T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/368
KARAR NO: 2024/964
KARAR TARİHİ: 10/06/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 30/05/2023
NUMARASI: 2022/... Esas, 2023/... Karar
DAVACI: ... - TCK NO:..., ...
VEKİLİ: Av. ..., ...
DAVALI: HASIMSIZ
DAVANIN KONUSU: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 10/06/2024
YAZIM TARİHİ : ...
Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/... esas ve 2023/... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, tarımsal gıda, ilaç ve gübre sektöründe alım satım işi ile iştigal ettiğini, müvekkilinin ticari faaliyeti sırasında seracılık işi ile faaliyet gösteren ...'dan, ... Bank ... Şubesi'ne ait, ... keşideli, ... hesap nolu, ... nolu çek ile ... Bank ... Şubesi'ne ait, ... keşideli, ... hesap nolu, ... nolu çeki ve ... Bank ... Şubesi'ne ait, ... keşideli, ... hesap nolu, ... nolu çeki alacağına binaen teslim aldığını, ancak müvekkili firma, çekleri kaybettiğini, uzunca bir süre aramasına rağmen de çekleri bulamadığını, kaybolan çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçerek kullanılması ve bu şekilde müvekkilinin mağduriyetine sebebiyet verilebileceğini belirterek, çekler üzerine ödeme yasağı konulmasını ve iptallerine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; Yargıtay 11.HD'nin yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere, çek vasfında olmayan boş çek yapraklarının tedavüle konmuş sayılmayacağından hesap sahibi tarafından zayi nedeniyle iptal davası açılamayacağını, kaybedilen çeki ele geçirenler tarafından imzalanıp doldurulması sonrasında çeke dayalı hak iddia edene karşı menfi tespit davası açılabileceğini, boş çek yapraklarına dayanarak iptal isteminde bulunmada hukuki yarar bulunmadığı, TTK'nin 818/a-s maddesi yollaması ile aynı kanunun 680. madde hükmü uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, böyle bir çek için TTK'nin 757 - 763 - 764 ve devamı maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkı sadece hamile ait olduğu gerekçesi ile açılan davanın reddine karar verilmiştir.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu çekleri kaybettiğini, uzunca bir süre aramasına rağmen çekleri bulamadığını, dava konusu çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçerek kullanılması ve bu şekilde müvekkilinin mağduriyetine sebebiyet verilmemesi ve çeklerin iptali amacıyla iş bu davanın açıldığını, 30/05/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında, yerel mahkemece, mazeretin kabulüne karar verilmiş olmasına rağmen, aynı duruşmada ön inceleme ve kovuşturma için yeni bir duruşma günü verilmeksizin yargılamanın devamına ve akabinde ise davanın reddine karar verildiğini, mahkemece; ön inceleme duruşması yapılmaksızın ve mazeretin kabulüne karar verilmesine rağmen yargılamaya devam edilerek yeni bir duruşma günü verilmeksizin dosyanın karara çıkartılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, gerekçeli kararda, dava konusu çeklerin muhatap bankaya ibraz edilmediği ve çeklerin boş göründüğünün gerekçe gösterildiğini, bankaya ibraz edilmeyen bir çekin, ne şekilde doldurulduğunun veya boş olup olmadığının muhatap banka tarafından bilinebilecek bir husus olmadığını, mahkemece, çeke ilişkin bilgilerin ve çekin hamili olup olmadıklarına ilişkin delillerin istenildiğini, çek bilgileri ve çeklere ilişkin tahsilat makbuzu - teslim tutanağının dosyaya sunulduğunu, çeklerin boş olmadığını ve müvekkilinin yetkili hamil olduğunun ispat edildiğini, mahkemenin müvekkilinin hamil olup olmadığını veya sunulan belgelerin gerçek olup olmadığının hususunda tereddüte düşmesi halinde ise keşideci şahıs-firma ile yazışma yaparak veya isticvap ederek, tereddütü giderme imkanı var iken, eksik araştırma ve inceleme neticesinde davanın reddine karar verildiğini, dava konusu çeklerin muhatap bankaya ibraz edilmiş olması halinde, TTK'nin 758. maddesi gereğince çeki eline geçiren kişi bilineceğinden yerel mahkemece, iade davası açmak üzere kendilerine süre verilmesi gerektiğini, çeki ele geçiren kişi veya çeklerin nerede olduğu bilinmediğinden dava konusu çeklerin muhatap bankaya ibraz edilmemesinin olağan bir durum olduğunu, dava konusu çeklerin, muhatap bankaya ibraz edilmediğinden, keşideci tarafından, dava konusu çeklerin ne şekilde doldurulduğunun, boş olup olmadığının muhatap bankaca bilinebilmesinin de mümkün olmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece, çeklerin boş olduğu ve boş çekin kıymetli evrak niteliğinin bulunmadığı, kıymetli evrak niteliği bulunmayan çeklerin ise iptaline kanunen imkan olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, iş bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
6100 sayılı HMK'nın 382/2/e-6 bendi uyarınca kıymetli evrakın iptali istemi çekişmesiz yargı işlerinden kabul edilmiş olup aynı Yasa'nın 385/1. maddesi gereği basit yargılama usulüne tabi olacaktır. Davacı tarafa duruşma gününün tebliğ edildiği, ... tarihli duruşmada davacı vekilinin mazeretinin kabul edildiği ve duruşmanın ... tarihine bırakıldığı, ancak 06/02/2023 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle iş bu duruşmanın da ... tarihine ertelendiği, duruşma gününün davacı vekiline tebliğ edildiği, ... tarihli duruşma için davacı vekili tarafından mazeret bildirildiği, mahkemece aynı oturumda mazeretin kabul edildiği ve tahkikatın sonladırılmasına karar verilerek esas hakkında karar verildiği, yapılan usuli işlemlerin kanuna uygun olduğu, davacı vekilinin bu husustaki istinaf sebeplerinin hukuka uygun olmadığı anlaşılmaktadır.
Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür davalarda, davacının yetkili hamil olduğu konusunda mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gerekir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak ilanlar neticesinde hak sahiplerinin daha sonradan ortaya çıkması durumunda hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali de talep edilebilecektir.(bkz.Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/11761 Esas, 2018/3544 Karar sayılı kararı)
Somut olayda davacı, iptalini talep ettiği çekin keşidecisinin kim olduğunu, verildiği banka ve şubesini, çek numarasını ve çek tutarını mahkemeye bildirmiş olup, davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerini uygulanmaz hale getirecektir. Bu itibarla mahkemece gerekli ilanlar da yapıldığına ve ilk ilan tarihi olan 15/09/2022 tarihinden itibaren yasal 3 aylık süre geçtiğine göre davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken aksi yöndeki düşünce ile davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı, davacı vekilinin istinaf talebinde haklı olduğu, ancak yapılan yanlışlığın yeniden yargılamayı gerektirmediği anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne ilişkin yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/... esas ve 2023/... karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,
4-Davanın KABULÜ ile,
5-Dava konusu, ... Bank ... Şubesi'ne ait, keşidecisi ... olan, ... hesap nolu, 30/11/2016 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 15.000,00.TL bedelli çekin, ... Bank ... Şubesi'ne ait, keşidecisi ... olan, ... hesap nolu, 30/04/2016 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 5.000 Euro bedelli çekin ve ... Bank ... Şubesi'ne ait, keşidecisi ... olan, ... hesap nolu, 31/05/2016 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 5.000 Euro bedelli çekin 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 651. maddesi uyarınca zayi nedeniyle İPTALİNE,
6-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60.TL maktu istinaf karar harcından peşin alınan 80,70.TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 346,90.TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
7-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
İstinaf incelemesi yönünden;
1-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 269,85.TL istinaf karar harcının talep halinde davacıya İADESİNE,
2-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
3-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme dosya üzerinden yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
4-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca peşin alınan ve kullanılmayan gider avansının ilk derece mahkemesine İADESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nin 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nin 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 10/06/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır