T.C. ADANA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/456 - 2024/644
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/456
KARAR NO: 2024/644
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ...
ÜYE : ...
ÜYE : ...
KATİP : ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/05/2023
NUMARASI: ... Esas ... Karar
DAVACI: ... ... ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLİ: Av...
DAVALILAR:1-... GERİ DÖNÜŞÜM AMBALAJ PLASTİK
2-... ... -
VEKİLİ: Av...
: 3 -... ... -
: 4 -... ... -
: 5 -... ... -
: 6 -... KOMPOZİT SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
DAVANIN KONUSU: TESPİT
İSTİNAF YOLUNA
BAŞVURAN DAVACI: ... ... ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ ANONİM ŞİRKETİ -
VEKİLİ: Av...
TALEP KONUSU: Mahkeme Kararının Kaldırılması
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/04/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 18/04/2024
Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/05/2023 tarih ve ... Esas ... sayılı kararı ile kurulan hüküm nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusu ile ilgili yapılan esas incelemesinde;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE :
Müvekkili şirket ile davalılar arasında imzalanan sözleşmeye istinaden davalılara elektrik tesis edildiğini, davalıların kullanmış olduğu elektrik bedellerinin müvekkili şirket tarafından hesaplanarak tahakkuk ettirildiğini, ancak bu kullanım bedellerine ilişkin her hangi bir ödeme yapılmadığını, davalıların muvazaalı işlemler ve muvazaalı abonelik başvuruları ile elektrik borcunu ödemekten kaçınmaya çalıştığını, somut olayda da davalı ... ...'in ve diğer davalıların 2.201.503,00 TL'lik borçtan kurtulmak maksadıyla muvazaalı abonelikler yaptırdıklarını, dava konusu tesisatta elektrik faturası ödemeden elektrik kullanmaya devam ettiklerini, açıklanan nedenlerle teminatsız olarak ya da mahkememizce uygun görülecek bir teminat karşılığında müvekkili şirketin telafisi güç hatta imkansız zararlarının önlenmesi açısından mevcut muvazaalı aboneliğe ait elektriğin kesilmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalıların elektrik enerjisinin kullandığı aboneliklerinde muvazaalı kullanım yaptıklarının ve davalı ... ...'in muvazaasının tespitini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE:
Davalı ADN Plaspet vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkeme dosyasında veya açılacak bir davada iddia veya savunma olarak ileri sürülebilecek konular için ayrı bir tespit davası açmakta hukuki yarar bulunmadığını, dava şartı olan arabuluculuğun yerine getirilmediğini, müvekkili şirketin diğer davalılarla uzaktan yakından hiçbir bağının bulunmadığını, hukuki yarar yokluğundan davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini, davanın açılmasında hukuki yarar olmaması nedeniyle davanın reddini, müvekkilinin diğer davalılarla uzaktan yakından hiçbir bağının bulunmadığını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI :
"Açılan davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE, " şeklinde karar verildiği görülmüştür.
DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Müvekkili şirketin satmış olduğu elektriğin bedellerini tahsil etme hakkının olduğunu, ancak dava konusu muvazaalı işlemler nedeniyle müvekkili şirketin sattığı elektriğin bedellerini tahsil edememekte, aynı tesisatta gerçek kullanıcı değişmediği halde sürekli yeni abonelik başvuruları yapıldığını, müvekkili şirketin muvazaalı başvuru olduğunu bildiği için abonelik vermeden önce başvurucunun samimi olup olmadığını anlamak adına kullanımına ilişkin resmi belgeler talep ettiğni, başvurucu bu resmi belgeleri sunamadığı için başvurusu geri çevrildiğini, başvurucu "muarazanın meni" davası açarak tedbiren elektrik aboneliği tesisi kararı aldığı, müvekkili şirket aleyhine bu şekilde bir çok dava açıldığı, tedbir kararları gereği abonelik vermek zorunda kalındığını, ilk derece mahkemesinin, dava dilekçelerini davalılara tebliğ etmeden, delillerimizi toplamadan, duruşma günü tayin edip taraflara diyecekleri ve delilleri sorulmadan vermiş olduğu, hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine dair karar adil yargılanma haklarını ihlal eden eksik inceleme ile verilmiş bir karar olup, kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, yapılan incelemede, esasen bazı abonelerin hiçbir ticari faaliyeti olmayan kişilerin gerçek dışı bilgi ve belgelerle abonelikleri aldıkları, tükettikleri elektrik enerjisi bedelini ödememek ve bunun borçtan kurtulma yolu olarak kullandıklarının tespit edildiğini, ... ...'in perde arkasında yönettiği ... Kompozit San Tic Ltd Şti' den sonra ... tesisat numaralı iş yerinde sürekli abonelik değişikliği yapıldığı ve uzun süredir bu tesisattan kullanılan elektrik enerjisi faturası ödenmediğini, gerçek dışı bilgi ve belgelerle, muvazaalı iş ve işlemler yapılmak suretiyle yeni abonelik başvuruları yaptıklarını, kullanılan elektrik borcunu ödemekten kaçındıklarını, davalı ... ... ile diğer davalılar ... tesisat numaralı aboneliğin müvekkili kurumu zarara uğratmak maksadı ile borçtan dolayı kapatılan elektriğin borcunu ödemeden kendinden sonraki yeni aboneler ile birlikte hareket ederek kötüniyetle, önceki dönem borçlarını ödememek için muvazaalı yeni abonelikler gerçekleştirerek karşılıksız elektrik enerjisi kullandıklarını, ... tesisat nolu iş yerindeki görünürdeki aboneler ile davalı ... ... birlikte hareket ederek, elektrik faturasını ödememek ve elektrik faturasından kaynaklanan alacakların tahsilini engellemek amacıyla sürekli aynı şekilde hareket ederek muvazaalı abonelikler yaptırarak çok kısa sürelerle abonelerin değiştirildiğini, ... tesisat nolu iş yerindeki fiili kullanıcısı ve muvazaalı abonelik işlemleri yaptıran kişinin davalı ... ... olduğunu, davalı ... ..., ve diğer davalılar ve son abone davalı ... Geri Dnş Amb Pls Hırd İnş Met San ve Tic Ltd Şti 2.201.503,00-TL'lik borçtan kurtulmak maksadıyla muvazaalı abonelikler yaptırdıklarını ve dava konusu tesisatta elektrik faturası ödemeden elektrik kullanmaya devam ettiklerini, davalının bu şekilde müvekkili kurumu zarara uğrattığı hakkı olmadığı halde yönetmeliğin iyiniyetli ve dürüst kişiler için sunmuş olduğu menfaatleri haksız yere kullandıkları anlaşıldığından davalının yarattığı muvazanın tespiti için iş bu davayı açma zarureti hasıl olduğunu, ilk derece mahkemesinin davanın esasına girerek ve tahkikata devam ederek delilleri toplaması ve hasıl olacak sonuca göre karar vermesi gerekirken ilk derece mahkemesi ön inceleme duruşması dahi yapmadan davanın usulden reddine karar vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, bu nedenlerle Adana 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 16/05/2023 tarihli ... E - ... K sayılı kararının usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını, davalıların elektrik enerjisinin kullandığı ... Tesisat numaralı aboneliklerinde muvazaalı kullanım yaptıklarının ve davalı ... ...'in muvazasının tespitini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İstinaf dilekçesine cevap veren davalı vekili dilekçesinde özetle;
Karşı tarafın yapmış olduğu istinaf talebinin reddi ile yerel mahkeme tarafından verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğundan yerel mahkeme kararının onanmasına, karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER : Yazılı beyanlar ve tüm dosya kapsamı.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
Dava, muvazaanın tespiti istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. Madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen de kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmış olup,
İlk derece mahkemesince davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı tarafça istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
Mahkemeden istedikleri hukuki korunmaya göre davalar eda davaları, tespit davaları ve inşai davalar olarak ayrılmaktadır.
Eda davalarında, bir şeyin yapılması, bir şeyin verilmesi veya bir şey yapılmaması istenmekte iken; inşai (yenilik doğuran) davalar ile de var olan bir hukuki durumun değiştirilmesi, kaldırılması veya yeni bir hukuki durumun yaratılması istenir. İnşai (yenilik doğurucu) davanın kabulü ile yeni bir hukuki durum yaratılır ve hukuksal sonuç genellikle bir yargı kararı ile doğar. Tespit davaları ise, bir hakkın veya bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının yahut bir belgenin sahte olup olmadığının tespitine ilişkin davalardır.
Tespit davası yolu ile mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığı yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilebilir, dolayısıyla konusunu yalnız hak veya hukuki ilişkiler oluşturur. Bir hukuki ilişki için önemli olsalar bile maddi vakıalar (olaylar ve olgular) yalnız başına tespit davasının konusunu oluşturamazlar (HMK m. 106/3).
Tespit davalarında davacının amacı ve dolayısıyla talep sonucu, bir hak veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun veyahut içeriğinin belirlenmesi olup, hak veya hukuki ilişkinin varlığı yahut yokluğu tespit davası açılabilmesi için yalnız başına yeterli değildir. Bundan başka, tespit davasının dinlenebilmesi (esasına girilebilmesi) için, konusunu oluşturan hak ve ya hukuki ilişkinin var olup olmadığının mahkemece hemen tespit edilmesinde davacının korunmaya değer güncel bir hukuki yararının bulunması gerekir (HMK m. 106/2).
Tespit davasında; eda davasından ve inşai davadan farklı olarak, davacının böyle bir menfaatinin bulunduğu varsayılmaz. Çünkü tespit davası, hukuki bir durum ya da hak henüz inkar ya da ihlal edilmeden, yani herhangi bir zarar doğmadan açılabildiğinden, menfaatin doğmuş ve güncel olması gereğinin bir istisnası olarak ortaya çıkmıştır.
Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22.05.2013 tarihli ve 2013/22-561 E., 2013/733 K. ile 01.02.2012 tarihli ve 2011/10-642 E., 2012/38 K. sayılı kararlarında da aynı ilkeler benimsenmiştir.
Tespit davasının konusunun hak veya hukuki ilişki olması ve davacının tespit davası açmakta güncel hukuki yararının bulunması dava şartıdır ( HMK m. 114/1-h). Açılan tespit davasında, bu iki şartın birlikte bulunup bulunmadığı, diğer dava şartlarında olduğu gibi, davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilmesi gerekmekte olup, bu şartların bulunmaması hâlinde mahkemece esas hakkında incelemeye girilmeden, davanın usulden (dava şartı yokluğundan) reddedilmesi gerekmektedir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı davalıların ... Numaralı tesisatta sürekli olarak elektrik faturalarını ödememek için muvazaalı abonelik başvuruları yaptıklarını bu nedenle söz konusu yerin asıl sahibi olan ... ... ile diğer davalıların muvazaalı işlemler yaptığının tespitini talep etmiştir. Davacı davalıların muvazaalı olarak yapmış olduğunu ileri sürdüğü işlemler nedeniyle bir zarara uğramış ise; eda davası (zararın tazmini) ile davalılardan hakkını talep edebilecekken, aynı zamanda işlemlerin muvazaalı olduğunun tespitini talep edilmesinde meşru ve güncel bir hukuki yarar bulunmamaktadır. Mahkemece, anılan ilkeler gereğince açılan tespit davasının hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı yan bulunmamaktadır.
Mahkemenin dosyada toplanan delillere göre, vermiş olduğu kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından istinaf talebinde bulunanın istinaf başvurusunun HMK.'nun 353/1-b-1 maddeleri uyarınca reddine dair aşağıdaki kararın verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İstinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b(1) maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60.-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 269,85.-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75.-TL harcın istinaf talebinde bulunan davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-İstinaf ile ilgili yapılan masrafların istinaf talebinde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4-Kararın, 6100 Sayılı HMK'nın 359/3 maddesi gereğince dairemiz tarafından taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu 361/1 maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde YARGITAY ilgili Hukuk Dairesine TEMYİZ yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
18/04/2024
Başkan Üye Üye Katip
e-imzalı e-imzalı e-imzalı e-imzalı