Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-154 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 09-11/214-65
Karar Tarihi : 11.3.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Mehmet Akif KAYAR
C. ŞİKAYET
EDEN : Uğur Selüloz Kimya A.Ş.
Organize Sanayi Bölgesi Umurlu/Aydın
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILAN : Acıpayam Selüloz San. Ve Tic. A.Ş. 20
Acıselsan Cad. No:1 Acıpayam/Denizli
E. DOSYA KONUSU: Acıpayam Selüloz San. ve Tic. A.Ş.’nin TPAO ihalesinde
düşük fiyat vererek hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle, Türkiye Petrolleri Anonim
Ortaklığı (TPAO)’nın sondaj tipi CMC ihalesinde Türkiye Kalkınma Bankası (TKB)
iştiraki Acıpayam Selüloz San. ve Tic. A.Ş. (Acıselsan)’nin maliyetinin altında fiyat
vererek ihale kazandığı, Acıselsan’ın 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği ve gelecekte de
diğer firmaları pazar dışına itebileceği ileri sürülerek Acıselsan’ın fiyat politikasının 30
engellenmesi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.12.2008 tarih, 8189 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 16.1.2009 tarih ve 448 sayılı yazı ile tamamlanan şikayet üzerine
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 3.3.2009 tarih, 2008-1-154/İİ-09-MAK sayılı İlk İnceleme
Raporu, 5.3.2009 tarih, REK.0.05.00.00-110/27 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-11
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Uğur Kimya’nın Acıselsan hakkındaki 40
iddialarına yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi çerçevesinde doğrudan
soruşturma açılmasına ya da önaraştırma yapılmasına gerek bulunmadığı ve
şikayetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Şikayete konu olan ürün Sodyum Karboksimetil Selüloz piyasada genellikle “CMC”
olarak tanınmaktadır. CMC; deterjan, kağıt, tutkal imalatı, boya, petrol sondajı, gıda
gibi çeşitli iş kollarında kullanılan bir üründür. DPT’nin VIII. Beş yıllık Kalkınma Planı
09-11/214-65
2
Kimya Özel İhtisas Komisyonu (ÖİK) Raporunda yer verilen bilgiler de göz önüne 50
alınarak ilgili ürün pazarı “CMC”, ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak değerlendirilmiştir.
I.2. Değerlendirme
Şikayetçi ile Raportör tarafından yapılan telefon görüşmesinde, Acıselsan’ın pazar payı
gibi unsurlar bakımından hakim durumda olmadığı, anılan ihalede rakipler arasında
danışıklılık gibi bir duyumlarının mevcut olmadığı, CMC ürününün petrol sektöründe
kullanılan ve ithalatında problem olmayan bir ürün olduğu hususlarını ifade etmiştir.
Şikayetçi bahse konu telefon görüşmesine istinaden CMC ürün pazarına ve şikayet
edilen ihaleye yönelik olarak yazılı bilgi ve belgeleri Rekabet Kurumu kayıtlarına
16.1.2009 tarih ve 448 sayı ile intikal ettirmiştir. 60
Uğur Selüloz A.Ş. tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde CMC ürün pazarındaki
2008 yılına ait pazar payları aşağıda gösterilmektedir:
Teşebbüs Adı Pazar Payı (%)
Denkim Kimya (…)
Uğur Kimya (…)
Acıselsan (…)
Patisan (…)
Diğer-İthalatçılar (…)
CMC pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin web siteleri ile DPT’nin anılan ÖİK
raporunda yer verilen bilgilerin incelenmesinden yukarıdaki tabloda gösterilen verilerin
gerçeği yansıttığı kanaatine ulaşılmaktadır. Ayrıca ilgili yazıda CMC ithalatına yönelik
herhangi bir kısıtlama olmadığı beyan edilmektedir.
Söz konusu ÖİK Raporunda “Sektörde süregelen yoğun rekabet ortamı, irtibat halinde
olunan sektörler ve yan sanayiler ile sağlıklı ve sürekli bir iletişim kurulamamasına
sebep olmaktadır. Müşteri kapabilmek için firmalar arası sürekli fiyat kırmalar gündeme
gelmekte bu da CMC kullanıcılarının bu durumu avantaj olarak değerlendirip üreticileri 70
birbirlerine kırdırmalarına yol açmaktadır. Türkiye ve dünyada CMC üretim kapasitesi
ihtiyaç miktarından fazladır. Bu nedenle piyasalar çok yoğun rekabet ortamı içindedir.
Üreticiler pazardan pay alabilmek ve böylece kapasitelerini doldurabilmek için
fiyatlarını çok düşürmektedirler. Sektörün bu durumunu bilen tüketicilerde bu piyasa
koşullarından yararlanmak için üreticileri birbirine kırdırarak alım yapmaya fırsat olarak
kullanmaktadılar. Türkiye’de üretim kapasitesi toplam (……….) ton üzerinde iken
bunun ancak %(…)’ı yurt içinde tüketilebilmektedir. Yurt dışı pazarlara çıkıldığında ise
dünya genelinde arzın talepten fazla olduğu ve toplam üretim kapasitesinin ancak
%65‘i kullanılabilmektedir.” şeklindeki tespitler göz önüne alındığında, CMC pazarında
Acıselsan’ın hakim durumda olamayacağı kanaatini güçlendirmektedir. 80
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında yıkıcı fiyat bağlamında bir kötüye
kullanmanın mevcut olduğunun iddia edilmesinde başlangıç noktası teşebbüsün hakim
durumda olup olmadığının tespit edilmesini gerektirmektedir. Yukarıda yer verilen
bilgiler çevresinde, CMC pazarında pazar payı bakımından Acıselsan’ın 3. firma
konumu ve pazar payının düşüklüğü, pazardaki teşebbüslerin görece birbirine yakın
pazar payları, ithalatın önünde bir engel bulunmaması hususları göz önüne alındığında
şikayete konu teşebbüsün hakim durumda olmasının zor olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keza, şikayetçinin beyanları ve ihale şartnamesi hükümlerinin incelenmesi
çerçevesinde Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebilecek bir ihlal iddiasından da söz
edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. 90
09-11/214-65
3
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Uğur Kimya’nın Acıselsan
hakkındaki iddialarına yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem
yapılmasına gerek bulunmadığı ve şikayetin red edilmesi gerektiğine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy