Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-65 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-20/434-105
Karar Tarihi : 29.4.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Zeynep MADAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Accor Servisleri International A.Ş. ve
Accentiv Hediye ve Danişmanlik Hizmetleri Ltd.Şti
Temsilcisi: Av. Osman Macit SÖYLEMEZ 20
Abdulhakhamit Cad. Gayret Apt. No:24 Taksim / 34437 Istanbul
D. TARAFLAR : Accor Servisleri International A.Ş.
Talatpaşa Cad. No:5 K:1 Gültepe / 34413 Istanbul
Jordan Raymonde Anne Simha ep De Soria
Hüsrev Gerede Cad. Gül Apt. No:30/5 Teşvikiye/ İstanbul
Giles de Soria
Hüsrev Gerede Cad. Gül Apt. No:30/5 Teşvikiye/ İstanbul 30
E. DOSYA KONUSU: Accentiv Hediye ve Danışmanlık Ltd. Şti’nin sermayesinin
%91’ine tekabül eden hissesinin Accor Servisleri International A.Ş. tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.3.2009 tarih ve 2131 sayı ile giren ve
en son 6.4.2009 tarih ve 2412 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 21.4.2009 tarih ve 2009-3-40
65/Öİ-09-AÇ sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 24.4.2009 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/97 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
i. Accor Servisleri International A.Ş.’nin Accentiv Hediye ve Danışmanlık Ltd.
Şti’nin %91 hissesini devralması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi
bir devralma işlemi olduğu,
iii. İşlemin etkilenen pazarlar açısından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
kapsamında bir hakim durum yaratmadığı veya mevcut bir hakim durumu 50
09-20/434-105
2
güçlendirerek rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmadığı, bu
nedenle işleme izin verilebileceği,
ii. Bununla birlikte, izne tabi olduğu anlaşılan devralma işlemini, Rekabet Kurulu
izni olmaksızın gerçekleştiren Accor Servisleri International A.Ş.’ye 4054 sayılı
Kanunun 11 (a) ve 23.1.2008 tarihli, 5728 sayılı Kanunla değişik 16/1 (b) maddeleri
uyarınca 23.862,91 (yirmiüçbin sekizyüz altmış iki, doksan bir) TL idari para cezası
verilmesi gerektiği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
H.1. Taraflar
H.1.1. Accor Servisleri International A.Ş (Accor)
Devralan Accor 1992’den beri özel ve kamu kuruluşlarının (müşteri), istihdam ettiği
ücretlilerine (nihai tüketici) değişik restoranlar, büfeler vb (üye işyeri) nezdinde nihai
tüketicilerin yemek ihtiyaçlarını karşılamak üzere hizmet sağlamaktadır. Bu sisteme
kısaca “Ticket Restaurant” sistemi denir. “Ticket Restaurant” sistemi şöyle
işlemektedir:
Müşteri, ister toplu sözleşme, ister örf, adet, teamül, sosyal dayanışma ya da yasa
gereği nihai tüketicinin değişik üye işyerleri nezdinde özgür iradesi ile seçeceği 70
yemeği yiyebilmesi için, Accor’dan yemek fişi ya da yongalı, programlanabilir akıllı
yemek kartı bedeli ve servis ücretini ödeyerek aldığı voucherları (Voucher ; yemek
fişi, makbuz, bir borç yada yüklenimi tevsik eden belgedir) ya da akıllı yemek
kartlarını çalışanlarına dağıtır. Nihai tüketici ise, “Ticket Restaurant” sistemi ile ülke
çapında servis sunucusu aracılığıyla binlerce üye işyerleri nezdinde dilediği yerde
dilediği yemeği yiyebilir.
Üye işyerleri, nihai tüketiciden topladığı yemek fişleri ya da akıllı yemek kartlarını
“POS cihazı” tabir edilen “satış noktası cihazı” aracılığı ile topladığı tutar için
düzenlediği faturayı servis sağlayıcı kuruluş olan Accor’a sunar1. 80
Accor’un yönetim kurulu üyeleri Accor TRB SA (Belçika)’yı temsilen
Bernard Henri Hector Rongvaux, Accor Participations SAS (Fransa)’yı temsilen
Laurent Tibor Jacques Marc Pellet Soparac, SAS (Fransa)’yı temsilen
Johann Fabrice Martin Vaucanson ve denetçi olarak Av. Osman Macit Söylemez’den
oluşmaktadır.
Dosya konusu devralma işlemi Accor’un Accentiv’in faaliyet gösterdiği pazara girmesi
sonucunu doğurmuştur. Accor’un 2008 yılında gerçekleşen cirosu (…………..) TL
olup ilgili pazarda faaliyeti bulunmamaktadır. Accor’un sermaye yapısına Tablo 1’de 90
yer verilmiştir.
Tablo 1: Accor’un Sermaye Yapısı
Hissedarın Adı Sermaye Oranı (%)
Accor TRB SA (…..)
Accor Services Participations SAS (…..)
Soltis BV (…..)
Sodetis Sarl (…..)
Soparac SAS (…..)
TOPLAM 100
1 Kurulu merkezi elektronik sistem üye işyerine satışını tevsik etme imkânını her bir işlem için çıktı düzenlemek
suretiyle sağlar.
09-20/434-105
3
H.1.2. Accentiv Hediye ve Danışmanlık Hizmetleri Ltd.Şti. (Accentiv)
Accor’un %91 hissesini devralarak ortak olduğu Accentiv ise, hediye ve hediye listesi
organizasyonu pazarında faaliyet gösteren bir şirkettir. Hediye ve hediye listesi
organizasyonu, yurtdışında özellikle Amerika ve Avrupa’da yaygın olarak uygulanan
bir sistem olup; ülkemizde yeni bir faaliyet alanıdır. Accentiv faaliyetleri kısaca şöyle
tanımlanabilir: 100
Evlenecek çiftler, her çeşit ihtiyaçlarının (tatilden beyaz eşyaya, SPA'dan lüks
restoranlarda akşam yemeğine kadar her türlü ihtiyaç) bir listesini çıkarıp, Accentiv
şirketi ile anlaşırlar. Çiftler, hazırladıkları hediye listesini Accentiv’e verir, düğünlerine
davet ettikleri kişileri de Accentiv’e yönlendirirler ve davetlilerden hediyelerini
hazırladıkları listeden seçmelerini rica ederler. Böylelikle çifte, 10 tane vazo, bir sürü
yemek ya da 30 tane kahve fincanı takımı hediye gelmesi riskini ortadan kalktığı gibi
çiftler ihtiyaçları olan ürünlere ihtiyaçları kadar sahip olurlar. Accentiv, evlenecek
çiftleri hediye seçiminde biraz daha özgürleştirmek amacı üzerine kuruludur.
Accentiv’in bu sisteminde davetliler listeden hediyelerini seçer. Ödemelerini de yapar; 110
ancak bu hediyeler hemen düğünde çifte teslim edilmez. Onun yerine hediyelerin
ederlerinin toplam tutarı bir Accentiv çeki olarak çifte sunulur. Çift de bu çeki,
Accentiv ile anlaşmalı mağazalarda istediği gibi harcar.
Accentiv’in yönetim kurulu üyeleri Jordan Raymonde Anne Simha ep De Soria ve
Giles De Soria’dan oluşmaktadır. Accentiv’in 2008 yılında gerçekleşen cirosu
(…………) TL olup, sermaye yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.
Tablo 2: Accentiv’in Sermaye Yapısı
Hissedarın Adı Sermaye Oranı (%)
Jordan Raymonde Anne Simha ep De Soria (…)
Giles De Soria (…)
TOPLAM 100
120
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal
veya hizmetler ile tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını
oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır.
Accentiv ile Accor’un faaliyetleri birbirinden tamamen farklı olan iki şirket olup farklı
sektörlerde faaliyet göstermektedir. Accor’un Accentiv’in %91’lik hisselerini alarak 130
girmeyi düşündüğü pazar hediye listesi organizasyonu sistemleri hizmet pazarıdır.
Bu nedenle, ilgili ürün pazarı “hediye listesi organizasyonu sistemleri hizmet pazarı”
olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işlemine konu olan hizmetlerin taraflarca ülke genelinde gerçekleştirilmesi
ve rekabet koşullarının bölgeler arası önemli bir farklılık arz etmemesi dikkate
alınarak ilgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak ele alınmıştır.
09-20/434-105
4
140
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Dosya konusu işlem, 19.1.2009 tarihli sözleşme ile Accentiv’in hisselerinin %91’ine
tekabül eden kısmının Accor’a devredilmesidir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” Tebliğ kapsamında sayılan haller arasında öngörülmüştür. 150
Rekabet Hukuku anlamında bir devralmadan söz edilebilmesi için hisseleri
devralınan teşebbüslerin kontrolünde bir değişiklik olması gerekmektedir. 1997/1
sayılı Tebliğ anlamında işlemle devre konu teşebbüsün kontrolünde bir değişikliğin
meydana gelip gelmediğinin belirlenmesi amacıyla işlem öncesindeki ve sonrasındaki
Accentiv’in ortaklık yapısına Tablo 3’te yer verilmiştir:
Tablo 3: Hisse Devri Öncesindeki ve Sonrasındaki Accentiv’in Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı Sermaye Oranı(%) Hissedarın Adı
Sermaye
Oranı (%)
Accor Servisleri International A.Ş (…)
Jordan Raymonde Anne
Simha ep De Soria
(…) Jordan Raymonde Anne Simha
ep De Soria
(…)
Giles de Soria (…) Giles de Soria (…)
TOPLAM 100,00 TOPLAM 100,00
Devralma işlemi sonrasında Jordan Raymonde Anne Simha ep De Soria ve Giles de
Soria ait olan Accentiv'in toplam %91 oranındaki hissesi Accor tarafından 160
devralındığı dosya mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmıştır. Bu devralma işlemi
sonrasında yukarıda adı geçen hissedarlar ellerindeki %(…) oranındaki hisseyi
tutmaya devam edeceklerdir. Accentiv'in devralma işlemi sonrasındaki yönetilme ve
karar verme süreçlerine bakıldığında bu hissedarların Accentiv’de kendilerine kontrol
imkanı verecek herhangi bir veto hakkı ve/veya özel imtiyazlı hisseleri olmadığı için
satıcıların şirketin kontrolünde herhangi bir etkiye sahip olmayacakları görülmektedir.
Dolayısıyla, bu işlemle ilgili şirketin kontrolü Accor’a geçmiştir. Bu çerçevede
19.1.2009 tarihli "Hisse Devir ve Temlik Sözleşmesi" ile düzenlenen hisse devri
sonucunda Accentiv'in kontrol unsurunda değişiklik meydana geldiği ve bu nedenle
söz konusu hisse devrinin 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devralma işlemi olduğu 170
anlaşılmaktadır.
Birleşme veya devralma kabul edilen bir işlemin, Rekabet Kurulunun iznine tâbi bir
işlem olarak değerlendirilebilmesi için, aynı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4.
maddesine göre, “...işlemi gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması
veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirası’nı aşması...”
gerekmektedir. Aşağıdaki tablolarda tarafların ilgili ürün pazarındaki pazar paylarına
ve cirolarına yer verilmiştir:
180
Tablo 4: Tarafların İlgili Ürün Pazarlarındaki Pazar Payları
Pazarlar Accentiv (%) Accor (%) Toplam(%)
Hediye Listesi Organizasyonu Sistemleri Hizmet
Sektörü (…) (…) (…)
09-20/434-105
5
Tablo 5: Tarafların İlgili Ürün Pazarlarındaki Ciroları
Pazarlar Accentiv(TL) Accor(TL) Toplam(TL)
Hediye Listesi Organizasyonu Sistemleri
Hizmet Pazarı
(…) (…) (…)
Tablo 4’ten ilgili ürün pazarlarında pazar payı bakımından eşiğin aşıldığı
anlaşılmaktadır. Accentiv’in cirosu hediye listesi organizasyonu sistemleri hizmet
pazarında (………..) TL’dir. Accor’un ilgili ürün pazarlarında herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarlarında ciro bakımından eşik
aşılmamaktadır. Pazar payı bakımından eşik aşıldığından söz konusu işlem izne
tabidir. 190
H.3.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri …”
yasaklanmaktadır. Bu nedenle, işlemin ilgili pazarlarda hâkim durum yaratılmasına ya
da hâkim durumun güçlenmesine neden olup olmadığı aşağıda değerlendirilmektedir.
200
Accentiv’in hediye listesi organizasyonu sistemleri hizmet pazarındaki pazar payı
%(…)’dur. Hediye listesi organizasyonu sistemleri hizmet pazarı yeni bir pazar
olduğu için pazarda şu an biri Accentiv olmak üzere iki teşebbüs faaliyet
göstermektedir.Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, ilgili pazarlarda Accentiv
dışında faaliyet gösteren diğer teşebbüsün (Homenet) pazar payının %(…) olduğu
anlaşılmıştır.
İşlem sonrasında Accentiv’in kontrolünü elde edecek olan Accor’un ise ilgili ürün
pazarlarında mevcut herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Dolayısıyla, işlem
kontrol değişikliğine yol açsa da bir yoğunlaşma doğurmayacaktır. 210
Pazardaki giriş engellerinin mevcut olup olmadığı da teşebbüsün pazar gücünün
tespitinde önemli bir göstergedir. Bu açıdan incelendiğinde web sitelerinin kurulum
maliyetinin, tüketicilerin araştırma ve seçme maliyetinin ve işlem maliyetinin
düşüklüğü, e-ticaret pazarlarının yenilikçi ve hızlı büyüme eğilimleri hediye listesi
organizasyonu sistemleri hizmet pazarına girişi kolaylaştıran unsurlardır. Bu yönüyle
bakıldığında normal şartlarda bu pazarda rekabeti önemli derecede olumsuz
etkileyecek giriş engellerinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
H.3.3. Devralma İşleminin Rekabet Kurumuna Geç Bildirimine İlişkin Taraf 220
Savunması
Kurumumuz kayıtlarına 2.4.2009 tarih ve 2352 sayı ile intikal eden yazıda taraflar
Rekabet Kurulu izni olmadan hisse devrinin gerçekleştirilmiş olmasının gerekçesi
olarak, Accor’da karar sahibi yetkililerinin çok yoğun iş akışı, yönetim kurulu
üyelerinin yurt dışında oluşu ve tesadüfen aynı dönemde genel müdür değişikliğinin
gerçekleşmesi, devir sürecinde yerine getirilmesi zorunlu birden fazla işlemin hepsini
birden bir anda yapma telaşı ve bildirim formunda istenen bilgilerin derlenmesinin
zaman alması gösterilmiştir.
09-20/434-105
6
Kurumumuz kayıtlarına 6.4.2009 tarih ve 2412 sayı ile intikal eden yazıda ise izin 230
almadan devralmanın gerçekleştirilmesinin gerekçesi ayrıntılı bir şekilde ortaya
konulmuştur. Bu yazıda,
Accor ve Accentiv’in faaliyetlerinin birbirinden tamamen farklı iki şirket olması ve
farklı piyasalarda faaliyet göstermeleri nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
“izne tabi bir birleşme ve devralma işleminin” söz konusu olmadığı,
4054 sayılı Kanun’da birleşme veya devir anlaşmalarının bildirimi konusunda
herhangi bir süre öngörülmediği ve sadece birleşme veya devir anlaşmalarının
Kuruma bildirilmesinden sonraki işlemlerin hükme bağlandığı,
Bildirime konu işlemin, bildirilmesi zorunlu bir işlem olmadığı, 240
İzin talebinde bulunulan birleşme ve devralma anlaşmasının bildirime zorunlu bir
anlaşma olmasa da bu bildirimin Kurulun herhangi bir şekilde haberdar
olmasından önce Kurula taraflarca bildirildiği,
Tüm bu nedenlerle bildirmemeye ilişkin herhangi bir yaptırım uygulanmasına
yasal olanak bulunmadığı
ifade edilmektedir.
Ayrıca 6.4.2009 tarih ve 2412 sayılı yazıda gerekçelerinin Yargı kararları ile de sabit
olduğu ifade edilmiş ve Danıştay 13. Dairesinin 2005/1016 E. 2005/2468 K. sayılı
3.5.2005 tarihli kararına atıfta bulunulmuştur. Hemen belirtmek gerekir ki, atıfta 250
bulunulan 3.5.2005 tarihli Danıştay 13. Dairesi kararından hemen sonra 2.7.2005
tarihinde 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin (c) bendindeki “Birleşme veya
devralmanın süresi içinde bildirilmemesi halinde” ibaresi 5388 sayılı Kanun’la “İzne
tabi birleşme veya devralma işlemlerinin Rekabet Kurulunun izni olmaksızın
gerçekleştirilmesi halinde” şeklinde değiştirilerek birleşme ve devralmaların
bildirimine ilişkin belirsizlikler ortadan kaldırılmıştır. Söz konusu Kanun değişikliği ile
birlikte tarafların işlemi gerçekleştirmeden önce izin almaları gerektiği netleşmiş
bulunmaktadır.
H.3.4. İdari Para Cezaları 260
Accor’un Accentiv’in %91 hissesini devralması işlemi 19.1.2009 tarihinde
gerçekleşmiştir. Ancak dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; izin için başvurulan
hisse devrinin Kurumumuz kayıtlarına 24.3.2009 tarih ve 2131 sayı ile intikal ettiği,
4054 sayılı Kanun ve ilgili 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında ve izne tabi bir işlem olan
devralmanın, Rekabet Kurulu’ndan izin alınmaksızın gerçekleştiği ve geç bildirildiği
anlaşılmaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 11.maddesinde, Kurula bildirilmemiş olan birleşme ve devralma
işlemleri düzenlenmiş olup izne tabi birleşme veya devralma işlemlerinin Rekabet 270
Kurulu’nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi hallerinde ne yapılacağı “Kurul,
herhangi bir şekilde işlemden haberdar olduğu zaman kendiliğinden birleşme veya
devralmayı incelemeye alır” şeklinde ifade edilerek hükme bağlanmıştır. 4054 sayılı
Kanun’un 11. maddesinin (a) bendine göre ise inceleme sonucunda birleşme veya
devralmanın 7. maddenin birinci fıkra kapsamına girmediğine karar verilmesi
durumunda, birleşmeye veya devralmaya izin verileceği, ancak ilgililere bildirimde
bulunmadıkları için para cezası uygulanacağı ifade edilmektedir.
09-20/434-105
7
8.2.2008 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 23.1.2008 tarih, 5728 sayılı 4054
sayılı Kanun’un değişik 16. maddesinin (b) bendi ile izne tabi birleşme veya devralma 280
işlemlerinin Rekabet Kurulu’nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi halinde birleşme
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüse (devralana) bir yıl önceki gayri safi gelirin
binde biri oranında idari para cezası uygulanması hükme bağlanmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken 290
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının
veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme
izin verilmesine,
2. Bununla birlikte, söz konusu işlemin, Rekabet Kurulunun izni olmaksızın
gerçekleştirilmesi nedeniyle Accor Servisleri International A.Ş.’ye 4054 sayılı
Kanunun 23.1.2008 tarih, 5728 sayılı Kanun’la değişik 16. maddesinin birinci
fıkrası uyarınca 2008 yılında elde ettiği gayri safi gelirinin binde biri oranında 300
olmak üzere 23.862,91 TL idari para cezası verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy