T.C. ADANA BAM 16. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/3129 - 2025/167
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/3129
KARAR NO: 2025/167
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE:
KATİP:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 09/09/2024
NUMARASI: ... ESAS ... KARAR
DAVACI: ... TURİZM SANAYİ VE DIŞ TİCARET A.Ş.
VEKİLİ: Av.
DAVALI: ... YAPI KİMYASALLARI ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLLERİ: Av.
DAVANIN KONUSU: Elatmanın Önlenmesi (Satın Almaya Dayalı)
KARAR TARİHİ : 07/02/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 07/02/2025
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/09/2024 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararına yönelik olarak istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla Dairemize gönderilen dosyanın yapılan incelemesinde;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirkete ait ... Köyü, ... Organize Sanayi Bölgesi, ... Bulvarı No:32 ... adresinde bulunan ... İli, ... İlçesi, ... Ada, 2 Parsel sayılı taşınmazın 6.600 m2 lik kısmının davalı ... Yapı Kimyasalları A.Ş. Tarafından 01/06/2017 tarihli kira sözleşmesi ile kiralanmış olduğunu, kiralanan taşınmazda davalı şirket tarafından yapı kimyasalları üretimi yapıldığını, kira sözleşmesinin özel koşullar bölümünün 1. Maddesinde "... ada, 2 parselde tapuya kayıtlı bulunan 14.787 m2 lik gayrimenkulün 2.200 m2 kapalı alan, 4.400 m2 açık alan olmak üzere toplam 6.600 m2'lik bölümün ... Yapı Kimyasalları A.Ş. tarafından kullanılacağı" yazılı olmasına rağmen davalı şirket tarafından kira sözleşmesine aykırı olarak bu alan dışına taşıldığı ve fazladan kullanım olduğunun tespit edildiğini, müvekkili tarafından yapılan ölçümde toplam 7.775 m2 lik alanın davalı şirket tarafından kullanıldığının tespit edildiğini, bu durumda 1.175 m2 lik alanın davalı şirket tarafından kira sözleşmesine aykırı olarak herhangi bir sözleşme ve anlaşmaya bağlı olmaksızın işgal edilmek suretiyle fazladan kıllanıldığını, işbu davanın kiralanan alanla veya kira ilişkisinden kaynaklanmadığını, kira hukuku ile ilgili olmadığını, davalı şirket tarafından kira mukavelesi ile kiralanan alan dışına işgal edilerek fazladan ve haksız olarak kullanılan alana yönelik müdahalenin men'i ve kal ile ecrimisil talebine ilişkin olduğunu, davaya bakmakla görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu, davalı şirketin kullanması gereken alan dışında fazladan kullanımına sor vermesi ve mevcut kullanım nedeniyle ecrimisil talepli olarak davalı şirkete ... Noterliğinin 07/07/2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, ancak aradan geçen sürede davalı şirketin haksız kullanımına son vermemiş ve herhangi bir ecrimisil ödemesini de yapmadığını belirterek bu nedenlerle davalı şirketin kiralamış olduğu 6.600 m2'lik alan dışında fazladan işgal ettiği kısımdaki müdahalesinin men'ine karar verilmesini, işgal edilen alandaki eşya ve yapıların kal'ine karar verilmesini, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık şimdilik 50.000,00 TL ecrimisil bedelinin yasal faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; dava dilekçesinin talep sunucu bölümünde açıkça; işgal edildiği iddia edilen kısımdaki müdahalenin men'ine karar verilmesi, işgal edilen alandaki eşya ve yapıların yıkılması, geriye doğru 5 yıllık şimdilik 50.000,00 TL ecrimisil bedelinin tahsili talep ve dava edildiğini, yıkım isteği de aynı el atmanın önlenmesi talebi gibi, dava konusunun değeri üzerinden nisbi harca tabi olduğunu, bu itibarla, el atmanın önlenmesi talebi yönünden harcın eksik yatırılması, yıkım talebi yönünden ise hiç harç yatırılmaması usul ve yasaya aykırı olup, peşin harç tamamlanmadan davanın esasına girilmesinin mümkün olmadığını, 50.000-TL bedelli ecrimisil talebinin ise belirsiz alacak davası olarak ikame edildiğine ilişkin dava dilekçesinde açık ifade bulunmadığından, belirsiz alacak davası şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın ecrimisil talebi yönünden kısmi dava olarak açıldığının kabulü gerektiğini, taraflarca yapılan ilk kira sözleşmesinin başlangıç tarihi 01/06/2011 olduğu, müvekkilinin bu tarihten beri anılan taşınmazda kiracı durumunda olduğunu, hem 01/06/2011 başlangıç tarihli hem de dava dilekçesi ekinde sunulan 01/06/2017 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile müvekkili şirketin haksız işgalci olmadığının sabit olduğunu, müvekkili şirketin kiracı olarak bulunduğu 12 yıl boyunca sınırlar konusunda hiçbir ihtilaf yaşanmadığını, bu zamana kadar bu konuda bir uyarı ya da talepte de bulunulmadığını, davacı kiracı müvekkilin tasarrufuna muvafakat ettiğini, kira ilişkisinin varlığı halinde haksız işgalden söz edilemeyeceğini, davada ileri sürülen talepler, hakkın kötüye kullanılması olduğunu, haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, izah edildiği üzere davacı hiçbir haklı yön bulunmadan işbu davayı kötü niyetle açtığı için HMK m.329 gereği müvekkilinin sözleşme gereği kendi avukatına ödeyeceği % 15 avukatlık ücretinin de davacıdan tahsilini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARAR ÖZETİ :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/09/2024 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararı ile; Davanın kabulü ile; Davalı tarafça davacıya ait ... ili ... ilçesi ... ada 2 parselde bulunan 05/03/2024 tarihli ve 08/12/2023 tarihli raporlarda Fen bilirkişisi ... tarafından tanzim edilen rapor ve krokide işaretli ve harflerle belirtilen toplamda 1.175 m2'lik alanda taraflar arasındaki 01/06/2017 tarihli kira sözleşmesi dahilinde olmaksızın gerçekleştirilen müdahalenin men'ine , fazladan kullanılan 1.175m2'lik kısımlarda Fen bilirkişi raporu ile belirtilen yapıların, alanların kâl'ine , kâl masraflarının davalı tarafça karşılanmasına, 05/03/2024 tarihli ve 08/12/2023 tarihli bilirkişi raporlarının ve 05/03/2024 tarihli Fen bilirkişi raporu krokisinin kararın eki sayılmasına, Davalı hakkında açılan ecrimisil istemli davanın da kabulü ile, 423.000,00TL ecrimisil tazminatının talep doğrultusunda; 50.000,00TL'lik kısmın dava tarihinden, bakiye 373.000,00TL'lik kısmının ise ıslah tarihi olan 24/06/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVALI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekili istinaf talebi ile; bilirkişi raporu denetime elverişli, tarafsız ve karar kurmaya elverişli nitelikte olmadığını, bu doğrultuda bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmamasının açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, itirazları değerlendirilmeden ve hesaplamanın neye göre yapıldığı açıklanmadan ek rapor tanzim edildiğini, bu iki raporun kararın eki sayılmasına karar verildiğini, kök raporda söz konusu hesaplamalar yapılırken hangi yöntemin kullanıldığı, verilerin nereden alındığı vb. hiçbir detay belirtilmemiş olup raporun bu yönü ile de denetime elverişsiz olduğunu herhangi bir kira sözleşmesi dayanak gösterilmediğini, esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları da dikkate alınarak ve emsal kira sözleşmeleri celp edilerek bilirkişi raporu alınmasının gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber, 5 yıllık ecrimisil bedeli talep edilemeyeceğini, ecrimisilin ancak davacı tarafından bu iddiasını ilk kez ileri sürüldüğü ... Noterliği 07/07/2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile verilen mühletin bitiminden itibaren dava tarihine kadarki döneme ilişkin talep edebileceği de karar verilirken gözardı edildiğini, huzurdaki davada 2011 yılından beri kiracı sıfatını haiz, bu süre zarfında kirayaveren ile hiçbir ihtilaf yaşamamış müvekkil şirkete karşı, kira zammı konusunda anlaşma sağlanamaması nedeniyle kötü niyetli olarak bu davanın ikame edildiğini, davacının kötü niyetli olduğunu ve müvekkilinin haksız işgalci olmadığını, 01/06/2011 başlangıç tarihli ve 01/06/2017 başlangıç tarihli kira sözleşmeleri ile sabit olduğunu, bu nedenle davacının iddialarının kabulü halinde dahi ihtarname tarihinden itibaren hesaplama yapılması gerektiğini, öncelikle Tehiri icra taleplerinin kabulüne, yerel mahkemenin yukarıda belirtilen haksız ve hukuka aykırı kararının ortadan kaldırılmasına ve taleplerini kabulüne, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava hukuki niteliği itibariyle, el atmanın önlenmesi ve ecrimisil istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. maddesine bakıldığında mutlak, yarı nispi ve nispi ticari dava şeklinde üç grup ticari davanın bulunduğu görülmekte olup bir yargılamanın ticari bir dava niteliğinde sayılıp sayılmayacağının tespiti için bu üç gruptan birinin aradığı şartlarla söz konusu uyuşmazlığın örtüşmesi gerekmektedir. 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
6335 sayılı Kanunun 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5. maddesi uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemeleri tarafından görülerek karara bağlanır.
Somut olaya gelince; elatmanın önlenmesi talebi, mülkiyet hakkının sağladığı yetkilerin kullanılmasının haksız olarak başka bir kişi tarafından engellenmesi durumunda ileri sürülmektedir. Haksız bir elatma sonucu ortaya bir zarar çıkmışsa bu taleple birlikte veya ayrı olarak bu zarar ile bağlantılı uygun bir tazminatın da talep edilebilmesi mümkündür. Zira; haksız elatmanın önlenmesi, 4721 sayılı TMK’nın 683. ve 995. maddeleri gereğince haksız fiil niteliğinde olup her ne kadar taraflar tacir ve çekişme konusu taşınmaz üzerinde ticari faaliyet yapıyor ya da yapacak olsalar dahi, davanın bu özelliği itibariyle mutlak ve nispi ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği ve TTK hükümlerinin veya özel kanun hükümlerinin uygulanmasını gerektirir ticari bir uyuşmazlıktan söz edilemeyeceği, uyuşmazlığın çözümünün genel mahkemelerin görev kapsamında kaldığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu durumda esas görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olmayıp Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmaktadır. (Aynı yönde bknz Yargıtay 7.H.D. 2021/7402 Esas ve 2022/8203 Karar sayılı ilamı) Görev kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında resen gözetilir.
O halde, mahkemece, Asliye Hukuk Mahkemelerinin mahkemelerinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde bir karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu,
Kabule göre de, dava konusu taşınmaz üzerinde usulüne uygun keşif yapılarak , fen bilirkişisinden kira sözleşmesine konu olan 2.200 m2'lik kapalı alan , 4.400 m2'lik açık alan ile davalıların fazla kullandığı iddia olunan alan, kroki üzerinde gösterilerek, davalıların kullandığı fazla var ise bu kısımlar üzerinde yapı olup olmadığı var ise, bunları tek tek belirtecek şekilde hükme elverişli rapor tanzim edilmesi istenmelidir. Aynı zamanda taşınmazın niteliği dikkate alınarak, bilirkişi heyetinin o doğrultuda oluşturulması ve taşınmazda el atılan yerin değerinin belirlenmesi ve ona göre ecrimisil hesabının yapılması istenilerek, eksik harç tamamlama yoluna gidilmesi gerekmektedir. Ecrimisil hesabı yönünden davacının istinafa gelmediği, davalı açısından usuli kazanılmış hak hususu da dikkate alınmalıdır. Davacının ihtarnamenin tebliğ tarihinden öncesinde davalının kullanımına karşı çıkıp çıkmadığı hususu araştırılmalı, bu durum yok ise ecrimisil hesabında ihtarnamenin tebliğinden sonra tanınan süre sonundan dava tarihine kadar ecrimisil talep edebileceği değerlendirilmelidir.
Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesince görevsiz mahkeme tarafından ve deliller toplanmadan ve eksik inceleme ile karar verilmiş olması nedeniyle, davalı vekilinin istinaf taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK.'nın 353/1-a-3 ve 4 maddeleri uyarınca kararın kaldırılmasına ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; HMK'nın 353/1-a.3 ve 4 maddelari gereğince, kararı veren ilk derece mahkemesinin görevli olmadığı, görevli mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu anlaşılmakla, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/0972024 tarihli, ... Esas, ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
2-Dosyanın fiziken ve UYAP üzerinden derhal görevli ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmek üzere, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
3-Davalı vekilince yatırılan istinaf peşin harcı 8.642,90 TL'nin ilk derece mahkemesi tarafından, talep halinde iadesine,
4-İstinaf başvurusu için yapılan sair yargılama giderlerinin, esas hükümle birlikte görevli ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içerisinde değerlendirilmesine,
5-İşbu gerekçeli kararın, görevli ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-a maddesi gereğince KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 07/02/2025
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır