εurostat .
( 8 ) Τέλος του έτους .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/79
ΔΑΝΙΑ
Στη Δανία, η πρόοδος της οικονομίας κατά τη διάρκεια των
τελευταίων ετών είναι από πολλές απόψεις αξιοσημείωτη : το
ακαθάριστο εγχώριο προϊόν αυξήθηκε με γρήγορο ρυθμό
τόσο κατά το 1984 όσο και κατά το 1985 , όπου το ποσοστό
αύξησης ανήλθε αντίστοιχα σε 3,9% και 3,8% , το ποσοστό
απασχόλησης αυξήθηκε κατά την ίδια περίοδο κατά 2,4 %
και 3,1 % και , τέλος , παρότι η αύξηση της ζήτησης εργατικού
δυναμικού συνοδεύθηκε σύντομα από αύξηση της προσφο­
ράς , το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε από το ανώτατο επίπεδο
του 10,2 % το 1983 σε 8,2% στο τέλος του 1985 . Η πρόοδος
αυτή ενισχύθηκε από τη σημαντική ανάκαμψη των επενδύ­
σεων παγίου κεφαλαίου που οφείλεται στην αισθητή βελτίωση
της αποδοτικότητας , η οποία συνδέεται με τη σειρά της με
την πολιτική συγκράτησης των μισθών που εφαρμόσθηκε
στην αρχή της δεκαετίας του 1980 .
Η σαφής αύξηση του ποσοστού απασχόλησης από το 1983 —
περίπου 2% το χρόνο — είναι το πλέον εντυπωσιακό αποτέ­
λεσμα της πολιτικής που ακολουθείται από το 1982 και η
οποία εναρμονίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη στρατηγική
συνεργασίας για την ανάπτυξη που εγκρίθηκε από το Συμβού­
λιο το 1985 . Η πολιτική αυτή αποσκοπούσε κυρίως στην
τόνωση της προσφοράς , μέσω του περιορισμού της αύξησης
των πραγματικών και ονομαστικών μισθών , της συμπίεσης
των δημοσίων δαπανών και της επιδίωξης να εξασφαλιστεί η
εσωτερική και εξωτερική σταθερότητα του νομίσματος στα
πλαίσια του ΕΝΣ . Πράγματι , οι πραγματικές αποδοχές
μειώθηκαν στο διάστημα μεταξύ 1983 και 1985 , και αυξήθη­
καν εν συνεχεία με βραδύ ρυθμό , χάρη στις ισομερείς
συμφωνίες που προέβλεπαν περιορισμένες αυξήσεις των
μισθών και στην κατάργηση της τιμαριθμικής αναπροσαρ­
μογής των μισθών . Η αύξηση της αποδοτικότητας που
προέκυψε οδήγησε σε τόνωση των ιδιωτικών επενδύσεων.
Από την άλλη πλευρά , χάρη στον αυστηρό περιορισμό των
δημοσίων δαπανών και στην ελαφρά αύξηση των εσόδων,
κατέστη δυνατό να μειωθούν οι δανειακές ανάγκες του
δημοσίου από 9,3 % του ΑΕΠ το 1982 σε 1,9% το 1985 , ενώ
για το 1986 προβλέπεται ότι θα υπάρξει πλεόνασμα της τάξης
του 3% . Ο περιορισμός των δημοσίων δαπανών είχε ως
αποτέλεσμα να διευρυνθεί ο χώρος που προσφέρεται για την
ανάπτυξη του κλάδου των επιχειρήσεων . Λόγω της έμφασης
που δόθηκε στην εισοδηματική και στη δημοσιονομική
πολιτική , η νομισματική πολιτική έπαψε να αποτελεί το
μοναδικό μέσο για την επίτευξη οικονομικής σταθερότητας
και , κατά συνέπεια , τα επιτόκια μειώθηκαν σε μεγάλο
βαθμό .
Παρά αυτή τη σημαντική δημοσιονομική διόρθωση , το
έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε
αισθητά στο διάστημα μεταξύ 1983 και 1985 εξαιτίας τόσο
της επιδείνωσης του εμπορικού ισοζυγίου όσο και της σημαν­
τικής αύξησης των καθαρών επιβαρύνσεων από τόκους , η
οποία οφείλεται με τη σειρά της στη συνδυασμένη επίπτωση
της αύξησης της τιμής του δολαρίου μέχρι τα μέσα του 1985 ,
που διόγκωσε το ποσό του χρέους σε εθνικό νόμισμα , και της
συνεχούς αύξησης του ίδιου του εξωτερικού χρέους . Έτσι ,
ενώ κατά το 1985 το εμπορικό έλλειμμα ως ποσοστό του ΑΕΠ
είχε μειωθεί κατά 4,4 μονάδες σε σχέση με το 1979 , το
έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ανερχόταν
ακόμη σε 4,4% , δηλαδή κατά τι λιγότερο από το 4,7 % του
1979 και σαφώς περισσότερο από το 3,3% του 1984 .
Το 1986 , η εσωτερική ζήτηση συνέχισε να αυξάνεται αισθητά
το πρώτο εξάμηνο ξεπερνώντας και πάλι τη συνολική προ­
σφορά . Η ισχυρή αυτή αύξηση οφείλεται κυρίως στη μείωση
της αποταμίευσης των νοικοκυριών τα οποία προσέφυγαν
επίσης ακόμη περισσότερο στο δανεισμό . Έτσι, παρά τα
μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση , το Δεκέμβριο 1985 και το
Μάρτιο 1986 , για να αποτρέψει την επιδείνωσή του , το
ισοζύγιο πληρωμών συνέχισε να χειροτερεύει . Εντούτοις ,
μετά τη λήψη των μέτρων αυτών, η ζήτηση των νοικοκυριών
σταθεροποιήθηκε και η οικοδομική δραστηριότητα , παρότι
εξακολούθησε να είναι έντονη , εμφάνισε σημεία κάμψης .
Στους άλλους τομείς , ο ρυθμός αύξησης των ιδιωτικών
επενδύσεων ήταν περιορισμένος , εκτός από ορισμένους ,
όπως , μεταξύ άλλων, στους τομείς της ενέργειας και της
ναυπηγικής βιομηχανίας . Μολονότι αναμένεται βελτίωση
του εμπορικού ισοζυγίου κατά τη διάρκεια του έτους , οι τόκοι
του εξωτερικού χρέους παραμένουν υψηλοί και το έλλειμμα
του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ενδέχεται να μη μειω­
θεί στο σύνολο του 1986 . Μετά τη λήψη των περιοριστικών
μέτρων, η επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης του πραγματι­
κού ΑΕΠ , που ανέρχεται γύρω στο 3% , είχε αρνητικές
επιπτώσεις από πλευράς δημιουργίας θέσεων απασχόλησης
και για το λόγο αυτό το ποσοστό ανεργίας σταθεροποιήθηκε
γύρω στο 7 3/ 4 % . Η αύξηση των τιμών καταναλωτή προβλέ­
πεται ότι θα είναι της τάξης του 3,5 % , έναντι 5 % το 1985 , και
τούτο παρά την πρόσθετη αύξηση των έμμεσων φόρων.
Κατά τον Οκτώβριο 1986 , λήφθηκαν νέα μέτρα για να
ενισχυθεί η αποταμίευση των νοικοκυριών και να απο­
θαρρυνθεί η χρησιμοποίηση πιστώσεων για καταναλωτικούς
σκοπούς . Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν μείωση των περιό­
δων χάρητος για τα νέα κατασκευαστικά δάνεια , υψηλότερα
τέλη χαρτοσήμου για τα έγγραφα σχετικά με τη χορήγηση
των δανείων και ένα ειδικό φόρο επί των τόκων των
καταναλωτικών δανείων που χορηγούνται στους ιδιώτες .
Εξάλλου , τα σπουδαιότερα γεγονότα που θα επηρεάσουν τις
οικονομικές εξελίξεις του προσεχούς έτους είναι η εφαρμογή
από την 1η Ιανουαρίου 1987 της φορολογικής μεταρρύθμισης
που εγκρίθηκε στις αρχές του 1986 και οι μισθολογικές
συμβάσεις που πρόκειται να ισχύσουν από το Μάρτιο
1987 .
Ο κύριος στόχος της φορολογικής μεταρρύθμισης είναι η
αύξηση της ζήτησης των νοικοκυριών . Θα μπορούσε να
τονώσει τη ζήτηση καταναλωτικών αγαθών εκ μέρους των
νοικοκυριών το 1987 , μεταβιβάζοντας ένα μέρος των άμεσων
φόρων που επιβαρύνουν τα νοικοκυριά στις επιχειρήσεις
καθώς και σε άλλα ιδρύματα , συμπεριλαμβανομένων και
των ιδρυμάτων χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό που μέχρι στιγ­
μής απαλάσσονται από την καταβολή φόρου . Αυτή η επί­
πτωση αντισταθμίζεται ωστόσο από τους φόρους που επιβάλ­
λονται από τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης καθώς και από
τα μέτρα του Οκτωβρίου 1986 . Λόγω της μείωσης του χρόνου
εργασίας , που συνδυάστηκε με μια αντισταθμιστικού χαρα­
κτήρα αύξηση του ωρομισθίου , και του σχεδίου για την
αύξηση του αριθμού των περιπτώσεων στις οποίες χορηγού­
νται αποζημιώσεις για λόγους ασθενείας , οι αμοιβές ανά
εργαζόμενο θα έχουν αυξηθεί σε ποσοστό άνω του 3 % στις
αρχές του 1987 , πράγμα που περιορίζει τα διαθέσιμα περιθώ­
ρια για τη χορήγηση νέων αυξήσεων στα πλαίσια των διετών
συμβάσεων που θα ανανεωθούν το Μάρτιο του 1987 . Μετά
την έντονη ανοδική πορεία της επενδυτικής δραστηριότητας
στον τομέα των εξοπλισμών κατά την περίοδο 1984 έως 1986
αναμένεται κάμψη αυτής της δραστηριότητας το 1987 , ιδίως
στον τομέα της ενέργειας . Συνολικά , ο ρυθμός ανάπτυξης θα
είναι αισθητά χαμηλότερος σε σχέση με το 1986 και θα
εξαρτηθεί περισσότερο από εξωτερικούς παράγοντες . Το
ποσοστό ανεργίας θα είναι ελαφρά ανώτερο από το επίπεδο
Αριθ . L 385/80 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
που προβλεπεταιγια το 1986 . Οι τιμές καταναλωτή αναμένε­
ται ότι θα αυξηθούν κατά μέσο όρο μεταξύ 3,5 και 4% ,
δηλαδή με ρυθμό παρόμοιο με εκείνο του 1986 , γεγονός που
αντικατοπτρίζει τις συνέπειες λόγω της αύξησης των φόρων
επί των ενεργειακών προϊόντων σε αντιστάθμιση των χαμη­
λότερων τιμών του πετρελαίου και τις συνέπειες από την
πτώση της τιμής του δολαρίου επί της αγοραστικής δύναμης
των καταναλωτών Ο ). Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών
αναμένεται να βελτιωθεί σημαντικά .
Οι παρεκκλίσεις από τη μισθολογική πολιτική που παρατη­
ρήθηκαν κατά το 1986 λόγω της έλλειψης ισορροπίας σε
ορισμένους τομείς της αγοράς εργασίας και των προοπτικών
ανόδου της παραγωγικότητας καθιστούν επιθυμητή τη σύνα­
ψη συλλογικών συμβάσεων όπου θα προβλέπονται , όπως και
στο παρελθόν , περιορισμένες αυξήσεις των μισθών και θα
λαμβάνονται υπόψη οι φορολογικές ελαφρύνσεις των εισοδη­
μάτων που έχουν προβλεφθεί για το 1987 .
Αν δεν ληφθούν υπόψη οι καθαρές πληρωμές τόκων, είναι
φανερό ότι το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλα­
γών οφείλεται μάλλον σε μία υπερβολική αύξηση της ζήτησης
παρά σε μία μεταβολή της σχέσης ανταγωνιστικότητας/
τιμών . Πάντως, η πρόσφατη εξασθένιση της θέσης της
δανικής κορόνας στα πλαίσια του ΕΝΣ δείχνει ότι τα
περιθώρια ελιγμών που διαθέτουν οι δανικές αρχές είναι
περιορισμένα και ότι στα πλαίσια της νομισματικής πολιτι­
κής πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες χρηματοδότη­
σης από το εξωτερικό . Επίσης η θέσπιση των μέτρων που
αποσκοπούν στην αύξηση της αποταμίευσης των νοικοκυ­
ριών και τη μείωση του χρέους τους κατά παρόμοιο τρόπο με
τα μέτρα που θεσπίσθηκαν τον Οκτώβριο , αποτελεί μία
ενέργεια εξαιρετικής σπουδαιότητας . Ένα από τα μέτρα που
θα συνέβαλλαν στην επίτευξη αυτού του στόχου θα ήταν η
κάλυψη ενός μεγαλύτερου τμήματος του πληθυσμού , ενδεχο­
μένως στο πλαίσιο των μισθολογικών συμφωνιών , από
συνταξιοδοτικά συστήματα που να βασίζονται σε προαιρετι­
κές εισφορές . Βραχυπρόθεσμα , η αύξηση της αποταμίευσης
θα περιόριζε την εξάρτηση από το εξωτερικό ενώ , μακρο­
πρόθεσμα , θα αύξανε ουσιαστικά τις δυνατότητες χρηματο­
δότησης των επενδύσεων και θα βελτίωνε τις δυνατότητες
οικονομικής ανάπτυξης χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την
εξωτερική ισορροπία .
Αυτό που προέχει επίσης είναι η προσαρμογή των δομών της
οικονομίας στις μεταβολές του διεθνούς περιβάλλοντος .
Έχουν ήδη ληφθεί μέτρα , και μελετάται η λήψη άλλων, για
την ανάπτυξη της επαγγελματικής κατάρτισης και της
έρευνας στους τομείς όπου η ανάληψη τέτοιων πρωτοβουλιών
μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική . Πρέπει να
διερευνηθούν και να συζητηθούν με τους κοινωνικούς εταί­
ρους οι δυνατότητες να τροποποιηθεί η σημερινή οργάνωση
της εργασίας , να καταστούν περισσότερο ελαστικές οι
ρυθμίσεις που τη διέπουν και να αυξηθεί η ικανότητα
προσαρμογής της αγοράς .
Λόγω των ελλειμμάτων του παρελθόντος , το σύνολο του
εξωτερικού χρέους πλησιάζει πλέον το 40% του ΑΕΠ,
ποσοστό που κατανέμεται σχεδόν εξίσου μεταξύ δημοσίου
και ιδιωτικού χρέους . Στην περίπτωση που κατά τη διάρκεια
των προσεχών ετών , το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξανόταν κατά
μέσο όρο 6% , η σχέση του εξωτερικού χρέους προς το ΑΕΠ
θα μπορούσε να παραμείνει σταθερή με έλλειμμα του ισοζυ­
γίου τρεχουσών συναλλαγών που θα αντιπροσώπευε 2,5%
του ΑΕΠ . Με ένα μικρότερο έλλειμμα , η σχέση αυτή θα είχε
την τάση να μειωθεί . Σε πρώτη φάση , αυτό που επείγει είναι να
μειωθεί μέχρι το 1988 το έλλειμμα σε ένα επίπεδο που να
επιτρέψει τη σταθεροποίηση του χρέους σε σχέση με το
ακαθόριστο εγχώριο προϊόν , πράγμα που είναι δύσκολο να
επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα χωρίς την εφαρμογή μιας αυστη­
ρής δημοσιονομικής διαχείρισης , η οποία ανταποκρίνεται
στους στόχους της κυβέρνησης . Για να μειωθεί η σχέση του
χρέους προς το ακαθόριστο εγχώριο προϊόν θα χρειαστεί να
περιοριστεί ακόμη περισσότερο το εξωτερικό έλλειμμα κατά
τη διάρκεια των προσεχών ετών . Για το 1987 , το ύψος του
επιπλέον ποσού που απαιτείται για τη χρηματοδότηση του
δημόσιου τομέα , και έχει περιληφθεί έμμεσα στο σχέδιο
προϋπολογισμού , θα παραμείνει αμετάβλητο σε σχέση με το
επίπεδο του 1986 , δηλαδή θα αντιπροσωπεύει περίπου 3 % του
ΑΕΠ , και αντιστοιχεί σε ένα ελαφρό πλεόνασμα του προϋ­
πολογισμού της κεντρικής διοίκησης . Λόγω των εξωτερικών
περιορισμών και της ανάγκης να εξασφαλιστεί μια ισόρροπη
ανάπτυξη της οικονομίας , αυτός ο στόχος θα πρέπει να
επιτευχθεί μέσω μιας εξαιρετικά αυστηρής εφαρμογής της
πολιτικής που ακολουθείται κατά τη διάρκεια των τελευ­
ταίων ετών και που αποσκοπεί σε μια μηδενική πραγματική
αύξηση των δημοσίων δαπανών .
(') Στις προβλέψεις που αναφέρονται στο κείμενο γίνεται προσπά­
θεια να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες των μέτρων που θεσπίσθηκαν
τον Οκτώβριο , ενώ δεν κατέστη δυνατό να γίνουν οι αντίστοιχες
αναθεωρήσεις των αριθμητικών στοιχείων του πίνακα 29 .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/81
ΠΙΝΑΚΑΣ 29
Δανία: Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μεταβολές σε ποσοστά)
1961
έως
1973
, 1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 (>) 1987 (2)
Γ κατ ' αξία
Ακαθάριστο J κατ ' όγκο
εγχώριο προϊόν |
αποπληθωριστής
11,7 11,7
1,6
9,9
9,1
- 0,9
10,1
14,4
3,0
11,3
10,4
2,0
8,1
9,9
3,4
5,8
9,5
3,8
5,4
7.8
2.9
4,8
5,5
1,8
3,7
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 6,6 10,1 12,0 10,8 7,2 6,6 5,0 3,3 ' 2,8
Ακαθάριστες Γ ιδιωτικές
επενδύσεις Ι δημόσιες
παγίου κεφαλαίου |
κατ ' όγκο L σύνολο 6,6
- 5,1
- 2,2
- 3,1
- 19,7
- 17,0
- 19,2
10,9
- 9,4
7,1
4,0
- 15,4
0,9
12,4
1,7
11,0
15,9
5,4
14,6
10,7
2,4
9,8
- 1,3
2,1
- 0,9
εκ των οποίων : κατασκευές l - 4,9 - 21,7 - 1,3 1,1 7,2 13,1 6,3 - 0,7
εξοπλισμός l 0,7 - 15,0 20,1 0,6 15,8 16,5 13,7 - 1,2
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές l 0,6 - 4,1 3,5 0,9 4,0 5,3 4,1 1,8
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους ( 3 ) II 2,7 - 0,3 2,6 3,3 - 0,7 - 1,5
Γ ονομαστική
Αμοιρη ανά
μισθωτό πραγματική Α (4 )
10,7
3,4
11,7
1,6
9,2
- 0,8
12,1
1,4
7,9
- 0,2
5,4
- 0,3
4,4
- 1,0
4,0
- 0,7
5,9
2,1
L B (4) 3,8 0,8 - 2,5 1,6 0,6 - 1,1 - 0,6 0,7 3,0
Παραγωγικότητα (5 ) 3,2 1,2 0,4 2,7 1,6 1,2 0,7 0,0 1,5
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας 0,2 0,4 - 0,9 - 1,3 - 1,8 - 1,5 - 1,7 - 0,7 0,6
Ανταγωνιστικότητα (6 ) 1,7 - 0,3 - 7,5 - 3,2 - 0,5 - 3,5 0,9 3,8 0,6
Απασχόληση 1,1 0,4 - 1,3 0,3 0,5 2,4 3,1 1,9 0,3
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρα­
τιωτικών (7) 1,1 5,5 8,9 9,5 10,2 9,8 8,7 7,5 7,6
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ - 2,1 - 3,5 - 3,0 - 4,2 - 2,2 - 3,3 - 4,4 - 4,1 - 3,6
Μακροπρόθεσμα επιτόκια 9,0 16,0 19,3 20,5 14,4 14,0 11,6 10,4 10,5
Προσφορά χρήματος ( 8 ) 10,6 11,7 9,1 11,4 25,5 17,0 15,8 7,7 2,9
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημόσιων διοικήσεων ως %
του ΑΕΠ 2,0 - 0,6 - 7,1 - 9,3 - 7,3 - 4,2 - 1,9 2,8 2,8
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ \ 19,2 43,6 53,0 62,8 67,7 66,4 61,1 57,1
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως %
του ΑΕΠ 2,2 5,3 6,0 8,1 9,6 9,8 8,8 8,0
0 ) Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
( 2 ) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , που δεν λαμβάνουν υπόψη τα μέτρα που ελήφθησαν στο τέλος του μηνός αυτού , με βάση τις σημερινές
πολιτικές .
( 3) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
(4 ) Α : αποπληθωριστής του AEΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
(5) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
(6) Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας .
Θετικός αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
(7 ) Ορισμός Εurostat .
( 8 ) Τέλος του έτους .
Αριθ . L 385/82 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
Στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, το 1986 είναι
το τέταρτο έτος συνεχούς οικονομικής ανάκαμψης . Στην
αρχή του έτους , ωστόσο , η οικονομική ανάπτυξη υπέστη την
αρνητική επίδραση πολλών έκτακτων παραγόντων όπως η
δριμύτητα του χειμώνα , η αβεβαιότητα σχετικά με τη μελ­
λοντική εξέλιξη της τιμής του δολαρίου και του πετρελαίου
και ο ιδιαίτερα μικρός αριθμός των δεδουλευμένων ημερών .
Παρά την ανάκαμψη της δραστηριότητας που σημειώθηκε
από το δεύτερο εξάμηνο και μετά , ο πραγματικός ρυθμός
οικονομικής ανάπτυξης για το 1986 αναμένεται να υπερβεί
ελαφρώς το 3 % , δηλαδή θα είναι λίγο κατώτερος απ'ό,τιείχε
προβλεφθεί στην αρχή του έτους . Η ιδιωτική κατανάλωση
και οι επενδύσεις των επιχειρήσεων αποτέλεσαν την κυριό­
τερη κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανάπτυξης . Η τόνω­
ση της ιδιωτικής κατανάλωσης οφείλεται στις αυξήσεις των
μισθών , οι οποίες το 1986 θα οδηγήσουν , λαμβανομένης
υπόψη της σταθερότητας των τιμών , στη σημαντικότερη
κατ ' όγκο αύξηση των καταναλωτικών δαπανών από το
1971 . Εξάλλου , η διεύρυνση των δυνατοτήτων διάθεσης της
παραγωγής στην εσωτερική αγορά και η νέα αύξηση των
κερδών που προέκυψε από την εξέλιξη των όρων του
εμπορίου προώθησαν τις επενδύσεις . Η αδύναμη τάση για
αύξηση του όγκου των εξαγωγών και η ταχεία αύξηση των
εισαγωγών — οι οποίες άρχισαν να παρατηρούνται από το
τέλος του 1985 και μετά — είχαν βέβαια σαν αποτέλεσμα μία
σημαντική επιδείνωση — κατά 1,4% του ΑΕΠ — του
ισοζυγίου των εξωτερικών συναλλαγών σε πραγματικούς
όρους , γεγονός που δεν εμπόδισε όμως το πλεόνασμα του
ισοζυγίου πληρωμών να ανέλθει εκ νέου σε ένα ύψος ρεκόρ ,
63 δισεκατομμύρια γερμανικά μάρκα , χάρη στη σημαντική
βελτίωση των όρων του εμπορίου .
Παρόλο που η επίπτωση των έκτακτων παραγόντων που
ενίσχυσαν την εσωτερική ζήτηση το 1986 θα εξουδετερωθεί
σταδιακά , αναμένεται ότι και κατά το 1987 η εσωτερική
ζήτηση θα ενισχυθεί αφεαυτής , ενώ οι δυνατότητες όσον
αφορά τις εξαγωγές ιδίως στη ζώνη του ΕΝΣ, θα πρέπει να
σημειώσουν και νέα μικρή βελτίωση . Η ανάκαμψη θα
συνεχιστεί επομένως για πέμπτο κατά σειρά χρόνο και η
αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται να ανέλθει σε
3V4 % . Δεδομένου ότι οι όροι του εμπορίου θα παραμείνουν
σχεδόν αμετάβλητοι, οι τιμές θα ακολουθήσουν την εξέλιξη
του εσωτερικού κόστους και θα σημειώσουν και νέα μικρού
επιπέδου αύξηση . Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών
συναλλαγών θα μειωθεί αισθητά και θα κατέλθει σε 44
δισεκατομμύρια γερμανικά μάρκα , δηλαδή σε 2,1% του
ΑΕΠ .
Σύμφωνα με τις υπάρχουσες ενδείξεις , η απασχόληση θα
αυξηθεί το 1986 κατά 280 000 μονάδες κατά μέσο όρο και
κατά άλλες 250 000 το 1987 . Στις προηγούμενες περιόδους
ανάκαμψης, η αύξηση της απασχόλησης αφορούσε κυρίως
τον τομέα των υπηρεσιών κατά την παρούσα περίοδο όμως η
βελτίωση αυτή είναι επίσης αισθητή και στον τομέα της
μεταποιητικής βιομηχανίας και τα αντίστοιχα ποσοστά
ανέρχονται σε 1V2 % και 1 % . Παρά την αύξηση των ενεργει­
ών που αποβλέπουν στην ανακούφιση της αγοράς εργασίας ,
ο αριθμός των ανέργων θα μειωθεί το 1986 μόνο κατά 80 000
και κατά τι περισσότερο από 90 000 το 1987 , δηλαδή με ρυθμό
πολύ βραδύτερο από το ρυθμό αύξησης της απασχόλησης ,
δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος των θέσεων εργασίας που
θα δημιουργηθούν θα καταληφθούν από άτομα που δεν έχουν
ακόμα εργαστεί και αναζητούν εργασία .
Παρόλο που κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών η
οικονομική κατάσταση ήταν πάντα πιο ευνοϊκή στην Ομο­
σπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας απ ' ό,τι στις γειτονι­
κές ευρωπαϊκές χώρες , το πρόβλημα της ανεργίας εξακολου­
θεί να είναι αρκετά σοβαρό και η ανάληψη μιας αποφασι­
στικής ενέργειας για την επίλυσή του έχει πρωταρχική
σημασία . Ήδη κατά τη διάρκεια των προηγούμενων ετών οι
κοινωνικοί εταίροι έλαβαν υπόψη τις μεταβολές που σημει­
ώθηκαν στην αγορά εργασίας κατά τις διαπραγματεύσεις για
τη σύναψη των συλλογικών συμβάσεων, οι οποίες κατέληξαν
σε μία μείωση του συνολικού μεριδίου των μισθών κατά
περισσότερο από τέσσερις εκατοστιαίες μονάδες μεταξύ
1981 και 1985 . Αυτή η τάση που θα ενισχυθεί χάρη στη
βελτίωση των όρων του εμπορίου , θα συνεχιστεί και το 1986 ,
παρόλο που η ευνοϊκή , αλλά απροσδόκητη εξέλιξη των
εσωτερικών τιμών το 1986 δεν ήταν βέβαια δυνατό να ληφθεί
υπόψη εκ των προτέρων στις συλλογικές συμβάσεις .
Η περιορισμένη αύξηση των πραγματικών μισθών τα τελευ­
ταία χρόνια συνέβαλε σε σημαντικό βαθμό στη βελτίωση των
κερδών των επιχειρήσεων και στην επακόλουθη αύξηση της
αποδοτικότητας των επενδύσεων. Αυτή η βελτίωση του
επενδυτικού κλίματος είχε ήδη σαν αποτέλεσμα μία συνολι­
κή αύξηση των επενδύσεων των επιχειρήσεων που οδήγησε
τελευταία σε νέα διεύρυνση των παραγωγικών δυνατοτήτων
έτσι ώστε να παρατηρείται , για πρώτη φορά , αξιοσημείωτη
ανάπτυξη των κατασκευών εκτός του τομέα της κατοι­
κίας .
Η εξέλιξη των επενδύσεων στον τομέα της κατοικίας ήταν
λιγότερο ευνοϊκή , υπό την επίδραση της δημογραφικής
πτώσης και της απόκλισης μεταξύ της εξέλιξης του κατα­
σκευαστικού κόστους και εκείνης των εισοδημάτων, οι
οποίες κατέστησαν πολύ πιο έντονη τη βασική πτωτική τάση
της ζήτησης . Το μέλλον του τομέα θα εξαρτηθεί από την
ικανότητά του να αυξήσει το κόστος του με ρυθμό βραδύτερο
από την αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών . Επιπλέον, ο
επαναπροσανατολισμός των επενδύσεων για κατοικίες προς
την κατεύθυνση της διατήρησης της κτιριακής περιουσίας
και τη βελτίωση της ποιότητάς της , θα επιτρέψει την αύξηση
των δυνατοτήτων δημιουργίας θέσεων εργασίας σ ' αυτόν τον
τομέα .
Η κρίση του τομέα των κατασκευών επιδεινώθηκε κατά τη
διάρκεια των τελευταίων ετών λόγω της μείωσης των δημο­
σίων επενδύσεων. Πράγματι , οι πρόοδοι που σημειώθηκαν
όσον αφορά τη σταθεροποίηση των δαπανών του προϋπολο­
γισμού έχουν επίσης αποβεί σε βάρος αυτής της κατηγορίας
επενδύσεων , ιδίως στο επίπεδο των Κοινοτήτων . Ωστόσο ,
από το 1985 οι δημόσιες επενδύσεις άρχισαν εκ νέου να
αυξάνονται με ρυθμό που ανήλθε σε 6 % το 1986 σε ονομα­
στικούς όρους . Οι επενδύσεις που αφορούν την υποδομή , την
προστασία του περιβάλλοντος και την αναμόρφωση των
αστικών οικισμών ενθαρρύνθηκαν με νέα μέτρα από τα οποία
ωφελήθηκαν και οι ιδιωτικές επενδύσεις . Τέλος , η πρώτη
φάση της φορολογικής μεταρρύθμισης και η μικρή μείωση
κατά 0 , 1 % των εισφορών για το ταμείο ανεργίας συνέβαλαν
επίσης στη βελτίωση των όρων της προσφοράς , ενισχύοντας
παράλληλα και τη ζήτηση . Εξάλλου, τα μεσοπρόθεσμα
χρηματοδοτικά προγράμματα των οργανισμών τοπικής
αυτοδιοίκησης προβλέπουν μια άνοδο των δημοσίων
επενδύσεων σε ονομαστικούς όρους κατά 4 έως 5 % μέχρι το
1990 . Αντίθετα απ ' ό,τι συνέβη τα τελευταία χρόνια , οι
δημόσιες επενδύσεις αναμένεται συνεπώς να αυξηθούν με ένα
ρυθμό που θα συμβαδίζει με την ανάπτυξη του συνόλου της
οικονομίας .
Η νομισματική πολιτική εξακολούθησε να δίνει έμφαση στην
αναζήτηση της σταθερότητας , καθιστώντας έτσι δυνατή την
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/83
περαιτερω μείωση του ρυθμού του πληθωρισμού και, σε
συνάρτηση με την τάση της αγοράς , τη μείωση των χρεω­
στικών επιτοκίων στο χαμηλότερο επίπεδο που έχουν φθάσει
ποτέ . Μέχρι τώρα , οι εξωτερικές επιπτώσεις είχαν διευκολύ­
νει αυτή την εξέλιξη . Το 1986 , η αύξηση του «νομίσματος της
κεντρικής τράπεζας» ήταν σταθερά ανώτερη από το ανώτατο
όριο του επιτρεπόμενου περιθωρίου διακύμανσης και το
γεγονός αυτό ώθησε την ΒUηάεSβ&ηΙί να είναι επιφυλακτική
ως προς τη δυνατότητα νέων μειώσεων των βραχυπρόθεσμων
επιτοκίων .
Οι όροι της προσφοράς βελτιώθηκαν στο επίπεδο των επιχει­
ρήσεων . Η διαδικασία διαφοροποίησης των μισθών με βάση
την επαγγελματική εξειδίκευση δεν σημείωσε την αναμενό­
μενη πρόοδο σε όλους τους τομείς· σε πολλούς όμως τομείς
έχουν επιτευχθεί συμφωνίες σχετικά με τη μείωση του χρόνου
εργασίας και καθιερώθηκαν όλο και περισσότερες νέες
μέθοδοι αναδιάρθρωσης του χρόνου εργασίας προκειμένου
να αυξηθούν οι δυνατότητες απασχόλησης . Λαμβανομένης
υπόψη της εμφανούς έλλειψης εξειδικευμένων εργατών που
παρατηρήθηκε εν τω μεταξύ , οι διευθυντές επιχειρήσεων θα
έπρεπε να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες στον
τομέα της κατάρτισης και της απόκτησης νέων επαγγελμα­
τικών ειδικοτήτων .
Σε γενικές γραμμές , άρχισαν να αποδίδουν τα πρώτα αποτε­
λέσματα , οι προσπάθειες που καταβάλλονται μέσω της
νομισματικής δημοσιονομικής και μισθολογικής πολιτικής
για τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που να ευνοεί μία
οικονομική ανάπτυξη με υψηλότερο επίπεδο απασχόλησης .
Πρέπει να προστεθεί ότι η εσωτερική ζήτηση απέκτησε πιο
δυναμικό χαρακτήρα , ιδίως χάρη στη βελτίωση των όρων του
εμπορίου . Ωστόσο , λαμβανομένης υπόψη της σταδιακής
εξουδετέρωσης των επιπτώσεων της απότομης πτώσης των
τιμών του πετρελαίου , η μελλοντική οικονομική πολιτική θα
πρέπει να αποδείξει εκ νέου ότι μπορεί να εξασφαλίσει μία
συνεχή και επαρκή ανάπτυξη .
Χάρη στη δημοσιονομική πολιτική που εφαρμόστηκε κατά
τη διάρκεια των τελευταίων ετών , το έλλειμμα του δημόσιου
τομέα μειώθηκε σε τέτοιο βαθμό ώστε να καταστεί δυνατή η
ελάφρυνση του φόρου εισοδήματος σε δύο στάδια , το 1986
και το 1988 , χωρίς όμως να τεθεί σε κίνδυνο η πρόοδος που
έχει επιτευχθεί όσον αφορά τη δημοσιονομική εξυγίανση .
Πράγματι , το έλλειμμα της κεντρικής διοίκησης (ΒUηά και
Lαικίει·) θα σημειώσει μια νέα ελαφρά μείωση το 1986 . Το
έλλειμμα που προβλέπεται για το 1987 (σχεδόν 2 % του ΑΕΠ)
μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι ικανοποιητικό σε σχέση με τις
σημερινές αναπτυξιακές προοπτικές . Λαμβανομένων υπό­
ψη , ιδίως , των κινδύνων που θα μπορούσαν να προκύψουν
από τις εξωτερικές εξελίξεις για την οικονομική δραστηριό­
τητα , η δημοσιονομική πολιτική θα έπρεπε ωστόσο να είναι
σε θέση να αντιδράσει με την απαιτούμενη ταχύτητα σε κάθε
αισθητή μείωση της συνολικής ζήτησης .
Η δεύτερη φάση της φορολογικής μεταρρύθμισης , με την
παροχή το 1988 , φορολογικών ελαφρύνσεων ύψους 10 δισε­
κατομμυρίων γερμανικών μάρκων στα νοικοκυριά , σε
συνδυασμό με την εφαρμογή λιγότερο προοδευτικών συντε­
λεστών φορολογίας , θα αποτελέσει ένα κίνητρο για την
καταβολή περισσότερων προσπαθειών και, παράλληλα , θα
στηρίξει τη ζήτηση . Η μεταρρύθμιση , η έγκριση της οποίας
εχει αναγγελθεί για την προσεχή νομοθετική περίοδο , αναμέ­
νεται επίσης να συμβάλει στο να γίνουν πιο έντονες οι
προσπάθειες και να ενισχύσει έτσι τους παράγοντες που
ευνοούν την ανάπτυξη . Ο ταχύς καθορισμός των λεπτομερει­
ών εφαρμογής της μεταρρύθμισης θα διευκολύνει την επίτευ­
ξη αυτών των στόχων . Εάν ήταν δυνατό να καθοριστεί
παράλληλα η φύση των απαραίτητων μειώσεων των δαπα­
νών, η υλοποίηση του σχεδίου για τη μεθοδική κατάργηση
των επιδοτήσεων των επιχειρήσεων, το οποίο έχει αναγγελθεί
επανειλημμένως, θα καθίστατο ευκολότερη . Επιπλέον , θα
μπορούσε να προβλεφθεί η αύξηση , σε συνάρτηση με τις
υπάρχουσες δυνατότητες , των δαπανών για τις δημόσιες
επενδύσεις που έχουν επαρκή αποδοτικότητα, πέρα απ ' ό,τι
προβλέπουν τα σημερινά προγράμματα . Τέλος , θα έπρεπε να
διερευνηθεί η σκοπιμότητα της μείωσης των κοινωνικών
εισφορών που καταβάλλονται στο Ομοσπονδιακό Γραφείο
Εργασίας , ο προϋπολογισμός του οποίου παρουσιάζει εδώ
και πολλά χρόνια πλεόνασμα που αναμένεται να αυξηθεί όλο
και περισσότερο καθώς θα μειώνεται η ανεργία .
Η μισθολογική πολιτική πρέπει να εξακολουθήσει να προ­
σφέρει και αυτή τη συμβολή της στη βελτίωση της απασχό­
λησης , καθόσον μάλιστα οι προοπτικές όσον αφορά τη
ζήτηση είναι πιο ευνοϊκές . Η άνοδος των πραγματικών
αμοιβών ανά μισθωτό , πρέπει να παραμείνει κατώτερη από
την αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας . Σχετικά με το
θέμα αυτό , οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συνειδητοποιή­
σουν ότι αντίθετα απ ' ό,τι συνέβη κατ' εξαίρεση το 1986, η
εξέλιξη των όρων του εμπορίου το 1987 δεν θα επιτρέψει την
επανεμφάνιση μιας πρόσθετης αξίας που θα μπορούσε να
κατανεμηθεί μεταξύ τους και ότι πρέπει να αποφευχθεί , στο
μέτρο του δυνατού , η μετακύλιση στις τιμές των εξαγομένων
προϊόντων της σημαντικής επιδείνωσης της ανταγωνιστικό­
τητας — η οποία οπωσδήποτε επηρεάζει αρνητικά την
αποδοτικότητα των επιχειρήσεων — που θα προκύψει από
την αύξηση της τιμής του μάρκου σε σχέση με το δολάριο .
Ο σημερινός στόχος της νομισματικής πολιτικής , δηλαδή η
χρηματοδότηση μεσοπρόθεσμα μιας ικανοποιητικής αύξη­
σης του παραγωγικού δυναμικού και η ταυτόχρονη εξασφά­
λιση της διαρκούς σταθερότητας των τιμών, πρέπει να
διατηρηθεί . Αυτή η πολιτική θα μπορούσε , υπό τον όρο ότι το
κόστος της εργασίας δεν θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών,
να επιτρέψει την εμφάνιση ενός περιθωρίου ελιγμών προκει­
μένου να επιτευχθούν νέες μειώσεις των βασικών επιτοκίων,
εφόσον αυτή είναι η κατεύθυνση των τάσεων που παρατηρού­
νται στην αγορά . Εάν , αντίθετα , εξωτερικοί λόγοι καθιστού­
σαν αναγκαία τη μείωση αυτών των επιτοκίων βραχυπρόθε­
σμα , θα μπορούσε ενδεχομένως να προκύψει μια αρνητική
επίπτωση όσον αφορά τις προσδοκίες σχετικά με τα επιτόκια
στη μακροπρόθεσμη αγορά , λαμβανομένου υπόψη του
ρυθμού της νομισματικής επέκτασης .
Όσον αφορά τη βελτίωση των όρων της προσφοράς σε
μικροοικονομικό επίπεδο, έχουν ήδη ληφθεί πολλά μέτρα
κατά το παρελθόν , τα οποία αφορούν τόσο τις αγορές
αγαθών όσο και τους συντελεστές παραγωγής . Ωστόσο ,
ορισμένα διοικητικά εμπόδια και, σε πολλούς τομείς , η
υπερβολική κρατική παρέμβαση , εξακολουθούν να παρε­
μποδίζουν μια πιο αποτελεσματική κατανομή των πόρων.
Για την κατάργηση αυτών των εμποδίων απαιτείται η ανάλη­
ψη μίας πιο αποφασιστικής δράσης .
Αριθ . L 385/84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΠΙΝΑΚΑΣ 30
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας : Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μετάβολες σε ποσοστά)
1961
έως
1973
1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 (>) 1987 (2)
Γ κατ ' αξία 8,9 7,1 4,2 3,7 4,8 4,7 4,9 7,1 4,6
Ακαθάριστο J κατ > όγκ0
εγχώριο προϊόν |
αποπληθωριστής
4,4
4,4
2,2
4,8
0,2
4,0
- 0,6
4,4
1,5
3,3
2,7
1,9
2,6
2,2
3,1
3,9
3,2
1,4
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 3,5 4,8 6,2 4,8
3,2 2,5 2,1 0,0 1,1
Ακαθάριστες Γ ιδιωτικές
επενδύσεις J δημόσιες
παγίου κεφαλαίου |
κατ ' όγκο L σύνολο
3,7
5,9
4,0
0,9
0,3
0,8
- 3,9
- 9,7
- 4,8
- 4,5
- 9,3
- 5,3
5.1
- 8,6
3.2
1,2
- 2,1
0,8
- 0,3
- 0,4
- 0,3
7,1
5,0
3,5
5,5
4,8
5,5
εκ των οποίων : κατασκευές 3,5 - 0,3 - 5,1 - 4,3 1,7 1,6 - 6,2 0,7 3,5
εξοπλισμός 5,2 3,0 - 4,3 - 6,7 5,6 - 0,5 9,4 7,5 8,0
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές 4,5 2,3 - 2,7 - 2,0 2,3 1,9 1,5 4,8 4,2
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους ( 3 ) II - 3,4 1,5 0,2 - 0,9 2,0 0,7
Γ ονομαστική
Αμοιβή ανά
μισθωτό -J πραγματική Α (4 )
9,2
4,6
7.4
2.5
5,2
1,2
4,1
- 0,3
3,8
0,5
3,4
1,4
3,0
0,8
4,0
0,1
3,2
1,8
L Β (4) 5,5 2,5 - 0,9 - 0,7 0,6 0,9 0,9 4,0 2,1
Παραγωγικότητα (5 ) 4,1 2,5 0,9 1,1 3,0 2,6 1,9 1,9 2,2
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας (6) 0,5 0,0 0,3 - 1,4 - 2,4 - 1,1 - 1,0 - 1,8 - 0,4
Αποδοτικότητα (7) \\\ 4,2 11,2 4,4 6,4 12,6 2,9
idem ( 1961-1973 = 100) 100 70,9 70,9 73,9 82,2 85,8 91,3 102,8 105,8
Ανταγωνιστικότητα (8 ) \\\ 2,5 1,5 - 2,0 - 2,5 5,4 1,8
Απασχόληση 0,2 - 0,3 - 0,7 - 1,7 - 1,5 0,1 0,7 1,1 1,0
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως °7ο του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρα­
τιωτικών (9 ) 0,8 3,6 4,8 6,9 8,4 8,4 8,4 8,1 7,7
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ 0,7 0,4 - 0,8 0,5 0,6 1,0 2,2 3,2 2,1
Μακροπρόθεσμα επιτόκια 7,2 7,8 10,4 9,0 7,9 7,8 6,9 5,6 5,1
Προσφορά χρήματος ( 10) 10,9 8,5 5,0 7,1 ' 5,3 4,7 5,0 5,6 5,4
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημοσίων διοικήσεων ως %
του ΑΕΠ 0,3 - 2,9 - 3,7 - 3,3 - 2,5 - 1,9 - 1,1 - 0,9 - 0,7
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ 17,7 27,7 36,4 39,5 41,0 41,9 42,5 41,6 41,3
Τόκοι του δημοσίου χρέους ως %
του ΑΕΠ 0,9 1,6 2,3 2,8 3,0 3,0 3,0 2,9 2,9
(') Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
(2) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
( 3 ) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
(4) Α : αποπληθωριστής του ΑΕΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
(5) Πραγματική ακαθάριστη προστιθεμένη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
(6) Σχέση πραγματικής αμοιβής ανά απασχολούμενο προς την παραγωγικότητα .
(7) Καθαρό πλεόνασμα εκμετάλλευσης επί του καθαρού κεφαλαιακού αποθέματος σε κόστος αντικατάστασης .
(8) Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας .
Θετικός αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
( 9 ) Ορισμός Εurostat .
( 4ο) Μ 3 , τέλος του έτους .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/85
ΕΛΛΑΔΑ
σματων από τη διάθεση κρατικών τίτλων στο κοινό , αλλά
και γιατί το περιθώριο αύξησης των πιστώσεων του ιδιωτικού
τομέα υπερεκτιμήθηκε σε σχέση με την πραγματική εξέλιξη
του δημοσίου ελλείμματος .
Και άλλοι παράγοντες συνέβαλαν όμως στην καθυστέρηση
της προσαρμογής της ζήτησης . Μετά από πολλά χρόνια
ανόδου η κατανάλωση αντέδρασε πολύ αργά στα σταθερο­
ποιητικά μέτρα , επιδεικνύοντας μεγάλη αδράνεια την οποία
ευνόησε η λειτουργία της παραοικονομίας . Σ ' αυτό προστέ­
θηκε και η αναμονή κατά τους πρώτους μήνες μιας νέας
υποτίμησης η οποία απέκτησε μεγαλύτερες διαστάσεις λόγω
του υψηλού βαθμού ρευστότητας της οικονομίας στον οποίο
συνέβαλε κατά το πρώτο εξάμηνο το υψηλό επίπεδο των
εγχώριων πιστώσεων σε σχέση με τους στόχους που είχαν
τεθεί . Συνεπώς η πραγματική εγχώρια ζήτηση υποχώρησε
συνολικά το 1986 σε σχετικά μικρό βαθμό , που οφείλεται
κατά κύριο λόγο στη μείωση των επενδύσεων του δημόσιου
τομέα , ενώ η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται ότι θα
παραμείνει στο επίπεδο του περασμένου χρόνου . Έτσι οι
εισαγωγές δεν μειώθηκαν στην έκταση που αναμενόταν , ενώ
από την πλευρά τους οι εξαγωγές ήταν λιγότερο δυναμικές
από όσο είχε προβλεφθεί . Συνολικά πάντως προβλέπεται ότι
το ΑΕΠ θα αυξηθεί ελαφρά το 1986 . Η καθυστερημένη
βελτίωση του πραγματικού εξωτερικού ισοζυγίου που μπορεί
να αποδοθεί τόσο σε μια προσωρινά δυσμενή διάρθρωση των
εξαγωγών, όσο και στα μέτρια αποτελέσματα που ενεφάνισε
ο τομέας του τουρισμού, σε συνδυασμό με την αρνητική
επίπτωση που είχε αρχικά η υποτίμηση στους όρους του
εμπορίου , συνέβαλε ώστε παρά την αισθητή βελτίωση που
παρατηρήθηκε το δεύτερο εξάμηνο , το ισοζύγιο τρεχουσών
συναλλαγών να παρουσιάσει για όλο το 1986 έλλειμμα μεταξύ
4,5 % και 5 % του ΑΕΠ, ελαφρά υψηλότερο από το στόχο των
1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων που είχε τεθεί .
Στην Ελλάδα τα σταθεροποιητικά μέτρα που λήφθηκαν τον
Οκτώβριο του 1985 προκειμένου να αποκατασταθούν οι
συνθήκες για διαρκή ανάπτυξη και , σε μεταγενέστερη φάση ,
σύγκλιση της οικονομίας με την υπόλοιπη Κοινότητα αποτε­
λούν στροφή της οικονομικής πολιτικής του παρελθόντος
που είχε οδηγήσει σε επιδείνωση των ανισορροπιών . Το 1985
οι καθαρές δανειακές ανάγκες του δημόσιου τομέα είχαν
φθάσει στο 18 % περίπου του ακαθάριστου εγχώριου προϊόν­
τος (ΑΕΠ) και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλ­
λαγών στα 3,3 δισεκατομμύρια δολάρια , δηλαδή 10% του
ΑΕΠ . Για να αντιμετωπίσει την κατάσταση αυτή η κυβέρνη­
ση τον Οκτώβριο του 1985 έθεσε σε εφαρμογή ένα αυστηρό
σταθεροποιητικό πρόγραμμα το οποίο συνίσταται κυρίως σε
υποτίμηση της δραχμής κατά 15 % και σε θέσπιση υποχρεω­
τικών άτοκων προκαταβολών για ορισμένες εισαγωγές . Το
διετές αυτό πρόγραμμα αποσκοπεί στη σημαντική επι­
βράδυνση της ανόδου του κόστους εργασίας , μείωση σε
σημαντικό βαθμό των δανειακών αναγκών του δημόσιου
τομέα , καθώς και σημαντικό περιορισμό της προσφοράς
χρήματος . Στις προσπάθειες της κυβέρνησης για την αποκα­
τάσταση που ισοζυγίου πληρωμών συνέβαλε δάνειο της
Κοινότητας , η πρώτη δόση του οποίου καταβλήθηκε αμέσως
ενώ η δεύτερη προβλέπεται στις αρχές του 1987 .
Η πολιτική μισθών βασίζεται πλέον στην προσαρμογή των
μισθών στον προβλεπόμενο και όχι το διαπιστούμενο ρυθμό
ανόδου των τιμών, χωρίς να συνυπολογίζεται η επίπτωση της
αύξησης των τιμών εισαγωγής . Η πολιτική αυτή έχει εφαρ­
μοστεί με αποφασιστικότητα και αναμένεται ότι θα οδηγήσει
σε μείωση των πραγματικών μισθών μεγαλύτερη του 7 % το
1986 και σε περιορισμό της ανόδου του κόστους εργασίας ανά
μονάδα προϊόντος στη μεταποιητική βιομηχανία σε 13 % σε
ετήσια βάση έναντι του 20,5 % του 1985 . Η εξέλιξη αυτή σε
συνδυασμό με μια αντιπληθωριστική συναλλαγματική πολι­
τική , η οποία δηλαδή αντισταθμίζει τις διαφορές στο ανά
μονάδα κόστος εργασίας και όχι στις λιανικές τιμές , καθώς
και με μία συγκρατημένη προσαρμογή των διοικητικά καθο­
ριζόμενων τιμών κατά το 1986 , αναμένεται ότι θα επιτρέψει
την επιβράδυνση της ανόδου των τιμών καταναλωτή από
25 % που ήταν στα τέλη του 1985 σε 16 % στα τέλη του 1986 .
Λόγω της σημαντικής όμως επιβάρυνσης από τα τέλη του
1985 , η επιβράδυνση αυτή δεν θα γίνει αισθητή στον ετήσιο
μέσο όρο που αναμένεται να ανέλθει σε 22,5 % το 1986 έναντι
19,3% το 1985 0 ).
Όσον αφορά τα δημόσια οικονομικά , όπου δόθηκε περισσό­
τερη έμφαση στην αύξηση των εσόδων παρά στη συγκράτηση
των δαπανών, οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου τομέα θα
μειωθούν το 1986 στο 14% περίπου του ΑΕΠ, θα σημειωθεί
δηλαδή βελτίωση της τάξης των τεσσάρων ποσοστιαίων
μονάδων σε σχέση με το 1985 , που είναι σύμφωνη με την
απόφαση του Συμβουλίου για τη χορήγηση του κοινοτικού
δανείου , αισθητά κατώτερη όμως από την προβλεπόμενη
κατά την κατάθεση του προϋπολογισμού . Επιπλέον σημα­
ντικό μέρος της βελτίωσης αυτής — 2,5 μονάδες περίπου —
οφείλεται στην πτώση των τιμών του πετρελαίου , το μεγαλύ­
τερο μέρος της οποίας η κυβέρνηση αποφάσισε να αντισταθ­
μίσει με αύξηση της φορολογίας των πετρελαιοειδών . Στο
νομισματικό τομέα , εξάλλου , υπάρχει κίνδυνος να σημειωθεί
υπέρβαση του στόχου της συνολικής εγχώριας πιστωτικής
επέκτασης , όχι μόνο λόγω των απογοητευτικών αποτελε­
Οι εξελίξεις αυτές πρέπει να ενθαρρύνουν στο να συνεχισθεί
με αποφασιστικότητα η εφαρμογή του σταθεροποιητικού
προγράμματος το 1987 .
Η πολιτική μισθών αναμένεται ότι θα εξασφαλίσει μέτρια
αύξηση των ονομαστικών αποδοχών με βάση ρυθμό πληθω­
ρισμού που θα έχει μειωθεί στο 10 % μέχρι τα μέσα του 1987 —
χωρίς να συνυπολογίζεται η καθιέρωση του ΦΠΑ — και με
την αυστηρή εφαρμογή του συστήματος τιμαριθμικής ανα­
προσαρμογής που θεσπίστηκε στα τέλη του 1985 . Τα αντι­
πληθωριστικά αποτελέσματα της πολιτικής μισθών προβλέ­
πεται πάντως ότι θα είναι περιορισμένα το 1987 , έτσι που η
σταθεροποιητική πολιτική θα δώσει μεγαλύτερη έμφαση στη
δημοσιονομική και νομισματική διαχείριση .
Πρεπει να συνεχιστεί αυστηρά η εξυγίανση των δημοσίων
οικονομικών ώστε οι καθαρές δανειακές ανάγκες του δημό­
σιου τομέα να φθάσουν το 1987 σε επίπεδο σύμφωνο με το
δημοσιονομικό στόχο που έχει τεθεί στο πρόγραμμα σταθε­
ροποίησης . Αν ληφθεί υπόψη η διαρκής επιβάρυνση από τις
καταβολές τόκων, ο στόχος αυτός προϋποθέτει ιδιαίτερα
αυστηρή διαχείριση των άλλων δαπανών, ιδιαίτερα των
δαπανών για τη δημόσια κατανάλωση . Επιπλέον πρέπει να
μειωθούν δραστικά οι επιχορηγήσεις σε επιχειρήσεις , μεταξύ
άλλων με τη μείωση των εξαγωγικών ενισχύσεων, των
γεωργικών επιδοτήσεων και των οικονομικών ενισχύσεων σε
ί 1 ) Το Νοέμβριο 1986 η κυβέρνηση αποφάσισε το πάγωμα των τιμών
μέχρι το τέλος Ιανουαρίου 1987 για να αποφευχθεί μια υπερβολική
άνοδος των τιμών με την εισαγωγή του ΦΠΑ.
Αριθ . L 385/86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκων Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες . Η απαιτουμένη
αύξηση των εσόδων θα προέλθει από τη διεύρυνση της
φορολογικής βάσης , την εντατικότερη καταπολέμηση της
φοροδιαφυγής , καθώς και τα πρόσθετα μέσα που θα προέλ­
θουν από την εφαρμογή του ΦΠΑ από την 1η Ιανουαρίου
1987 .
Η αυστηρή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών πρέπει να
συνοδεύεται από αύξηση των πιστώσεων στον ιδιωτικό τομέα
σε επίπεδο χαμηλότερο από το ονομαστικό ποσοστό αύξη­
σης του ΑΕΠ που εκτιμάται σε 12% . Για το σκοπό αυτό το
1987 πρέπει να δραστηριοποιηθεί περισσότερο η πολιτική των
επιτοκίων : πρέπει να συνεχιστεί η εξέλιξη προς θετικά
πραγματικά επιτόκια , δεδομένης και της έλλειψης κεφαλαί­
ων καθώς και η ενοποίηση των επιτοκίων των πιστώσεων που
έχει ήδη αρχίσει το 1986 . Πρέπει επιπλέον να αυξηθεί η
διάθεση στο κοινό μεσοπρόθεσμων κρατικών ομολόγων. Η
πολιτική του είδους αυτού θα επιτρέψει την ορθολογικότερη
κατανομή των οικονομικών πόρων και θα ενθαρρύνει την
αποταμίευση καθώς και την εισροή κεφαλαίων από το
εξωτερικό , ενώ παράλληλα θα συμβάλει στη μείωση του
πληθωρισμού .
Αυτά τα σταθεροποιητικά μέτρα είναι απαραίτητα για την
αποκατάσταση της μακροοικονομικής ισορροπίας δεν επαρ­
κούν όμως για να εξασφαλίσουν την ανάπτυξη της οικονο­
μίας μακροπρόθεσμα . Η ανάπτυξη μπορεί να προέλθει μόνο
από την πραγματοποίηση επενδύσεων για την ενίσχυση και
τον εκσυγχρονισμό του βιομηχανικού δυναμικού της χώρας .
Με τον τρόπο αυτό θα βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της
οικονομίας με τρόπο που να επιτρέπει την υπερπήδηση των
εξωτερικών εμποδίων σε διαρκή βάση και συγχρόνως τη
σημαντική αύξηση της απασχόλησης ώστε να μειωθεί η
ανεργία . Στο πλαίσιο αυτό είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η
ελευθέρωση των τιμών και των περιθωρίων κέρδους καθώς
και η φιλελευθεροποίηση της αγοράς εργασίας .
Η εφαρμογή της πολιτικής που περιγράφηκε ανωτέρω ανα­
μένεται ότι θα επιτρέψει να σταθεροποιηθούν το 1987 τα
αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν κατά τη διάρκεια του
δευτέρου εξαμήνου του 1986 και ιδιαίτερα να μειωθεί περαι­
τέρω το εξωτερικό έλλειμμα και ο ρυθμός του πληθωρισμού .
Η μείωση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των
νοικοκυριών και η περιοριστική δημοσιονομική πολιτική θα
οδηγήσουν σε μείωση της κατανάλωσης, ενώ αναμένεται να
υπάρξει ανάκαμψη των βιομηχανικών επενδύσεων ως απο­
τέλεσμα της αναμενόμενης βελτίωσης της αποδοτικότητας
των επιχειρήσεων, χωρίς πάντως αυτό να συνεπάγεται αύξη­
ση του συνόλου των επενδύσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό
λόγω των περιορισμών που έχουν τεθεί στους προϋπολογι­
σμούς των δημοσίων επιχειρήσεων. Η πτώση που θα σημει­
ωθεί με τον τρόπο αυτό στην εσωτερική ζήτηση αναμένεται
να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση των εισαγωγών, ενώ οι
εξαγωγές θα εξακολουθήσουν να αυξάνουν λόγω του σχετικά
δυναμικού περιβάλλοντος . Συνολικά είναι πιθανό πάντως να
σημειωθεί ελαφρά κατ ' όγκο πτώση του ΑΕΠ για όλο το 1987 .
Δεδομένου ότι οι προοπτικές αυτές δεν συνεπάγονται βελτίω­
ση της απασχόλησης υπάρχει κίνδυνος ανόδου της ανεργίας .
Αντίθετα αν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν στα επίπε­
δα του 1986 είναι πιθανό να μειωθεί το έλλειμμα του ισοζυγίου
τρεχουσών συναλλαγών στα 1,3 δισεκατομμύρια δολάρια ,
δηλαδή στο 3,5 % του ΑΕΠ, επίπεδο πάντως σχετικά υψη­
λό .
Για τους λόγους αυτούς πρέπει να εφαρμοστεί αυστηρά το
1987 το σταθεροποιητικό πρόγραμμα για την αποκατάσταση
των βασικών ισορροπιών . Μακροπρόθεσμα πρέπει να συνε­
χιστεί μια πολιτική προσαρμογής βασισμένη σε προσπάθειες
αναδιάρθρωσης και πλαισιούμενη από μια συνετή νομισμα­
τική και δημοσιονομική πολιτική .
Μόνο με αυτή την προϋπόθεση θα μπορέσει η ελληνική
οικονομία να ξαναγίνει ανταγωνιστική και να αναπτυχθεί σε
διαρκή βάση .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/87
ΠΙΝΑΚΑΣ 31
Ελλάδα : Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μεταβολές σε ποσοστά)
1961
έως
1973
1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 Η 1987 (2)
Ακαθαριστο
εγχώριο προϊόν
κατ αξία
κατ ' όγκο
αποπληθωριστής
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής
Ακαθάριστες
επενδύσεις
παγίου κεφαλαίου
κατ ' όγκο
εκ των οποίων :
ιδιωτικές
δημόσιες
σύνολο
οικοδομή
εξοπλισμός
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους (3)
Αμοιβή ανά
μισθωτό
ονομαστική
πραγματική Α (4 )
Β ( 4)
12,5
7,6
4.5
3.6
10,0
10,2
5,5
6.5
8,2
2.6
- 0,6
- 2,9
18,2
19,8
3.4
15,8
16,0
- 1,0
21,1
4.6
4.5
2.7
0,0
0,8
- 2,2
11,3
23,7
1,7
19,6
- 0,3
20,0
23,3
- 7,5
- 7,7
- 7,1
23.4
2,9
0,1
- 5,0
3,5
0,1
- 0,2
17,7
34,7
- 10,6
33,0
3,2
24,5
- 0,2
24,7
21,2
- 1,9
- 13,2
14,1
2,9
2,6
25,4
0,5
3,4
0,9
- 0,3
9,0
- 1,3
- 3,8
15,4
29,0
- 9,4
36,7
2,6
20,3
0,3
19,9
18,6
- 1,9
3,9
- 8,2
- 0,7
- 1,4
21,8
1,5
2,7
- 0,1
1.6
- 3,4
- 1,0
7,9
- 4,7
18,2
20.3
- 8,9
41.4
3,4
23,0
2,6
19,9
18,0
- 4,7
- 7,7
- 0,9
0,8
- 1,0
22,6
2.3
3,9
2,9
- 0,6
1.4
- 0,2
8,1
- 4,1
18,5
29.4
- 10,1
47.5
4,6
19,6
2,1
17,1
18,4
3,4
2,6
4,4
4,9
2,8
20,4
2,8
1.7
1,0
1,9
- 2,8
1,1
7.8
- 8,4
15.6
26.7
- 13,9
54.8
5,5
23,2
0,5
22,6
22.5
- 3,0
2,0
- 9,0
- 0,8
- 6,1
13.6
- 7,3
- 7,2
- 0,0
- 7,3
- 16,0
0,5
7,6
- 5,8
14,0
19,0
- 10,6
55,0
6,0
12,1
- 0,2
12,3
12,5
0,5
1,6
- 1,0
- 1,2
- 4,5
9,6
- 2,4
- 2,6
- 0,2
- 2,3
- 2,9
0,0
8,3
- 3,7
14,5
14,9
- 7,1
56,5
6,1
Παραγωγικότητα (5)
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας
Ανταγωνιστικότητα (6)
Απασχόληση
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρα­
τιωτικών (7)
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ
Μακροπρόθεσμα επιτόκια
Προσφορά χρήματος ( 8 )
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημόσιων διοικήσεων ως %
του ΑΕΠ
Δημόσιο χρέος του % του ΑΕΠ
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως %
του ΑΕΠ
(') Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
(2) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
( 3 ) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
(") Α : αποπληθωριστής του ΑΕΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
( ) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
(6) Πραγμτικές συναλλαγμτικές IC0τΐμίες (έναντι τωv υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας .
Θετικος αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
( 7 ) Ορισμός Εurostat .
( 8 ) Τέλος του έτους .
Αριθ . L 385/88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΙΣΠΑΝΙΑ
Στην Ισπανία, σημειώθηκε το 1986 σαφής επιτάχυνση του
ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης· το ακαθάριστο εγχώριο
προϊόν αναμένεται , χάρη στην αισθητή ανάκαμψη της εσω­
τερικής ζήτησης , να αυξηθεί κατά 3 % περίπου κατ ' όγκο . Η
κατανάλωση των νοικοκυριών ευνοήθηκε όχι μόνο από μια
βελτίωση των πραγματικών μισθών αλλά επίσης , για πρώτη
φορά μετά από την πρώτη πετρελαϊκή κρίση , και από μια
αξιόλογη άνοδο της απασχόλησης και μια αντιστροφή της
συνεχούς ανοδικής τάσης του ποσοστού ανεργίας . Οι πάγιες
επενδύσεις επηρεάστηκαν ευνοϊκά από την αύξηση των
κερδών, τις καλύτερες προοπτικές για τη διάθεση της
παραγωγής και την ανάγκη εκσυγχρονισμού της βιομηχα­
νίας , η οποία συνδέεται ιδίως με τη διεύρυνση της Κοινό­
τητας . Λόγω της ατονίας των εξαγωγικών αγορών και της
προόδου των εισαγωγών κατ ' όγκο , ιδίως μεταποιημένων
προϊόντων , η συμβολή των εξωτερικών συναλλαγών στην
οικονομική μεγέθυνση ήταν σε μεγάλο βαθμό αρνητική σε
πραγματικούς όρους . Ωστόσο , το ισοζύγιο τρεχουσών συναλ­
λαγών σημείωσε σημαντική βελτίωση λόγω της πολύ ευνοϊ­
κής εξέλιξης των όρων του εμπορίου μετά από την πτώση των
τιμών των πρώτων υλών και ενεργειακών προϊόντων . Η
επιτάχυνση που παρατηρήθηκε στις αρχές του έτους μετά την
εισαγωγή του ΦΠΑ, και η αύξηση των τιμών των ειδών
διατροφής στο μέσον του χρόνου δεν επηρέασαν σημαντικά
τη διαδικασία μείωσης του πληθωρισμού κατά το 1986 .
Πάντως , κατά μέσο ετήσιο όριο , υπάρχει σημαντική διαφορά
στο ρυθμό πληθωρισμού μεταξύ της Ισπανίας και των άλλων
κρατών μελών .
Για το 1987 , ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ κατ ' όγκο προβλέ­
πεται να ανέλθει τουλάχιστον στο επίπεδο του 1986 , δηλαδή
σε 3% περίπου . Χάρη στην αναμενόμενη ανάκαμψη των
αγορών στις τρίτες χώρες , αναμένεται ότι οι εξαγωγές θα
ενταθούν και θα συμβάλουν στη διατήρηση ενός σημαντικού
πλεονάσματος των εξωτερικών συναλλαγών . Η εσωτερική
ζήτηση αναμένεται να ωφεληθεί από τις ίδιες ευνοϊκές
επιπτώσεις όπως και το 1986· η κατανάλωση , τόσο η ιδιωτική
όσο και του δημόσιου τομέα , θα έπρεπε ωστόσο να ανα­
πτυχθεί με ελαφρώς βραδύτερο ρυθμό απ ' ό,τι κατά το
προηγούμενο έτος . Ο ρυθμός αύξησης των τιμών αναμένεται
να σημειώσει μια αρκετά αισθητή επιβράδυνση , θα εξακο­
λουθήσει όμως να είναι ανώτερος από το μέσο κοινοτικό όρο .
Η συνολική απασχόληση προβλέπεται ότι θα συνεχίσει να
βελτιώνεται το 1987 υπό την επίδραση ενός ευνοϊκού οικονο­
μικού περιβάλλοντος . Ωστόσο , η ανεργία θα παραμείνει σε
πολύ υψηλά επίπεδα (21,5% του οικονομικώς ενεργού
πληθυσμού), ιδίως λόγω της συνεχιζόμενης ταχείας αύξησης
του οικονομικώς ενεργού πληθυσμού (με ρυθμό ανώτερο του
1 % ετησίως).
Η οικονομική πολιτική που εφαρμόστηκε από το 1983 και
μετά αντιστοιχεί , ως προς τις προθέσεις και πολλές από τις
πλευρές της , στις κατευθυντήριες γραμμές την «στρατηγικής
συνεργασίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση» που η
Κοινότητα καθόρισε το φθινόπωρο του 1985 και ο κοινωνικός
διάλογος έχει αναπτυχθεί σε ικανοποιητικό βαθμό . Σχεδιάζε­
ται ιδίως , χάρη στην κατάλληλη συγκρότηση των πραγματι­
κών μισθών, η τόνωση των επενδύσεων που δημιουργούν
θέσεις εργασίας , εξασφαλίζοντας παράλληλα μια επαρκή
αύξηση της εσωτερικής ζήτησης και τη διατήρηση της
ανταγωνιστικότητας της ισπανικής οικονομίας . Εκτός από
την αναζήτηση αισθητής προόδου στην καταπολέμηση της
ανεργίας — η οποία είναι πολύ πιο σημαντική απ ' ό,τι στα
άλλα κράτη μέλη — αυτή η πολιτική έχει επίσης σαν στόχο
την αντιμετώπιση της πρόκλησης που αντιπροσωπεύει η
προσχώρηση στην Κοινότητα .
Τη σημαντική και ανεξέλεγκτη άνοδο του κόστους εργασίας
που παρατηρήθηκε μετά το πρώτο πετρελαϊκό σοκ ακολού­
θησε μια πιο περιορισμένη εξέλιξη κατά τη διάρκεια των
τελευταίων ετών . Ο στόχος της διατήρησης της αγοραστικής
δύναμης των μισθών εξακολούθησε να επιδιώκεται, το 1985
και 1986 , στο πλαίσιο της οικονομικής και κοινωνικής
συμφωνίας που επιτεύχθηκε τον Οκτώβριο του 1984 . Η
συμφωνία προέβλεπε τον καθορισμό των ονομαστικών μισ­
θολογικών αυξήσεων σε συνάρτηση με το σχεδιαζόμενο
ρυθμό πληθωρισμού . Το γεγονός , όμως , ότι αυτές οι αυξήσεις
συνοδεύτηκαν , ιδίως , από μια σημαντική ολίσθηση των
μισθών οδήγησε το 1986 σε μια διακοπή της διαδικασίας
επιβράδυνσης της αύξησης της ονομαστικής αμοιβής ανά
εργαζόμενο , η οποία είχε παρατηρηθεί κατά τη διάρκεια των
τελευταίων ετών .
Ουσιαστική πρόοδος σημειώθηκε όσον αφορά την αποκα­
τάσταση των βασικών συνθηκών ισορροπίας . Για πρώτη
φορά μετά από πολλά χρόνια , η αύξηση των τιμών στην
κατανάλωση έπεσε , το 1985 , σε μονοψήφιο αριθμό . Οι τάσεις
για την απορρόφηση του πληθωρισμού τροφοδοτούνται κατά
το 1986 από την πτώση των τιμών κατά την εισαγωγή την
οποία συνεπάγεται η υποχώρηση της τιμής του πετρελαίου
και των άλλων πρώτων υλών, η εισαγωγή όμως του ΦΠΑ και
η αύξηση των τιμών των ειδών διατροφής ενήργησαν προς
την αντίθετη κατεύθυνση . Εξάλλου , η αύξηση του ονομαστι­
κού κατά μονάδα κόστους εργασίας επιταχύνθηκε ελαφρά
εξαιτίας της επιβράδυνσης των κερδών από την αύξηση της
παραγωγικότητας , συμβάλλοντας ιδίως στη δημιουργία ακό­
μα μεγαλύτερων αυξήσεων των τιμών στον τομέα των
υπηρεσιών .
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο μέχρι το 1983
ήταν ακόμα ελλειμματικό , παρουσίασε στη συνέχεια αυξα­
νόμενα πλεονάσματα , στα οποία συνέβαλε και η συνεχής
διεύρυνση του θετικού υπολοίπου στον τομέα των υπηρεσιών
και ιδίως του τουρισμού .
Χάρη στη βελτίωση του οικονομικού περιβάλλοντος , τα
επίπεδα κέρδους των επιχειρήσεων , τα οποία είχαν κατέλθει
σχετικά χαμηλά στην αρχή της δεκαετίας του 80 , σημείωσαν
σημαντική άνοδο που οφείλεται κυρίως στην εφαρμογή
φορολογικών μέτρων που επέτρεψαν, για τα έτη 1985 και
1986 , να ληφθεί υπόψη η συνολική απόσβεση των επενδύσε­
ων . Οι επενδύσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν κυρίως για
λόγους πιο ορθολογικής οργάνωσης της παραγωγής και,
μέχρι πρόσφατα , εξοικονόμησης ενέργειας . Εξάλλου, η αξιο­
σημείωτη εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων, η οποία είχε
αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, συνεχίσ­
θηκε με σταθερό ρυθμό το 1986 υπό την επίδραση , ιδίως , των
ευνοϊκών προοπτικών που διανοίγει η προσχώρηση .
Οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν για τη μείωση των
δανειακών αναγκών της δημόσιας διοίκησης , οι οποίες είχαν
ανέλθει σε 6,2% του ΑΕΠ το 1985 , αναμένεται ότι θα
επιτρέψουν τη μείωσή τους σε λιγότερο από 5 % του ΑΕΠ το
1986 , παρά τη σχετικά γρήγορη διεύρυνση του ελλείμματος
των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης . Όσον αφορά τα
φορολογικά έσοδα , η επίπτωση της εισαγωγής του ΦΠΑ
φαίνεται ότι είναι ελαφρώς θετική και όχι ουδέτερη ενώ τα δύο
τρίτα περίπου της μείωσης της τιμής του πετρελαίου αντι­
σταθμίστηκαν με επιβολή φόρου . Όσον αφορά τις δαπάνες ,
η πιο περιορισμένη αύξηση του βάρους των τόκων και η
σταθεροποίηση των μεταβιβάσεων κεφαλαίων συνέβαλαν
στη μείωση του ελλείμματος το 1986 . Η νομισματική πολιτι­
κή θα μπορέσει , χωρίς αμφιβολία , να επιτύχει , για το σύνολο
του έτους 1986 , το στόχο της επιβράδυνσης του ρυθμού
αύξησης του νομισματικού μεγέθους (ΑLΡ). Ωστόσο , η
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/89
σημαντικη αύξηση που παρατηρήθηκε κατά τη διάρκεια του
πρώτου εξαμήνου κατέστησε αναγκαία μια πιο περιοριστική
νομισματική πολιτική και μια άνοδο των επιτοκίων, η
πτωτική τάση των οποίων δεν ξανάρχισε παρά μόνο μετά τον
Ιούλιο . Παρόλο που εξακολουθούν να είναι σχετικά υψηλά σε
ονομαστικούς όρους , τα επιτόκια παρέμειναν , σε πραγματι­
κούς όρους , αισθητά κατώτερα από το μέσο κοινοτικό όρο .
Όσον αφορά τη συναλλαγματική πολιτική , επιδιώκεται η
σταθεροποίηση της τρέχουσας ονομαστικής τιμής της πεσέ­
τας έναντι των νομισμάτων των κοινοτικών εταίρων και αυτό
είχε σαν αποτέλεσμα , λόγω της ταχύτερης αύξησης των
εσωτερικών τιμών, μια μικρή απώλεια ανταγωνιστικότητας
το 1986 .
Στον τομέα της προσφοράς , η ενεργός πολιτική αναπροσαρ­
μογής ενισχύθηκε μετά το 1983 . Οι προσπάθειες που κατα­
βάλλονται στους κυριότερους τομείς εντάθηκαν το Μάρτιο
του 1986 με τη λήψη ορισμένων μέτρων που αποβλέπουν ,
ιδίως , στην τόνωση της αποταμίευσης και των επενδύσεων,
στην εξαφάνιση της γραφειοκρατίας που δυσχεραίνει την
άσκηση των οικονομικών δραστηριοτήτων και στην αύξηση
της ελαστικότητας της αγοράς εργασίας .
Η παγίωση των σημαντικών αποτελεσμάτων που έχουν ήδη
επιτευχθεί όσον αφορά την αποκατάσταση των κυριότερων
ισορροπιών και η συνέχιση μιας ενεργούς πολιτικής αναπρο­
σαρμογής , είναι απαραίτητα στοιχεία για μια διαρκή βελτίω­
ση της απασχόλησης και τη σταδιακή απορρόφηση της
ανεργίας . Οι επιλογές της κυβέρνησης που σχηματίστηκε
μετά από τις τελευταίες εκλογές εντάσσονται πλήρως σε
αυτές τις κατευθύνσεις .
Λογω της ύπαρξης μιας ιδιαίτερα αισθητής ανισορροπίας
μεταξύ προσφοράς και ζήτησης θέσεων εργασίας , ο αυστη­
ρός έλεγχος του πραγματικού κόστους εργασίας ανά μισθω­
τό θα έπρεπε να αποτελέσει το στόχο που πρέπει να
επιδιωχθεί στο πλαίσιο της ανανέωσης της οικονομικής και
κοινωνικής συμφωνίας . Πρόκειται, πράγματι, για ένα στάδιο
από το οποίο πρέπει αναγκαστικά να περάσει μια οικονομία
που χαρακτηρίζεται από μια σημαντική μείωση του «βαθμού
προστασίας» της και από ένα μεγάλο αριθμό μικρομεσαίων
επιχειρήσεων που εύκολα μπορούν να βρεθούν αντιμέτωπες
με δυσκολίες , εάν θέλει να διατηρήσει την ανταγωνιστικότη­
τά της , να συνεχίσει τη διαδικασία αποπληθωρισμού και
να εξασφαλίσει την ομαλή ένταξή της στη μεγάλη κοινή
αγορά .
Όσον αφορά τη μακροοικονομική πολιτική , η δημοσιονομι­
κή πολιτική για το 1987 αναμένεται ότι θα εξακολουθήσει να
διαμορφώνεται σύμφωνα με τους μεσοπρόθεσμους στόχους
που καθόρισαν οι αρχές . Η επίτευξη νέας προόδου όσον
αφορά την είσπραξη του ΦΠΑ και την καταπολέμηση της
φοροδιαφυγής προσδοκάται ότι θα έχει σαν αποτέλεσμα μια
σχετικά σταθερή εξέλιξη των εσόδων του προϋπολογισμού .
Εξάλλου, θα έπρεπε να συνεχιστεί η πολιτική που αποβλέπει
στον περιορισμό των δαπανών λειτουργίας με σκοπό , ιδίως,
τη διεύρυνση των περιθωρίων που θα επιτρέψουν μια πιο
σταθερή εξέλιξη των δημόσιων επενδύσεων. Η μείωση των
δανειακών αναγκών των δημόσιων διοικήσεων σε 4% περί­
που του ΑΕΠ , θα ήταν σκόπιμη . Η μείωση αυτή θα μπορέσει ,
εξάλλου , να διευκολύνει το έργο της νομισματικής πολιτικής
και , ειδικότερα , θα καταστήσει δυνατή μια πτώση των
επιτοκίων και, ταυτόχρονα , μια νέα μείωση του εξωτερικού
χρέους .
Αριθ . L 385/90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΠΙΝΑΚΑΣ 32
Ισπανία: Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μεταβολές σε ποσοστά)
1961
έως
1973
1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 (>) 1987 (2)
Γ κατ ' αξία
Ακαθάριστο I κατ ' 6γκ0
εγχώριο προϊόν |
αποπληθωριστής
14,8
7,2
7,1
20,0
1,8
17,8
14,1
0,4
13,6
14,7
0,9
13,7
14,6
2,5
11,9
13,9
2,3
11,3
11,3
2,1
9,0
15,1
2,9
11,8
9,3
3.0
6.1
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 6,7 18,2 14,9 13,9 12,5 19,8 8,4 8,6 5,3
Ακαθάριστες Γ ιδιωτικές
επενδύσεις Ι δημόσιες
παγίου κεφαλαίου |
κατ ' όγκο L σύνολο - 2,0 1,2 - 2,5 - 1,0 - 3,0 5,4 7,2 7,0
εκ των οποίων : κατασκευές - 2,2 - 2,0 1,5 1,5 6,0 5,8
εξοπλισμός - 1,7 5,2 - 7,1 12,0 9,0 8,8
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές 7,8 2,2 - 1,5 0,5 0,8 - 0,9 2,4 4,9 3,9
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους ( 3 ) II I
Γ ονομαστική
Αμοιβή ανά J πραγματική Α (4 )
μισθωτό |
L β ο
14,7
7,2
7,6
22,3
3,9
3,9
16,3
2,3
1,0
12,8
- 0,7
- 1,2
13,5
1,5
1,1
13,0
1,2
1,7
9,5
0,5
1,1
9,7
- 1,9
1,0
6,3
0,2
0,9
Παραγωγικότητα (5 ) 6,4 3,9 3,3 1,4 2,9 6,6 3,4 1,0 1,8
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας 0,8 0,0 - 1,0 - 2,1 - 1,4 - 5,1 - 2,8 - 2,9 - 1,6
Ανταγωνιστικότητα (6 ) l - 0,5 - 10,9 3,1 0,3 - 0,2 - 0,5
Απασχόληση (- 1,9) (- 2,8) - 1,0 - 0,7 - 2,9 - 1,2 1,8 1,2
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρα­
τιωτικών (7) (7,1 ) 14,4 16,2 17,7 20,7 22,1 21,7 21,5
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ - 1,7 - 2,4 - 2,3 - 1,4 1,3 1,7 3,5 3,7
Μακροπρόθεσμα επιτόκια \ 15,8 16,0 16,9 16,5 13,4 11,6 10,6
Προσφορά χρήματος ( 8 ) 17,6 17,0 16,6 16,0 13,2 12,9 11,0 8,0
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημόσιων διοικήσεων ως %
του ΑΕΠ - 0,9 - 3,0 - 5,3 - 5,3 - 5,0 - 6,2 - 4,9 - 4,4
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ 13,8 21,0 26,2 32,1 39,3 46,3 49,0 52,7
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως %
του ΑΕΠ 0,6 0,7 1,0 1,3 2,1 3,5 3,4 3,3
ί 1 ) Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
( 2 ) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
( 3 ) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
(4 ) Α : αποπληθωριστής του ΑΕΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
(5 ) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
( 6) Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας .
Θετικός αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
(7) Ορισμός Εurostat .
( 8 ) Τέλος του έτους .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/91
ΓΑΛΛΙΑ
Στη Γαλλία, η κατανάλωση των νοικοκυριών το 1986 ήταν πιο
έντονη απ ' ό,τι το 1985 , χάρη στην αισθητή επιτάχυνση του
ρυθμού αύξησης της αγοραστικής δύναμης , που προήλθε
μεταξύ άλλων, από την υποχώρηση του πληθωρισμού . Από
την άλλη πλευρά , συνεχίστηκε η ανάκαμψη των επενδύσεων
υπό την επίδραση της βελτίωσης της οικονομικής θέσης των
επιχειρήσεων, και ενισχύθηκε η ευνοϊκή της επίπτωση στο
εμπόριο και τις υπηρεσίες . Έτσι , η εσωτερική ζήτηση ήταν
σαφώς δυναμικότερη απ ' ό,τι κατά τη διάρκεια των προη­
γούμενων ετών . Κατά συνέπεια , αυξήθηκε το επίπεδο των
εισαγωγών, ενώ οι εξαγωγές σημείωσαν μικρή πρόοδο ,
πράγμα που σημαίνει ότι θα υπάρξουν νέες απώλειες μεριδίων
της αγοράς . Η νομισματική προσαρμογή του Απριλίου
αναμένεται ότι θα ανακόψει μόνο εν μέρει κατά το 1986 , την
τάση επιδείνωσης του πραγματικού ισοζυγίου , δεδομένου του
χρόνου που απαιτείται για να υπάρξουν οι αναμενόμενες
αντιδράσεις . Ωστόσο , η σαφής βελτίωση των όρων εμπορίου
θα επιτρέψει την καθαρή βελτίωση κατ ' αξίαν του εμπορικού
ισοζυγίου . Από την άλλη πλευρά , η επιβράδυνση του ρυθμού
αύξησης του κόστους εργασίας και η μεγάλη μείωση του
κόστους της ενέργειας και των εισαγομένων πρώτων υλών ,
οδήγησαν σε σημαντικές προόδους όσον αφορά την υποχώ­
ρηση του πληθωρισμού — ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης
των τιμών καταναλωτή , ανέρχεται σε 2,4% . Υπό τις συνθή­
κες αυτές , η αύξηση του ΑΕΠ αναμένεται ότι θα φθάσει ένα
ποσοστό 2,3 % σε πραγματικούς όρους , και η απασχόληση
στον τομέα των επιχειρήσεων, θα σημειώσει μια πολύ μικρή
αύξηση , η οποία όμως δεν θα είναι αρκετή για να ανατρέψει
την ανοδική τάση της ανεργίας .
Το 1987 , αναμένεται ότι η εσωτερική ζήτηση θα παρουσιάσει
τάσεις ανάλογες με εκείνες του 1986 , με την προϋπόθεση ότι
θα ενισχυθούν κάπως οι επενδύσεις , πράγμα διόλου απίθανο
αν ληφθεί υπόψη η συνεχής βελτίωση της οικονομικής θέσης
των επιχειρήσεων . Από την άλλη πλευρά , τα ετεροχρονισμέ­
να αποτελέσματα της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας
μετά τη νομισματική προσαρμογή του 1986 , αναμένεται ότι
θα μειώσουν την αρνητική επίπτωση του εξωτερικού εμπο­
ρίου στην ανάπτυξη . Συνολικά , το ποσοστό αύξησης του
ΑΕΠ αναμένεται ότι θα ανέλθει σε 2,5% , πράγμα που θα
επιτρέψει μια κάπως μεγαλύτερη αύξηση της απασχόλησης ,
αλλά όχι ακόμη και κάποια ελάττωση της ανεργίας . Η
άνοδος των τιμών καταναλωτή θα τείνει να επιβραδυνθεί
ακόμη περισσότερο και το εμπορικό ισοζύγιο θα τείνει να
συνεχίσει τη βελτίωσή του .
Οι προσπάθειες εξυγίανσης που έχουν αναληφθεί από το 1983 ,
και η βελτίωση των όρων εμπορίου , έδωσαν τη δυνατότητα
να επιταχυνθεί σημαντικά ο ρυθμός της ανάπτυξης αλλά δεν
έχουν οδηγήσει ακόμη στην έναρξη της αναμενόμενης ανά­
καμψης , όσον αφορά την κατάσταση της αγοράς εργασίας .
Πράγματι , αν και το απασχολούμενο δυναμικό έχει αρχίσει
και πάλι να αυξάνεται κάπως , τα κοινωνικά μέτρα που έχουν
ληφθεί για την αντιμετώπιση της ανεργίας δεν ήταν αρκετά
για να αντισταθμίσουν τη φυσική αύξηση του οικονομικώς
ενεργού πληθυσμού , οπότε το ποσοστό της ανεργίας αυξήθη­
κε ελαφρά και πάλι .
Λόγω του ότι τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν στον τομέα
της απασχόλησης ήταν ανεπαρκή , η κυβέρνηση η οποία
προήλθε από τις εκλογές της 16ης Μαρτίου 1986 έλαβε ή
προτίθεται να λάβει ένα σύνολο κοινωνικών μέτρων τα οποία
αποσκοπούν στην τόνωση των προσλήψεων . Έτσι , προέβη
σε διάφορες τροποποιήσεις της εργατικής νομοθεσίας , οι
οποίες στοχεύουν στην παροχή κινήτρων στις επιχειρήσεις
για να πραγματοποιήσουν προσλήψεις , προσδίδοντας
μεγαλύτερη ευελιξία στις συνθήκες απασχόλησης . Εκτός
από τις τροποποιήσεις που έγιναν στις ρυθμίσεις που αφορούν
τη διάρκεια εργασίας στο τέλος της προηγούμενης νομοθετι­
κής περιόδου , κατά τη νέα νομοθετική περίοδο έγιναν
ορισμένες προσθήκες , που αποσκοπούν στο να καταστήσουν
πιο εύκαμπτες τις διατάξεις που αφορούν τις απολύσεις , για
τις οποίες από την 1η Ιανουαρίου 1987 , δεν θα είναι πλέον
απαραίτητο να υπάρχει προηγούμενη διοικητική έγκριση .
Ορισμένες νέες διαδικασίες απολύσεων αποτελούν τη στιγμή
αυτή αντικείμενο διαπραγματεύσεων μεταξύ των κοινωνικών
εταίρων . Μια άλλη σειρά μέτρων, που λήφθηκαν με την
έκδοση διαταγμάτων, αποσκοπεί στη διεύρυνση του πεδίου
των συμβάσεων εργασίας περιορισμένης διάρκειας , της
εργασίας κατά μερική απασχόληση και της περιοδικής
εργασίας . Τέλος , στα μέτρα που προβλέφθηκαν ήδη κατά την
προηγούμενη νομοθετική περίοδο , στα πλαίσια της αντιμε­
τώπισης της ανεργίας από την κοινωνική της πλευρά ,
συμπεριλήφθηκε μία διάταξη στον διορθωτικό προϋπολογι­
σμό του Ιουνίου 1986 , η οποία παρέχει άμεσα κίνητρα στις
επιχειρήσεις για να προσλαμβάνουν νέους ηλικίας από 16 έως
25 ετών , με προσωρινές ελαφρύνσεις των κοινωνικών εισφο­
ρών, ενώ συγχρόνως και άλλα μέτρα για την προώθηση της
απασχόλησης βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας .
Παρ ' όλα αυτά η ανάκαμψη της απασχόλησης εξαρτάται σε
μεγαλύτερο βαθμό από την ανταγωνιστικότητα της οικονο­
μίας και την αποδοτικότητα των επιχειρήσεων. Πράγματι , οι
παράγοντες αυτοί καθορίζουν το εύρος της ανάκαμψης των
επενδύσεων που είναι απαραίτητη για τη διεύρυνση των
παραγωγικών δυνατοτήτων .
Η ανεπάρκεια , για πολλά χρόνια , επενδύσεων σε ανταγωνι­
στικούς κλάδους , ο ελλιπής καταμερισμός τους στους διά­
φορους τομείς , η αργοπορημένη ανάκαμψή τους και ο
προσανατολισμός τους κατά κύριο λόγο προς την ορθολογι­
κή οργάνωση κατέστησαν τον παραγωγικό μηχανισμό ακα­
τάλληλο για να ανταποκριθεί με ικανοποιητικό τρόπο σε μια
μεταβαλλόμενη και αυξανόμενη ζήτηση . Για το λόγο αυτό , η
κυβέρνηση προτίθεται να στηρίξει με άμεσο ή έμμεσο τρόπο
την προσπάθεια που χρειάζεται να καταβάλουν οι επιχειρή­
σεις για να ανταποκριθούν σ ' αυτήν την πρωταρχική απαί­
τηση .
Έτσι , εφαρμόστηκε με αποφασιστικότητα η πολιτική φιλε­
λευθεροποίησης η οποία αποσκοπεί στο να δώσει και πάλι
στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να ελέγχουν τις τιμές τους ,
στο να τις απαλλάξει από τα εμπόδια που συναντούν στις
πράξεις που συνάπτουν με το εξωτερικό σε συνάλλαγμα και
να διευκολύνει τη χρηματοδότησή τους . Όσον αφορά τις
τιμές , έχει ληφθεί ήδη από το φθινόπωρο του 1985 , μια σειρά
μέτρων , τα οποία θα οδηγήσουν , στο τέλος του 1986 , στην
πλήρη σχεδόν ελευθερία των τιμών των βιομηχανικών προϊ­
όντων και των περιθωρίων εμπορικού κέρδους , και στην
πλήρη ελευθερία των τιμών και των περιθωρίων κέρδους στον
τομέα των υπηρεσιών . Ο έλεγχος συναλλάγματος θα καταρ­
γηθεί κατά μεγάλο μέρος , τόσο για τις επιχειρήσεις , όσο και
για τους ιδιώτες . Τέλος , έχουν συντελεστεί σημαντικές
μεταρρυθμίσεις στη λειτουργία της χρηματοπιστωτικής αγο­
ράς , που συνίσταται, μεταξύ άλλων, στο άνοιγμα της χρη­
ματαγοράς σε μη χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς , και σε
ένα σύνολο διατάξεων που αποσκοπούν στην αποκατάσταση
του ανταγωνισμού μεταξύ των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτι­
κών οργανισμών με την κατάργηση ορισμένων προνομίων
όσον αφορά τις καταθέσεις αποταμιευτών, με την εγκατάλει­
ψη του πιστωτικού ελέγχου υπέρ της ρύθμισης της ρευστότη­
τας με τα επιτόκια και την προοδευτική αποδέσμευση των
Αριθ . L 385/92 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
τραπεζικών επιτοκίων . Αυτή η δέσμη μέτρων αποσκοπεί
στην επίτευξη μεγαλύτερης ευελιξίας και στη δημιουργία
ενός κλίματος που θα ευνοεί περισσότερο την ανάληψη
πρωτοβουλιών από τις επιχειρήσεις , δημιουργώντας τις
προϋποθέσεις που θα τους επιτρέψουν να προσαρμοστούν
ευκολότερα στις τάσεις των αγορών .
Όσον αφορά τους μισθούς , η πολιτική που ακολουθείται στο
δημόσιο τομέα , καθώς και η στάση του ιδιωτικού τομέα θα
πρέπει να χαρακτηρίζονται από μεγάλη συγκράτηση , πράγ­
μα που θα σημαίνει μια περιορισμένη αύξηση της αγοραστι­
κής δύναμης των αποδοχών.
Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται ότι θα επιτρέψουν να ενισχυθεί
η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και να αυξηθούν οι
δυνατότητές τους για επενδύσεις ώστε να μπορέσει να
επιταχυνθεί προοδευτικά ο ρυθμός ανάπτυξης της παραγω­
γικής τους ικανότητας .
Η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει επίσης να στοχεύει στον
ίδιο σκοπό , στο μέτρο που αποβλέπει στη μείωση της πίεσης
που ασκούν οι υποχρεωτικές εισφορές και το δημόσιο
έλλειμμα , στην οικονομία . Είναι αλήθεια ότι οι ελαφρύνσεις
που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή που προβλέπεται να
πραγματοποιηθούν , όσον αφορά την άμεση φορολογία , θα
αντισταθμιστούν εν μέρει από την αύξηση ορισμένων εισφο­
ρών που αποσκοπούν στο να προληφθεί η εμφάνιση ανισορ­
ροπιών στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης , αλλά η δέσμη
των μέτρων που έχει αποφασιστεί αναμένεται ότι θα είναι
γενικά ουδέτερη για τα νοικοκυριά , ενώ θα ευνοεί τις
επιχειρήσεις , όχι μόνο λόγω των ελαφρύνσεων που θα τις
ωφελήσουν άμεσα , αλλά επίσης και διότι αναμένεται ότι θα
ευνοήσει την τροφοδότηση της κεφαλαιαγοράς . Και εάν
ακόμη οι περιορισμοί που επιβάλλει η διατήρηση μιας
ισορροπίας οδηγήσουν σε μια νέα προσπάθεια συμπίεσης των
δαπανών και, στα πλαίσια αυτά , στην κατάργηση ορισμένων
επιδοτήσεων, αναμένεται ότι οι επιχειρήσεις , σε αντι­
στάθμισμα , θα ωφεληθούν περισσότερο από την χαλάρωση
των επιτοκίων , που θα διευκολυνθεί από τη μείωση του
ελλείμματος . Έτσι, η δημοσιονομική πολιτική για το 1987 ,
στοχεύοντας με τους τρόπους που έχουν περιγραφεί ανωτέ­
ρω , στη μείωση του καθαρού προς χρηματοδότηση υπολοί­
που του κρατικού προϋπολογισμού και της ανάγκης χρημα­
τοδότησης του δημοσίου εν γένει , στο 2,6% περίπου του
ΑΕΠ, προχωρεί στο δρόμο της εξυγίανσης , ευνοώντας
συγχρόνως την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνατοτήτων
και της απασχόλησης .
Η νομισματική πολιτική ακολούθησε μία πορεία που χαρα­
κτηρίζεται από μεγάλη σύνεση , η οποία όμως έδωσε τη
δυνατότητα να επιτευχθεί σημαντική μείωση των ονομαστι­
κών επιτοκίων . Η εισροή κεφαλαίων που ακολούθησε τη
νομισματική προσαρμογή του Απριλίου 1986 έδωσε τη δυνα­
τότητα να προεξοφληθούν ορισμένα εξωτερικά χρέη . Η
διάθεση αυτών των κεφαλαίων συνέβαλε , μαζί με άλλους
μηχανισμούς εξουδετέρωσης , στη διατήρηση της αύξησης
της προσφοράς χρήματος περίπου στο στόχο του 5% ,
ποσοστό που είναι αισθητά χαμηλό σε σχέση με το ποσοστό
αύξησης του ΑΕΠ κατ' αξία .
Η ίδια σύνεση θα πρέπει να επικρατήσει και κατά το 1987 ,
ώστε να εδραιωθούν τα αποτελέσματα που έχουν ήδη επιτευ­
χθεί σε μεγάλο βαθμό, όσον αφορά τη μείωση του πληθωρι­
σμού . Αν το διεθνές περιβάλλον εξελιχθεί με ευνοϊκό τρόπο ,
είναι δυνατόν να επιτρέψει μια νέα μείωση των επιτοκίων, που
θα προέλθει από τη βελτίωση τόσο της χρηματοπιστωτικής
κατάστασης των επιχειρήσεων, όσο και της δημοσιονομικής
ισορροπίας του κράτους .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/93
ΠΙΝΑΚΑΣ 33
Γαλλία: Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μεταβολές σε ποσοστά)
1961
έως
1973
1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 Η 1987 (2)
γ κατ ' αξία
Ακαθάριστο J κατ ' 5γκο
εγχώριο προϊόν |
αποπληθωριστής
10,7
5,6
4,9
13,9
2,8
10,8
12,3
0,5
11,8
14,7
1,8
12,6
10,3
0,7
9,5
8,7
1,3
7,3
7,2
1,4
5,8
6,9
2,2
4,6
5,3
2,5
2,7
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 4,7 10,8 12,8 11,2 9,5 7,3 5,5 2,5 2,3
Ακαθάριστες Γ ιδιωτικές
επενδύσεις I δημόσιες
παγίου κεφαλαίου 1
κατ ' όγκο L oύνολο
εκ των οποίων: κατασκευές
7,7
3,2
7,6
1,5
0,3
1,3
0,3
- 1,0
- 1,4
- 1,1
- 2,1
- 0,4
9,7
0,7
- 3,5
- 2,2
- 3,0
- 2,3
- 3,5
- 2,0
2,3
- 2,2
- 4,4
2,8
2,2
3,1
- 0,6
5.7
2.8
5,3
1,0
6,2
2,4
5,7
3,0
εξοπλισμός 1,8 - 1,6 6,7 1,6 - 1,5 5,1 6,9 6,0
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές 5,8 2,9 - 0,4 3,8 - 0,2 0,6 2,1 3,6 2,9
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους (3) 1,1 0,8 1,4 3,0 - 1,1 - 1,2 0,1 0,2 0,6
γ ονομαστική
Αμοιβή ανά J πραγματική Α (4)
μισθωτό |
L Β Π
9,9
4,8
5,1
14,7
3,6
3,5
14,3
2,2
1,3
13,7
1,0
2,3
10,7
1,1
1,1
7,8
0,5
0,5
6,7
0,9
1,2
4,5
- 0,1
2,0
3,0
0,3
0,7
Παραγωγικότητα (5 ) 4,8 2,5 1,0 1,7 1,2 2,4 1,7 2,1 2,2
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας 0,0 1,1 1,6 - 0,7 - 0,1 - 1,8 - 0,6 - 2,2 - 1,9
Αποδοτικότητα (δ) - 1,5 5,5 5,0 5,7 14,0 9,9
idem ( 1961-1973 = 100) 100 57,8 46,3 45,6 48,1 50,5 53,4 60,9 66,9
Ανταγωνιστικότητα (7) - 0,8 0,9 - 5,3 - 2,2 - 1,0 - 0,1 3,0 - 0,2 - 2,3
Απασχόληση 0,6 0,2 - 0,7 0,1 - 0,6 - 1,0 - 0,3 0,1 0,3
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρα­
τιωτικών (8 ) 1,1 5,0 7,7 8,7 8,8 9,9 10,3 10,5 10,7
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ 0,2 - 0,7 - 1,4 - 3,0 - 1,7 - 0,9 - 0,8 0,1 0,4
Μακροπρόθεσμα επιτόκια 7,0 11,1 16,3 16,0 14,4 13,4 11,9 9,5 7,5
Προσφορά χρήματος (9) 13,7 13,6 10,4 10,8 11,2 8,3 5,6 4,8 4,5
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημοσίων διοικήσεων ως °7ο
του ΑΕΠ 0,5 - 0,8 - 1,8 - 2,5 - 3,2 - 2,9 - 2,6 - 2,9 - 2,6
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ 25,4 26,0 29,1 30,7 32,9 35,2 36,9 39,2
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως %
του ΑΕΠ : 1,3 2,1 2,2 2,6 2,8 2,8 2,9 2,9
( ι ) Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
(2) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
( 3 ) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
(4 ) Α : αποπληθωριστής του ΑΕΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
(5 ) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
(6) Καθαρό πλεόνασμα εκμετάλλευσης επί του καθαρού κεφαλαιακού αποθέματος σε κόστος αντικατάστασης .
(7) Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας .
Θετικός αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
(8) Ορισμός Εurostat .
(') Τέλος του έτους .
Αριθ . L 385/94 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΙΡΛΑΝΔΙΑ
Στην Ιρλανδία οι άμεσες οικονομικές προοπτικές έχουν
σαφώς βελτιωθεί . Ορισμένοι ευνοϊκοί εξωτερικοί παράγοντες
ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο την πραγματοποιούμενη ανά­
καμψη . Η ιδιωτική κατανάλωση άρχισε και πάλι να αυξάνε­
ται το 1985/86 , γεγονός το οποίο ωστόσο θα πρέπει να
εκτιμηθεί σε συνάρτηση με τη μεγάλη πτώση που σημειώθηκε
στο πρώτο ήμισυ της δεκαετίας . Εξάλλου , το σύνολο των
επενδύσεων δεν έχει σταθεροποιηθεί ακόμη , αλλά ενδέχεται
να ενισχυθεί προοδευτικά το 1987 , ιδιαίτερα λόγω του ότι θα
επιβραδυνθεί ο ρυθμός μείωσης των επενδύσεων του δημό­
σιου τομέα . Πάντως , μέχρι στιγμής , οι κατασκευές δεν έχουν
δείξει σημάδια ανάκαμψης . Αντίθετα οι επενδύσεις σε εξο­
πλισμό του ιδιωτικού τομέα , οι οποίες μειώθηκαν αφού
έφθασαν κατά το 1984 έως 1985 , στο έσχατο σημείο του
κύκλου αντικατάστασης , αναμένεται ότι θα παρουσιάσουν
ευνοϊκότερη εξέλιξη κατά το 1987 . Τέλος , ο όγκος των
εξαγωγών , αν και δεν θα αυξηθεί με τον ταχύ ρυθμό των
τελευταίων ετών , θα συνεχίσει την ανοδική πορεία του , αλλά
με βραδύτερο ρυθμό , ενώ η τάση των εισαγωγών, η οποία
μέχρι στιγμής εξελίχθηκε με κανονικό τρόπο αναμένεται ότι
θα ακολουθήσει μία πορεία που θα εκφράζει τη σταθεροποί­
ηση της τελικής ζήτησης . Όλοι αυτοί οι παράγοντες εξηγούν
γιατί κατά το 1987 , όταν θα γίνουν πλήρως αισθητά τα
ευνοϊκά αποτελέσματα της πτώσης των τιμών του πετρελαί­
ου που παρατηρήθηκε στις αρχές του 1986 , αναμένεται ότι το
πραγματικό ΑΕΠ με βάση τις σημερινές πολιτικές θα υπερβεί
το 3 % , και η άνοδος των τιμών θα φθάσει περίπου το 3 % ,
δηλαδή το κατώτερο ποσοστό από το 1966 , ενώ το ισοζύγιο
των τρεχουσών συναλλαγών θα παρουσιάσει μικρό έλλειμμα .
Από την άλλη πλευρά , στο παθητικό του πίνακα αυτού , θα
πρέπει να περιληφθούν η σχετικά μικρή πρόοδος που συντε­
λέστηκε όσον αφορά την μείωση του δημόσιου ελλείμματος ,
και η δυσχερής κατάσταση της αγοράς εργασίας . Το 1986 ,
επιβραδύνθηκε ο ρυθμός μείωσης της απασχόλησης και
σταθεροποιήθηκε το ποσοστό της ανεργίας .
Η επιτάχυνση του ρυθμού της καθαρής μετανάστευσης , και η
μείωση του ρυθμού της οικονομικής δραστηριότητας , ανέ­
στειλαν , τουλάχιστον προσωρινά , την αύξηση του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού , και σταθεροποίησαν το ποσοστό
της ανεργίας περίπου στο 18% . Κατά τη διάρκεια του
οικονομικού έτους που έληξε τον Απρίλιο του 1986 , κατα­
γράφηκε η μετανάστευση 30 000 ατόμων , που προκάλεσε για
πρώτη φορά μία μικρή μείωση του πληθυσμού . Ωστόσο
μεσοπρόθεσμα οι δημογραφικοί παράγοντες αναμένεται ότι
θα οδηγήσουν σε μια μέση αύξηση της προσφοράς εργατικού
δυναμικού κατά 0,5 % .
Επομένως , για να μειωθεί σύντομα η ανεργία , θα πρέπει η
απασχόληση να αυξάνεται με πολύ ταχύτερο ρυθμό . Σε
τελευταία ανάλυση , μόνον εάν γίνει πλήρης εκμετάλλευση
των δυνατοτήτων της οικονομίας για δημιουργία θέσεων
απασχόλησης , θα είναι δυνατόν να επιτευχθεί η απαιτούμενη
ανάπτυξη . Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να ασκηθεί η κατάλ­
ληλη μακροοικονομική πολιτική , η οποία θα πρέπει να
επιδιώξει , ιδιαίτερα τον περιορισμό των εμποδίων που προ­
έρχονται από το μέγεθος του δημόσιου ελλείμματος , τον
μετριασμό της αύξησης των πραγματικών μισθών και την
αύξηση της ευελιξίας και της αποτελεσματικότητας στη
λειτουργία των αγορών . Τα προγράμματα επιμόρφωσης και
δημιουργίας επιπλέον θέσεων απασχόλησης , τα οποία
διευρύνθηκαν πρόσφατα , θα διαδραματίσουν , από την πλευ­
ρά τους , σημαντικό ρόλο . Το πρόγραμμα της κοινωνικής
απασχόλησης , που άρχισε να εφαρμόζεται από το 1985 , και
το οποίο προσφέρει σε 10 000 επί μακρόν ανέργους τη
δυνατότητα να συμβάλουν στην εκτέλεση έργων, που συνή­
θως οργανώνονται από τις τοπικές αρχές , έφθασε , μετά από
μια αρκετά αργή αρχή , το επιδιωκόμενο ποσοστό συμμετο­
χής , στα μέσα του 1986 . Άλλα προγράμματα , όπως το
πρόγραμμα που αποσκοπεί στο να βοηθήσει τους ανέργους
να δημιουργήσουν τη δική τους επιχείρηση και το πρόγραμμα
με το οποίο επιδοτείται η αύξηση του δυναμικού , στέφθηκαν
επίσης από επιτυχία , όπως φανερώνει ο αριθμός των ατόμων
που ωφελήθηκαν από αυτά .
Ο πολύ ανοικτός χαρακτήρας της οικονομίας επιβάλλει μια
μισθολογική πολιτική η οποία δεν θα στοχεύει απλώς στη
βελτίωση των προοπτικών της αποδοτικότητας των επενδύ­
σεων , και στην συγκράτηση της τάσης για πραγματοποίηση
επενδύσεων με σκοπό την εξοικονόμηση εργατικού δυναμι­
κού , αλλά επίσης και στη διατήρηση της ανταγωνιστικότη­
τας . Η πρόσφατη μείωση της ανταγωνιστικότητας , που
προέκυψε από την πτώση της αγγλικής λίρας , οδήγησε τον
Αύγουστο 1986 , στο να υποτιμηθεί κατά 8 97ο η ιρλανδική
λίρα , στα πλαίσια του ΕΝΣ . Έτσι , εάν εξεταστεί από τις
διάφορες αυτές πλευρές , η πρόσφατη εξέλιξη των μισθών
στην Ιρλανδία είναι αρκετά ανησυχητική . Για το σύνολο της
οικονομίας , οι πραγματικοί κατά κεφαλή μισθοί , υπολογιζό­
μενοι αφού ληφθεί υπόψη ο αποπληθωριστής κατανάλωσης,
μειώθηκαν ελαφρά στην αρχή της δεκαετίας του 80 , μετά από
μια περίοδο μεγάλης αύξησης .
Αυξήθηκαν όμως και πάλι στη συνέχεια , και τόσο κατά το
1986 , όσο και κατά το 1987 , αναμένεται ότι θα αυξηθούν
ακόμη κατά 3% (δηλαδή κατά 1V4 και 2 3/4 % αντίσχοιχα ,
λαμβανομένου υπόψη του αποπληθωριστή του ΑΕΠ). Το
σχετικά υψηλό ποσοστό αύξησης το 1987 οφείλεται εν μέρει
στη μισθολογική συμφωνία που ισχύει για τις δημόσιες
υπηρεσίες , η οποία προβλέπει μια πραγματική αύξηση κατά
3% . Η άνοδος των πραγματικών μισθών ήταν γενικά
μεγαλύτερη στη μεταποιητική βιομηχανία από ό,τι στο
σύνολο της οικονομίας . Επιπλέον , αν και η διαφοροποίηση
των ποσών και των προθεσμιών καταβολής που εμφανίστηκε
στις διαπραγματεύσεις για τους μισθούς , έδωσε στις πλέον
αδύναμες επιχειρήσεις ένα κάποιο περιθώριο ελιγμών, υφίσ­
τανται ωστόσο τις επιπτώσεις από την εξέλιξη των μισθών
στον τομέα της οικονομίας όπου οι μισθοί καθορίζονται με
ειδική ρύθμιση και δεν επικρατεί τόσο μεγάλη αυστηρότητα
όσον αφορά το πραγματικό κόστος .
Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της οικονομίας της
Ιρλανδίας είναι ο σημαντικός ρόλος τον οποίο διαδραματί­
ζουν στις εξαγωγές οι θυγατρικές ξένων εταιρειών που
συνήθως είναι ειδικευμένες σε τομείς υψηλής τεχνολογίας . Η
σημερινή πολιτική εξακολουθεί μεν να αναγνωρίζει τη σπου­
δαιότητα της εγκατάστασης ξένων επιχειρήσεων, αλλά
αποσκοπεί συγχρόνως και στη βελτίωση της ισορροπίας
όσον αφορά την παραγωγή και την απασχόληση , ενθαρρύ­
νοντας τις εγχώριες επιχειρήσεις να στραφούν περισσότερο
προς τις εξαγωγές και τις συναφείς δραστηριότητες , πράγμα
που θα απαιτήσει από την πλευρά τους αύξηση των επενδύ­
σεων .
Όσον αφορά το θέμα αυτό , τα προβλήματα που υπάρχουν
στον τομέα των δημοσίων δαπανών, και ιδιαίτερα το γεγονός
ότι οι ενισχύσεις δίνονται όλο και περισσότερο βάσει επιλε­
κτικών κριτηρίων , συντελούν ώστε οι επενδύσεις να εξαρτώ­
νται σήμερα πολύ περισσότερο απ ' ό,τι στο παρελθόν , από το
επίπεδο αποδοτικότητας των επιχειρήσεων. Επιπλέον , το
υψηλό επίπεδο των πραγματικών επιτοκίων έχει αντισταθμί­
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/95
μακροοικονομικής στρατηγικής ( ! ) αναμένεται ότι θα επι­
τρέψει τη μείωση του ελλείμματος σε ποσοστό που θα
υπερβαίνει μόλις το 10 % του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος
δηλαδή σε ποσοστό 8V2 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊ­
όντος το 1987 . Είναι πάντως, πιθανόν , ότι κατά το 1986 , το
έλλειμμα θα υπερβαίνει κατά μία ποσοστιαία μονάδα , τον
στόχο του 103/4 % , του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος .
Εάν η υπέρβαση αυτή οφείλεται εν μέρει σε εξαιρετικές
περιστάσεις , ορισμένοι παράγοντες , και ιδίως η επίπτωση
κατά τη διάρκεια του φορολογικού έτους της ελάφρυνσης του
φόρου εισοδήματος που συμφωνήθηκε το 1986 , και η παρού­
σα συμφωνία για τις αποδοχές στο δημόσιο τομέα , υποθη­
κεύουν σε ένα αντίστοιχο βαθμό το διαθέσιμο περιθώριο
ελιγμών για να επιτευχθεί το επίπεδο προσαρμογής που είχε
προβλεφθεί για το 1987 . Παρόλα αυτά , η κυβέρνηση θα πρέπει
να προσπαθήσει να επιτύχει τον επιδιωκόμενο στόχο , και
οπωσδήποτε να μειώσει το δημόσιο έλλειμμα κατά 1V2 %
περίπου του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος σε σχέση με το
12% που προβλέπεται για το 1986 . Παρόλα αυτά , είναι εξίσου
σημαντικό , κατά την κατάρτιση της δημοσιονομικής πολιτι­
κής για το 1987 , να λάβουν οι αρχές υπόψη τις μεσοπρόθεσ­
μες προοπτικές , αποφεύγοντος , ιδιαίτερα , τις δημοσιονομι­
κές υποχρεώσεις οι οποίες θα μείωναν τις δυνατότητες
προσαρμογής από το 1988 και έπειτα , και να αποφασίσουν
από τώρα τη συμπίεση των δαπανών που μπορούν να
αντιστρέψουν την πτωτική τάση των δημοσιονομικών υποχ­
ρεώσεων στο εγγύς μέλλον , ακόμη και εάν τα αποτελέσματα
της συμπίεσης αυτής άρχισαν να γίνονται αισθητά μετά το
1987 . Η συμπίεση αυτή θα πρέπει να είναι αρκετά σημαντική ,
εφόσον η μείωση των φορολογικών συντελεστών ή οι φορο­
λογικές ελαφρύνσεις , καθώς και η οποιαδήποτε αύξηση των
δημόσιων επενδύσεων θα πρέπει να λάβουν υπόψη τα εμπό­
δια που υπάρχουν σχετικά με το σύνολο των πόρων .
σει κατα πολύ τα φορολογικά πλεονεκτήματα που είχαν σε
περίπτωση που χρεώνονταν στις τράπεζες . Όμως, εάν παρα­
τηρείται κατά τα τελευταία χρόνια , μία γενική μείωση των
κερδών, τα καλύτερα αποτελέσματα που έχουν επιτύχει οι
ξένες επιχειρήσεις σημαίνουν ότι τα αποτελέσματα πολλών
εγχώριων εταιρειών δεν ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητικά . Υπό
τις συνθήκες αυτές , η γενική βελτίωση των κερδών λόγω της
μείωσης των τιμών του πετρελαίου , θα μπορούσε να χρησι­
μεύσει για να σταθεροποιήσει την οικονομική θέση των
επιχειρήσεων πριν να οδηγήσει σε νέες επενδύσεις . Εφόσον η
πρόσφατη ανάκαμψη των επενδύσεων σε εξοπλισμό προέρ­
χεται περισσότερο από μια προσπάθεια αντικατάστασης ή
παραγωγικότητας παρά από την επιδιωκόμενη διεύρυνση
των δυνατοτήτων παραγωγής στις εγχώριες εταιρείες , ενδέ­
χεται οι επενδύσεις στην μεταποιητική βιομηχανία να παρα­
μείνουν σε επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από το απαιτούμενο
για να εξασφαλιστεί το ποσοστό ετήσιας αύξησης της
παραγωγής κατά 7 % , που είχει προβλεφθεί στο λευκό βιβλίο
του 1984 για τη βιομηχανική πολιτική .
Και αν ακόμη η οικονομική βελτίωση η οποία πραγματοποι­
είται , ευνοήσει την καλύτερη ισορροπία μεταξύ επενδύσεων
και παραγωγής και την ανάκαμψη της απασχόλησης , θα
απαιτηθούν αυξημένες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η
περιορισμένη αύξηση των εισοδημάτων. Στο πλαίσιο αυτό
πρέπει να επικροτηθούν οι πρόσφατες κατευθυντήριες γραμ­
μές της κυβέρνησης όσον αφορά τις μισθολογικές συμβάσεις .
Θα πρέπει επίσης να επιταχυνθεί η επανισορρόπηση των
δημόσιων λογαριασμών . Η μεσοπρόθεσμη σημαντική μείω­
ση του δημοσιονομικού ελλείμματος , αποτελεί το μόνο μέσο
για να συγκρατηθεί η αύξηση του δημοσίου χρέους , ενώ θα
συμβάλει συγχρόνως στη μείωση των πραγματικών επιτο­
κίων , στην ελάφρυνση της φορολογίας και γενικότερα , στη
δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα ευνοεί περισσότερο
την υγιή ανάπτυξη της παραγωγής και της απασχόλησης . Η
πολιτική η οποία καθορίζεται στο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα 0 ) Περιέχεται στο επίσημο έγγραφο «BιιΐΐCΐϊη§ οη RεSΐϊΐν».
Αριθ . L 385/96 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΠΙΝΑΚΑΣ 34
Ιρλανδία: Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μετάβολες σε ποσοστά)
1961
έως
1973
1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 ( · ) 1987 (2)
Γ κατ ' αξία
Ακαθάριστο J κατ ' όγκο
εγχώριο προϊόν (3) ]
^ αποπληθωριστής
12,2
5,4
6,4
19,4
2,7
16,2
21.3
3,4
17.4
17,3
1,4
15,7
9,1
- 1,9
11,3
10,8
4.2
6.3
7,1
2,0
5,0
7,6
1,8
5,6
6,8
3,1
3,6
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 6,3 16,2 19,6 15,9 10,0 7,5 4,2 3,7 . 3,2
A Q , ιδιωτικές
Ακαθόριστες Γ ^
επενδύσεις J δημόσιες
παγίου κεφαλαίου | σι3V0χ0
κατ ' όγκο
εκ των οποίων : κατασκευές
9,3
8,0
4,1
3,6
7,3
6,6
- 5,5
- 4,8
- 9,3
- 12,2
- 2,7
- 13,5
4,7
- 5,2
- 0,3
- 7,5
4,0
- 7,6
- 1,6
- 4,5
8,3
- 3,7
2,9
1,3
εξοπλισμός 11,2 4,6 8,1 - 6,3 - 6,1 8,1 5,5 0,5 4,0
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές 5,4 2,2 3,0 - 2,9 - 4,1 1,0 - 0,4 1,5 2,5
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους (4 ) III
Γ ονομαστική
Αμοιβή ανά J πραγματική Α (5)
μισθωτό |
L B (5 )
11,5
4.1
5.2
19,6
3,8
3,0
18,3
0,8
- 1,1
15,3
- 0,3
- 0,5
11,1
- 0,2
1,0
12,3
5,7
4,5
7,3
2,2
3,0
6,9
1,3
3,1
6,0
2,3
2,7
Παραγωγικότητα (6) 4,1 2,5 4,0 1,9 0,0 6,2 4,6 2,9 2,5
Πραγματική μονάδα κόστους εργασίας (7) 1,0 2,0 - 3,1 - 2,2 - 0,2 - 0,5 - 2,3 - 1,6 - 0,1
Ανταγωνιστικότητα ( 8 ) \\\
Απασχόληση 0,2 1,1 - 0,7 0,5 - 2,0 - 1,9 - 2,5 - 1,1 0,7
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρα­
τιωτικών (9) 4,7 8,1 10,2 12,2 15,0 16,6 18,0 18,4 18,0
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ - 4,7 - 7,4 - 14,0 - 9,9 - 6,4 - 5,5 - 3,2 - 1,3 - 1,3
Μακροπρόθεσμα επιτόκια 7,2 14,2 17,3 17,0 13,9 14,6 12,7 9,8 8,8
Προσφορά χρήματος ( 10) 12,1 19,5 17,4 13,0 5,6 10,1 5,3 5,4 7,3
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημόσιων διοικήσεων ως %
του ΑΕΠ - 10,1 - 13,2 - 13,8 - 11,8 - 9,8 - 11,6 - 10,7 - 9,8
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ (U) 76,2 89,8 96,2 108,3 114,9 118,2 121,5 125,1
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως %
του ΑΕΠ (») 5,4 7,0 8,6 9,1 9,7 10,6 10,0 9,6
(') Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
(2) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
( 3 ) Βάσει των δαπανών σε τιμές αγοράς .
(4) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
(5) ΑΕΠ : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
(6 ) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
(7 ) Αναλογία των πραγματικών κατά κεφαλήν μισθών ανά παραγωγικότητα .
( 8) Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) μέ βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας .
Θετικός αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
(') Ορισμός Εurostat .
( 10 ) Τέλος του έτους .
(U ) Αναφερεται στο «Exchequer debt ».
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/97
ΙΤΑΛΙΑ
Οι προσπάθειες που κατέβαλαν οι δημόσιες αρχές τα τελευ­
ταία τρία χρόνια για την αναμόρφωση της αγοράς εργασίας
δεν έχουν αρχίσει ακόμα να αποδίδουν καρπούς . Συγκεκρι­
μένα από το 1984 οι επιχειρήσεις έχουν εν μέρει τη δυνατό­
τητα να επιλέξουν όσους προσλαμβάνουν από τους καταλό­
γους των ανέργων με βάση τα επαγγελματικά προσόντα τους
και όχι σύμφωνα με τη σειρά εγγραφής τους στους καταλό­
γους αυτούς . Καταβλήθηκαν επίσης προσπάθειες — με
περιορισμένα ποσοστά επιτυχίας πάντως — για τη σύναψη
συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου , καθώς και για
συμβάσεις κατάρτισης για τους νέους εργαζόμενους . Εκτός
αυτού το Υπουργείο Εργασίας κατάρτισε ένα σημαντικό
μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα για την αναμόρφωση της αγοράς
εργασίας με στόχο τη μεταβολή των διαρθρώσεων και τη
βελτίωση της ελαστικότητας . Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί
τη βάση για την έγκριση ενός επείγοντος σχεδίου για την
πρόσληψη μέσα σε δύο χρόνια 40 000 νέων στο δημόσιο και
τον εξομοιούμενο προς δημόσιο τομέα , σε συνδυασμό με
κρατική παρέμβαση . Στο τέλος Σεπτεμβρίου η κυβέρνηση
αποφάσισε να διαθέσει πιστώσεις για έργα υποδομής και
ανοικοδόμησης στη νότια Ιταλία , που προβλέπεται ότι θα
επιτρέψουν τη δημιουργία προσωρινών θέσεων απασχόλησης
για 200 000 άτομα .
Εξάλλου στα τέλη του 1985 κατέστη δυνατό υπό κυβερνητική
διαιτησία να τροποποιηθεί ουσιωδώς το σύστημα τιμαριθμι­
κής αναπροσαρμογής των μισθών με σιωπηρή συμφωνία και
για τέσσερα χρόνια . Σήμερα η τιμαριθμική αναπροσαρμογή
αντισταθμίζει μόνο το ήμισυ περίπου του πληθωρισμού . Το
Μάιο , μέσα σε ήπιο κοινωνικό κλίμα , υπογράφηκε συμφω­
νία -πλαίσιο στο βιομηχανικό τομέα με τήν οποία προβλέπε­
ται η εκκαθάριση του προβλήματος όσον αφορά τα κλάσμα­
τα της κινητής κλίμακας της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής
που δεν καταβλήθηκαν το 1985 ( J ) και η αρχή των μέτρων για
την είσοδο των νέων στην αγορά εργασίας , το ποσοστό
ανεργίας των οποίων είναι ιδιαίτερα υψηλό στην Ιταλία . Η
σύναψη τριετών συλλογικών συμβάσεων στο βιομηχανικό
τομέα αναμένεται ότι θα επικυρώσει τη συμφωνία-πλαίσιο
που υπογράφηκε το Μάιο σε ηπιότερο του συνήθους κλίμα ,
όπου το μόνο σοβαρό πρόβλημα που τίθεται ακόμα είναι η
μείωση του χρόνου εργασίας .
Έτσι ο κοινωνικός διάλογος αποτέλεσε πρόσφορο έδαφος
για την αισθητή μείωση του κόστους παραγωγής με αποτέ­
λεσμα την περαιτέρω σημαντική μείωση των τιμών εισαγω­
γής που αναμένεται να επεκταθεί προοδευτικά από τους
κλάδους που έχουν στενή σχέση με τις εισαγωγές πετρελαίου ,
σε κλάδους που δεν συνδέονται άμεσα με αυτές .
Η πρόοδος που έχει επιτευχθεί όσον αφορά τη μείωση του
πληθωρισμού , καθώς και η προβλεπόμενη επιτάχυνση της
οικονομικής δραστηριότητας αναμένεται ότι θα σταθεροποι­
ήσουν — σε υψηλά επίπεδα πάντως — το 1987 την πίεση που
ασκεί το δημόσιο έλλειμμα στη χρηματαγορά , πράγμα ,που
εξακολουθεί να αποτελεί πρωταρχικής σημασίας πρόβλημα
και δικαιολογεί συνεπώς την πρόθεση της κυβέρνησης να
μειώσει σταδιακά το ποσοστό του ελλείμματος που υπερβαί­
νει τις επιβαρύνσεις από τόκους . Η οικονομική συγκυρία του
1987 προσφέρει την κατάλληλη ευκαιρία για να γίνει ένα
Στην Ιταλία οι ρυθμίσεις για τη μείωση του ποσοστού της
τιμαριθμικής αναπροσαρμογής στις αυξήσεις των μισθών και
τα φορολογικά μέτρα που απέβλεπαν μεταξύ άλλων στην πιο
ισόρροπη κατανομή της άμεσης φορολογίας μεταξύ μισθω­
τών και ελευθέρων επαγγελματιών είχαν ως αποτέλεσμα τη
συγκράτηση της ιδιωτικής κατανάλωσης στις αρχές του
χρόνου . Αυτός ο προσωρινού χαρακτήρα παράγοντας επι­
βράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας αντισταθμίστη­
κε πάντως από το υψηλό επίπεδο των εξαγωγών . Στη
συνέχεια παρατηρήθηκε αύξηση του ρυθμού της συνολικής
εγχώριας ζήτησης που τονώθηκε λόγω της επίπτωσης που
είχε η σημαντική μείωση των τιμών εισαγωγής στην αγορα­
στική δύναμη των νοικοκυριών και τα κέρδη των επιχειρή­
σεων , ενώ οι εξαγωγές διατηρήθηκαν στα ίδια υψηλά επί­
πεδα . Συνολικά αναμένεται ότι το πραγματικό ΑΕΠ θα
αυξηθεί κατά 2,6% το 1986 με συνέπεια αύξηση της απα­
σχόλησης κατά 0,5% . Η επιτάχυνση αυτή συνδυάστηκε με
σημαντική μείωση του ρυθμού του πληθωρισμού , όπου ο
αποπληθωριστής κατανάλωσης από 9,4 % το 1985 προβλέπε­
ται να επιστρέψει στο επίπεδο του 6,2% κατά μέσο όρο
ετησίως . Συγχρόνως , και παρά τη μεγάλη ελαστικότητα των
εισαγωγών, παρατηρήθηκε αισθητή άνοδος του εμπορικού
ισυζυγίου λόγω της σημαντικής βελτίωσης των όρων του
εμπορίου . Έτσι αναμένεται ότι το ισοζύγιο τρεχουσών συναλ­
λαγών θα παρουσιάσει το 1986 πλεόνασμα της τάξης του
1,2% του ΑΕΠ , έναντι ελλείμματος ύψους 1 % του 1985 .
Το 1987 αναμένεται ότι η έναρξη της ισχύος των νέων
συλλογικών συμβάσεων , η σύναψη των οποίων πρόκειται να
γίνει κατά τα τέλη του 1986 και συγχρόνως η συνεχιζόμενη
ταχεία άνοδος των εισοδημάτων από μη μισθωτές υπηρεσίες
θα τονώσει την καταναλωτική ζήτηση , ενώ προβλέπεται ότι
θα ενισχυθεί περαιτέρω η τάση προς επενδύσεις των επιχει­
ρήσεων . Προβλέπεται εξάλλου ότι η εξωτερική ζήτηση θα
παραμείνει σε υψηλά επίπεδα . Μπορεί συνεπώς να προβλε­
φθεί ότι χαρακτηριστικά της χρονιάς αυτής θα είναι η υψηλή
ζήτηση και η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 3,5% ,
πράγμα που θα οδηγήσει κατά τα φαινόμενα σε αισθητή
μείωση του εξωτερικού πλεονάσματος . Υπολογίζεται ότι ο
πληθωρισμός θα είναι μικρότερος του 4% , θα επιστρέψει
δηλαδή σε επίπεδα άγνωστα από τα τέλη της δεκαετίας του
1960 και μετά .
Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται ότι θα ενθαρρύνουν νέες
προσπάθειες για την αποκατάσταση συνθηκών κατάλληλων
για διαρκή και κανονικού ρυθμού ανάπτυξη , μειώνοντας τις
διαρθρωτικές ανισορροπίες της απασχόλησης και των δημό­
σιων οικονομικών . Τα δύο αυτά προβλήματα δεν είναι
ανεξάρτητα το ένα από το άλλο , δεδομένου ότι οι εξαιρετικά
υψηλές ακόμα δαπάνες του δημόσιου τομέα αποτελούν
φρένο για τη στροφή του παραγωγικού συστήματος προς μια
αποτελεσματικότερη πορεία και υψηλότερο επίπεδο απα­
σχόλησης .
Ενώ το συγκυριακό πλαίσιο που περιγράφηκε προηγουμένως
μπορεί να θεωρηθεί βραχυπρόθεσμα πρόσφορο για την προ­
οδευτική βελτίωση της αγοράς εργασίας και τη μείωση του
ποσοστού ανεργίας , οι τάσεις αυτές δεν έχουν ακόμα λάβει
συγκεκριμένη μορφή το 1986 . Οι επιχειρήσεις έχουν πράγματι
αρχίσει να απορροφούν τους εργαζόμενους που είναι προσω­
ρινά άνεργοι και να καταφεύγουν σε υπερωρίες εντός των
επιτρεπομένων ορίων πριν προβούν σε νέες προσλήψεις .
Εξάλλου η βελτίωση των προοπτικών για την απασχόληση
έχει επηρεάσει θετικά το επίπεδο οικονομικής δραστηριότη­
τας . Ωστόσο το ποσοστό ανεργίας παρέμεινε στα επίπεδα του
10,6% , παρά τις σχετικά ευνοϊκές προβλέψεις για τη μείωσή
του .
( J ) Ο ιταλικός σύνδεσμος βιομηχάνων και οι συνδικαλιστικές οργα­
νώσεις διαφωνούσαν ως προς την ερμηνεία μιας διάταξης που
περιείχετο στις διμερείς συμφωνίες του 1983 , με τις οποίες
τροποποιήθηκε για πρώτη φορά το σύστημα τιμαριθμικής ανα­
προσαρμογής , όπου όμως δεν οριζόταν σαφώς εάν τα κλάσματα
μονάδας του δείκτη ακυρώνονταν ή θα ετεροχρονίζονταν .
Αριθ . L 385/98 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
συγκεκριμένο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή με το πρό­
γραμμα εξυγίανσης που έχει καταρτίσει το Υπουργείο Οικο­
νομικών . Για την επίτευξη του στόχου αυτού αποφασίστηκε
τον Ιούνιο νέα διαδικασία όσον αφορά τον προϋπολογισμό ,
με βάση την οποία το Κοινοβούλιο εγκρίνει κάθε χρόνο πριν
από τα τέλη Ιουλίου έγγραφο σχετικά με το χρηματοοικονο­
μικό προγραμματισμό τριών ετών στο οποίο περιέχονται οι
βασικοί μακροοικονομικοί στόχοι και τα κυριότερα μεγέθη
του προϋπολογισμού .
Έτσι η συζήτηση που γίνεται στο τέλος Ιουλίου στη Βουλή
μπορεί να διεξαχθεί μέσα στα όρια που έχουν συμφωνηθεί με
την ύπαρξη μιας ρήτρας διασφάλισης με την οποία είναι
δυνατό να περιοριστούν οι πιστώσεις στα επίπεδα της
εξοικονόμησης πόρων που προβλέπονται από νόμους που δεν
έχουν ακόμα εκδοθεί . Το έγγραφο που καταρτίσθηκε από
τους τρεις αρμόδιους υπουργούς (Οικονομικών, Εθνικής
Οικονομίας και Προϋπολογισμών), αλλά εγκρίθηκε από το
Κοινοβούλιο με σημαντική καθυστέρηση λόγω της κυβερνη­
τικής κρίσης προβλέπει για το 1987 μακροοικονομικό πλαί­
σιο που προσεγγίζει τις προβλέψεις της Επιτροπής και
προϋποθέτει την πρόθεση για τη μείωση των δανειακών
αναγκών του δημόσιου τομέα σε επίπεδα χαμηλότερα του
προβλεπόμενου για το 1986 στόχου , καθώς και την μείωση σε
100 δισεκατομμύρια ιταλικές λίρες και 12,2% του ΑΕΠ ,
έναντι 110 000 δισεκατομμυρίων ιταλικών λιρών και 14,6%
του ΑΕΠ το 1986 . Η υλοποίηση αυτού του στόχου , χωρίς να
υπάρξει μεταβολή των φορολογικών επιβαρύνσεων σε σχέση
με το 1986 ποϋποθέτει την πραγματοποίηση , όπως εξεδήλωσε
την πρόθεση η κυβέρνηση , μιας μετάθεσης του βάρους της
φορολογίας προς τους έμμεσους φόρους , καθώς και αυστηρό
περιορισμό των τρεχουσών δαπανούν στο ρυθμό του πληθω­
ρισμού και των κεφαλαιακών δαπανών στο ρυθμό αύξησης
του ονομαστικού ΑΕΠ .
Η νομισματική πολιτική προσανατολίζεται προς προοδευτι­
κή μείωση των επιτοκίων που συμβαδίζει με την πραγματική
χαλάρωση των συντελεστών του πληθωρισμού . Οι τρεις
διαδοχικές μειώσεις των προεξοφλητικών επιτοκίων που
έγιναν το Μάρτιο , τον Απρίλιο και το Μάιο του 1986
υπερέβησαν σε μικρό ποσοστό το ρυθμό μείωσης του πληθω­
ρισμού λόγω της πτώσης των επιτοκίων διεθνώς . Η κατά­
σταση αυτη ενδέχεται να ενταθεί στο εγγύς μέλλον λόγω της
εφαρμογής της προαναγγελθείσας δημοσιονομικής πολιτι­
κής . Επιβεβαιώνοντας τη βούληση να υπερασπιστεί τη θέση
της ιταλικής λίρας στις αγορές συναλλάγματος η κυβέρνηση
ανέλαβε επίσης την υποχρέωση να ασκήσει πολιτική συγκρα­
τημένης αλλά αποφασιστικής ελευθέρωσης της κίνησης
κεφαλαίων .
Από την περιγραφή των κυριότερων κατευθύνσεων οικονομι­
κής πολιτικής που έγινε προηγουμένως σε γενικές γραμμές
διαγράφονται οι ενδείξεις μιας σε βάθος αποκατάστασης των
θεμελιωδών ισορροπιών, όπως μαρτυρεί κατά κύριο λόγο η
σταθερότητα της ιταλικής λίρας στα πλαίσια του ΕΝΣ .
Ενδείκνυται να συνεχιστούν οι προσπάθειες προς την
κατεύθυνση αυτή και κυρίως να συνεχιστεί η αυστηρή
δημοσιονομική πολιτική λαμβάνοντας όλα τα αναγκαία
μέτρα για τον πραγματικό περιορισμό του δημοσίου ελλείμ­
ματος σε 100 000 δισεκατομμύρια ιταλικές λίρες όπως προ­
βλέπεται στον προϋπολογισμό για το 1987 .
Εξάλλου οι απογοητευτικές εξελίξεις στον τομέα της απα­
σχόλησης μαρτυρούν ότι η προσαρμογή του ύψους των
πραγματικών μισθών σε σχέση με την παραγωγικότητα δεν
φαίνεται ακόμα επαρκής και ότι η παραγωγική βάση δεν
αναπτύσσεται προς το παρόν στον επιθυμητό ρυθμό . Οι
ελλείψεις αυτές που σταδιακά αμβλύνονται στη βόρεια και
κεντρική Ιταλία εξακολουθούν να είναι ιδιαίτερα εμφανείς
στο νότο . Συνεπώς , πέραν της άσκησης συγκρατημένης
πολιτικής μισθών , η κατάσταση αυτή ενδέχεται να οδηγήσει ,
χωρίς να μεταβληθεί η συνολική ισορροπία των δημόσιων
οικονομικών, σε διάρθρωση των εσόδων έτσι ώστε να
υπάρξει περαιτέρω ελάφρυνση των κοινωνικών επιβαρύνσε­
ων στις νότιες περιοχές . Επίσης η βελτίωση της χρηματοοι­
κονομικής διάρθρωσης των επιχειρήσεων που έχει επιτευχθεί
κυρίως χάρη στον προσανατολισμό της αποταμίευσης προς
τις επενδύσεις σε τίτλους , καθώς και η συνέχιση της εξυγίαν­
σης των ελλειμματικών κλάδων του δημόσιου τομέα θεωρού­
νται κατάλληλα μέσα για να ευνοηθεί η ανταγωνιστικότητα
της οικονομίας και κατά συνέπεια η προώθηση της απασχό­
λησης σε σταθερότερη βάση .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/99
ΠΙΝΑΚΑΣ 35
Ιταλία: Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μεταβολές σε ποσοστά)
Ακαθαριστο
εγχώριο προϊόν
κατ αςια
κατ ' όγκο
αποπληθωριστής
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής
ιδιωτικές
δημόσιες
σύνολο
Ακαθάριστες
επενδύσεις
παγίου κεφαλαίου
κατ ' όγκο
εκ των οποίων : κατασκευές
εξοπλισμός
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους ( 3 )
Αμοιβή ανά
μισθωτό
ονομαστική
πραγματική Α ( 4 )
Β ( 4 )
1961
έως
1973
11,0
1974
έως
1980
20,9
1981
18,5
1982
17,2
1983
14,6
1984
13,6
1985
11,3
1986 (')
12,7
1987 ( 2 )
9,1
5,3 2,8 0,2 - 0,5 - 0,4 2,6 2,3 2,8 3,6
5,4 17,6 18,3 17,8 15,0 10,7 8,8 9,7 5,3
4,9 17,3 19,2 17,0 15,1 11,1 9,4 6,2 4,0
5,7 0,9 0,6 - 5,2 - 3,8 4,1 4,1 4,6 7,2
6,6 - 0,2 0,5 - 3,2 - 2,0 - 0,4 - 1,7 1,9 2,4
5,0 2,2 1,8 - 6,8 - 5,7 10,1 9,9 7,1 11,3
5,3 2,5 - 2,2 - 0,3 - 2,0 3,3 2,4 3,6 5,1
0,6 0,4 0,4 - 1,0 - 3,2 1,9 0,2 - 2,0 1,6
11,6 20,2 21,9 17,2 16,5 12,0 10,0 6,7 6,1
5,9 2,2 3,0 - 0,4 1,2 1,1 1,1 - 2,7 0,8
6,5 2,3 2,3 0,2 1,2 0,8 0,5 0,4 2,1
5,7 2,2 - 0,3 - 0,4 - 0,5 2,2 1,8 2,3 2,3
\ 0,0 1,8 - 1,0 - 0,8 - 4,9 - 1,5
\ - 8,6 - 28,5 21,0 7,9 40,8 10,4
100 51,7 51,1 46,7 33,4 40,4 43,6 61,4 67,8
- 0,3 - 0,1 - 0,7 2,2 11,3 3,7 - 0,5 0,8 1,9
- 0,4 0,8 0,5 - 0,1 0,1 0,4 0,5 0,5 1,3
5,2 5,9 8,0 9,7 10,9 11,9 12,9 13,4 12,8
1,5 - 0,5 - 2,3 - 1,6 0,2 - 0,8 - 1,1 1,2 0,9
6,9 13,3 20,6 20,9 18,0 14,9 13,0 10,6 8,7
14,7 21,5 15,9 17,2 13,2 12,1 11,1 7,5 7,5
- 3,3 - 9,0 - 11,7 - 12,7 - 12,4 - 13,0 - 14,0 - 12,7 - 11,0
44,8 67,7 70,2 76,8 84,3 91,1 99,5 103,1 106,8
1,8 4,9 7,2 8,5 9,0 9,6 9,3 9,6 8,8
Παραγωγικότητα (5 )
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας
Αποδοτικότητα
ομοίως ( 1961 έως 1973 = 100)
Ανταγωνιστικότητα (6 )
Απασχόληση
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρα­
τιωτικών (7 )
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ
Μακροπρόθεσμα επιτόκια
Προσφορά χρήματος ( 8 )
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημόσιων διοικήσεων ως %
του ΑΕΠ
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως %
του ΑΕΠ
') Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
2 ) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
3 ) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
4 ) Α : αποπληθωριστής του ΑΕΠ - Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
5 ) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
6 ) Καθαρό πλεόνασμα εκμετάλλευσης επί του καθαρού κεφαλαιακού αποθέματος σε τιμές αντικατάστασης .
7) Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας .
Θετικός αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
8 ) Ορισμός Εurostat .
9 ) Τέλος του έτους .
Αριθ . L 385/ 100 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ
Στο Λουξεμβούργο η οικονομική δραστηριότητα διατηρήθη­
κε σε υψηλά επίπεδα το 1986 χάρη στο δυναμισμό της
εσωτερικής ζήτησης της οποίας κινητήρια δύναμη αποτέλεσε
η ιδιωτική κατανάλωση , λόγω της αύξησης του διαθέσιμου
εισοδήματος των νοικοκυριών . Οι συνολικές εξαγωγές αυξή­
θηκαν σε ρυθμό χαμηλότερο από αυτόν του περασμένου
χρόνου λόγω ελαφράς πτώσης των πωλήσεων των προϊόντων
σιδήρου και χάλυβα . Συνολικά η αύξηση του ακαθάριστου
εγχώριου προϊόντος ανήλθε σε 2,5 % περίπου . Σημαντική
πτώση παρουσίασε ο πληθωρισμός , ενώ μειώθηκε κάπως το
ποσοστό ανεργίας .
Το 1987 αναμένεται ότι τα ακαθάριστο εγχώριο προϊόν θα
αυξηθεί σε ρυθμό ίδιο περίπου με αυτόν του 1986 . Προβλέπε­
ται ότι η σταθεροποίηση του επιπέδου των πωλήσεων προϊ­
όντων σιδήρου και χάλυβα και η δυναμική αύξηση των
παραδόσεων άλλων προϊόντων θα στηρίξουν τη βελτίωση
των εξαγωγών στο σύνολο τους . Αντίθετα είναι πιθανόν να
σημειωθεί ανάσχεση στις επενδύσεις των επιχειρήσεων.
Υπάρχει κίνδυνος να επιταχυνθεί κάπως η αύξηση των τιμών
ιδιωτικής κατανάλωσης λόγω της μεγαλύτερης ανόδου του
κόστους εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών και επιπλέον
γιατί μια ιδιαίτερη ανοικτή οικονομία είναι εκτεθειμένη σε
πληθωριστικούς κινδύνους από το εξωτερικό . Στην αγορά
εργασίας αναμένεται ότι όπως και τον περασμένο χρόνο
παράλληλα με την αύξηση του αμειβόμενου προσωπικού θα
μειωθεί ο αριθμός των ανέργων , καθώς και των ατόμων που
απασχολούνται στο πλαίσιο ειδικών προγραμμάτων .
Η οικονομική πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνηση συμφωνεί
κατά το μεγαλύτερο μέρος της με τις κατευθύνσεις της
στρατηγικής συνεργασίας για την ανάπτυξη και την απα­
σχόληση . Στην επίτευξη αυτού του στόχου συνέβαλε και η
δημοσιονομική πολιτική με μέτρα για τη στήριξη της ζήτη­
σης . Συγκεκριμένα τα περιθώρια ελιγμών που κατέστησαν
διαθέσιμα μετά από την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας
σιδήρου και χάλυβα χρησιμοποιήθηκαν εν μέρει για τη
μείωση της φορολογίας φυσικών προσώπων το 1986 και
αναμένεται ότι το 1987 θα επιτρέψουν και νέα ελάφρυνση της
φορολογίας τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις επιχειρή­
σεις . Επιπλέον θα καταστεί δυνατό να τροφοδοτηθούν τα
ταμεία των δημοσίων επενδύσεων για να εξασφαλιστεί η
χρηματοδότηση των προγραμμάτων τους μεσοπρόθεσμα . Οι
προσπάθειες διαφοροποίησης της διάρθρωσης της οικονο­
μίας του Λουξεμβούργου συνεχίστηκαν με επιλεκτικές ενέρ­
γειες υπέρ των νέων επιχειρήσεων.
Όσον αφορά την εξέλιξη των μισθών , η διαδικασία αναπρο­
σαρμογής τους που είχε αρχίσει από το τέλος του 1984
οδήγησε το 1986 και 1987 σε αυξήσεις που αντισταθμίζουν τις
προγενέστερες απώλειες . Σε πραγματικούς όρους η κατά
κεφαλή αύξηση των μισθών κινδυνεύει να υπερβεί την αύξηση
της παραγωγικότητας της εργασίας . Ακόμη και αν βραχυ­
πρόθεσμα οι επιπτώσεις από την αύξηση αυτή στην εσω­
τερική ζήτηση είναι θετικές , υπάρχει κίνδυνος να επιδεινωθεί
η ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων, να ενθαρρυνθούν οι
επενδύσεις ορθολογικού χαρακτήρα που δεν προσφέρονται
για τη δημιουργία συμπληρωματικών θέσεων απασχόλησης
και να σταματήσει η διαφοροποίηση στο βιομηχανικό τομέα .
Οι προσεχείς διαπραγματεύσεις για το θέμα αυτό θα είναι
ιδιαίτερα σημαντικές .
Η ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας θα απαιτήσει
πρόσθετη προσπάθεια προσαρμογής της επαγγελματικής
κατάρτισης στις ανάγκες των επιχειρήσεων σε ειδικευμένο
εργατικό δυναμικό , προκειμένου να αποφευχθεί η ύπαρξη σε
μόνιμη βάση νέων ανέργων, όταν μάλιστα πρέπει να προ­
σληφθούν ξένοι εργάτες για τις νέες θέσεις απασχόλησης . Η
ρύθμιση του χρόνου εργασίας σε συνάρτηση με τις ανάγκες
των επιχειρήσεων καθίσταται όλα και περισσότερο επιθυμη­
τή στη πλαίσιο του διεθνούς ανταγωνισμού . Η ελαστικότερη
νομοθεσία θα δώσει στους κοινωνικούς εταίρους τη δυνατό­
τητα να διαπραγματευθούν σε επίπεδο επιχειρήσεων την
εισαγωγή μεγαλύτερης ελαστικότητας στην οργάνωση του
χρόνου εργασίας .
Λόγω της μικρής αύξησης των φορολογικών εσόδων η οποία
εν μέρει οφείλεται στη μείωση της έμμεσης φορολογίας και
στη σημαντική αύξηση των δαπανών, ιδιαίτερα για τους
μισθούς και τις κοινωνικές μεταβιβάσεις , θα μειωθεί κατά το
1986 και 1987 η ικανότητα χρηματοδότησης της δημόσιας
διοίκησης . Παρά το γεγονός ότι τα αποθέματα των ταμείων
για δημόσιες επενδύσεις επαρκούν για τη χρηματοδότηση
σχεδίων που αποβλέπουν στη δημιουργία της κατάλληλης
υποδομής τόσο στον τομέα των παραδοσιακών δημοσίων
επενδύσεων, όσο και στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και
της ηλεκτρονικής επεξεργασίας στοιχείων επιβάλλεται
κάποια σύνεση στη διαχείριση των άλλων δαπανών προκει­
μένου να διατηρηθεί η ισορροπία του γενικού προϋπολογι­
σμού του κράτους και να υπάρξουν έτσι κάποια περιθώρια
ελιγμών για το μέλλον .
31 · 12 · 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 101
ΠΙΝΑΚΑΣ 36
Λουξεμβούργο : Βασικό οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μεταβολές σε ποσοστά)
1961
έως
1973
1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 (') 1987 (2)
Γ κατ ' αξία
Ακαθάριστο 1 κατ - όγκο
εγχώριο προϊόν |
αποπληθωριστής
8,6
4,1
4,4
8,5
1.5
6.6
9.8
- 0,1
9.9
10,3
0,9
9,4
9,4
1,6
7,7
12,4
5,3
6,7
7,7
2,2
5,4
8,0
2,4
5,4
5,3
2,6
2,6
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 3,1 7,5 8,6 10,6 8,0 6,4 4,0 0,5 1,3
Ακαθάριστες Γ ιδιωτικές
επενδύσεις Ι δημόσιες
παγίου κεφαλαίου |
κατ ' όγκο L σύνολο 5,1 - 0,3
- 7,7
- 1,4
- 6,2
- 0,7
0,6
- 0,4
- 5,2
2,3
- 3,3
- 0,2
- 4,9
- 1,4
2,5
- 0,5
1,7
3,0
3,0
3,0
2,1
1,1
1,9
εκ των οποίων : οικοδομή - 2,5 1,1 - 1,4 - 3,1 0,7 2,1 0,8
εξοπλισμός - 13,2 - 3,7 - 7,5 2,5 4,0 5,0 4,0
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές 1,8 - 0,2 0,4 0,2 1,8 3,0 3,0
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους ( 3 ) 0,4 0,4 - 0,9 0,2 - 0,8 - 0,4
Γ ονομαστική
Αμοιβή ανά J πραγματική Α (4 )
μισθωτό ]
L Β (4 )
7,3
3,0
4,2
11,1
4,3
3,5
8,8
0,6
0,1
7,2
- 2,5
- 3,1
7,6
- 0,6
0,4
6,8
0,2
0,4
4,5
- 0,8
0,5
4,2
- 1,2
3,7
5,6
2,9
4,2
Παραγωγικότητα (5 ) 3,1 0,9 - 1,7 1,1 2,8 4,9 0,8 1,6 1,9
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας - 0,1 3,4 2,3 - 3,6 - 3,3 - 4,5 - 1,6 - 2,8 1,0
Απασχόληση 1,0 0,8 0,4 - 0,4 - 0,1 0,6 1,4 0,8 0,7
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρα­
τιωτικών (6 ) 0,0 0,4 1,0 1,3 1,6 1,7 1,6 1,3 1,2
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ 6,7 20,1 19,0 25,0 28,2 30,2 29,6 31,5 30,7
Μακροπρόθεσμα επιτόκια -l
Προσφορά χρήματος (7)
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημόσιων διοικήσεων ως %
του ΑΕΠ 2,0 2,9 - 3,1 - 2,3 - 0,6 1,5 4,1 3,7 2,6
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ 15,9 14,0 14,4 14,8 14,7 14,3 14,0 14,0
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως %
του ΑΕΠ 0,8 1,0 1,0 1,1 1,2 1,3 1,3 1,3
') Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
2 ) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
3 ) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
4 ) Α : αποπληθωριστής του ΑΕΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
5 ) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
6 ) Ορισμός Eurostat .
7 ) Τέλος του έτους .
Αριθ . L 385/ 102 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
Στις Κάτω Χώρες, η εξέλιξη των οικονομικών συνθηκών
κατά το 1986 χαρακτηρίστηκε από μία επιβράδυνση του
ρυθμού αύξησης των εξαγωγών κατ ' όγκο που οφείλεται στη
μείωση των πωλήσεων φυσικού αερίου . Αντίθετα , η βελτίωση
της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών — που προέκυψε
από την ελάφρυνση των κοινωνικών εισφορών και την
υποχώρηση του πληθωρισμού μετά τη βελτίωση των όρων
εμπορίου μέσα σε ένα πλαίσιο όπου το ύψος του μεγαλύτερου
μέρους των ονομαστικών μισθών είχε προκαθοριστεί —
οδήγησε σε σημαντική αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης .
Ο ρυθμός αύξησης των επενδύσεων των επιχειρήσεων παρέ­
μεινε υψηλός , αλλά η ζήτηση στον τομέα της κατοικίας και οι
δημόσιες επενδύσεις παρέμειναν χαμηλές . Συνολικά , το
ποσοστό αύξησης του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος
κατά 1,6% θα υστερεί ελάχιστα από το αντίστοιχο ποσοστό
του προηγούμενου έτους αλλά η παραγωγή των επιχειρήσε­
ων, εξαιρουμένου του τομέα της ενέργειας , προβλέπεται ότι
θα αυξηθεί κατά 2,7 % . Ο πληθωρισμός έχει μηδενιστεί και τα
επιτόκια υποχώρησαν περίπου κατά μία ποσοστιαία μονάδα .
Η λιγότερο ευνοϊκή εξέλιξη του εμπορικού ισοζυγίου και των
μεταβιβάσεων οδήγησε σε ελαφρά μείωση του πλεονάσματος
του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών παρά τη βελτίωση των
όρων εμπορίου κατά 2,6 % δεδομένου ότι η προσαρμογή των
τιμών εξαγωγής του φυσικού αερίου ακολούθησε μεν την
πτώση των πετρελαϊκών τιμών αλλά με μεγάλη χρονική
υστέρηση .
ζονται σε μεγάλο βαθμό με τις βασικές κατευθυντήριες
γραμμές της στρατηγικής συνεργασίας για την ανάπτυξη και
την απασχόληση . Αυτό συμβαίνει λόγου χάρη στην περίπτω­
ση των μέτρων για τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς
εργασίας και τη συγκράτηση των μισθών, καθώς και της
πολιτικής για την αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορ­
ροπίας . Οι προσπάθειες για τη βελτίωση της ικανότητας
προσαρμογής της αγοράς εργασίας συγκεντρώθηκαν κυρίως
στην αποκέντρωση των μισθολογικών διαπραγματεύσεων,
το πάγωμα των κατώτατων μισθών , τη μείωση της διάρκειας
της εργασίας , την αύξηση των δυνατοτήτων ημιαπασχόλη­
σης και τις προσυνταξιοδοτήσεις . Η ικανότητα προσφοράς
επηρεάστηκε επίσης ευνοϊκά από τη μείωση , σε δύο φάσεις ,
του φόρου επί των εταιρειών . Οι αυξήσεις των πραγματικών
μισθών περιορίστηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων
ετών, η πολιτική των αποκεντρωμένων διαπραγματεύσεων
λειτούργησε ικανοποιητικά και η κυβέρνηση δεν παρενέβη
άμεσα στις διαδικασίες για την κατάρτιση των συλλογικών
συμβάσεων . Στο δημόσιο τομέα αποφασίστηκε πάγωμα των
αποδοχών στο ονομαστικό της επίπεδο και η κυβέρνηση
επιβάλλει τη στιγμή αυτή πολύ αυστηρούς περιορισμούς στις
μισθολογικές διαπραγματεύσεις σ ' αυτόν τον τομέα , που θα
πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους περιορισμούς της δημοσιο­
νομικής πολιτικής . Αυτή η μισθολογική πολιτική είχε σαν
αποτέλεσμα να εξασθενίσει η ζήτηση των νοικοκυριών στο
διάστημα 1984/85· το 1986 , όμως , η μείωση των εισφορών
των εργαζομένων στα ασφαλιστικά ταμεία βελτίωσε την
πραγματική αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών που επω­
φελούνται εξάλλου και από την υποχώρηση του πληθωρι­
σμού . Η μείωση των επιτοκίων ενίσχυσε τις θετικές επιπτώ­
σεις που είχε η βελτίωση της αποδοτικότητας των επιχειρή­
σεων στην επενδυτική δραστηριότητα .
Η διαχείριση της Κεντρικής Τράπεζας , που αποσκοπούσε
κυρίως στη διατήρηση της ισοτιμίας του φιορινιού σε σχέση
με το γερμανικό μάρκο στα πλαίσια του ΕΝΣ, συνέβαλε στο
να μειωθεί ο πληθωρισμός σε πολύ χαμηλά επίπεδα και
επέτρεψε να ακολουθηθεί η διεθνής τάση μείωσης των
επιτοκίων . Τα μέτρα για το άνοιγμα της κεφαλαιαγοράς και
τι1ζ χρηματαγοράς που κατέστη δυνατό να τεθούν σε ισχύ
διευκολύνουν την πρόσβαση των ξένων τραπεζικών οργανι­
σμών στην ολλανδική αγορά και τη χρησιμοποίηση , από τις
ολλανδικές επιχειρήσεις , νέων μέσων χρηματοδότησης . Στα
πλαίσια της δημοσιονομικής πολιτικής χρειάστηκε να δοθεί
προτεραιότητα στη μεσοπρόθεσμη μείωση του ελλείμματος
του δημόσιου τομέα προκειμένου να βελτιωθεί ο έλεγχος της
διαχείρισης του προϋπολογισμού και να διευκολυνθεί η
διαρθρωτική εξυγίανση της οικονομίας , πράγμα που αφήνει
μικρά περιθώρια για να στηριχθεί βραχυπρόθεσμα η οικονο­
μική ανάπτυξη . Παρά τον ουσιαστικό περιορισμό του ελλείμ­
ματος που επιτεύχθηκε το 1985 , οι εξελίξεις στην ενεργειακή
αγορά επιδείνωσαν τα δημοσιονομικά προβλήματα . Για να
αποφευχθεί μια σημαντική αύξηση του ελλείμματος το 1987 ,
χρειάστηκε να ληφθούν αποφάσεις περιορισμού των δαπα­
νών και αύξησης των έμμεσων φόρων, και ως εκ τούτου
καθίσταται σχεδόν αδύνατη η ενεργός στήριξη της ζήτησης
μέσω του κρατικού προϋπολογισμού .
Η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος , η σταθεροποίη­
ση—ή ακόμη και η μείωση — των φορολογικών και των
οιονεί φορολογικών επιβαρύνσεων , η διατήρηση της αγορα­
στικής δύναμης και η μείωση της ανεργίας είναι οι στόχοι της
οικονομικής πολιτικής της νέας κυβέρνησης . Λόγω του
υψηλού επιπέδου της ανεργίας θα ήταν σκόπιμο να συνεχιστεί
να δίνεται προτεραιότητα στη διερεύνηση όλων των μέσων
Κατα το 1987 , δεν αναμένεται καμία επιτάχυνση του ρυθμού
αύξησης του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος που προβλέ­
πεται ότι θα φθάσει περίπου σε 1,8% . Οι εξαγωγές θα
συνεχίσουν να αυξάνονται συνολικά με ταχύτερο ρυθμό
δεδομένου ότι η μείωση του όγκου των πωλήσεων φυσικού
αερίου ήταν λιγότερο σημαντική από ό,τι το 1986 . Η πτώση
των τιμών του πετρελαίου κατά το 1986 αναμένεται ότι θα
οδηγήσει σε ανακατανομή του εισοδήματος το 1987 , λαμβα­
νομένης υπόψη της καθυστέρησης με την οποία η μείωση
αυτή επηρεάζει το ύψος των τιμών του φυσικού αερίου — της
τάξης του 3% του ΑΕΠ — υπέρ των νοικοκυριών , των
επιχειρήσεων και του εξωτερικού και σε βάρος του κρατικού
προϋπολογισμού . Παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί σχετικά
με τις δαπάνες και τα έσοδα για να προληφθεί μία σημαντική
αύξηση του δημόσιου ελλείμματος και τα οποία θα οδηγή­
σουν σε επιβράδυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης , αναμένε­
ται ότι συνολικά , ο ρυθμός αύξησης της εσωτερικής ζήτησης
θα είναι συγκρίσιμος με εκείνον του 1986 . Η βελτίωση της
αποδοτικότητας των επιχειρήσεων και η αύξηση του ποσο­
στού χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανότητας αναμέ­
νεται ότι θα τονώσουν τις επενδύσεις των επιχειρήσεων, η
οικοδομική δραστηριότητα στον τομέα των κατοικιών θα
αυξηθεί χωρίς αμφιβολία ελαφρά , ενώ προβλέπεται ότι οι
δημόσιες επενδύσεις θα εμφανίσουν μία πτώση . Το γενικό
επίπεδο των τιμών ενδέχεται να μειωθεί σε σχέση με το 1986 .
Η επιδείνωση των όρων εμπορίου , σε ποσοστό μεγαλύτερο
του 1 %,θα πρέπει να οδηγήσει σε μείωση του πλεονάσματος
του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών . Χάρη στην ανάπτυξη
της παραγωγής στον τομέα της μεταποίησης αναμένεται
αύξηση της απασχόλησης ενώ , χάρη στη διευθέτηση του
χρόνου εργασίας , το ποσοστό ανεργίας θα μειωθεί αν και θα
εξακολουθήσει να κυμαίνεται σε πολύ υψηλά επίπεδα
( 11,1%).
Η οικονομική πολιτική των τελευταίων ετών , η οποία βασί­
ζεται στο κυβερνητικό πρόγραμμα του φθινοπώρου του 1982 ,
εμπεριείχε ήδη στοιχεία που από πολλές απόψεις εναρμονί­
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 103
που επιτρεπουν την αύξηση της απασχόλησης και να παρα­
ταθεί η ισχύς των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί , ακόμη και αν
μερικά από αυτά , όπως η μείωση του χρόνου εργασίας , δεν
έχουν ακόμη αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα από
πλευράς αύξησης των προσλήψεων για να αντισταθμιστεί
αυτή η μείωση . Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να ληφθούν
μέτρα για να εφαρμοστούν όσο το δυνατό συντομότερα η
συμφωνία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και το κυβερνη­
τικό πρόγραμμα που αποσκοπεί να συμβάλει στην επαγγελ­
ματική κατάρτιση των νέων ή να τους δώσει τη δυνατότητα
να πραγματοποιήσουν πρακτική άσκηση . Εξάλλου , η εμφά­
νιση αδιεξόδων σε ορισμένους τομείς της αγοράς εργασίας
καθιστά ακόμη πιο επείγουσα τη βελτίωση της επαγγελματι­
κής εξειδίκευσης .
Η αναμενόμενη από το 1987 και μετά σημαντική μείωση των
εσόδων που προέρχονται από το φυσικό αέριο , επιδεινώνει
αισθητά τα προβλήματα που εμποδίζουν τη μείωση του
ελλείμματος του κρατικού προϋπολογισμού το οποίο ,
σύμφωνα με το κυβερνητικό πρόγραμμα , από 6,7 % το 1986
θα πρέπει να μειωθεί 5V4 % του εθνικού εισοδήματος του 1990 .
Η αύξηση των δανειακών αναγκών του συνόλου των δημο­
σίων διοικήσεων (μη συμπεριλαμβανομένων των προκαταβο­
λών για την αποπληρωμή των δανείων για κοινωνικές κατοι­
κίες) σε ποσοστό μεγαλύτερο του 8 % του καθαρού εθνικού
εισοδήματος κατά το 1987 , που το 7,9% αφορά το κράτος ,
είναι αναπόφευκτη . Το αποτέλεσμα αυτό καθιστά ήδη φανε­
ρή την ανάγκη να εφαρμοστεί ένα εκτεταμένο πρόγραμμα για
να αντισταθμιστεί η απώλεια εσόδων που οφείλεται στην
εξέλιξη των τιμών των υγρών καυσίμων, τόσο μέσω του
περιορισμού των δαπανών όσο και της εξεύρεσης νέων πηγών
εσόδων . Έτσι , λόγω της αναμενόμενης αύξησης του δημο­
σίου χρέους σε ποσοστό μεγαλύτερο του 7 % του ΑΕΠ είναι
απαραίτητο να διατηρηθεί η αυστηρή δημοσιονομική διαχεί­
ριση προκειμένου να συγκρατηθούν οι δανειακές ανάγκες
του δημοσίου μέσα στα όρια που προβλέπονται από τον
προϋπολογισμό και να εξασφαλιστούν οι προϋποθέσεις που
είναι απαραίτητες για τη μείωσή τους στο μέλλον .
Τα μέτρα αυτά δεν εμποδίζουν καθόλου την εφαρμογή μιας
πολιτικής αναδιάρθρωσης των δημοσίων δαπανών και , κατά
το δυνατό , των δημοσίων εσόδων που να αποσκοπεί στην
τόνωση του δυναμισμού του ιδιωτικού τομέα και να περιλαμ­
βάνει άμεσα μέτρα υπέρ της απασχόλησης τα οποία να έχουν
ήδη αποδώσει ικανοποιητικά αποτελέσματα .
Οι αποκεντρωμένες μισθολογικές διαπραγματεύσεις δεν
αποτελούν παράγοντα εξασθένισης της ανταγωνιστικής
θέσης των επιχειρήσεων . Επίσης , η έλλειψη κυβερνητικών
παρεμβάσεων στις μισθολογικές διαπραγματεύσεις δεν θα
πρέπει να επηρεάσει την εξέλιξη των δημοσίων δαπανών,
δεδομένου ότι η σύνδεση μεταξύ των προσαρμογών των
αποδοχών και των κοινωνικών μεταβιβάσεων στο δημόσιο
τομέα και των προσαρμογών των μισθών του ιδιωτικού τομέα
έχει καταργηθεί και δεν υπάρχει πρόθεση να αποκατασταθεί .
Ο δημόσιος τομέας δεν θα μπορέσει αναμφίβολα να αποφύγει
πλήρως μια ορισμένη ιεράρχηση των μισθών , τουλάχιστον
για ορισμένες κατηγορίες , δεδομένου ότι πρέπει να είναι σε
θέση να καλύψει τις ανάγκες του σε ειδικευμένο προσωπικό ,
που η έλλειψή του αρχίζει να γίνεται αισθητή .
Αριθ . L 385/ 104 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ΠΙΝΑΚΑΣ 37
Κάτω Χώρες : Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μεταβολές σε ποσοστά)
1961
έως
1973
1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 (') 1987 (2)
Γ κατ ' αξία 11,3 9,6 4,8 4,5 3,0 4,9 4,2 2,0 0,1
Ακαθάριστο I κατ ' όγκο
εγχώριο προϊόν |
αποπληθωριστής
5,3
6,0
2,4
7,1
- 0,7
5,5
- 1,4
6,0
1,4
1,6
2.4
2.5
1,7
2,4
1,6
0,4
1,8
- 1,7
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 5,2 7,3 6,3 5,3 2,7 2,5 2,6 0,0 - 1,0
λ λ - ^ ιδιωτικές
Ακαθόριστες Γ ^
επενδύσεις J δημόσιες
παγίου κεφαλαίου 1 . ,
\ , σύνολο
κατ όγκο ^
εκ των οποίων : κατασκευές
6,3 - 0,2
- 11,5
- 4,6
- 10,4
- 10,8
- 3,5
- 7,1
- 4,1
- 6,4
3,3
- 4,6
2,1
- 3,4
3,7
7,6
4,3
2,5
5,2
- 4,3
3,7
- 3,3
6,2
0,4
5,4
4,1
3.7
- 3,1
2.8
2,4
εξοπλισμός - 9,6 0,2 10,0 7,0 13,7 7,0 3,3
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές - 4,6 - 0,9 1,5 1,4 2,2 2,3 2,4
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους ( 3 ) - 1,2 - 0,2 - 0,7 0,7 - 1,5 - 1,4
Γ ονομαστική
Αμοιβή ανά J πραγματική Α (4 )
μισθωτό ]
1: Β ( 4 )
11,4
5,0
6,0
9,5
2,2
2,0
3,5
- 1,9
- 2,7
5,8
- 0,3
0,5
3,2
1,5
0,4
0,8
- 1,7
- 1,7
1,4
- 1,0
- 1,2
* 2,1
1,7
2,1
1,7
3,4
2,7
Παραγωγικότητα (5 ) 3,9 2,1 0,8 1,1 3,0 2,2 0,6 0,5 0,9
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας 1,1 0,1 - 2,7 - 1,4 - 1,5 - 3,8 - 2,6 1,2 2,5
Ανταγωνιστικότητα ( 6 ) 2,7 0,7 - 9,7 2,5 - 2,7 - 6,2 - 3,9 4,4 0,6
Απασχόληση 0,9 0,3 - 1,5 - 2,5 - 1,9 - 0,4 1,1 1,1 0,8
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρατιω­
τικών (7) 1,3 5,3 8,6 11,6 14,0 14,3 13,1 12,0 11,1
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ 0,5 0,8 2,2 3,2 2,9 4,1 4,3 3,9 2,8
Μακροπρόθεσμα επιτόκια 5,9 9,4 12,2 10,5 8,8 8,6 7,8 6,8 6,1
Προσφορά χρήματος ( 8 )· 10,3 9,6 5,3 7,6 10,5 7,7 10,5 5,1 3,5
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημοσίων διοικήσεων ως %
του ΑΕΠ - 0,4 - 2,5 - 5,5 - 6,6 - 5,9 - 6,2 - 5,1 - 5,5 - 6,6
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ 41,7 50,3 55,6 62,3 66,3 70,0 75,5 82,6
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως %
του ΑΕΠ 3,1 4,4 4,7 5,3 5,6 6,0 6,4 6,4
(') Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
(2 ) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
(3 ) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
( 4 ) Α : αποπληθωριστής του ΑΕΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
( 5 ) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
( 6 ) Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας .
Θετικός αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
( 7 ) Ορισμός EUIΌS131 .
( 8 ) Τέλος του έτους .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 105
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
Η πορτογαλική οικονομία , η οποία λόγω της μεγάλης
εξάρτησής της από την εισαγόμενη ενέργεια ευνοήθηκε
ιδιαίτερα από την απότομη μείωση των τιμών του πετρελαίου ,
εξακολούθησε να αναπτύσσεται το 1986 με ρυθμό ταχύτερο
από το μέσο κοινοτικό όρο. Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ κατ'
όγκο, ο οποίος υπολογίζεται σε 4 % περίπου , ανήλθε σχεδόν
στα επίπεδα που παρατητήθηκαν το 1985 . Ταυτόχρονα, η
κυριότερη πηγή του δυναμικού χαρακτήρα της ανάπτυξης
μετατοπίστηκε από τις εξαγωγές προς την εσωτερική ζήτη­
ση . Μετά από μερικά χρόνια συνεχούς μείωσης , οι πραγμα­
τικοί μισθοί άρχισαν να ακολουθούν μια ανοδική τάση που
ήταν εντονότερη από ό ,τι είχε προβλεφθεί λόγω , ιδίως, του ότι
ο ρυθμός του πληθωρισμού ήταν αισθητά κατώτερος από τις
αρχικές προβλέψεις , παρόλο που παρέμεινε σε πολύ υψηλά
επίπεδα σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο . Το αποτέλεσμα
αυτής της εξέλιξης ήταν μια σημαντική προώθηση της
ιδιωτικής κατανάλωσης . Οι πάγιες επενδύσεις , οι οποίες
μέχρι το 1985 είχαν μειωθεί σε μεγάλο βαθμό, αυξήθηκαν
χάρη στη βελτίωση της χρηματοοικονομικής κατάστασης
των επιχειρήσεων και στην όλο και μεγαλύτερη ενίσχυσή
τους με μέτρα για την παροχή κινήτρων υπέρ των παραγω­
γικών επενδύσεων καθώς και με το πρόγραμμα δημόσιων
επενδύσεων. Η πρόοδος των εξαγωγών επιβραδύνθηκε, ιδίως
λόγω του περιορισμού των δυνατοτήτων διάθεσης προϊόντων
στις τρίτες χώρες. Ωστόσο , χάρη στη σημαντική βελτίωση
των όρων του εμπορίου , το πλεόνασμα του ισοζυγίου πληρω­
μών ανήλθε σε ένα ύψος ρεκόρ (5,4 % του ΑΕΠ). Η απασχό­
ληση δεν σημείωσε περαιτέρω επιδείνωση και το ποσοστό
ανεργίας μειώθηκε ελαφρά για πρώτη φορά μετά από πολλά
χρόνια .
Το 1987 , ο δυναμισμός της ιδιωτικής κατανάλωσης θα
περιοριστεί ελαφρά , όμως η πρόοδος των ακαθάριστων
επενδύσεων παγίου κεφαλαίου ενδέχεται να επιταχυνθεί χάρη
στη μείωση των επιτοκίων και στη σημαντική ανάπτυξη των
δημόσιων επενδύσεων. Η αύξηση του ΑΕΠ κατ' όγκο ενδέ­
χεται να είναι κάπως βραδύτερη από ό,τι το 1986 , και να
ανέλθει σε 3,5 % περίπου . Η εξέλιξη των εξωτερικών αγορών
της Πορτογαλίας αναμένεται να επιτρέψει μια περιορισμένη
ανάκαμψη των εξαγωγών* το ισοζύγιο πληρωμών, παρόλο
που θα σημειώσει μια κάποια επιδείνωση , αναμένεται να
παραμείνει πλεονασματικό . Η μείωση του πληθωρισμού
προβλέπεται να συνεχιστεί , όμως η αύξηση των τιμών
καταναλωτή ( + 9 %) θα είναι και πάλι σαφώς υψηλότερη από
το μέσο κοινοτικό όρο . Η απασχόληση θα ωφεληθεί από την
ευνοϊκή συγκυρία . Ωστόσο, το ποσοστό ανεργίας δεν θα
μπορέσει να μειωθεί παρά μόνο με αργό ρυθμό (από 8,6 % του
οικονομικώς ενεργού πληθυσμού το 1986 σε 8,5 % το 1987)
λόγω, ιδίως μιας νέας αύξησης του πληθυσμού σε ηλικία
εργασίας .
Όσον αφορά την εξέλιξη των μισθών το 1986, η κυβέρνηση
χορήγησε μια αύξηση κατά 16,5 ®7ο στους δημόσιους υπαλλή­
λους και συνέστησε αυξήσεις της τάξεως του 17 97ο για τον
ιδιωτικό τομέα . Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις οδήγησαν
αρχικά σε αυξήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν
ακόμα πιο σημαντικές, ιδίως στις δημόσιες επιχειρήσεις .
Ωστόσο, όταν επιβεβαιώθηκαν οι προοπτικές ενός βραδύτε­
ρου ρυθμού του πληθωρισμού (12 % σε ετήσιο ποσοστό, αντί
14 %), οι αρχές αναθεώρησαν προς τα κάτω τις κατευθύνσεις
του όσον αφορά τους μισθούς και η αύξηση των ονομαστικών
μισθών κατά κεφαλή επιβραδύνθηκε . Συνολικά , το κόστος
εργασίας ανά μονάδα προϊόντος αυξήθηκε σε ονομαστικούς
όρους πολύ περισσότερο από το μέσο κοινοτικό όρο . Ωστό­
σο, η συμμετοχή των μισθών στο εθνικό εισόδημα έχει
μειωθεί και τούτο παρά το γεγονός ότι σε όρους αγοραστικής
δύναμης (αποπληθωρισμένης με τις τιμές καταναλωτή), οι
πραγματικοί μισθοί έχουν αυξηθεί .
Η εξέλιξη των ακαθάριστων επενδύσεων παγίου κεφαλαίου
ήταν ευνοϊκή . Μετά από μια σωρευτική μείωση κατά 25,5 %
σε πραγματικούς όρους στα τρία προηγούμενα έτη , οι
επενδύσεις αυξήθηκαν το 1986 κατά 8 % περίπου κατ' όγκο
και για το 1987 προβλέπεται ένα ποσοστό αύξησης της ίδιας
τάξεως αν όχι και υψηλότερο .
Το επίπεδο και η ταχεία αύξηση του δημόσιου χρέους (47,4 °7ο
του ΑΕΠ το 1980 και 81,2 % το 1985) ώθησαν τις αρχές να
θέσουν σαν στόχο για το 1986 την επίτευξη μιας σημαντικής
μείωσης των δανειακών αναγκών των δημόσιων διοικήσεων.
Κατά το παρελθόν, η δημοσιονομική πολιτική διαμορφωνό­
ταν σε μια βραχυπρόθεσμη προοπτική η οποία είχε οδηγήσει
σε στρεβλώσεις στην κατανομή των πόρων, ιδίως μέσω της
ενίσχυσης μη αποδοτικών δημόσιων επιχειρήσεων και της
πρόκλησης φαινομένων εκτόπισης σε βάρος των ιδιωτικών
επιχειρήσεων. Εφεξής , οι αρχές θα επιδιώξουν το στόχο της
μεσοπρόθεσης εξυγίανσης , η οποία θα βασίζεται ειδικότερα
σε μια αυξημένη διαφάνεια των λογαριασμών της κεντρικής
διοίκησης , σε μια προσπάθεια συγκράτησης των δημόσιων
δαπανών, στην καθιέρωση ενός νέου συστήματος παροχής
φορολογικών κινήτρων για τις επενδύσεις και στην καλύτερη
χρησιμοποίηση των δυνατοτήτων της αγοράς για την κάλυψη
των δανειακών αναγκών.
Τα χρηματοδοτικά κυκλώματα , παρά την πρόοδο που παρα­
τηρείται όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό τους, δεν είναι
ακόμα σε θέση να στηρίξουν επαρκή ανάπτυξη της μακρο­
πρόθεσμης αποταμίευσης και του κεφαλαίου επιχειρηματι­
κού κινδύνου . Η κατάσταση αυτή συμβάλλει στη διατήρηση
εξαιρετικά υψηλών επιτοκίων, ιδίως λόγω της σημαντικής
ζήτησης χρηματοδοτικών μέσων από τις διοικήσεις και τις
δημόσιες επιχειρήσεις, της αστάθειας που παρουσιάζει η τιμή
του εσκούδου και του υψηλού επιπέδου των πληθωριστικών
προσδοκιών .
Η κυριότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η πορτογαλική
οικονομία είναι η έξοδος από το φαύλο κύκλο των εναλλα­
κτικών φάσεων επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότη­
τας και ανάκαμψης ο οποίος επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την
ανάπτυξή της κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας,
έτσι ώστε να μπορέσει να ασχοληθεί με τα ουσιαστικά
προβλήματά της και ειδικότερα με τον εκσυγχρονισμό του
παραγωγικού δυναμικού, ο οποίος κατέστη ακόμα πιο επιτα­
κτικός μετά από την προσχώρηση στην Κοινότητα . Ελλείψει
επαρκών επενδύσεων, δεν έχει επιτευχθεί καμία διαφοροποί­
ηση της διάρθρωσης των εξαγωγών, ενώ οποιαδήποτε ανά­
καμψη της εσωτερικής ζήτησης προσκρούει γρήγορα στους
εξωτερικούς περιορισμούς . Η κυβέρνηση που σχηματίστηκε
το φθινόπωρο του 1985 , έθεσε σαν πρωταρχικό στόχο την
ανάκαμψη των επενδύσεων και τη βελτίωση των όρων της
οικονομικής ανάπτυξης μέσω της εξυγίανσης των δημόσιων
οικονομικών, της σημαντικής μείωσης της διαφοράς του
ποσοστού του πληθωρισμού σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες
της Κοινότητας και, σε μικροοικονομικά επίπεδα, της
καλύτερης προσαρμογής των αγορών.
Η εξουδετέρωση των βαθύτερων ανισορροπιών της οικονο­
μίας πρέπει να σημειώσει ουσιαστική πρόοδο το 1987 . Για το
Αριθ . L 385/ 106 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
σκοπό αυτό , οι δανειακές ανάγκες του δημόσιου τομέα , που
είναι ένας καθοριστικός στρατηγικός παράγοντας , πρέπει να
μειωθούν αισθητά . Η προσπάθεια για τη συγκράτηση των
δαπανών λειτουργίας και τον περιορισμό των επιδοτήσεων
που χορηγούνται στις δημόσιες επιχειρήσεις πρέπει να συνε­
χιστεί . Το ίδιο ισχύει και για τις ενέργειες για την καταπολέ­
μηση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής . Κατ ' αυτό
τον τρόπο, οι καθαρές δανειακές ανάγκες της κεντρικής
διοίκησης θα μπορούσαν να μειωθούν σε λιγότερο από 8 έως
8,5 97ο του ΑΕΠ . Η πολιτική αυτή θα επέτρεπε ιδίως να
εξασφαλιστεί η αναγκαία επιβράδυνση της εσωτερικής
πιστωτικής επέκτασης και θα ενίσχυε τις τάσεις για τη
σταθεροποίηση της ισοτιμίας του εσκούδου .
Οι προϋποθέσεις αυτές είναι απαραίτητες για να εξασφαλι­
στεί η επίτευξη ενός φιλόδοξου στόχου όσον αφορά την
αύξηση των τιμών (κατώτερη του 10 %), μιας εξέλιξης των
πραγματικών μισθών η οποία , σύμφωνα με το πνεύμα της
τριμερούς συμφωνίας που επιτεύχθηκε τον περασμένο Ιούνιο ,
να συμβιβάζεται με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της
πορτογαλικής οικονομίας και, κατά συνέπεια , με την ένταξή
της με ευνοϊκές προϋποθέσεις, στη μεγάλη εσωτερική αγο­
ρά .
ΠΙΝΑΚΑΣ 38
Πορτογαλία: Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μεταβολές σε ποσοστά)
1961
έως
1973
1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 (') 1987 (2)
γ κατ' αξία
Ακαθάριστο ι κατ ' όγκο
εγχώριο προϊόν ]
αποπληθωριστής
11,2
6,9
4,0
23,2
3,3
19,8
18,7
0,4
18,2
26,1
3,5
21,8
23,7
- 0,3
24,1
23,4
- 1,7
25,6
25,9
3,7
21,3
23,8
3,8
19,2
14.4
3,5
10.5
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 3,4 21,4 20,0 22,5 25,5 29,3 19,3 11,8 9,0
Ακαθάριστες Γ ιδιωτικές
επενδύσεις I δημόσιες
παγίου κεφαλαίου |
κατ ' όγκο L σύνολο 8,0 5,4 4,6 2,9 - 7,5 - 18,0 - 1,8 7,8 8,5
εκ των οποίων: κατασκευές 4,4 2,0 - 3,0 - 13,5 - 4,0 6,1 8,5
εξοπλισμός 4,8 4,0 - 13,1 - 23,0 1,0 10,0 8,6
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές 7,5 2,9 2,9 3,4 - 7,0 - 7,0 0,6 6,7 4,8
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους ( 3 )
γ ονομαστική
Αμοιβή ανά J πραγματική Α (4 )
μισθωτό ]
L Β (4)
12,0
7,8
8,4
25,2
4,5
2,8
20,6
3,5
3,2
18,5
- 2,7
- 3,3
21,6
- 2,0
- 3,1
19,8
- 4,6
- 7,4
22,0
0,5
2,2
17,1
- 1,8
4,7
12,3
1,6
3,0
Παραγωγικότητα (5 ) 7,4 3,4 - 0,2 4,0 1,4 - 0,4 4,2 3,5 3,2
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος ερασίας 0,4 1,1 3,7 6,4 - 3,4 - 4,2 - 3,6 - 5,1 - 1,6
Ανταγωνιστικότητα (6) - 5,7 - 8,4 - 1,5 0,4 - 1,1 - 2,9
Απασχόληση - 0,5 - 0,1 0,6 - 0,5 - 1,7 - 1,3 - 0,5 0,5 0,6
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρα­
τιωτικών (7) 7,9 8,5 8,7 8,6 8,5
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως °7ο
του ΑΕΠ 0,7 - 6,2 - 11,7 - 13,5 - 7,2 - 3,0 1,8 5,4 4,2
Μακροπρόθεσμα επιτόκια 6,5 16,4 22,6 25,2 30,3 32,5 25,4 19,5 16,5
Προσφορά χρήματος (8) 23,8 24,6 16,3 24,5 28,5 26,0 16,0
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημόσιων διοικήσεων ως °7ο
του ΑΕΠ - 10,1 - 8,8 - 7,1 - 7,7 - 11,2 - 8,0 - 7,5
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ 59,0 62,2 70,9 75,7 81,2 83,5 88,0
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως °7ο
του ΑΕΠ 5,4 5,5 6,4 7,1 7,7 9,7 9,3
(') Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
(2 ) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές .
(3) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
0) Α : αποπληθωριστής του AEΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
(5) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
(6) Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας .
Θετικός αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
(7) Ορισμός Eurostat .
( S ) Τέλος του έτους .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 107
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μετά από την επιβράδυνση του
ρυθμού της οικονομικής δραστηριότητας που σημειώθηκε
στο τέλος του 1985 και το πρώτο εξάμηνο του 1986 , άρχισε
και πάλι να εμφανίζεται μια μέτρια πρόοδος . Σύμφωνα με τις
υπάρχουσες ενδείξεις , ο ρυθμός της αύξησης του ΑΕΠ θα
είναι 2 1/4 % σε πραγματικούς όρους το 1986 , και κάπως
ταχύτερος το 1987 (2 3/4 %). Κατά τα δύο αυτά έτη , η
κυριότερη συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη θα προέλθει
από την ιδιωτική κατανάλωση , ο δυναμισμός της οποίας
οφείλεται στη σταθερή άνοδο των αποδοχών, σε συνδυασμό
με μία νέα επιβράδυνση του πληθωρισμού το 1986 , καθώς και
σε νέες ελαφρύνσεις του φόρου εισοδήματος φυσικών προ­
σώπων . Στις υπόλοιπες συνιστώσες της ζήτησης δεν παρα­
τηρείται μεγάλος δυναμισμός αν και αναμένεται το 1987 μια
ελαφρά επιτάχυνση του ρυθμού των εξαγωγών και των
επενδύσεων.
Η προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ επαρκεί για να εξασφαλί­
σει μια νέα άνοδο της απασχόλησης , αλλά καθώς αυτή δεν
αφορά παρά νεοεισερχόμενους στις τάξεις του εργατικού
δυναμικού, οι οποίοι απασχολούνται είτε σε ανεξάρτητες
δραστηριότητες είτε εργάζονται κατά μερική απασχόληση ,
δεν είναι ακόμη αρκετά ισχυρή ώστε να προκαλέσει μείωση
της ανεργίας . Κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ του Μαρ­
τίου 1983 και του Μαρτίου 1986 η συνολική απασχόληση
αυξήθηκε κατά 1 εκατομμύριο μονάδες περίπου , ενώ ο
αριθμός των ανέργων σημείωσε άνοδο τουλάχιστον κατά
150 000 . Ο δείκτης δραστηριότητας εμφανίζει έτσι μια άνοδο
κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες· η τάση αυτή δεν θα
συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό κατά τα προσεχή έτη . Η αύξηση
της απασχόλησης αναλύεται σε μισό εκατομμύριο αυτοα­
πασχολούμενους και σε άνω των 550 000 γυναικών που
απασχολούνται μερικώς , ενώ έχει μειωθεί ο αριθμός των
πλήρως απασχολουμένων.
Η ισχυρή πτώση των τιμών των πετρελαϊκών προϊόντων είχε
διαφορετικές επιπτώσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο , που είναι
μία από τις σημαντικές πετρελαιοπαραγωγούς χώρες , απ '
ό,τι στις περισσότερες από τις άλλες χώρες της Κοινότητας .
Παρότι και εδώ , όπως και σε άλλες χώρες , οι τιμές των
ενεργειακών προϊόντων βιομηχανικής και οικιακής χρήσης
έχουν σημειώσει πτώση , η οικονομία στο σύνολο της υποφέ­
ρει λόγω της επιδείνωσης των όρων εμπορίου των προϊόντων
αυτών, στην οποία ήρθε να προστεθεί η μείωση της συναλ­
λαγματικής τιμής της στερλίνας , πρώτα στην αρχή και εν
συνεχεία κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 1986 , ιδίως
έναντι των άλλων ευρωπαϊκών νομισμάτων . Η χρηματοοικο­
νομική θέση των επιχειρήσεων εκτός του πετρελαϊκού τομέα
βελτιώθηκε αισθητά , αλλά τα κέρδη των επιχειρήσεων σημεί­
ωσαν γενικώς κάμψη η οποία οφείλεται στη διάβρωση των
κερδών των επιχειρήσεων του πετρελαϊκού τομέα .
Η πτώση των εξαγωγικών τιμών των πετρελαϊκών προϊόντων
είχε σαν αποτέλεσμα να εξαλειφθεί το πλεόνασμα του
ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και να αναμένεται για το
1987 ένα έλλειμμα 0,6 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ .
Παράλληλα , τα δημοσιονομικά έσοδα που προέρχονται από
τον πετρελαϊκό τομέα έχουν μειωθεί περίπου κατά το ήμισυ
σε 5 δισεκατομμύρια στερλίνες για το οικονομικό έτος
1986/87 , αλλά το γεγονός ότι τα άλλα φορολογικά έσοδα
είχαν ευνοϊκότερη εξέλιξη απ ' ό,τι είχε προβλεφθεί είχε σαν
αποτέλεσμα να περιοριστούν οι επιπτώσεις που είχε η μείωση
αυτή στα συνολικά έσοδα . Οι ρυθμοί αύξησης της προσφοράς
χρήματος διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τον λαμβανόμε­
νο ορισμό του μεγέθους αυτού· ο ρυθμός αύξησης της
προσφοράς χρήματος με την πιο ευρεία έννοια υπερβαίνει
σημαντικά τον τεθέντα στόχο . Παρ' όλα αυτά , τα επιτόκια
βρίσκονται μεν σε πτώση ακολουθώντας τις διεθνείς τάσεις ,
παραμένουν όμως υψηλά σε πραγματικούς όρους , γεγονός το
οποίο ίσως οφείλεται εν μέρει στην προσαύξηση που λαμβά­
νουν λόγω του κινδύνου που ενυπάρχει στις αβεβαιότητες
σχετικά με τη μελλοντική εξέλιξη του πληθωρισμού και των
τιμών συναλλάγματος .
Μία από τις βασικότερες προϋποθέσεις για τη βελτίωση των
προοπτικών της απασχόλησης είναι η συγκράτηση των
μισθολογικών αυξήσεων , τόσο των ονομαστικών όσο και των
πραγματικών. Παρά τη διαπίστωση αυτή όμως, ο ρυθμός
ανόδου των ονομαστικών αποδοχών, αφού είχε σημειώσει
σημαντική επιβράδυνση στην αρχή της δεκαετίας του 80 , έχει
σταθεροποιηθεί από τα μέσα του 1982 σε ένα μέσο ετήσιο
επίπεδο της τάξης του 7 1/2 (7ο ενώ ο ρυθμός ανόδου του
αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλωσης κινείται γύρω στο
5 % , είναι δηλαδή κατώτερος . Λόγω της πτώσης των τιμών
των ενεργειακών προϊόντων και των πρώτων υλών, ο ρυθμός
αυτός ανόδου επανήλθε , το 1986 , στο επίπεδο του 4% , ενώ ο
ρυθμός ανόδου των τιμών λιανικής υποχώρησε στο 3% ,
χωρίς η επιβράδυνση αυτή να επιφέρει μέχρι τώρα σημαντι­
κές επιπτώσεις στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας . Δεδο­
μένου ότι οι άλλες βιομηχανικές χώρες έχουν πετύχει καλύ­
τερα αποτελέσματα σε ό,τι αφορά την καταπολέμηση του
πληθωρισμού , σημειώθηκαν και νέες απώλειες ανταγωνιστι­
κότητας της οικονομίας . Παρά το γεγονός ότι οι απώλειες
αυτές αντισταθμίστηκαν και με το παραπάνω από την
προσαρμογή των συναλλαγματικών ισοτιμιών που έγινε το
1986 , η παρατεινόμενη ανταγωνιστική αδυναμία της οικονο­
μίας αποτελεί μια απειλή για την απασχόληση .
Παρά τη συνεχή άνοδο των πραγματικών μισθών, η αποδο­
τικότητα των επιχειρήσεων βελτιώθηκε αισθητά, χάρη κυρί­
ως, κατά τα τρία πρώτα έτη της ανάκαμψης, στο γεγονός ότι
η παραγωγικότητα αυξήθηκε με ρυθμό ανώτερο αυτού των
πραγματικών μισθών και, εν συνεχεία , στην υποχώρηση του
μη μισθολογικού κόστους . Σύμφωνα με μία μελέτη της
Τράπεζας της Αγγλίας , ο συντελεστής αποδοτικότητας , προ
της επιβολής φόρου , των εμπορικών και βιομηχανικών
επιχειρήσεων ανήλθε από 6% το 1981 σε 12V2 % το 1985 . Για
το 1986 υπολογίζεται ότι ο συντελεστής θα είναι χαμηλότερος
λόγω της μείωσης των κερδών των εταιρειών πετρελαίου ,
αλλά τα κέρδη των επιχειρήσεων των άλλων τομέων θα
σημειώσουν στο σύνολο τους αύξηση : ο συντελεστής αποδο­
τικότητάς τους , ο οποίος είχε πέσει στο 3 % το 1981 , είχε ήδη
ανέλθει στο 8% το 1985 .
Παρά τη βελτίωση αυτή , σημειώθηκε επιβράδυνση του
ρυθμού ανόδου των ιδιωτικών επενδύσεων κατά τα δύο
τελευταία χρόνια , η οποία οφείλεται , χωρίς αμφιβολία , στην
σχετικά ταχεία αύξησή τους κατά την τριετία 1982 έως 1984,
καθώς και στην πρόσφατη άνοδο των πραγματικών επιτο­
κίων . Οι αλλαγές που έγιναν στο καθεστώς του εταιρικού
φόρου , οι οποίες είχαν σαν στόχο να μειώσουν τις ανισοκα­
τανομές μεταξύ των διαφόρων τύπων επενδύσεων, μεταξύ
των πηγών χρηματοδότησης , καθώς και μεταξύ του κεφα­
λαίου , στο σύνολο του , και της εργασίας , επηρέασαν επίσης
την εξέλιξη των επενδύσεων. Η αλλαγή αυτή συνίσταται σε
μία μείωση του φορολογικού συντελεστή , από 50 % σε 35 %
σε τρεις φάσεις , και παράλληλα στην προοδευτική κατάργη­
ση των αρχικών δυνατοτήτων ταχείας απόσβεσης . Στη
διάρκεια των τελευταίων ετών, το υψηλό επίπεδο των
επενδύσεων στον τομέα των υπηρεσιών εξελίχθηκε παράλλη­
λα με μία σημαντική αύξηση της απασχόλησης , αν και
μεγάλο μέρος των νέων θέσεων είναι μερικής απασχόλησης,
Αριθ . L 385/ 108 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31 . 12 . 86
ενώ στη μεταποιητική βιομηχανία η ανάκαμψη των επενδύ­
σεων ήταν πιο συγκρατημένη και συνεπώς ανεπαρκής για να
επιφέρει μια αντιστροφή της τάσης για μείωση του προσωπι­
κού .
Ο τομέας στον οποίο πρέπει να σημειωθεί η ταχύτερη
πρόοδος είναι εκείνος της συγκράτησης της αύξησης των
μισθών . Η σύναψη συμφωνιών που προβλέπουν ηπιότερες
αυξήσεις θα επιβραδύνει τον πληθωρισμό, θα βελτιώσει την
ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, θα ενισχύσει ακόμη
περισσότερο την αποδοτικότητα των επιχειρήσεων, και θα
επιτρέψει τη μείωση τόσο των ονομαστικών όσο και των
πραγματικών επιτοκίων . Οι επενδύσεις για την επέκταση των
επιχειρήσεων θα καταστούν πλέον ελκυστικές και η ανά­
πτυξη θα δημιουργήσει περισσότερες θέσεις απασχόλησης .
Εντούτοις , παρά το υψηλό επίπεδο της ανεργίας , ο τρόπος με
τον οποίο λειτουργεί σήμερα η αγορά εργασίας είναι τέτοιος
ώστε δεν διαπιστώνεται καμία επιβράδυνση του ρυθμού
αύξησης των μισθών . Η κυβέρνηση καταβάλλει προσπάθειες
να αυξήσει την ευελιξία και , ιδίως , να βελτιώσει τη διαδικα­
σία καθορισμού των αποδοχών, μέσω της μείωσης των
αρμοδιοτήτων των ισομερών επιτροπών όσον αφορά τον
καθορισμό ελάχιστων αποδοχών για τους νέους και μέσω της
υποβολής προτάσεων που αφορούν μια μορφή συμμετοχής
στα κέρδη η οποία συνίσταται στον καθορισμό ενός μέρους
των ακαθάριστων αποδοχών σε συνάρτηση με τα κέρδη της
επιχείρησης . Λαμβανομένου υπόψη του διακηρυσσόμενου
στόχου των δημόσιων διοικήσεων να μεριμνούν ώστε να
προλαμβάνεται οποιαδήποτε ανεπάρκεια της ζήτησης στη
βρετανική οικονομία , οι επαφές μεταξύ της κυβέρνησης και
των εκπροσώπων των εργοδοτών και των εργαζομένων
μπορούν να οδηγήσουν τα ενδιαφερόμενα μέρη στο να
συνειδητοποιήσουν καλύτερα τη σημασία που έχει η συγκρά­
τηση των μισθών για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης .
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η δημοσιονομική
πολιτική έδωσε κυρίως έμφαση στη μείωση του ελλείμματος
ως ποσοστού του ΑΕΠ , στη συμπίεση των δαπανών και στη
μείωση των φορολογικών συντελεστών και την αναθεώρηση
του φορολογικού συστήματος με στόχο την τόνωση του
επιχειρηματικού πνεύματος και της απασχόλησης . Για το
οικονομικό έτος που έληξε το Μάρτιο του 1986 , οι καθαρές
δανειακές ανάγκες του δημοσίου έφθασαν το 1 ,7 % του ΑΕΠ,
ήταν δηλαδή κατά τι κατώτερες των προβλέψεων, και οι
δαπάνες των δημοσίων διοικήσεων κατήλθαν στο 44,5 %
δηλαδή δύο ποσοστιαίες μονάδες κάτω από το αντίστοιχο
ποσοστό του 1984/85 . Η δημοσιονομική πολιτική που εξαγ­
γέλθηκε με τον προϋπολογισμό του Μαρτίου 1986 , παράμει­
νε , κατά κύριο λόγο , αμετάβλητη , αποβλέποντας απλώς σε
ελαφρά άνοδο των καθαρών δανειακών αναγκών του δημο­
σίου , που θα φθάσουν το 1,9 % του ΑΕΠ. Παρά τη σημαντική
μείωση των εσόδων του πετρελαϊκού τομέα , τα περιθώρια
ήταν τέτοια ώστε η κυβέρνηση μπόρεσε να εγγράψει στον
προϋπολογισμό αυτό μία νέα μείωση του φόρου εισοδήματος
φυσικών προσώπων ίση προς μία μονάδα του βασικού
φορολογικού συντελεστή , γεγονός που συνετέλεσε στη μείω­
ση του ανοίγματος μεταξύ του κόστους εργασίας για τον
εργοδότη και του εισοδήματος που εισπράττει ο μισθωτός .
Όπως και τα προηγούμενα χρόνια , σημειώθηκαν ορισμένες
υπερβάσεις δαπανών κατά τη διάρκεια του έτους , αλλά οι
επιπτώσεις τους στις καθαρές δανειακές ανάγκες αντισταθ­
μίστηκαν κατά μεγάλο μέρος από την επιτάχυνση του
προγράμματος ιδιωτικοποίησης .
Πριν από τη δήλωση του Οκτωβρίου , οι δημοσιονομικές
προοπτικές για το 1987 οδηγούσαν στην σκέψη ότι η κυβέρ­
νηση διέθετε και πάλι , στα πλαίσια της μεσοπρόθεσμης
δημοσιονομικής στρατηγικής , ένα ορισμένο περιθώριο για να
μειώσει τη φορολογική επιβάρυνση ή να αυξήσει τις δαπάνες
κατα το οικονομικό έτος 1987/88 . Η κατάσταση αυτή έχει
τώρα ξεπερασθεί από το γεγονός ότι η κυβέρνηση με την
φθινοπωρινή δήλωσή της ανήγγειλε την αύξηση των δημο­
σίων δαπανών κατά περίπου 4,75 δισεκατομμύρια λίρες για
το 1987/88 . Τούτο σημαίνει ότι οι δημόσιες δαπάνες θα
αυξηθούν το 1987/88 , κατά 2% περίπου σε πραγματικές
τιμές, σε σύγκριση με το προϋπολογιζόμενο αποτέλεσμα του
1986/87 . Αν υποτεθεί ότι η παραγωγή θα αυξηθεί με ρυθμό
κατώτερο του ρυθμού ανόδου του δυναμικού της παραγωγής
(2,25 % περίπου), ενδέχεται να αποδειχθεί χρήσιμο να αυξή­
θούν κάπως οι καθαρές δανειακές ανάγκες του δημόσιου
τομέα πέραν των 7 δισεκατομμυρίων στερλινών (1,7 % του
ΑΕΠ) που προβλέπονται στη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική
στρατηγική , με την προϋπόθεση ότι ο πληθωρισμός δεν θα
εμφανίσει εκ νέου ανοδικές τάσεις . Πάντως, το ύψος των
καθαρών δανειακών αναγκών του δημόσιου τομέα δεν πρέπει
να συνδέεται άμεσα με την εκάστοτε συγκυρία . Οποιαδήποτε
χαλάρωση σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική
στρατηγική θα πρέπει κατ ' ανάγκη να συνοδεύεται από τον
περιορισμό της αύξησης των πραγματικών μισθών και τη
συνέχιση μιας περιοριστικής νομισματικής πολιτικής, ώστε
να αποφευχθεί η επιδείνωση του φαύλου κύκλου «άνοδος
μισθών/άνοδος τιμών» η οποία θα επέφερε τον κίνδυνο
περαιτέρω υποτίμησης του νομίσματος . Μια τέτοια χαλάρω­
ση πρέπει επίσης να εξεταστεί στο πλαίσιο μιας δράσης που
θα συμφωνηθεί σε κοινοτικό επίπεδο .
Η κυβέρνηση έχει αναλάβει τη δέσμευση να χρησιμοποιήσει
τουλάχιστον ένα μέρος του δημοσιονομικού περιθωρίου
ελιγμών για να προχωρήσει σε μια νέα ελάφρυνση της
φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων με στόχο την
παροχή κινήτρων και την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήμα­
τος . Δεδομένου πάντως ότι το πραγματικό εισόδημα των
νοικοκυριών θα συνεχίσει , χωρίς αμφιβολία , την ισχυρή
ανοδική του πορεία το 1987 , θα μπορούσε να επιτευχθεί μια
πλέον ισόρροπη ανάπτυξη εάν ένα μέρος του περιθωρίου
αυτού εχρησιμοποιείτο για τη στήριξη άλλων συνιστωσών
της ζήτησης πλην της ιδιωτικής κατανάλωσης .
Θα άξιζε εν προκειμένω να εξεταστεί το ενδεχόμενο να γίνουν
συμπληρωματικές δημόσιες επενδύσεις υποδομής που θα
έχουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο αποδοτικότητας, οι οποίες
θα μπορούσαν βραχυπρόθεσμα να έχουν στην απασχόληση
ισχυρότερες επιπτώσεις απ' ό,τι οι φορολογικές ελαφρύνσεις
ενώ παράλληλα θα συμβάλουν, όπως και εκείνες , στην
ενίσχυση του παραγωγικού δυναμικού .
Η κυβέρνηση συνέχισε την εφαρμογή του προγράμματος της
με ειδικά μέτρα που στοχεύουν στη βελτίωση των όρων της
προσφοράς και στην τόνωση του επιχειρηματικού πνεύμα­
τος . Το πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης των επιχειρήσεων του
δημόσιου τομέα συνεχίστηκε και διάφορες εξελίξεις ευνοούν
τη δημιουργία μιας πιο ανταγωνιστικής αγοράς χρηματοοι­
κονομικών υπηρεσιών . Νέες προτάσεις υποβλήθηκαν το
καλοκαίρι στα πλαίσια της συνέχισης του προγράμματος της
μείωσης των ρυθμιστικών παρεμβάσεων που δυσχεραίνουν
τη λειτουργία των επιχειρήσεων . Οι προτάσεις περιλαμβά­
νουν διατάξεις που έχουν στόχο να απλοποιήσουν τις φορο­
λογικές και λογιστικές διαδικασίες που αφορούν τις μικρές
επιχειρήσεις, να διευκολύνουν της απόκτηση των αδειών που
απαιτούνται για την αλλαγή της χρήσης των κτιρίων καθώς
και να τροποποιήσουν το εργατικό δίκαιο σε ορισμένες
περιπτώσεις . Το πρόγραμμα της μείωσης των ρυθμιστικών
παρεμβάσεων συμπληρώνει , εξάλλου, άλλα μέτρα που στο­
χεύουν στην δημιουργία και επέκταση επιχειρήσεων και
εμπεριέχει ιδιαίτερα πλεονεκτήματα για τους αυτοαπασχο­
λούμενους και τις μικρές επιχειρήσεις οι οποίες διαδραμα­
τίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία θέσεων απασχό­
λησης .
31 . 12 . 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ . L 385/ 109
ΠΙΝΑΚΑΣ 39
Ηνωμένο Βασίλειο : Βασικά οικονομικά μεγέθη 1961 έως 1987
(ετήσιες μεταβολές σε ποσοστά)
1961
έως
1973
1974
έως
1980
1981 1982 1983 1984 1985 1986 (>) 1987 (2)
Γ κατ ' αξία
Ακαθάριστο
εγχώριο ^ κατ ' όYK0
προϊόν (3) αποπληθωριστής
8,4
3,1
5,1
17,7
1,0
16,5
10,2
- 1,2
11,5
8,8
1,0
7,9
9,0
3,8
4.9
6,3
2,2
4,1
9,8
3.7
5,8
6,3
2,3
3,9
7,0
2,7
4,2
Ιδιωτική
κατανάλωση αποπληθωριστής 4,8 15,7 11,4 8,7 5,0 4,8 5,3 4,0 3,9
. Λ , _ ιδιωτικές
Ακαθόριστες Γ
επενδύσεις J δημόσιες
παγίου κεφαλαίου 1 σύνολο
κατ όγκο
εκ των οποίων: κατασκευές
4,6
1,6
- 10,6
- 0,6
- 2,0
- 7,0
- 26,2
- 9,5
- 8,4
5,6
- 6,6
4.3
6.4
2,4
36,6
5,7
6,7
8,7
11,8
9,1
8,3
2,5
- 2,8
1,8
- 3,1
0,8
10,2
1,9
2,8
4,1
- 0,8
3,5
3,0
εξοπλισμός 1,6 - 10,7 1,8 4,5 10,1 7,8 0,9 4,0
Εσωτερική ζήτηση σε σταθερές τιμές 3,2 0,3 - 1,7 2,2 4,7 * 2,8 2,8 3,2 3,2
Απόκλιση σε σχέση με τους άλλους
κοινοτικούς εταίρους (4 ) 2,6 4,4 0,8 0,4 - 0,8 - 0,3
Γ ονομαστική
Αμοιβή ανά J πραγματική Α (5)
μισθωτό | β ( 5)
8,3
3,1
3,3
17,5
0,9
1,5
13,2
1,2
1,5
9,1
1,5
0,5
9,2
4,0
3,9
5,5
1,1
0,4
7,3
1,3
2,0
7,5
3,5
3,4
6,6
2,3
2,6
Παραγωγικότητα (6) 3,3 4,7 0,2 2,4 1,4 1,9
Πραγματικό ανά μονάδα κόστος εργασίας \ - 1,7 - 0,6 1,0 - 1,1 2,1 0,4
Αποδοτικότητα (7) - 4,4 1,5 4,8 9,4 - 3,8 3,2 - 7,1 - 0,6
idem ( 1961 έως 1973 = 100) 100 69,0 62,1 65,1 71,2 68,5 70,7 65,7 65,3
Ανταγωνιστικότητα (8) - 1,5 4,0 2,1 - 3,7 - 5,4 1,4 1,7 - 9,2 - 2,1
Απασχόληση 0,2 0,1 - 3,9 - 1,4 - 0,8 1,5 1,3 0,8 0,8
Εγγεγραμμένοι άνεργοι ως % του οικονομι­
κώς ενεργού πληθυσμού εκτός των στρα­
τιωτικών (9) 2,1 4,5 9,2 10,6 11,6 11,8 12,0 12,0 12,0
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως %
του ΑΕΠ - 0,0 - 0,8 2,4 1,4 1,0 0,4 1,0 - 0,1 - 0,6
Μακροπρόθεσμα επιτόκια 7,6 13,7 14,8 12,7 10,8 10,7 10,6 9,5 9,5
Προσφορά χρήματος ( 10) 9,4 11,9 13,7 8,9 10,3 9,8 13,4 15,4 8,0
Δανειακές ανάγκες ή ικανότητα χρηματο­
δότησης των δημόσιων διοικήσεων ως °7ο
του ΑΕΠ - 0,7 - 3,9 - 2,8 - 2,3 - 3,7 - 3,9 - 2,8 - 2,9 - 2,5
Δημόσιο χρέος ως % του ΑΕΠ (Π ) 56,6 51,1 57,8 57,5 59,2 57,8 59,0 57,8
Τόκοι του δημόσιου χρέους ως %
του ΑΕΠ 4,4 5,0 5,1 4,7 4,9 5,0 4,8 4,6
') Εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 .
2) Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής , Οκτώβριος 1986 , με βάση τις σημερινές πολιτικές.
3) Βάσει δαπανών σε τιμές της αγοράς .
4) Διαφορά σε ποσοστιαίες μονάδες .
5) Α: αποπληθωριστής του ΑΕΠ· Β : αποπληθωριστής της ιδιωτικής κατανάλωσης .
6) Πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο στο σύνολο της οικονομίας .
7) Καθαρό πλεόνασμα εκμετάλλευσης επί του καθαρού κεφαλαιακού αποθέματος σε κόστος αντικατάστασης .
8) Πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες (έναντι των υπολοίπων 19 βιομηχανικών χωρών) με βάση το ανά μονάδα κόστος εργασίας στο σύνολο της οικονομίας.
Θετικός αριθμός = απώλεια ανταγωνιστικότητας .
(') Ορισμός Eurostat .
( ,0) Μ 3 σε στερλίνες .
ί 11 ) Ακαθάριστο χρέος των δημοσίων διοικήσεων σε τιμές της αγοράς .


Full & Egal Universal Law Academy