Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-59 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-40/550-131
Karar Tarihi : 17.6.2005
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, M. Selim ÜNAL
C. BİLDİRİMDE 20
BULUNAN : - Access Industries/Al International S.a.r.l.
Temsilcileri: Av Nilüfer ÇAKMAKLI ve Av. İsenbike BİLGİLİ
Eski Büyükdere Cad. No: 22 Park Plaza Kat: 11 Maslak
34398 İstanbul
D. TARAFLAR : - Access Industries/Al International S.a.r.l.
15-17 Avenue Gaston Diderich, L-1420 LÜKSEMBURG
- Shell Petroleum B.V
Carel Van Bylandtlaan 30, The Hague 2596 HR,
HOLLANDA 30
- Deutsche Shell Gmbh
Suhrenkamp 71-77 Hamburg, 22335, ALMANYA
- Shell Montell Holding I B.V
Carel Van Bylandtlaan 30, The Hague 2596 HR,
HOLLANDA
- Shell Overseas Holdings Ltd.
Shell Centre, London, SE1 7NA, İNGİLTERE
- Basf Aktiengesellschaft
67056 Ludwigshafen ALMANYA
- Basf Beteiligungsgesellschaft mbH 40
67056 Ludwigshafen ALMANYA
E. DOSYA KONUSU: AI International S.a.r.l. tarafından Basell B.V. şirketinin
tüm hisselerinin devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.6.2005 tarih ve 3832 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 14.6.2005 tarih, 2005-1-59/Öİ-05-CS sayılı Devralma Ön 50
05-01/3-3
2
İnceleme Raporu, 15.6.2005 tarih, REK.0.05.00.00-120/126 sayılı Başkanlık
önergesi ile 05-40 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; AI International S.a.r.l.
tarafından Basell B.V. (Basell) şirketinin tüm hisselerinin devralınması işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu, ancak söz konusu
devralmanın 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan
veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarlarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte bulunmadığı, bu
nedenle söz konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade 60
edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Devreden taraf Basell, polyolefin (polietilen ve polipropilen), polyolefin bileşikleri,
diğer özellik arzeden polyolefin ürünlerinin üretimi ve satışı, polyolefin üretim
teknolojisinin geliştirilmesi, bu teknolojiler üzerinde lisans hakkı tesis edilmesi ve
üretimde kullanılan çözücülerin üretimi ve satışı ile iştigal etmektedir. Dow 70
Chemical – Union Carbide devralma işlemine ilişkin Kurul kararında1, polietilenin
(PE), yüksek yoğunluklu PE (HDPE), düşük yoğunluklu PE (LDPE) ve lineer
düşük yoğunluklu PE (LLDPE) olmak üzere üçe ayrıldığı, ancak bu üç PE
çeşidinin kullanım alanlarında farklılıklar olmasına rağmen, arz yönlü ikamelerinin
yüksek olmasından dolayı hepsinin tek bir ilgili ürün pazarı içinde
değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Exxon-Mobil birleşmesine ilişkin bir
diğer Kurul kararında2 ise, polietilen ile polipropilen farklı ilgili ürün pazarları
olarak değerlendirilmiştir.
Öte yandan, bildirim konusu işlem ele alındığında, Access Grubu’nun 80
Türkiye’deki gelirlerini bağlı ortaklığı Siberian Urals Aluminium Company (Sual)’in
Türkiye’ye yaptığı ithalat aracılığıyla elde ettiği ve Türkiye’de Basell’in iştigal ettiği
herhangi bir iş kolunda faaliyet göstermediği dosya mevcudu bilgilerden
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bildirim konusu devralma işlemi neticesinde tarafların
Türkiye’deki faaliyetleri arasında yatay veya dikey herhangi bir örtüşme
oluşmayacağı, ilgili ürün pazarı ne şekilde tanımlanırsa tanımlansın, Basell’in
olası her bir ilgili ürün pazarındaki pazar payına Access’in katkısının sıfır olacağı
ve böylece pazarın yapısında bir değişiklik meydana gelmeyeceği gerçeğinden
hareketle, bu tanımlamanın mevcut dosya kapsamında yapılacak
değerlendirmeleri değiştirmeyeceği belirtilmelidir. Bununla beraber, taraflarca 90
gönderilen bildirim formunda devralmanın etkili olacağı ilgili ürün pazarları
polipropilen ve polietilen reçineleri olarak tanımlanmaktadır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devreden taraf Basell’in faaliyet gösterdiği pazarların global özellikli pazarlar
olduğu ve Basell’in Türkiye’ye sattığı ürünlerin ülkeye ağırlıklı olarak ithalat
1 16.5.2000 tarih ve 00-18/179-77 sayılı karar
2 17.8.1999 tarih ve 99-38/401-257 sayılı karar
05-01/3-3
3
yoluyla girdiği görülmektedir. Bu bağlamda, mevcut dosya kapsamında ilgili
coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak tespit edilmiştir.
100
H.2. Taraflar
Bildirimde bulunan ve devralan teşebbüs konumunda bulunan Al Intenational
S.a.r.l’in Access Industries grubunun (Access) holding şirketi olduğu
görülmektedir. Access; petrol, kömür, alüminyum, enerji ve telekomünikasyon
gibi çeşitli alanlarda faaliyetler gösteren bir gruptur. Access’in Türkiye’deki
gelirleri, bağlı ortaklığı olan Rusya merkezli Sual tarafından
gerçekleştirilmektedir. Boksit, alümina ve alüminyum üreticisi ve ithalatçısı olan
Sual’in Türkiye’ye sattığı başlıca ürünler külçe ve T-bar, tel mil, ve demir
çubuktan ibarettir. Access ve Sual’in Türkiye’de herhangi bir iştiraki veya bağlı 110
ortaklığı bulunmamaktadır.
Devredilen teşebbüs olan Basell, BASF Beteiligungsgesellschaft mbH (BASF) ve
Royal Dutch/Shell Grup Şirketleri (Shell) tarafından 1 Ekim 2000 tarihinde
polipropilen alanında kurmuş oldukları bir ortak girişim şirketidir. Basell’in de
Türkiye’de herhangi bir iştiraki, bağlı ortaklığı veya faaliyeti bulunmamakta,
Türkiye satışlarını ithalat yoluyla gerçekleştirmektedir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
120
H.3.1. İşlemin Niteliği
Bildirime konu devir işleminde devralan şirket olarak görülen Nell Bidco B.V. ve
Nell Acquisition LLC, işlemin tamamlanması ile birlikte Nell Acquisition S.a.r.l.’nin
iştiraki konumuna geçecek olup, devir işleminin gerçekleştirilmesi için kurulmuş
olan ve işlem öncesi herhangi bir faaliyeti bulunmayan şirketlerdir. Nell
Acquisition S.a.r.l. de Access grubunun holding şirketi olan AI Internatinal
S.a.r.l.’in dolaylı %100 iştiraki haline gelecektir. Devir işlemiyle birlikte Access,
Basell üzerinde tek başına kontrol sahibi olacaktır.
130
H.3.2. Hukuksal Değerlendirme
Basell’in Access tarafından devralınması işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2.
maddesi anlamında bir devralma olduğu görülmektedir. Basell’in Türkiye’de elde
ettiği ciro değerleri aşağıda sunulmuştur:
Tablo 1 - Basell’in Türkiye’de Ürün Bazında Yaklaşık Ciro Dağılımı (2004 Yılı)
Ürünler Ciro (YTL)
1- Polipropilen (…………..)
2- Polipropilen Bileşikleri (…………..)
3- HDPE (…………..)
4- LDPE (…………..)
5- Diğer Ürünler (…………..)
Toplam (…………..)
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, tanımlanabilecek en dar ilgili ürün
pazarlarından olan polipropilen pazarında Basell’in 2004 yılı cirosu, 1997/1 sayılı 140
05-01/3-3
4
Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesindeki ciro eşiklerini
aşmaktadır. Bu çerçevede, bildirim konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ
bakımından izne tabi bir devralma işlemidir.
Basell’in Türkiye’ye ithal ettiği polipropilende pazar payı %(…)3, HDPE’de %(…)4
ve LDPE’de %(…)5 olarak ifade edilmiştir. Daha önce de belirtildiği gibi Access,
Basell’in Türkiye’ye satış yaptığı pazarlara yönelik olarak Türkiye’de herhangi bir
faaliyet göstermemektedir. Dolayısıyla tanımlanabilecek her bir ilgili ürün pazarı
bakımından, Türkiye sınırları içerisinde tarafların toplam pazar payları, devralma
neticesinde aynı kalacaktır. Bu sebeple, söz konusu devralmanın herhangi bir 150
ilgili ürün pazarında hakim durum yaratan veya hakim durumu güçlendiren bir
nitelik arz etmediği sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.3. Rekabet Etme Yasağının Değerlendirilmesi
Taraflar arasındaki hisse senedi satım sözleşmesinin ’Non-Competition’
(Rekabet Dışı) başlıklı 13. maddesinde, Shell ve BASF Grupları’na, Basell’in
mevcut belirli faaliyet alanlarına ve belirli coğrafi pazarlara yönelik olarak
sözleşmenin imza tarihinden itibaren 2 sene süreyle rekabet yasağı getirilmekte;
yine aynı maddede bu rekabet yasağının istisnaları sıralanmaktadır. Söz konusu 160
işlemin global bir devir işlemi olduğu ve müşteri devrini de kapsadığı dikkate
alındığında, ilgili maddede öngörülen rekabet yasağının süresi ve kapsamı
yönünden makul bir sınırlama olduğu ve yan sınırlama olarak değerlendirilmesi
gerektiği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, bununla birlikte 170
işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve
böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran
bir işlem olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
3 Başlıca rakipler: Borealis S.A. %(…), Petkim %9 Atofina %7, Hellenic %(...), Reliance %(...),
TVK %(…)
4 Başlıca rakipler: Petkim %(…), Sabic %(…), Borealis S.A. %(…), Atofina %(…), Dow %(…),
Chevron %(…), TVK %(…)
5 Başlıca rakipler: Petkim %(…), Dow %(…), Borealis S.A. %(…), Exxon %(…), Sabic %(…),
Karmel %(…)
Full & Egal Universal Law Academy