T.C. ADANA BAM 17. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/365 - 2025/964
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2025/365
KARAR NO : 2025/964
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE:
KATİP:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 19/11/2024
NUMARASI: ... Esas ve ... Karar
DAVACI: ... ... İTH.İHR. TİC.VE SAN.LTD.ŞTİ.
VEKİLİ: Av.
DAVALI: ... ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLİ: Av.
DAVANIN KONUSU: Elektrik Aboneliği Tesisi
KARAR TARİHİ : 12/06/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 12/06/2025
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/11/2024 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş ve mahkemece dosya Dairemize gönderilmiş olmakla; HMK'nın 352. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
DAVACI VEKİLİ DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE:
Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin açık hükümleri uyarınca elektrik aboneliğinin halen elektriği aktif olarak fiilen kullanan ve tüketilen elektrik bedelini ödeyen davacı şirket adına yapılması zorunluluğu ve ayrıca davacının Tarım ve Orman Bakanlığının GES proje teşviğinden faydalanabilmesi için mevcut ... tesisat nolu elektriğin aboneliğinin, elektriği fiilen kullanan ve tükettiği elektrik bedelini zamanında ödeyen davacı ... ... İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti. adına yapılması gerektiğini, ... nolu elektrik tesisatının halen kullanıcısı ve ilk abonesi olduğunu, depremden önce yazılı kira sözleşmesi nedeniyle bu elektrik tesisatının aboneliğinin yasal mevzuat gereği kiracı olan ... ...'in kendi adına yaptığını ancak 06.02.2023 ve 20.02.2023 tarihli büyük depremlerden sonra fabrika binasının büyük hasar gördüğünü, kira sözleşmesinin tarafların anlaşmasıyla son bulduğu ve çelik yapı ile yenilenen fabrika binasının müvekkili şirket tarafından tekrar faaliyete geçirildiğini, kiracının borcundan dolayı fabrikanın elektriklerinin kesilmesi üzerine taraflarınca ... Asliye Ticaret Mahkemesinde önce tedbir sonra da tedbir devam talepli eda davası açıldığını ve ... D. İş dosyasına kaydedildiğini, akabinde açılan ... Esas sayılı dosyalarda tedbiren elektriklerin bağlanmasına karar verildiğini, mahkemenin elektriklerin bağlanması kararından sonra davalı şirketin elektrik bağlantısını yaptığını, fabrikaya elektrik verildiğini, davacı şirketin tükettiği elektrik bedelini ödeme süreleri içinde davalı şirkete ödediğini ve ödemeye devam ettiğini ancak iyi niyetli tüm taleplere rağmen davalı şirketin uymak zorunda olduğu yasal mevzuatı hiçe sayarak kiracıya ait önceki borcun ödenmemesi halinde davacı şirket adına abonelik vermeyeceğini sözlü şekilde belirttiğini, GES Teşvik başvuruları 29.03.2024 tarihinde sona ereceğinden abonelik talep edildiğini, açıklanan nedenlerle müvekkili davacı şirketin Tarım ve Orman Bakanlığının teşvikinden faydalanabilmesi için çok acilen ve müvekkili şirketin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâl nedeniyle davalı tarafın dinlemeden, aboneliğin elektriği kullanan şirket adına yapılması durumu yasal mevzuatın zorunlu bir gereği de olarak tensiple ve müvekkil şirketin tedbiren elektrik aboneliği yapılmasına, müvekkil davacı şirketin deprem nedeniyle yeniden yaptığı çelik fabrika binasına bağlanan ve aktif olarak şirketçe kullanılan elektrik aboneliğinin yasal mevzuat gereği müvekkili şirket adına yapılmasını, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALI VEKİLİ CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE;
Dava dilekçesinden de açıkça anlaşılacağı üzere davacı tarafın tarafları, konusu ve talep sonucu aynı olan Mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile daha önce dava açtığını, ön inceleme aşaması tamamlandığını ve dosyanın bilirkişiye tevdi edildiğini, davaların tarafları, konusu ve sebebi aynı olduğunu, 6100 sayılı HMK'nın dava şartları başlıklı madde 114/1-ı gereği davanın derdest olması sebebiyle dava şartı yokluğundan reddini, 6100 sayılı HMK'nın dava şartları başlıklı madde 114/1-h gereği davanın hukuki yarar yokluğu sebebiyle reddini, müvekkili şirketin yürütmüş olduğu faaliyet gereği abonelik işlemleri yapmadığı gibi bu işlerin muhatabı da olmadığını, tüm bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde davada husumetin şirketlerine yöneltilemeyeceğini, dava konusu tesisatta davacı şirket hakkında 05.01.2017-18.09.2023 tarihleri arasında toplam 22 adet ve 12.185.137,60 TL güncel borç tutarında kaçak tespit tutanakları bulunduğunu, müvekkili kurum tarafından tutulan tutanaklar incelendiğinde aksine kötü niyetli hareket eden tarafın davacı olduğunu, müvekkili kurum tarafından tutulan tutanakların usul ve yasalara uygun olduğunun görüleceğini, öyle ki .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında da müvekkil kurum tarafından tutulan tutanakların usul ve yasalara uygun olduğunun sübuta erdiğini, Hatay İcra Müdürlüğünde toplamda 16 icra takip dosyası bulunduğunu, davacı tarafın senelerce yönetmeliğin yasakladığı tüm hallerde kullanımda bulunduğunu, müvekkili şirket personellerince yapılan tespitlerde YG (yüksek gerilim) hat başına takılan (tabut) ölçü devresinin giriş ve çıkış xlpe kablolarını boşa çıkararak hattı düz bağlayıp, ölçümsüz kullanım yaptığını, 18.09.2023 tarihli ... sayılı kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağı ile bu durumun kayıt altına alındığını, davacı tarafın bahsettiği dava dışı ... ...'in alelade bir kiracı olmadığını, davacı şirketin yetkilisinin kardeşi olduğunu, davacı şirketin asıl yetkilisinin müteveffa ... (...'in ve ...'ın babaları) olduğu, 06.02.2014 tarihinde oğlu ... ...'e devrettiğini, davacı şirketin fiili kullanıcısı olduğu ... nolu tesisat da dahil edildiğinde ... soy isimli kişilerin bugün itibariyle müvekkili şirkete 24.339.484,7 TL (12.185.137,60 tl davacı şirkete, 12.154.347,17 tl ... soyadlı kişilere ait) borç olduğunun görüldüğünü, davacı şirketin borçlarını ödenmesi yönünde girişimde bulunmak yerine dava açma ve tedbir yoluyla elektriğin açılmasını talep etmelerinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, davacı şirketin GES projesi son başvuru tarihi süresi dolunca kötü niyetli aynı tutum ve davranışlarını sergilemeye devam ettiğini, davacının ihtiyati tedbir talebi ile dava dilekçesindeki talep sonucunun aynı yönde olduğu ve uyuşmazlığın esasını çözmeye yönelik tedbir kararı verilmeyeceğinden ihtiyati tedbir talebinin reddi yönündeki ara kararın usul ve yasalara uygun olduğunu, kaldı ki yargılama sonucunda elde edilebilecek sonucu önceden sağlayan ve davaya konu uyuşmazlığı esastan çözecek nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği gibi davacının iddiasının yargılama gerektirdiği, mevcut deliller ile bu aşamada yaklaşık ispat şartının gerçekleşmediği, değinilen sebeplerle tamamen mevzuat hükümlerine göre müvekkili kurum tarafından belirlenen kaçak elektrik kullanım bedellerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğundan, müvekkil kurumun kötü niyetle ve haksız olarak hareket etmediğini, açıklanan nedenlerle iş bu haksız davanın reddini, yargılama giderlenin ve vekalet ücretinin davacı karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece "Somut olayda; Mahkememiz ... Esas sayılı dosyasının dava tarihinin 25/09/2023 olduğu, davacısının ... ... İthalat İhracat Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi, davalısının ... Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi olduğu, dava konusunun menfi tespit yolu ile elektik aboneliğine ilişkin olduğu, işbu davada davacı ... ... İthalat İhracat Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi'nin tarafları ve konusu aynı olan işbu davayı açtığı anlaşılmaktadır. Yukarıdaki açıklamalara göre; davanın 6100 sayılı HMK'nin 114/1-ı maddesi uyarınca derdestlik nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine..." karar verilmiştir.
DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ:
Derdestlik durumunun olabilmesi için birinci davanın halihazırda görülmekte olması, davaların taraf, konu ve sebep unsurları bakımından aynı olması gerektiğini, yerel mahkemenin derdestlik nedeniyle davanın reddi gerekçesinde belirttiği ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ile aynı mahkemenin ... Esas sayılı dosyaları arasında derdestlik durumu bulunmadığını, her iki dosyanın dava dilekçeleri, cevap dilekçeleri, dava konusu, dava sebepleri ve aşamalardaki beyanlar irdelendiğinde; ... Esas sayılı dosyanın elektrik enerjisinin bağlanmasına yönelik eda davası olduğu, ... Esas sayılı dosyanın ise davacı şirketin kurulu bulunan tesisata elektrik aboneliğinin yapılması davası olduğu, bu farklı iki dosyanın tarafları aynı olsa bile davaların konusu ve sebeplerinin aynı olmayıp farklı olduğu, davalar açılırken UYAP sisteminde dahi dava ismi olarak farklı seçeneklerin sunulduğu ve dava konusu olarak farklı seçeneklerin seçildiğinin kayıtlarda mevcut olduğunu, buna rağmen yerel mahkemenin derdestlik nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş olmasının dosyalardaki talep içeriğine, dava konusu hakların özüne, usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, Elektrik aboneliği yapılması istemine ilişkindir.
İnceleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Davacı şirket tarafından ... ... aleyhine ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası üzerinden açılan davada davacı şirketin ... Köyü ... adresinde bulunan ve ... tesisat numarasına sahip deprem
nedeniyle yeniden yaptığını belirttiği çelik fabrika binasına ilişkin olarak elektrik abonelik sözleşmesinin yapılması isteminde bulunduğu, mahkemece yapılan yargılama neticesinde 19/11/2024 Tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı karar ile "davanın derdestlik nedeni ile reddine" karar verildiği, davacı vekilinin süresi içinde İstinaf kanun yoluna müracaat ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması isteminde bulunduğu anlaşılmıştır.
HMK'nın 114/1-ı maddesinde aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmemekte olması dava şartları arasında düzenlenmiştir. Derdestlik, dava açılmasının usul hukuku bakımından ortaya çıkardığı sonuçlardan biridir. Birinci dava ile ikinci davanın aynı nitelikte kabul edilebilmesi için, her iki dava konularının aynı olması, davaların taraflarının aynı olması ve her iki davanın sebeplerinin aynı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gereklidir. Çünkü, aynı konuda iki dava açılmasında davacının korunmaya değer bir yararı yoktur.
HMK'nın 115/1 maddesi uyarınca, mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden gözeteceği gibi, taraflar da dava şartı noksanlığını davanın her aşamasında süreye tabi olmadan ileri sürebilirler.
HMK'nın 115/2 maddesi uyarınca, mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse, davanın usulden reddine karar verir.
Her ne kadar ilk derece mahkemesince davanın derdestlik nedeni ile reddine karar verilmiş ise de;
Davacı vekilinin dairemizce eş zamanlı incelemesi yapılan ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında ... ... aleyhine açtığı davada ... Köyü ... adresinde bulunan ... tesisat numarasına bağlı ticarethaneye elektrik enerjisinin bağlanması/enerji verilmesi isteminde bulunduğu, iş bu dava dosyasındaki talebinin ise aynı yere ilişkin elektrik aboneliğinin yapılması olduğu, her iki dava dosyasında davacının dava dilekçesindeki talep sonucunun farklı olduğu, bu nedenle her iki dava dosyası arasında derdestlik durumunun bulunmadığı anlaşılmıştır.
Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 27.09.2012 Tarih ve 28424 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 12.09.2012 tarihli 4019 sayılı kurul kararı ile Elektrik Piyasası Kanunu'nun 3/1/(c) bendi hükmü çerçevesinde dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin dağıtım şirketleri tarafından 01/01/2013 tarihinden itibaren ayrı tüzel kişilikler altında yürütülmesine ilişkin hazırlanan, “Dağıtım Ve Perakende Satış Faaliyetlerinin Hukuki Ayrıştırılmasına İlişkin Usul Ve Esaslar”ın kabul edilerek, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin 01/01/2013 tarihinden itibaren ayrı tüzel kişilikler altında yürütülmesine karar verilmiştir.
... Elektrik Perakende Satış Anonim Şirketi’nin 01.01.2013 tarihli bölünme sözleşmesi ile ... Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi olarak ayrıldığı anlaşılmıştır. ... ... Elektrik Perakende Satış A.Ş'nin görev alanı ise faturalandırma, borç tahsilatı, müşteri sorunları, abonelik işlemleri şeklinde tanımlanmıştır. Bu çerçevede tüketimden kaynaklı olarak abone sıfatıyla fatura düzenlenip borç tahakuku yapılması durumunda perakende şirketine husumet yöneltilmesi gerekmektedir. (benzer mahiyette Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 17/10/2018 Tarih, 2018/2511 Esas ve 2018/1020 Karar)
Davada sıfat, tarafın, dava konusu maddi hukuk ilişkisinin süjesi olup olmamasıyla ilgilidir. Sıfat, davanın tarafı ile dava konusu hak arasında "hak ilişkisine dayalı bağ" dır. Taraf ve dava ehliyeti; davanın tarafları ile ilgili olduğu halde, sıfat, dava konusu hakka ilişkindir. Uygulamada sıfat yerine genel olarak "husumet", davacı bakımından "aktif husumet ehliyeti", davalı bakımından "pasif husumet ehliyeti" tabirleri kullanılmaktadır.
HMK'nın 124 maddesinde “Bir davada taraf değişikliği ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür, ancak maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder” şeklinde düzenleme yer almaktadır. Bu maddenin gerekçesinde de vurgulandığı üzere, taraf değişikliğini mutlak olarak davalının rızasına bağlamak yargılama ilişkisini katı bir forma bağlayacaktır ki, bu da yargılamaya hakim olan ilkelerden “usul ekonomisi ilkesi” (HMK m. 30) ile bağdaşmaz.
Temsilcide yanılma halinde, gerçek temsilci belirlenip, dava dilekçesi tebliğ edilerek, yargılamaya devam edilmesi zorunludur. Buna göre verilecek ara kararla, davanın doğru hasma yöneltilmesi için davacıya imkan sağlanması gerekir.
O halde mahkemece yapılacak iş;
Davacı vekilinin dava dilekçesindeki talebinin elektrik aboneliği yapılması istemi olduğu dikkate alındığında bu uyuşmazlıkta husumetin ... ... Elekrik Perakende Satış A.Ş.'ye yöneltilmesi gerektiği, şirketler arasındaki ilişkinin davacı tarafından bilinmesinin beklenemeyeceği, mevcut durumun hasımda değil hasmın belirlenmesinde (temsilcide) yanılgı olduğu (benzer mahiyette Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2016/18930 Esas ve 2018/5740 Karar sayılı kararı), bu nedenle öncelikle mahkemece davanın doğru hasma yöneltilmesi için davacıya imkan sağlanarak gerçek temsilcinin belirlenmesi ve dava dilekçesinin bu gerçek temsilciye tebliğ edilerek yargılamaya devam edilmesi, yine davacı vekilinin dairemizce eş zamanlı incelemesi yapılan ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına yönelik İstinaf başvuru dilekçesinde elektrik aboneliğinin sonradan tesis edildiğine yönelik beyan içeriği dikkate alınarak bu husus araştırılıp davanın konusuz kalıp kalmadığı da değerlendirilerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken davanın derdestlikten reddine karar verilmesi hatalı olup davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulüne karar verilmiştir.
Belirtilen nedenlerle mahkemece; uyuşmazlığın esasına etkili gerekli deliller toplanmadan, yeterli inceleme yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden davacının istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince, mahkeme kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ İLE İlk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 353/1-a,6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dava dosyasının mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Davacıdan tahsil edilen 615,40 TL İstinaf karar harcının istek halinde davacı tarafa iadesine,
4-Dosya üzerinden inceleme yapılması nedeniyle vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
6-Temyizi kabil olmayan bu kararın, 6100 sayılı Kanunun 359/4. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi tarafından tebliğe çıkartılıp harç tahsil işlemlerinin yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Kanunun 362/1-g maddesi uyarınca KESİN olarak oybirliği ile karar verildi. 12/06/2025
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır