T.C. ADANA BAM 17. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/754 - 2026/955
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2025/754
KARAR NO : 2026/955
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 08/05/2025
NUMARASI : 2022/716 Esas 2025/361 Karar
DAVACI :
VEKİLLERİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 05/05/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 05/05/2026
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 08/05/2025 tarih ve 2022/716 Esas - 2025/361 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş ve mahkemece dosya Dairemize gönderilmiş olmakla; HMK'nın 352. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
DAVA: DAVACI VEKİLİ DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: müvekkili şirketin tarla niteliğindeki taşınmazı dava dışı ...'dan kiraladığını, kiralanan taşınmazı zirai faaliyetler amacıyla kullanmakta olduğunu, taşınmazın elektrik aboneliğinin taşınmaz malikinin üzerine kayıtlı olduğu ve elektrik kullanımına ilişkin gelen faturaların düzenli bir şekilde müvekkili şitket tatafından ödendiğini, faturalar düzenli olarak ödenmekteyken 05/09/2022 tarihinde davalı şirket tarafından haksız ve hukuka aykırı bir şekilde kaçak elekttik tüketimi tespit tutanağı tanzim edilmiş ve buna istinaden ... numaralı 77.731,40-TL bedelli fatuta düzenlenmiş ve taşınmazın elektriği kesildiğini, müvekkili şirket aleyhine tutulan gerçeğe aykıtı bu tutanağa karşı ititaz ettiklerini, itirazın davalı şirket tarafından dikkate alınmadığını, kaçak elektrik kullanımına ilişkin tutanakta belirtilen mühür kırma iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi olmamasına ve hiçbir şekilde kaçak elektrik kullanımı olmamasına tağmen, elektrik kesintisi sebebiyle tarımsal faaliyeti yaptığı taşınmazda sulama yapamaması sonucu mahsullerinin zarar görmesi tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını, davalı şirketin müvekkili şirketten kaçak elektrik kullanımına ilişkin alacak talep edebilmesi için alacaklı olduğunu kanıtlaması ve alacak miktarının hesaplanmasına ilişkin verileri doğru bulgu ve belgelerle ispat etmesi gerektiğini bu nedenlerle müvekkili olan şirketin kaçak elektrik kullanımının olmadığı gözetilerek, hakkında tanzim edilen kaçak elektrik tespit tutanağının iptalini ve bu tutanak nedeniyle tanzim edilen fatura sebebiyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini ve yargılama sürecinde müvekkili tarafından ödenmek zorunda kalınacak fatura bedellerinin davalıdan ödeme tatihletinden itibaten en yüksek banka reeskont faizi ile birlikte istirdatını talep etmiştir.
CEVAP: DAVALI VEKİLİ CEVAP DİLEKÇESİNE ÖZETLE: davacı adresin fiili kullanıcısı olarak normal ve kaçak elektrik kullanımından sorumlu olacağını, davacının faaliyet gösterdiği ... nolu tesisatta tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek amacıyla ölçü devresine müdahale etmek suretiyle kaçak elektrik kullanıldığını, söz konusu tespite istinaden tahakkuk edilen hesaplamanın kaçak nedeninin ölçü devresine müdahale olması nedeniyle, 19/04/2022-05/09/2022 tarih aralığında anlık tespit edilen güç değeri üzerinden dönem tüketimleri tenzil edilerek yapılmış olduğunu ve hesaplama yönetmeliğe uygun olduğunu, kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalandırmasında esas alınacak süre yönetmeliğin 45. maddesinde düzenlenmiş olup madde uyarınca 34 gün kaçak 106 gün ek tüketim olacak şekilde hesaplama yapıldığını, tahakkuk edilen fatura bedelinin taksitle ödenmesi borcun kabul edildiği anlamına geldiğini bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece".... Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davaya konu, 05.09.2022 tarihli kaçak elektrik tespit tutanağında, davacı tarafından kaçak elektrik kullanımı yapıldığına dair, somut bir tespitin yapılmamış olduğu, sadece ölçü panosusun mühürsüz halde ve müdahaleye açık durumda bulunduğunun tespit edilmesi üzerine kaçak olarak elektrik kullanılmış olabileceği varsayımı ile işlem yapıldığı, Ölçü panosunun açık arazide olması, ölçü panosu mührünün davacının dışında, 3. kişilerce koparılabileceği ihtimalinin bulunduğu, kaldı ki ölçü mührünün kopmuş olmasına rağmen kaçak elektrik kullanılmadığı, sayaç endeksine müdahale yapılmadığı ve bu durumun Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin 43.5 md.'sinde açıkça ifade edildiği üzere, “Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.” hükme uygun olmadığı, dolayısıyla 23/05/2024 tarihli elektrik mühendisi ...'in raporu ve 10/02/2024 tarihli Ankara Asliye Ticaret mahkemesinden aldırılan heyet raporu hükme esas alınarak, davalının kaçak elektrik kullanılmadığı kanaatine varılmış olup, davacının usulüne uygun olarak düzenlenmeyen 05/09/2022 tarihli ... seri numaralı kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağından ve 77.731,40 TL fatura bedelinden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine dair karar verilerek bu tutanağa göre ödemiş olduğu tüm ödemelerin ödeme tarihinden itibaren istirdatına karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. Davanın KABULÜ İLE; Davacının 05/09/2022 tarihli ... seri numaralı kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağından ve 77.731,40 TL fatura bedelinden dolayı davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, Davacının istirdat talebinin KABULÜ İLE; -05/09/2022 tarihli ... seri numaralı kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağı nedeni ile taksitler halinde ödenen ödemelerin 20.106,15 TL'sinin ödeme tarihi olan 12/09/2022 tarihinden itibaren, 20.106,15 TL'nin ödeme tarihi olan 14/10/2022 tarihinden, 20.106,15 TL'nin ödeme tarihi olan 22/11/2022 tarihinden, 20.106,15 TL'nin ödeme tarihi olan 14/12/2022 tarihinden itibaren itibaren itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya iadesine,...." karar verilmiştir.
DAVALI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ: 19.12.2018 tarihli ve 30630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7155 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na eklenen 5/A maddesi uyarınca ticari davalarda arabuluculuğun dava şartı olduğunu, huzurdaki uyuşmazlığın bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olması sebebiyle arabuluculuk sürecinin işletilmesi gerektiğini ancak dosyada arabuluculuğa başvurulduğuna dair bir bilgi bulunmadığını, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddi gerektiğini, yerel mahkemenin bu hususu gözetmeksizin davanın kabulüne karar vermesinin hukuka aykırı olduğunu, davacıya ait ... numaralı tesisatta 05.09.2022 tarihinde yapılan kontrolde ölçü panosu mührünün kırılarak müdahaleye açık bırakıldığının tespit edildiğini ve bu durumun ... numaralı kaçak elektrik tüketim tespit tutanağı ile kayıt altına alındığını, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin 42. maddesi uyarınca ölçü sistemine müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesinin kaçak elektrik kullanımı olarak kabul edildiğini, 19.04.2022 tarihinde tesisatın enerji açılışının yapıldığı ve ölçü sisteminin ... numaralı mühürle mühürlendiğini, sayaç ve ölçü devresi üzerindeki mühürlerin muhafazasından müşterinin sorumlu olduğunu, yerel mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, kaçak tüketimin iddia edildiği 2022 yılında tarlada mısır ekili olmasına rağmen yaz aylarında enerji tüketimi olmamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda tarımsal sulama arazisindeki ekili ürün ve sulama ihtiyacı dönemleri araştırılmadan hatalı kıyaslama yapıldığını, kök rapor ile ek rapor arasında çelişki bulunmasına rağmen yeniden rapor alınmadığını, davacının tahakkuk tarafın tahakkukuk eden kaçak elektrik fatura bedelini 4 taksitle ödemeyi talep ettiğini ve ilk taksiti ödediğini, bu durumun borcun kabulü anlamına geldiğini, Yargıtay içtihatları uyarınca taraflar arasında taksitlendirme protokolü bulunması halinde istirdat talebinin reddi gerektiğini, ayrıca davacının ödemeyi ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin yaptığını, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 78. maddesi uyarınca borçlu olmadığını bilerek ödeme yapan kimsenin bunu geri isteyemeyeceğini, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının hukuka aykırı olduğunu belirterek istinaf başvurusunun kabulü ile bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilerek ek rapor alınmasını, davanın reddine karar verilmesini veya dosyanın yeniden karar verilmek üzere yerel mahkemeye iadesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, kaçak elektrik kullanımından kaynaklanan fatura nedeni ile davalı şirkete borçlu olunmadığının tespiti ve istirdat istemine ilişkindir.
İnceleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Mahkemece iddia / savunma ile dosya kapsamında yer alan belge ve deliller ışığında," Davanın kabulüne," karar verilmiştir. Karar, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
Dava konusu borcun dayanağını oluşturan 05/09/2022 tarihli tutanağın düzenlendiği tarihte yürürlükte bulunan 30/05/2018 tarihli ''Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nde;
Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri
MADDE 42 – (1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;
a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,
b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,
c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,
ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.
Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci
MADDE 43 – (1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır;
a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) (Değişik:RG-20/2/2021-31401) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’ da yer alan bilgilerin tamamını içeren sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir ve bu tutanağın bir örneği kullanım yerine bırakılır. İletişim bilgilerinin bulunması halinde tüketiciler kısa mesajla bilgilendirilir. Ayrıca yedinci fıkra kapsamında sayaçlar seri numaraları görülecek şekilde fotoğraflanır.
c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(4) (Değişik:RG-8/4/2022-31803) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamındaki tüm tespitler için, (a) ve (ç) bentleri kapsamında ise tüketimin doğru tespit edilmesinin engellendiğinin tespiti halinde kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunabilir.
(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
(6) (Mülga:RG-20/2/2021-31401)
(7) (Değişik:RG-20/2/2021-31401) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır. " şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Özel hukuk tüzel kişisi olan davacı şirkette hizmet akdiyle çalışan görevliler tarafından düzenlenen kaçak tespit tutanaklarının 6100 sayılı Kanun'un 204 üncü maddesinin ikinci fıkrasında sayılan belgelerden olmadığı tartışmasızdır. Eş söyleyişle, kaçak elektrik tutanağı, aksi sabit oluncaya kadar geçerli belgelerden değildir. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2021/4894 Esas ve 2021/10580 Karar; 2022/8164 Esas ve 2023/954 Karar sayılı ilamları da aynı yöndedir.).
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 25.03.2024 Tarih, 2024/83 Esas ve 2024/1218 Karar sayılı ilamında gerekçeleri belirtilmek suretiyle kaçak elektrik tutanaklarının aksi sabit oluncaya dek geçerli belgelerden olmadığı, kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesinin esas olduğu, ispat yükünün kaçak elektrik kullandığı yönündeki tespite dayanarak davaya konu bedeli talep eden şirkete ait olduğu, kaçak elektrik kullanımının çeşitli yöntemlerle yapılabilmesi nedeniyle tespit işlemleri için farklı usuller ve buna bağlı olarak yapılacak çeşitli işlemler öngörüldüğünden her uyuşmazlıkta somut olayın özellikleri ile bildirilen delillerin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Somut olayda; davalı şirket çalışanları tarafından davacı hakkında, ... nolu tesisata ilişkin olarak "müşteri ölçü panosuna ait mührü kırarak ölçü panosunu müdahaleye açık bir şekilde bırakarak kullanım yapıldığı ayrıca herhangi bir bildirimin de olmadığı tespit edilmiştir." gerekçesi ile kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlendiği, Davanın açıldığı tarih itibariyle ticaret mahkemelerinde menfi tespit davalarının arabuluculuğa tabi olmadığı, anlaşılmakla davalı vekilinin bu yöne ilişen istinaf itirazına itibar edilmemiştir.
ANCAK dosyaya sunulan bilirkişi raporları hüküm vermeye elverişli değildir. Zira; davacı vekilince sunulan dava dilekçesinde dahi elektriğin kesilmesi nedeniyle mahsullerin zarar görmesine yol açacağından faturanın bir kısmını ödediğini beyan ettiği, bu kapsamda taşınmazın tutanak tarihinde sulama ihtiyacı bulunan bir ürünle ekili olduğu açık olduğu, ancak; dava konusu tutanağın ölçü panosunun mührünün kırılmış olması nedeniyle tutulduğu, taşınmazın sulama ihtiyacı olan bir ürünle ekili olduğu ve sulama için elektrik enerjisinin gerekli olduğu, dava konusu tesisatta abonelik bulunduğu ve tüketimlerin sayaç tarafından kaydedildiği dikkate alındığında, ekili ürünün sulanması için gerekli olan elektrik enerjisi miktarı ile sayaç endeksi karşılaştırılarak fark bulunup bulunmadığı yönünde inceleme yapılması gerekirken, mahkemece veya bilirkişilerce bu yönde hiçbir araştırma, tespit ve değerlendirme yapılmadığı, anlaşılmıştır. Yapılan açıklamalar ışığında mahkemece heyete Ziraat Mühendisi bilirkişi eklenerek ve taşınmazdaki ekili ürünün; davacı ve taşınmaz sahibinin ÇKS kayıtları istenerek ve taraf beyanları alınarak tespiti ile ürün bazlı ve yöresel ihtiyaçlar dikkate alınarak ekim-hasat dönemleri belirlenerek, tahakkuk dönemi içerisindeki sulama amacıyla ihtiyaç duyulan elektrik miktarının tespiti ile, abonelik kapsamında tahakkuk eden normal tüketim faturaları karşılaştırılmak suretiyle kaçak tüketim bulunup bulunmadığının tespiti hususunda teknik veriler içeren heyet raporu aldırılarak hasıl olacak sonuç doğrultusunda karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile verilen davanın kabulüne yönelik kararın usul ve yasaya aykırı olduğu kanaatine varılarak davalının istinaf itirazlarının kabulüne karar verilmiştir.
Belirtilen nedenlerle mahkemece; uyuşmazlığın esasına etkili gerekli deliller toplanmadan, yeterli inceleme yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince, mahkeme kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 353/1-a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dava dosyasının mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Davalıdan tahsil edilen 712,05 TL İstinaf nisbi karar harcının ve 615,40 TL istinaf maktu karar harcının istek halinde davalıya iadesine,
4-Dosya üzerinden inceleme yapılması nedeniyle davalı vekili lehine vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
6-Temyizi kabil olmayan bu kararın, 6100 sayılı Kanunun 359/4. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi tarafından tebliğe çıkartılıp harç tahsil işlemlerinin yerine getirilmesine,
7-Talep halinde inceleme konusu kararın icrasının geri bırakılması için İİK'nın 36/1 maddesi gereğince, varsa, istinaf eden tarafça yatırılan nakit teminatların veya sunulan banka teminat mektuplarının dosya kapsamı ve kararın niteliğine göre İİK'nın 36/5.fıkrası gereğince yatıran/ sunan tarafa İADESİNE,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Kanunun 362/1-g maddesi uyarınca KESİN olarak oybirliği ile karar verildi.05/05/2026
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır