T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2021/1341 - 2024/735
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1341
KARAR NO: 2024/735
KARAR TARİHİ: 08/05/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN: ...
ÜYE: ...
ÜYE: ...
KATİP: ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14/04/2021
NUMARASI: ... Esas, ... Karar
DAVACI: ... MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
VEKİLLERİ:Av...
Av...
DAVALILAR:1-... GÜVENLİK SİSTEMLERİ ÖZEL GÜVENLİK TİC. LTD. ŞTİ
2-... ÖZEL GÜVENLİK HİZMETLERİ LTD. ŞTİ.
3-... ÖZEL GÜVENLİK DAN. EĞİTİM ALARM CİH. VE SİSTEMLERİ TİC. LTD. ŞTİ.
VEKİLİ:Av...
:4-... ÖZEL GÜVENLİK KORUMA VE EĞİTİM SİSTEMLERİ VE HİZMETLERİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
:5-.... KORUMA VE GÜVENLİK HİZMETLERİ LTD. ŞTİ.
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Rücuen Tazminat)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 08/05/2024
YAZIM TARİHİ : 08/05/2024
Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/04/2021 tarih ... Esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil kurum ile davalılar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmeleri kapsamında, yüklenici firmanın işçisi olan dava dışı ... ...'nun Özel Güvenlik Görevlisi olarak müvekkili kurumda çalıştığını, dava dilekçesinde detaylı olarak yazılı dönemlerde davalıların kendi uhdelerinde çalışan adı geçen işçiye kıdem tazminatının ödememesi üzerine müvekkili kurumca kıdem tazminatının ödenmek zorunda kalındığını, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla 23.129,27.TL’nin dava dışı işçiye ödeme tarihi olan 01.06.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalıların sorumlu olduğu dönemlere ilişkin olarak, davalılardan tahsiline ve adi ortaklık dönemlerine denk gelen kısımlar için ise davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara yüklenmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle, açılan davanın 2 yıllık zamanaşımına uğraması sebebiyle zamanaşımı itirazında bulunduklarını, aralarındaki sözleşmede iş mahkemelerinin kararlarına istinaden müvekkillerine rücu edilebileceğine dair bir hüküm bulunmadığını, asıl işveren olan davacının alt işveren olan müvekkillerinden ödediği kıdem tazminatından ötürü rücu hakkının bulunmadığını, kaldı ki davacı kurumun ortada bir yargı kararı bulunmaksızın başvuru üzerine ödeme yaptığını, işçinin kıdem tazminatı hakkı kazanıp kazanmadığı hususunun şüpheli olduğunu, bu hususlar ile devreden ve devralan işverenlerin işyerini devretmesi halinde 2 yıl sorumluluk süresinin bulunduğunu, dava tarihinden itibaren yasal faiz istenemeyeceğini, davalılardan müştereken ve müteselsilen talepte bulunulamayacağını, savunmaları hakkında emsal kararların mevcut bulunduğunu, davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/04/2021 tarih ... Esas ve ... karar sayılı kararında özetle; davacı şirket ile davalı şirketler arasında asıl-alt işverenlik ilişkisi bulunduğu, taraflar arasında hizmet alımına dair sözleşme ile bu sözlemelere ait teknik şartnameler bulunduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatının davalılardan rücu talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplandığı, uyuşmazlığın çözümünde öncelikle sözleşme hükümlerine, bundan sonra varsa yine aynı sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklarla verilmiş mahkeme kararlarına ve genel prensiplerine göre sonuca gidildiği, bu cümleden olmak üzere taraflar arasında işçilere ödenecek ücretlerin kimin tarafından ödeneceği açıkça belirtilmemiş ise ortaya çıkan zarardan tarafların yarı yarıya sorumlu olacaklarının kabul edildiği, davada yarı yarıya sorumluluk halinin bulunmadığı, davacı kurumun, aradaki sözleşme gereği davalı şirkete kıdem tazminatı ile ilgili rücu etme hakkının sadece 01.01.2007 - 31.12.2007, 01.01.2008 - 31.12.2008, 01.01.2009 - 31.12.2009, 01.03.2010-31.12.2010, 01.01.2011-31.12.2011, 01.01.2012-31.12.2013, 01.01.2014-1.12.2015 fasılalı çalışma dönemlerini kapsadığı, dava dışı işçinin çalıştığı diğer dönemlerde kıdem tazminatı sorumluluğunun davacı asıl işverende olduğunun sözleşmede açıkça belirtildiği, davalıların tazminat sorumluluğunun bilirkişi hesabında ayrı ayrı belirlendiği, kalan bakiye kısmın ise davacı asıl iş verenin sorumluğu kapsamında kaldığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile davacının ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
DAVALILAR VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalılar ... Özel Güvenlik, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti ve ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketlerin oluşturdukları yahut dahil oldukları İş Ortaklığı/İş Ortaklıkları/Alt İşveren ile davacı İdare/Kuruluş arasında 01.01.2016 tarihinden sonra bağıtlanan hizmet alım sözleşmelerinin eki olan teknik şartnamelerin cevap dilekçesinde, diğer dilekçelerde ve istinaf dilekçesinde "belirtili" maddelerinde yer alan "...(kıdem tazminatı hariç olmak üzere)..." şeklindeki açık hükümlerin gözetilmesini, müvekkili şirketlerin oluşturdukları yahut dahil oldukları İş Ortaklığı/İş Ortaklıkları/Alt İşveren ile davacı İdare/Kuruluş arasında 01.01.2016 tarihinden sonra bağıtlanan hizmet alım sözleşmelerinin eki olan teknik şartnamelerin dilekçelerinde ve istinaf dilekçesinde "belirtili" maddelerinde yer alan "...(kıdem tazminatı hariç olmak üzere)..." şeklindeki açık hükümler nedeniyle, 01.01.2016 tarihinden sonra bağıtlanan sözleşmelerin sözleşme bedellerine (=ihale bedellerine) "kıdem tazmnatının dahil olmadığının" gözetilmesini, 01.01.2016 tarihinden sonra bağıtlanan sözleşmelerin teknik şartnamelerinde yer alan "...(kıdem tazminatı hariç olmak üzere)..." şeklindeki hükmü gözeterek, davacı TMO'nun 01.01.2016 tarihinden sonrasına tekabül eden davasının/talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, 01.01.2016 tarihinden önceki dönemler bakımından ise, kabul anlamına da gelmemek kaydıyla, tarafların yarı yarıya (=1/2 oranında) sorumlu tutulmaları gerektiğini öngören ve 2797 sayılı Yargıtay Kanunu'na göre hukuk mahkemelerini bağlayıcı güç ve nitelik taşıyan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun "2014/13-19 Esas, 24.06.2015 Tarih ve 2015/1743 Karar" sayılı kararının gözetilmesini, 25.10.2014 tarih ve 29156 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 2 nci maddesinin ve bu maddeye göre 25.10.2014 tarihinden sonra bağıtlanan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine ilişkin sözleşmelerin sözleşme bedelleri/ihale bedelleri içerisinde kıdem tazminatının ve ihbar tazminatının yer almadığının gözetilmesini, ekte birer örneklerini de sundukları, Danıştay Onüçüncü Daire'nin "2014/3501 Esas, 02.01.2017 Tarih ve 2017/10 Karar", "2014/2633 Esas, 03.11.2020 Tarih ve 2020/2916 Karar" ve "2014/3461 Esas, 03.11.2020 Tarih ve 2020/2919 Karar" sayılı kararlarına göre de, 25.10.2014 tarihinden sonra bağıtlanan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine ilişkin sözleşmelerin sözleşme bedelleri/ihale bedelleri içerisinde kıdem tazminatının ve ihbar tazminatının yer almadığının, bu nedenle de, 25.10.2014 tarihinden sonra bağıtlanan sözleşmelerin sözleşme dönemlerine tekabül eden kıdem tazminatından ve ihbar tazminatından sadece asıl işveren olan kamu kurum ve kuruluşların sorumlu olduklarının, alt işverenlerin sorumluluklarının bulunmadığının gözetilmesini, davanın kısmen kabulüne ilişkin olan, Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin "... Esas, 14.04.2021 Tarih ve ... Karar sayılı kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyasında davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, kabul edilen miktar yönünden bir diyeceklerinin olmamakla birlikte reddedilen kısım yönünden verilen kararın hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkil kurum, 233 sayılı KHK uyarınca kurulmuş bir kamu iktisadi teşebbüsü olup; bina ve eklentilerinin güvenliğinin sağlanması ihale yöntemiyle özel güvenlik şirketlerinden satın alındığını, özel güvenlik hizmetinde, ihale edilen her bir yüklenici firma ihale konusu hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendileri belirlemekte söz konusu firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumluluğun bu firmalara ait bulunduğunu, işin doğası gereği de; ihale makamı olan müvekkil kurum, hizmet alımı için ihaleye çıkarak, söz konusu güvenlik işini ihale usulü gereği en uygun teklifi veren firmaya bırakmakta ve bu firmanın da kendi çalıştırdığı işçileri ile bu hizmeti verdiğini, kendi işçileri açısından doğacak sorumlulukların da bu firma tarafından yerine getirilmesi gerektiğinin açık olduğunu, kendilerine hükmedilen vekalet ücretinin az, davalılar vekili lehine hükmedilen vekalet ücretinin olması gerekenden fazla olduğu kanaatinde olduklarını, müvekkil kurum tarafından işçiye ödenen 23.129,27 TL.nin tamamının 18.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkil şirkete ödenmesi gerektiği kanaatinde olduklarını, belirtilen ve resen öngörülecek nedenlerde; davanın reddedilen kısmı yönünde verilen kararının kaldırılarak davanın tamamen kabulüne ve vekalet ücreti yönünden karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/04/2021 tarih ... Esas ve ... karar sayılı tüm dosya kapsamı.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, taraflar arasında düzenlenen hizmet alımı sözleşmesi kapsamında asıl işveren tarafından dava dışı işçiye ödenen bedelin alt işverenlerden rücuen tahsili talebine ilişkindir.
Davacı tarafından, davalı şirketler ile özel güvenlik hizmet alım sözleşmesi yapıldığı, davalı şirket çalışanlarından olan dava dışı işçiye, kıdem tazminatı alacağı için 23.129,27.TL ödeme yapıldığı belirtilerek, bu miktarın davalılardan rucuen tahsiline karar verilmesi talep edilmiş, davalılar ise, dava dışı işçinin işçilik alacaklarından sorumlu olmadıklarını savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararına karşı, davacı vekili ve davalılar ... Özel Güvenlik Ltd.Şti ve ... Özel Güvenlik Ltd.Şti vekili tarafından İstinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
HMK’nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.(Yargıtay 15.HD'nin 2021/933-2926 EK sayılı bu mahiyettedir)
Davalı alt işverenin asıl işveren olan davacıya karşı işçilik alacaklarından kendi dönemi ile sınırlı olarak sorumlu olup, davalının işçiyi çalıştırmadığı dönemlerden dolayı sorumluluk altına sokulması doğru değildir.(Yargıtay 13. HD'sinin 2016/1699-2018/3248- Yargıtay 23. HD'sinin 2014/700-2015/709 EK sayılı karaları benzer mahiyettedir)
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Davalılar ... Özel Güvenlik Ltd.Şti ve ... Özel Güvenlik Ltd.Şti vekili tarafından yapılan İstinaf incelemesi yönünden;
Somut olayda dava dışı işçinin 01.01.2007-23.01.2017 tarihleri arasında alt işveren olan davalılar nezdinde özel güvenlik görevlisi olarak çalıştığı, davalıların girdikleri ihalelere ait 01.01.2007-31.12.2015 tarihleri arasındaki geçerli sözleşmelerde, çalıştırılan işçilerin özlük ve sosyal haklarından dolayı alt işverenin sorumlu olduğuna dair hüküm bulunduğu, taraflar arasındaki 01.01.2016 tarihinden sonra düzenlenen sözleşmelerde ise, kıdem tazminatı hariç olmak üzere diğer işçilik alacaklarından yüklenicinin sorumlu olduğunun belirtildiği bu nedenle 01.01.2016 tarihinden önce yapılan sözleşmelerde davalıların, sözleşmelerin geçerli olduğu dönemler dikkate alınarak kıdem tazminatının tamamından sorumlu oldukları, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, dava dışı işçinin hangi işveren nezninde ne kadarlık bir çalışmasının olduğunun tespit edilerek dosya kapsamı uygun olarak davacının rücu edebileceği miktarın hesaplandığı, mahkemece verilen kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, davalılar vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin ise yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Davacılar vekili tarafından yapılan İstinaf incelemesi yönünden;
Somut olayda dava dilekçesinde dava değerinin 23.129,27.TL olarak gösterildiği, yapılan yargılama sonucunda ilk derece mahkemesince toplam 20.683,94.TL için davanın kabulüne, 2.445,33.TL için davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır. İstinaf konusu miktar reddine karar verilen 2.445,33.TL'dir.
02/12/2016 tarih ve 29906 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 Sayılı Yasanın 41. maddesi ile yapılan değişiklik sonucu 6100 Sayılı HMK'nın 341/2 maddesinde öngörülen kesinlik sınırı karar tarihi olan 2021 yılı için 5.880,00.TL'dir.İstinafa konu miktarın kesinlik sınırı altında kaldığı, bu nedenle işbu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulamayacağı anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen sebeplerle ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davalılar vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,
İlk Derece Mahkemesi'nce verilen karar istinaf talebinde bulunan davacı yönünden reddedilen miktar itibariyle 6100 Sayılı HMK'nin 341/4 maddesi uyarınca kesin nitelikte olduğundan ve kesin nitelikte karara karşı istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşıldığından, esasa ilişkin herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadan 6100 Sayılı HMK'nin 341/4 maddesi ve 352/1-b maddesi gereğince davacı vekilinin istinaf başvurusunun usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 341/4 maddesi delaletiyle 6100 Sayılı HMK'nin 352/1-b maddesi gereğince USULDEN REDDİNE,
2)-Davalılar ... Özel Güvenlik, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti ve ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
3)-Davacı tarafından yatırılan 59,30.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davacıya İADESİNE,
4)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibarıyla alınması gereken 427,60.TL karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 157,00.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 270,52.TL'nin davalılar ... Özel Güvenlik, Danışmanlık, Eğitim, Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti ve ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti'den alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
5)-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince taraf vekilleri tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde BIRAKILMASINA,
6)-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7)-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
8)-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK'nin 362/1-a maddesi gereğince dava değerinin karar tarihi itibariyle temyiz kesinlik sınırı olan 378.290,00.TL'nin altında kalması nedeniyle 08/05/2024 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır