T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1671
KARAR NO: 2023/89
KARAR TARİHİ: 07/04/2023
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ... .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/05/2022
NUMARASI: 2022/... ESAS
DAVACI : ...
VEKİLİ: Av. ... -...
DAVALI : ... PETROKİMYA PAZARLAMA VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
VEKİLLERİ: Av....
Av. ... ...
DAVA: .... Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 07/04/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : ...
... .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/05/2022 tarih ve 2022/... Esas sayılı ara kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, istinaf başvurusuna tabi bir karar olduğu, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda ;
İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirketin 1958 yılında T.C. Hükümeti ile o yıllarda Türkiye’de petrol ürünleri pazarlaması yapan yabancı şirketler arasında yapılan özel bir anlaşma ile 6326 sayılı Petrol Kanunu kapsamında rafineri olarak kurulduğu ve 30 Nisan 1962’de işletmeye açıldığını, petrol nakliyesini sağlamak üzere tesise ait boruların döşenmesini teminen, o tarihlerde resmi makamlarla yapılan çalışmalar sonrasında T.C. Maliye Bakanlığı’nın 30.11.1960 tarih ve ... sayılı emirleri gereğince; ... Terminal Sahası, Liman Sahası ve iki Tesis arası boru hattını da kapsayan alanda, 6326 sayılı Petrol Kanunu’nun 87.maddesi uyarınca akaryakıt iletim hattı kurulmasına ve kullanılmasına izin verildiğini, boru hattının, yaklaşık 5 km uzunluğunda, ... Liman Sahasından başlayarak sırasıyla; Serbest Bölge, MIP Liman Sahası, ... Ticaret Borsası Sahasından geçerek ... D-400 Karayolu üzerinden ... Terminal Sahasına ulaşan ve ... Liman Sahası ile ... Terminal Sahası arasında iletimi sağlayan ... adet 12’’(inç), ... adet 24’’(inç), ... adet 26’’(inç) ve ... adet ...’’(inç) olmak üzere 6 adet borudan oluştuğunu, bu boruların 26” hat : 2.250 m³, 24” hat: ....670 m³, 12” hat: 440 m³, 12” hat: 440 m³, 12” hat: 440 m³ akaryakıt taşımakta olduğunu, akaryakıt iletim hattının; ... ili ... Mahallesinde bulunan ... ,... , ..., ..., ... nolu parseller, ... Mahallesi ... ada ... nolu ve ... ada ... nolu parsel ve ... Mah. ... ada ...-... pafta ... parseller ile müvekkili şirkete ait parsellerden geçmekte olup 1960 yılında yapıldığını, 1960 yılında kurulan ve müvekkili şirkete ait akaryakıt iletim hattının bulunduğu güzergâh bölgesinde davalı ... Petrokimya Paz.ve Tic. Ltd. Şti.'nin yer edindiği ve işletmesini oraya kurduğunu, davalı şirketin mevcut akaryakıt iletim hattına, hattın geçtiği güzergahta ve mevcut yasal yasaklamalara muttali olmakla, her hal ve şartta tacir olduğu için bilmek zorunda ve durumunda olduğunu, ancak aleyhine delil tespiti istenilen ve aleyhine İhtiyati Tedbir kararı verilen, davalı şirket tarafından, müvekkili şirkete ait akaryakıt iletim hattı olduğunu bildiği halde, bilerek isteyerek, muttali olmalarına rağmen, akaryakıt iletim hattının tam üzerine ya da yasal emniyet şeriden aykırı şekilde hemen yanına, tank temel betonu inşaatı, ambar ve atölye inşaatının başlandığını, konunun tespiti ile derhal karşı tarafın uyarıldığı, yasal engel ve tehlikeleri belirtilmiş olmasına rağmen davalı tarafça inşai çalışmaya kötü niyetli olarak hızla devam edildiğini, davalı şirket defalarca uyarılmasına rağmen, D.İş dosyasından İhtiyati Tedbir Kararı alınana kadar devam eden bu inşaatın ; müvekkiline ait akaryakıt iletim hatlarının tamir bakım, onarım çalışmaları için gerekli olan erişimi imkansız kıldığını, her an akaryakıt sızıntısına, patlamaya ve yangına neden olabileceğini, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu md.11/b ve Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik md.13 hükmüne açıkça aykırı olduğunu, davalı şirketin kötü niyetle hukuka aykırı şekilde inşaata devam etmesi sebebiyle ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde 2022/... D.İş dosyasından tespit yaptırıldığı ve 14.02.2022 Tarihli İhtiyati Tedbir Kararı ile "... İlçesi ... Mah.... ada ... parsel ve ... ada ... parsel nolu taşınmazlar üzerinde karşı taraf ... Petrokimya Paz.ve Tic.Ltd.Şti. Tarafından yapılan ve 09.02.2022 tarihli bilirkişi raporunda gösterilen inşaatın takdiren teminatsız olarak inşaatın İhtiyati Tedbir yoluyla DURDURULMASINA" karar verildiği ve iş bu Tedbir kararının, ... 2.İcra Müdürlüğü'nün 2022/2215 Esas nolu dosyasından 15.02.2022 günü infaz edildiğini, söz konusu İhtiyati Tedbir Kararının, ... Serbest Bölge Müdürlüğü'ne ve serbest bölge işletmecisi olan MESBAŞ A.Ş.'ne de, kendi sorumluluk alanları olması sebebiyle, ... 7. Noterliği 16.02.2022 Tarih 02916 Yevmiye numara ile bildirildiği, bu bağlamda, eldeki davada hükmün kesinleşmesine ve infazına kadar İhtiyati Tedbir Kararının devamına karar verilmesini talep ettiklerini, davalı tarafça yapılan bu inşaat halihazırda önce ... Serbest Bölgesi için ve aynı zamanda Şehir için yakın ve büyük tehlike taşıdığını, bu sebeplerle ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/... D.iş dosyasından verilmiş olan 14.02.2022 tarihli ihtiyati tedbir kararının, hükmün kesinleşmesi ve infazına kadar devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
... 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 14/02/2022 tarih ve 2022/... D.iş sayılı kararı ile; tespit isteyen vekilinin ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile ... İlçesi, ... Mah. ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel nolu taşınmazlar üzerinde karşı taraf ... tarafından yapılan ve 09/02/2022 tarihli bilirkişi raporunda gösterilen inşaatın takdiren teminatsız olarak ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Davalı vekili tarafından ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 14/02/2022 tarih ve 2022/... D.İş sayılı dosyasına sunulan 22/02/2022 tarihli dilekçe ile; tespite konu ... İlçesi, ... Mah. ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar için farklı bir bilirkişi heyeti oluşturularak tekrar tespit yapılmasını ve taşınmazlar üzerine konulmuş olan ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
... 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 24/02/2022 tarih ve 2022/... D.iş sayılı kararı ile; açılan işbu dosyanın delil tespitine ilişkin olduğu, aleyhine tespit istenen vekilinin farklı bir bilirkişi heyet ile yeniden keşif yapılması ve mahkememizce tespite konu taşınmazlar üzerine konulan ihtiyati tedbirin kaldırılması talebinin davanın esası hakkında açılan mahkemeden talep edebileceği göz önüne alınarak aleyhine tespit istenen vekilinin farklı bir heyetle yeniden keşif yapılması talebinin reddine ve mahkemece konulmuş olan ihtiyati tedbirin kaldırılması talebinin, HMK 397/... maddesi uyarınca tedbir kararının uygulanmasını talep ettiği tarihten 2 hafta içinde süresi içinde açılacak olan esasa yönelik davada değerlendirilmesine, belirtilen süre içinde esasa ilişkin dava açılmaması halinde mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararı HMK 397/... maddesi uyarınca kendiliğinden kalkacağından bu konuda ayrıca bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek, aleyhine tespit istenen vekilinin 22/02/2022 tarihli dilekçesiyle yapmış olduğu farklı bir heyetle yeniden keşif yapılması talebinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARAR ÖZETİ :
... .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/05/2022 tarih ve 2022/... Esas sayılı ara kararı ile; talepte bulunan davacı vekilinin ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/... D.iş sayılı dosyanın 14/02/2022 tarihli ek kararının ... nolu bendinde ... İlçesi ... Mahallesi ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel numaralı taşınmazlar üzerinde ... Petrokimya Pazarlama ve Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılan ve 09/02/2022 tarihli bilirkişi raporunda gösterilen inşaatın durdurulmasına yönelik takdiren teminatsız ihtiyati tedbir kararı verildiği, dava dilekçesi ve ekindeki belgelere göre yaklaşık ispat kuralları çerçevesinde yasal koşulların oluştuğu fakat somut uyuşmazlıkta teminat alınmaksızın ihtiyati tedbir kararı verilmesi koşulları bulunmadığı anlaşıldığından, davalı tarafın ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/... D. İş sayılı dosyasında 14/02/2022 tarihli ek karar ile verilen tedbire yönelik itirazlarının kısmen kabulü kısmen reddi ile ihtiyati tedbirin takdiren 50.000,00.TL teminat karşılığında devamına karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf talebi ile; mahkeme tarafından hükmedilen 27.05.2022 tarihli İhtiyati Tedbir Kararının kaldırılmasını talep ettiklerini şöyle ki, müvekkili şirketin uzun yıllardır ... Serbest Bölgede faaliyet göstermekte olup, davaya konu tesiste yıllar içerisinde izinleri alınarak inşa edilmiş asfalt depolama tankları bulunduğunu, söz konusu tankların da davaya konu tanklar ile hemen hemen aynı hizada inşa edilmiş olup, eski tankarın inşası sırasında veya sonrasında davacı tarafından hiçbir surette Petrol Piyasası Kanunu ve Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik'te yer verilen mesafelere uyulup uyulmadığı itirazı yapılmamışken, tankların inşası neredeyse bitmek üzereyken huzurda görülen davanın ikame edilmiş olmasının son derece manidar olduğunu, boru hattının geçtiği Serbest Bölge içerisindeki anayolun üzerinden sürekli olarak yüzlerce ton ağırlığında araç geçmekte olup, söz konusu ağırlık dinamik ağırlık yarattığını, müvekkili şirketin tankları boşken ve doluyken de statik ağırlık oluşturduğunu, statik ağırlığın ölçülebilir ve hareket halinde olmadığını, halbuki boru hattının tam olarak üzerindeki yoldan geçen tonlarca ağırlıktaki tanker ve tırların dinamik ağırlığının öngörülebilir olmadığı ve hareket halinde olduklarını, davacının boru hatlarının üzerinde değil yanında olan, daha önce inşa edilen tanklar ile mesafe bakımından hemen hemen aynı hizada olan, daha önce inşa edilen ve kullanımda olan tanklardan kapasite olarak çok daha küçük kapasitede olan, dava konusu tankların, tehlike arz ettiğinden bahsedilmesinin tamamen afaki olduğunu, tankların aşağı doğru yaratacağı basıncın boru hattının altında kalan zemine doğru oluştuğu, istinat duvarının diğer tarafından kalan davacı boru hatlarına doğru basınç oluşmasının mümkün olmadığını, her ne kadar mahkeme tarafından 50.000,00.TL teminat karşılığı ihtiyati tedbire karar verilmiş olsa da, müvekkili şirketin tankları kullanamadığı her gün teminat tutarının kat be kat üzerinde zarara uğradığını, tankların yapımının durması nedeniyle müvekkili şirketin uğradığı iş hacmi kaybının aylık 292,773.00 USD'ye mal olduğunu, bunun yanı sıra inşaatın durmuş olması sebebiyle müvekkili şirketin inşaat firmasına ödemekle yükümlü olacağı maliyet ve tazminatın ise aylık 33,000.00 USD civarında olduğunu, davacının davasında haksız çıkması halinde müvekkili şirketi uğratmış olacağı zararın 50.000,00.TL teminat ile karşılanmasının mümkün olmadığını bu itibarla ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmemesi halinde teminat tutarının asgari 6 aylık bir dönem dikkate alınarak asgari 2.000.000,00 USD'a artırılması gerektiğini, mevzuat kapsamında bir ihlal söz konusu olmadığını, bölge için asıl tehdit oluşturan davacının bizzat kendisi olduğunu, müvekkili şirketin yıllık periyodik bakımları engellediği iddiasının da iftiradan öteye gitmediğini, davacı tarafın ortaya attığı işbu asılsız iddiayı ispatla yükümlü olduğunu, müvekkili şirketin ... Serbest Bölgede faaliyet gösterdiği dönem boyunca hiçbir zaman davacının bakım faaliyetlerine engel olmadığını, davacının işbu asılsız iddiasının ispatının çok basit olduğunu, davacı bakım onarım işlemleri için ... Serbest Bölge Müdürlüğüne başvuru yapmakta ve ... Serbest Bölge Müdürlüğünün onayı akabinde bakım onarım çalışmaları yapılabildiğini, kaldı ki davacının dilekçesinin 11. maddesinde beyan ettiği boru hattının kalınlık kaybının olduğunu tespit ettikleri, müvekkili şirkete tahsis edilen alana denk gelen ... ve ... nolu tamir noktalarının tamirine ilişkin Serbest Bölge Müdürlüğü'ne yapmış oldukları 09.03.2022 tarihli başvuru Müdürlük tarafından 11.03.2022 tarihinde onaylandığı halde davacı taraf 2 ay boyunca müvekkili şirkete herhangi bir bildirimde bulunmadığı ve tamir işlemlerine başlamadığını bu da göstermektedir ki davacının iddia ettiği gibi acil müdahale gerektiren riskli bir durum söz konusu olmadığını, eğer davacının belirttiği gibi acil müdahale gerektiren riskli bir durum söz konusu ise neden davacının 2 ay boyunca herhangi bir girişimde bulunmadığını, davacı tarafın tespit davasını açmasından önce, ... Serbest Bölge Müdürlüğüne yapmış olduğu başvurusu üzerine müvekkili şirketin tesisinde davacının, Serbest Bölge Yönetiminin ve müvekkili şirketin yetkili uzmanlarının katıldığı incelemeler yapıldığı ve ... Serbest Bölge Müdürlüğü'nün 06.01.2022 tarihli yazısında (Ek 2) belirtildiği gibi; boru hatlarının yüzeye en yakın noktasının 90 cm mesafede olduğu ve ... nolu tankın temeline isabet eden hat olmadığının tespit edildiğini, davacının tüm bu hususlara vakıf olduğu halde işbu davayı ikame ettiğini, bu nedenlerle istinaf talebinin kabulü ile ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde davalının 5015 Sayılı Petrol Piyasalarında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik Hükümlerine aykırı olarak davalı tarafça yapılan inşaatın durdurulmasını ve yıkılmasını talep etmiştir.
Davanın açılmasından önce davacının inşaatın durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesini talep ettiği ... 9.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/... D.İş sayılı kararı ile inşaatın tedbiren durdurulmasına karar verildiği, davalı vekilinin itirazının davanın açıldığı ... ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/... Esas sayılı dosyasında karara bağlandığı ve mahkemenin 27.05.2022 tarihli ara kararı ile teminat karşılığı tedibirin devamına karar verdiği, iş bu karar karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
HMK'nun 389. maddesine göre ihtiyati tedbirin şartları; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle bir hakkkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğmasından endişe edilmesi olarak açıklanmıştır. Ayrıca tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceği belirtilmiştir. Yine aynı Yasa'nın 390/.... maddesinde haklılığın yaklaşık olarak ispat edilmesi zorunluluğu koşulu aranmıştır.
İhtiyatî tedbirde asıl olan ihtiyatî tedbire esas olan bir hakkın bulunması ve bir ihtiyatî tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyatî tedbirin temel şartlarını oluştururlar. Maddede bu iki hususa yer verilmiş ihtiyatî tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyatî tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış, ancak ihtiyati tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceğini düzenlemiştir.
Somut dosyamızdaki bilgi ve belgelerden tedbir talebinin uyuşmazlık konusuna ilişkin olduğu, tedbir kararı verilmemesinin ileride telafisi güç zararlara sebebiyet verebileceği ve tedbir kararı verilmesi bakımından yaklaşık ispatın mevcut bulunduğu anlaşılarak ileri sürülen istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/...-b-... maddesi uyarınca esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere :
...)-... .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/05/2022 tarih ve 2022/... Esas sayılı ara kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/...-b-... maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibarıyla alınması gereken 179,90.TL karar harcından peşin olarak alınan 80,70.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 99,20.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
...)-6100 sayılı HMK'nın 326/... maddesi gereğince istinaf eden davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İlk Derece Mahkemesince taraflara İADESİNE,
5)-6100 sayılı HMK'nın 330. Maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6)-6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/... maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/...-b-... maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle ve 6100 Sayılı HMK'nun 362/...-f maddesi gereğince kesin olarak 07/04/2023 tarihinde karar verildi.
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır