Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-1-87 (Devralma)
Karar Sayısı : 16-04/65-23
Karar Tarihi : 10.02.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Metin DEMİRCİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- ACCIONA S.A.
Temsilcileri: Av. Alican BABALIOĞLU, Av. İnci ALALOĞLU ÇETİN
Süzer Plaza Askerocağı Cad. No:6 Kat:15 D. 1502 34437 Elmadağ-
Şişli/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: ACCIONA S.A.’nın, Nordex SE’nin hisselerinin %29,9’unu;
Nordex SE’nin ise Corporacion Acciona Windpower, S.L.’nin hisselerinin
%100’ünü devralması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 02.02.2016 tarihinde giren yazıyla
tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 02.02.2016 tarih ve 2015-1-87/Öİ sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Devralan: ACCIONA S.A. (ACCIONA)
(4) ACCIONA ve iştirakleri (ACCIONA Grubu) halihazırda 30 ülkede faaliyette bulunmakta
olup; başlıca faaliyet grupları aşağıdaki gibidir:
ACCIONA Enerji Grubu: Grubun başlıca faaliyetleri rüzgar santralleri kurulumu,
çeşitli kaynaklar kullanılarak elektrik üretimi, elektrik dağıtımı ve perakende satışını
kapsamaktadır. Enerji grubu faaliyetleri ACCIONA Grubu faaliyetlerinin %33’ünü
oluşturmaktadır.
ACCIONA Altyapı ve İnşaat Grubu: Altyapı ve inşaat grubu genel olarak inşaat ve
mühendislik faaliyetleri ile iştigal etmekte olup, ulaşım ve hastane inşasına ilişkin
olarak imtiyaz sözleşmelerine taraftır. Altyapı ve inşaat grubu faaliyetleri ACCIONA
Grubu faaliyetlerinin %40'ını oluşturmaktadır.
ACCIONA Su Grubu: Su grubunun başlıca faaliyetleri arasında desalinasyon
(tuzdan arındırma) tesislerinin, su dağıtım şebekelerinin ve içme suyu şebekelerinin
inşası ve tam su döngüsü yönetimi (suyun içme suyu haline getirilmesi, dağıtımı,
atık suyun toplanması, arıtılması ve doğaya bırakılması faaliyetleri) bulunmaktadır.
Bununla birlikte bazı grup şirketleri su döngüsü tesislerinin imtiyazlı operatörü
16-04/65-23
2/6
olarak faaliyet göstermektedir. Su grubu faaliyetleri ACCIONA Grubu faaliyetlerinin
%6'sını oluşturmaktadır.
ACCIONA Hizmet Grubu: Hizmet grubunun başlıca faaliyetleri arasında çeşitli
hizmet tesislerinin işletilmesi, hava alanı yer hizmetlerinin sağlanması, atık toplama
ve ayrıştırma hizmetleri ile lojistik hizmetlerinin sunulması bulunmaktadır. Hizmet
grubu faaliyetleri ACCIONA Grubu faaliyetlerinin %10'unu oluşturmaktadır.
Bazı ACCIONA Grubu şirketleri ise fon yönetimi ve aracılık faaliyetleri ile şarap
üretimi faaliyetinde bulunmaktadır. Diğer faaliyetler toplamda ACCIONA Grubu
faaliyetlerinin %11'ini oluşturmaktadır.
(5) Rüzgar enerjisi özelinde ACCIONA, rüzgar türbinlerinin dizaynı, üretimi ve tedariki
faaliyetlerini iştiraki olan Corporacion Acciona Windpower, S.L.’nin (AWP) aracığıyla
yürütmektedir. AWP, Türkiye'deki faaliyetlerine 2014 yılında kurulmuş olan iştiraki
Acciona Windpower Rüzgar Enerji Sistemleri A.Ş. aracılığıyla devam etmektedir.
ACCIONA’nın hisselerinin, %(…..) borsada işlem görürken, %(…..) Tussen De
Grachten BV; %(…..) Wit Europese Investering BV ve %(…..) Fidelity International Ltd.
sahiptir.
G.1.2. Devre Konu: NORDEX SE (NORDEX)
(6) NORDEX ve iştirakleri (NORDEX Grubu) genel olarak rüzgar santrali türbinlerinin
üretimi ve tedariki alanında 20 ülkede faaliyette bulunmaktadır. NORDEX’in ana
iştirakleri Nordex Energy GmbH ve Nordex Energy B.V.’dir. NORDEX Grubu
Türkiye’deki faaliyetlerini 2008 yılında kurulmuş olan Nordex Enerji A.Ş. aracılığıyla
yönetmektedir.
Tablo 1: NORDEX’in İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%) (İşlem Öncesi) Hisse Oranı (%) (İşlem Sonrası)
ACCIONA (…..) (…..)
Ventus & Momentum (…..) (…..)
JP Morgan (…..) (…..)
Deutsche Bank (…..) (…..)
Old Mutual (…..) (…..)
Borsada İşlem Gören Paylar (…..) (…..)
TOPLAM 100,00 ~100,00
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) ACCIONA ve NORDEX’in faaliyetleri incelendiğinde; her ikisinin de Türkiye'de “rüzgar
türbini üretimi ve tedariki” pazarında faaliyetlerinin olduğu, dünya çapında ise bu
pazarla dikey ilişkiye sahip diğer ürün pazarlarında da faaliyetlerinin bulunduğu
görülmüştür. Bu kapsamda yurtdışında, ACCIONA ve NORDEX’in “rüzgar santrali
projelerinin geliştirilmesi”, ACCIONA'nın ise “elektrik üretimi” pazarlarında faaliyetleri
bulunmaktadır.
(8) Rüzgar türbinlerinin üretimi faaliyetleri; fikir yaratımını, tasarımını, geliştirilmesini,
üretimini ve türbinler, pervaneler, kuleler ve diğer ana bileşenlerin test edilmesini, ayrıca
bunların rüzgar enerjisi girişimcilerine satış ve tedarikini içermektedir. Ayrıca, rüzgar
türbinlerinin satışına ilişkin faaliyetler, bunların kurulumunu, test edilmelerini ve garanti
süresince rüzgar türbinlerinin üreticileri ve alıcıları arasında akdedilen muhtemel
sözleşmeler uyarınca bakımlarını da içermektedir.
16-04/65-23
3/6
(9) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, bildirime konu işlemin değerlendirilmesi
bakımından ilgili ürün pazarının “rüzgar türbini üretimi ve tedariki pazarı” olarak ele
alınması yeterli görülmüştür.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(10) Rüzgar türbini üretimi ve tedariki pazarı açısından ülke içinde rekabet şartlarının
bölgesel olarak farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.3. Değerlendirme
(11) Bildirim konusu işlem, ACCIONA’nın, NORDEX’in hisselerinin %29,9’unu; NORDEX’in
ise AWP’nin hisselerinin tamamını devralmasına ilişkindir. Taraflar arasında imzalanan
“Ticari Birleşme Sözleşmesi” uyarınca, NORDEX’in yönetim yapısında iki kademeli bir
sistem belirlenmiştir. Buna göre 6 veya 9 kişilik bir yönetim kurulunun yanında 4 kişilik
bir icra kurulunun oluşturulması öngörülmektedir. Yönetim kurulunun 2/3'ü bağımsız
üyelerden 1/3'ü ise ACCIONA’nın belirleyeceği üyelerden oluşacaktır.
(12) NORDEX’in ana sözleşmesi uyarınca aksi ilgili kanunlarca öngörülmediği sürece genel
kurul karar nisabı toplantıya katılan pay sahiplerinin basit çoğunluğudur. İşlemin
gerçekleşmesiyle ACCIONA’nın NORDEX üzerinde sahip olacağı pay oranı dikkate
alındığında, NORDEX’in genel kurul toplantılarına katılım oranının %59,8'in altına
düşmesi halinde, ACCIONA genel kurul toplantılarında çoğunluğa sahip olacaktır.
NORDEX’in son 5 yıla ait genel kurul toplantılarına katılım oranlarına bakıldığında
ACCIONA’nın NORDEX’te azınlık pay sahibi olmasına rağmen, NORDEX’in genel kurul
toplantılarında çoğunluğa sahip olma olasılığı oldukça yüksektir.
(13) İşlem sonrasında ACCIONA hariç NORDEX'in diğer pay sahiplerinin konumu
incelendiğinde, söz konusu pay sahiplerinin sadece finansal yatırımcı oldukları ve
NORDEX yönetiminde stratejik bir menfaatlerinin bulunmayacağı anlaşılmaktadır.
Ayrıca bildirim formunda diğer pay sahiplerinin ACCIONA ile herhangi bir yapısal,
ekonomik ve ailevi bağlantısının bulunmadığı ifade edilmektedir.
(14) Diğer pay sahiplerinin konumları ve geçmiş genel kurul toplantılarına katılım oranları
dikkate alındığında, ACCIONA'nın NORDEX genel kurul toplantılarında istikrarlı bir
şekilde oyların çoğunluğunu sağlamasının kuvvetle muhtemel olduğu anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, işlem sonrasında ACCIONA'nın, NORDEX'in fiili tek kontrolüne sahip
olacağı kanaatine varılmıştır.
(15) ACCIONA’nın AWP üzerindeki doğrudan kontrolü ise, NORDEX'in AWP hisselerinin
tamamını alması ile dolaylı kontrol haline dönüşecektir. Bildirim konusu işlem öncesinde
ACCIONA, AWP paylarının %100'üne sahip iken, işlem sonrasında AWP paylarının
%100'üne NORDEX sahip olacaktır.
(16) Bu çerçevede, bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi
kapsamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
(17) İşlem taraflarının 2014 yılına ait cirolarının incelenmesi sonucunda, 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 7. maddesi birinci fıkrası bakımından eşiklerin aşıldığı, dolayısıyla işlemin izne
tabi olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
16-04/65-23
4/6
(18) Bildirim konusu devralma işleminin değerlendirilmesi açısından işlem neticesinde
herhangi bir pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurabilecek
şekilde bir hakim durumun oluşup oluşmayacağı incelenmiştir. Bu kapsamda ilgili
pazarda işlem neticesinde oluşabilecek değişikliklere, işlemden beklenilen faydalara ve
pazarın rekabetçi yapıda olup olmadığına bakılmıştır.
(19) Bildirim formunda; devralma işlemi neticesinde, tarafların teknik ve ticari kapasiteleri ile
know-how’larını birleştirerek, hem ACCIONA’nın hem de NORDEX’in dünya çapında
rüzgar tribünü üretimi ve tedariki pazarında yer alan rakiplerine karşı rekabet güçlerinin
artırılmasının amaçlandığı ifade edilmektedir. Ayrıca, NORDEX ve ACCIONA’nın
faaliyette bulundukları coğrafi alan bakımından birbirini tamamlayıcı nitelikte oldukları,
zira ACCIONA’nın kontrolünde olan AWP’nin ABD, Brezilya, Hindistan ve diğer gelişen
pazarlarda, NORDEX’in ise Avrupa pazarında önemli bir oyuncu olduğu da
belirtilmektedir.
(20) İşlemin değerlendirilmesi amacıyla öncelikle anılan ürünlere ilişkin dosya kapsamında
elde edilen pazar payı bilgileri, dünya ve Türkiye pazarları açısından iki farklı şekilde ele
alınmıştır. Türkiye açısından dikkate alınabilecek sektörel büyüklük bilgileri, Türkiye
Rüzgar Enerjisi Birliği’nin (TÜREB) Temmuz 2015 tarihli Türkiye Rüzgar Enerjisi
İstatistik Raporu’nda yer almaktadır. Buna göre, Temmuz 2015 tarihi itibarıyla
Türkiye’nin toplam rüzgar enerjisi kurulu gücü 4.192,8 MW olup, “işletmedeki rüzgar
santrallerinin kurulu güç bakımından türbin markalarına göre dağılımı” aşağıdaki
şekildedir:
Tablo 2: Türkiye Rüzgar Kurulu Gücünün Türbin Markalarına Göre Dağılımı
Üretici Kurulu Güç (MW) Pazar Payı (%)
ENERCON 1.060,90 25,30
VESTAS 1.030,45 24,58
NORDEX 916,30 21,85
GE 619,95 14,79
SİEMENS 234,50 5,59
GAMESA 95,50 2,28
SUZLON 88,20 2,10
ACCIONA 57,00 1,36
DİĞER 90,00 2,15
TOPLAM 4.192,80 100,00
(21) Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, ACCIONA oldukça düşük bir paya sahipken,
NORDEX üçüncü sırada yer alan önemli bir üreticidir. Dosya kapsamındaki bilgilerden,
ACCIONA’nın Türkiye pazarına 2014 yılında girdiği, 57 MW’lık bir satışı olduğu ve
halihazırda bir rüzgar santrali kurulumu projesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Buna
karşın NORDEX, 2008 yılında Türkiye pazarına girmiş olup, halihazırda yaklaşık 916
MW’lık rüzgar santraline türbin satışı gerçekleştirmiştir. Ayrıca, NORDEX’in 420 MW’lık
rüzgar türbini projesine devam ettiği de anlaşılmaktadır. Dosya kapsamından; anılan
projeler çerçevesinde rüzgar santrallerinin ne zaman faaliyete geçeceğinin tam olarak
bilinmediği, ancak 420 MW’lık bu santrallerin 200,4 MW’lık bölümünün 2015 yılı sonu
itibarıyla kurulumunun tamamlandığı, dolayısıyla bu santrallerin faaliyete geçmesi
neticesinde NORDEX’in Türkiye’deki pazar payının artabileceği anlaşılmaktadır.
16-04/65-23
5/6
(22) Pazar paylarının değerlendirilmesi açısından dikkate alınması gereken bir diğer unsur,
rüzgar türbinlerinin satışına ilişkin süreçtir. Rüzgar türbinlerinin üretimi ve tedariki;
anılan ürünlerin taşınması, parçalarının birleştirilmesi, kurulumu ve test edilmesini
içeren birçok aşamadan oluşmaktadır. Bu anlamda rüzgar türbinlerine ilişkin satış
anlaşmalarının imzalanması ile anılan türbinlerin kurularak üretime başlamasının
arasında uzun bir süre söz konusu olabilecektir. Alıcılar genelde Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu’ndan lisans alınmasından sonra rüzgar türbini siparişlerini
vermekte ve bunu takiben proje finansmanı, idari prosedürler, arazi üzerinde gerekli
hakların elde edilmesi ve çevre izinlerinin alınması aşamalarının tamamlanması
gerekmektedir. Rüzgar türbinlerine ilişkin satışların yıllar itibarıyla değişkenlik
gösterebildiği, satışı yapılan türbinlerin kurulumunun ve üretime başlamasının,
dolayısıyla pazar paylarına yansımasının aylar hatta yıllar sürebildiği dosya
kapsamındaki bilgilerden anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, bildirim sahibi tarafından 2014
yılında yapılan satışlar esas alınarak Türkiye ve dünya çapında tahmini pazar payları da
sunulmuş, ancak kurulu güç rakamlarının yukarıda yer verilen sebeplerle değerlendirme
açısından daha doğru sonuçlar verebileceği ifade edilmiştir. Bu nedenle, devralma
işleminin etkilerinin değerlendirilmesi için işletmedeki rüzgar santrallerini dikkate alan
kurulu güç verilerine bakıldığında, NORDEX’in Türkiye’deki üçüncü büyük pazar payına
sahip olduğu, ACCIONA’nın ise sekizinci sırada yer aldığı görülmektedir.
(23) 2014 yılında Türkiye’de satılan rüzgar türbinlerine ilişkin tahmini pazar büyüklüğü 766
MW olup, tarafların ve rakiplerinin pazar paylarına aşağıda yer verilmiştir:
Tablo 3: 2014 Yılında Rüzgar Türbini Satışlarına Göre Tahmini Pazar Payları (%)
Üretici Tahmini Pazar Payı
VESTAS 25,3
GE 19,3
NORDEX 18,9
ENERCON 14,2
SIEMENS 11,4
ACCIONA 3,9
DİĞER 7,0
TOPLAM 100,0
(24) Yukarıdaki tablodan, NORDEX’in yaklaşık %19, ACCIONA’nın ise yaklaşık %4 paya
sahip olduğu görülmektedir. Buna karşın anılan pazarda VESTAS ve GE gibi güçlü
rakipler de bulunmaktadır. NORDEX’in pazar payının hem toplam kurulu güç hem de
2014 satışları açısından çok fazla değişmediği, ACCIONA’nın ise toplam kurulu güç
açısından yaklaşık %1 olan pazar payının, 2014 satışları açısından yaklaşık %4’e
çıktığı görülmektedir. Ancak, rüzgar türbinleri pazarındaki teşebbüslerin satışlarının
yıllara göre inip, çıkabildiği dikkate alındığında, bu artışın uzun vadede oluşan “kurulu
güç” cinsinden pazar payını önemli ölçüde etkilemeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Buna ilaveten bir rüzgar türbininin faaliyete geçebilmesi için yıllar süren bir sürecin söz
konusu olabildiği, dolayısıyla müşteri tercihlerinin teknoloji, maliyet etkinliği, faaliyet
giderleri ve finansman seçenekleri gibi birçok giderin birleşimi olduğu dikkate
alındığında, çok çeşitli etkenlerin rüzgar türbinlerinin tercih edilmesinde rol oynayabildiği
anlaşılmaktadır.
16-04/65-23
6/6
(25) Küresel ölçekte, 2014 yılında satışı yapılan rüzgar türbinlerine ilişkin pazar payı
büyüklüğü 51.473 MW olarak tahmin edilmektedir. Bu kapsamda işlem taraflarından
NORDEX %1,5 ve ACCIONA ise %2,5’luk pazar payına sahip bulunmaktadır. Rüzgar
türbinlerinin üretimi ve tedariki açısından teknik standartların ülkesel veya bölgesel
anlamda değişmediği ve ürün fiyatlarının dünya çapında belirlendiği de göz önüne
alındığında, dünya ölçeğinde herhangi bir pazara giriş engelinin bulunmadığı ve üretici
teşebbüslerin potansiyel rekabet açısından baskısının söz konusu olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
(26) Yukarıda yer alan değerlendirmeler çerçevesinde, işlem neticesinde ilgili pazarlarda
herhangi bir hakim durumun yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(27) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy