T.C. ADANA BAM 1. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/2783 - 2024/1968
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2022/2783
KARAR NO : 2024/1968
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 14/04/2022
NUMARASI : ... Esas, ... Karar
DAVACI : ... ... İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
VEKİLLERİ : Av.
DAVALILAR : 1 -... ... SAN. VE TİC. A.Ş.
VEKİLİ : Av.
DAVANIN KONUSU : Komşuluk Hukukuna dayalı Tazminat
DAVA TARİHİ : 25/10/2021
DAİRE KARAR TARİHİ : 09/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 09/12/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla HMK'nın 352 ve devamı maddeleri uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili ilk derece mahkemesine verdiği dava dilekçesinde özetle; her iki davalı şirketin ... şube fabrikalarının, davacının faaliyet gösterdiği adrese çok yakın mesafede kurulu olduğunu, davalılara ait ... ve cam fabrikasında üretim yapılırken fabrikadan ve bacalarından çevreye yoğun bir şekilde gaz, duman, yanık kül parçacıkları, ... tozu ve diğer maddeler çıkmakta olduğunu ve bu maddelerin geniş bir alana yayıldığını, davalı şirketlere ait fabrika bacalarından çıkan ve özellikle yanık kül parçacığı diye nitelendirebilecekleri maddelerin davacının güneş enerjisi üretim panellerinin yüzeyine yapıştığını, panellerin yüzeyine yapışan maddelerin güneş enerjisi üretim tesisinden elektrik üretimini engellediğini, davalının hâlihazırda 1 MW (1000 KW) kapasiteli bir üretim tesisinden alınabilecek yeterlilikte elektrik enerjisi üretimi sağlayamadığını, söz konusu durumun devam etmesi halinde davacının elektrik enerjisi üretiminin tamamen durmasının da söz konusu olabileceğini, fabrika bacalarından çıkan maddelerin çevreye ve tarım arazilerine zarar verdiğini, davacının güneş enerjisi üretim tesisi / paneline de zarar verdiğini, dolayısıyla anılan durum davalının maddi olarak da zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, davalı şirketlerin aykırı davranışlarının devam etmesi halinde davacının bu zararı giderek artacağını, taraflarınca ilk olarak davalılardan ... ... San. Ve Tic. A.Ş. ye ... Noterliğinin 05.03.2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile derhal fabrikanın baca temizliğinin yapılmasını, bacadan çıkan maddelerin davacının güneş enerjisi üretim tesisine verdiği zararın önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını ve davacının uğradığı zararın tarafına ödenmesinin talep edildiğini, söz konusu ihtara davalı ... ... San ve Tic. AŞ tarafından .... Noterliğinin 11.03.2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile iddiaların gerçek dışı olduğu belirttiğini, gerekli önlemlerin alınmadığını ve zararında giderilmediğini, bu sebeple, taraflarınca ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D. İş nolu dosyası kapsamında davacının 1 MW kapasiteli üretim tesisinden alınabilecek yeterlilikte elektrik enerjisi üretimi sağlayamadığının, dolayısıyla haksız eylemler nedeniyle davacının maddi zarara uğradığının tespiti talep edildiğini, söz konusu dosya kapsamında 01.04.2021 tarihinde keşfe gidildiğini, bilirkişi heyetince 02.06.2021 tarihli rapor tanzim edilerek dosyaya ibraz edildiğini, anılan raporda kirli durumda iken panel veriminin temiz duruma göre yaklaşık %80 düzeyinde olduğunu, dolayısıyla, panellerin yüzeyi kirli iken, temiz olduğu duruma nazaran elektrik enerjisi üretiminde yaklaşık %20 oranında verim kaybı olduğunu, güneş enerjisi panellerinde oluşan tozlaşmaya her iki davalıya ait fabrika baca emisyonlarının da katkısı olduğunu belirterek davalıların ... fabrika ve bacalarından çıkan gaz, duman, yanık kül parçacıkları, ... tozu ve diğer maddelerin davacının güneş enerjisi üretim tesisine zarar vermesi ve dolayısıyla davacının güneş enerjisi üretim tesisinden yeterli elektrik enerjisi üretememesi sebebiyle davacının uğradığı maddi zararın şimdilik 1.000,00-TL'sinin temerrüt tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari faizi ile beraber davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasını talep eder.
Davalı ... ... San. Ve Tic. A.Ş vekili ilk derece mahkemesine verdiği cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
Davalı ... Fabrikaları A.Ş vekili ilk derece mahkemesine verdiği cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; somut olayda; davacının her iki davalı şirketin ... şube fabrikaları, davacının faaliyet gösterdiği adrese çok yakın mesafede kurulu olduğunu, davalılara ait ... ve cam fabrikasında üretim yapılırken fabrikadan ve bacalarından çevreye yoğun bir şekilde gaz, duman, yanık kül parçacıkları, ... tozu ve diğer maddeler çıkmakta olduğunu ve bu maddeler geniş bir alana yayıldığını, davalı şirketlere ait fabrika bacalarından çıkan ve özellikle yanık kül parçacığı diye nitelendirebilen maddelerin davacının güneş enerjisi üretim panellerinin yüzeyine yapıştığını, panellerin yüzeyine yapışan maddeler güneş enerjisi üretim tesisinden elektrik üretimini engellemekte olduğundan bahisle tazminat talebinde bulunması üzerine, davanın komşuluk hukukundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının irdelendiği, eldeki davanın, taraf şirketlerin ticari faaliyetlerinden kaynaklanan uyuşmazlığa ilişkin olmadığı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 737 vd. maddelerinden kaynaklanan komşuluk hukukuna ilişkin olduğu, Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 24/02/2020 tarih ve 2016/17233 E. 2020/2091 K. sayılı kararının da aynı yönde olduğu, davanın konusu durumun ticaret mahkemesinin görev alanına giren işlerden olmadığı, komşuluk hukukundan kaynaklı olduğu, davanın bu özelliği itibariyle mutlak ve nispi ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği ve TTK hükümlerinin veya özel kanun hükümlerinin uygulanmasını gerektirir ticari bir uyuşmazlıktan söz edilemeyeceği dolayısıyla asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu belirtilerek (Benzer yargı kararları için bknz. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 03/03/2022 tarih, 2019/1060-2022/234 E/K sayılı ilamı, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 25/11/2021 tarih, 2021/879 - 2021/1859 E/K sayılı ilamı) mahkemenin görevsizliğine, HMK 114/c ve 115 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle görev yönünden davanın usulden reddine, görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğuna yönelik karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin gerekçesinin hatalı olduğunu, gerek müvekkilinin gerekse husumet yönelttiği her iki davalının da tacir olduğunu, uyuşmazlığın davalıların haksız fiilinden kaynaklı tazminat istemine ilişkin olduğunu, yine dava konusu uyuşmazlığın gerek müvekkilinin gerekse davalıların ticari işletmelerini ilgilendirdiğini, dolayısıyla dava konusu uyuşmazlığın ticari nitelikte olduğunu, nitekim sunduğu somut uyuşmazlığa benzer ve emsal içtihatta da haksız fiilden kaynaklı tazminat talep edildiğini ve asliye ticaret mahkemesinde görülen davada Yargıtay denetiminden de geçen mahkeme kararı hakkında görevsizlik kararı verilmediğini ve görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemeleri olduğunun açıkça belirtildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER ve GEREKÇE:
Taraflar arasındaki dava, komşuluk hukukuna dayalı tazminat istemine ilişkindir.
TMK m. 683 deki "Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir” hükmü ile mülkiyet hakkının kanunla toplum yararına kısıtlanabileceği temel ilke olarak kabul edilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında, mülkiyet hakkının nasıl korunacağı hükme bağlanmış, 730 ve 737. maddeleriyle de taşınmaz malikinin başkalarına zarar vermesinin önlenmesi hedeflenmiştir.
Yapma, kaçınma, katlanma olarak özetlenebilecek bu sınırlamaların önemli bir bölümü TMK’nun "komşu hakkı" başlığı altında, 737 ile 750. maddelerinde düzenlenmiş, 751 ile 761. maddelerinde de yine malikin yapması ve katlanması gereken hususlar belirtilmiştir.
Komşuluk hukukundan kaynaklanan elatmanın önlenmesi davalarında davalının kusurlu olması aranmaz. Davalının kusurlu olup olmaması, kasıtlı hareket edip etmemesi, elatmanın önlenmesi davasına etkili değildir. Davalının eylemi ile davacının zararı arasında illiyet bağı bulunması gerekir. Davalının hiçbir kusuru olmasa dahi, elatmanın önlenmesine, eski hale getirme ve tazminata hükmedilebilir.
Mahkemece yapılacak araştırmalarda somut olayın özelliği, komşu taşınmazların yerleri, nitelikleri, konumları, kullanma amaçları göz önünde tutularak, normal bir insanın hoşgörü ve tahammül sınırlarını aşan bir elatmanın bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Davacının sübjektif ve aşırı duyarlılığı ile değil, objektif her normal insanın duyarlılığına göre elatmaya katlanıp katlanamayacağı araştırılmalı; sonuçta katlanılabilir, hoşgörü sınırlarını aşan bir zarar veya elatmanın varlığı tespit edildiği takdirde mülkiyet hakkının taşkın olarak kullanıldığı sonucuna varılmalıdır.
Taşkın kullanma belirlendiği takdirde elatmanın tamamen ortadan kaldırılması veya tahammül sınırları içerisine çekilebilmesi için ne gibi önlemlerin alınması gerektiği bilirkişiler aracılığı ile tespit edilerek, tarafların yarar ve çıkar dengelerini gözetilerek bunların en uygununa karar verilmelidir.
Bunun için de mahkemece öncelikle taraflara ait taşınmazların tapu kayıtları ile çap ve krokileri getirtilmeli, yapılacak keşifte, kadastro mühendisi veya tapu fen memuru bilirkişi yanında davanın niteliğine, tarafların iddia ve savunmalarına göre, en uygun ihtisas grubu ve meslek erbabından seçilecek bilirkişiler hazır bulundurulmalı; düzenlenecek bilirkişi raporlarında, alınması gereken önlemler ile tazminat, ecrimisil, yıkım ve eski hale getirme istekleri varsa, bunlar gerekçeli olarak gösterilmelidir. Davacının zararının önlenmesi esas olmakla birlikte, davalıya da en az zarar verecek veya külfet yükleyecek önlem veya önlemler belirtilmelidir.
Davaya konu olayda uygulama imkanı bulunan TMK’nun 737. maddesi; “Herkes, taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkilerini kullanırken ve özellikle işletme faaliyetini sürdürürken, komşularını olumsuz şekilde etkileyecek taşkınlıktan kaçınmakla yükümlüdür. Özellikle; taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, kurum, toz, koku çıkartarak, gürültü ve sarsıntı yaparak rahatsızlık vermek yasaktır. Yerel adete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan denkleştirmeye ilişkin haklar saklıdır” hükmünü içermektedir.(Bknz. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2015/1211 Esas, 2016/8657 Karar sayılı ilamı)
Somut olayda; davacı şirket vekili, davacı müvekkili ile davalı şirketlerin fabrikalarının çok yakın olduğunu, müvekkilinin güneş enerjisi üretim tesisi/paneli kurarak işletmesinde kullanmak üzere elektrik üretimi yaptığını, davalılara ait ... ve cam fabrikasında üretim yapılırken fabrikadan ve bacalarından çevreye yoğun bir şekilde gaz, duman, yanık kül parçacıkları, ... tozu ve diğer maddeler çıkmakta olduğunu ve bu maddelerin geniş bir alana yayıldığını, davalı şirketlere ait fabrika bacalarından çıkan ve özellikle yanık kül parçacığı diye nitelendirebileceği maddelerin davacının güneş enerjisi üretim panellerinin yüzeyine yapıştığını, panellerin yüzeyine yapışan maddeler güneş enerjisi üretim tesisinden elektrik üretimini engellemekte olduğunu, davalı hâlihazırda 1 MW (1000 KW) kapasiteli bir üretim tesisinden alınabilecek yeterlilikte elektrik enerjisi üretimi sağlayamadığını, söz konusu durumun devam etmesi halinde davacının elektrik enerjisi üretiminin tamamen durması da söz konusu olabileceğini, fabrika bacalarından çıkan maddelerin çevreye ve tarım arazilerine zarar verdiğini belirterek komşuluk hukukuna dayalı tazminat istemli bu davayı açtığı, yerel mahkemece görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik yönünde karar verildiği, kararın davacı vekili tarafından istinafa taşındığı görülmektedir
Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak da söz konusu olmaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 23/05/2014 tarihli ve 2013/13-2166 Esas, 2014/709 sayılı Kararı da bu yönde değerlendirmeler içermektedir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. maddesine göre ise, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılır.
HMK'nin 1. maddesi uyarınca mahkemelerin görevi ancak kanunla belirlenir. Asliye hukuk mahkemelerinin görevi HMK'nin 2. maddesinde belirlenmiş olup 2/1 maddesine göre dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın mal varlığı haklarına ilişkin davalarda aksine bir hüküm bulunmadıkça asliye hukuk mahkemeleri görevlidir; 2/(2) maddesine göre de bu Kanun ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir. Başka bir deyişle Hukuk Muhakemeleri Kanununa göre asliye hukuk mahkemeleri genel görevli mahkemedir.
Eldeki dosyada dava, tarafların ticari faaliyetinden kaynaklanan uyuşmazlığa ilişkin olmayıp, TMK’nin 737. maddesinden kaynaklanan komşuluk hukukuna ilişkindir.
Benzer bir olayda Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 24.02.2020 gün ve 2016/17233 Esas, 2020/2091 Karar sayılı ilamında davanın esası hakkında karar veren ticaret mahkemesi kararının asliye hukuk mahkemesi görevli olduğu gerekçesiyle bozmuştur.)
O halde yerel mahkemenin dava şartı yokluğu nedeniyle görev yönünden davanın usulden reddine, görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğuna yönelik kararında bir isabetsizlik yoktur.
Açıklanan nedenler ile davacı vekilinin ileri sürdüğü istinaf sebepleri yerinde değildir. Reddi gerekir.
Dosya içeriğine, toplanan delillere, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, HMK’nın 355. maddesi gereği istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzeni yönünden yapılan inceleme sonucu, ilk derece mahkemesine ait kararda usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varıldığından, istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK.nun 353/1-b-1 bendi uyarınca esastan reddi gerektiği görüşüne varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca, esastan REDDİNE,
2-Davacı vekilinin istinafı reddolunduğundan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcından peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL harcın istinafa gelen davacıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına,
3-İstinaf eden tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, HMK'nın 333. maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,
4-Dairemizce celse açılmadan gerekli inceleme yapıldığından taraflar leh ve aleyhine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
5-Kararın, yerel mahkemece taraflara tebliğine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca, KESİN olmak üzere, oybirliği ile karar verildi.09/12/2024
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
¸e-imza. ¸e-imza. ¸e-imza. ¸e-imza.