T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1393
KARAR NO: 2024/1324
KARAR TARİHİ: 17/07/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 09/07/2020
NUMARASI: ... ESAS ... KARAR
DAVACI: ... -...
...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI: ... ...
DAVANIN KONUSU: Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ :17/07/2024
YAZIM TARİHİ :17/07/2024
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/07/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİALARIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; Müvekkili ...'ın daha önce fıstıkçılık yaptığını, ancak iflas ettiğini, bu alacak davasına konu olay ile ilgili olarak ... şirket sahibi olan ... isimli şahısa 50 ton fıstık verdiğini, karşılığında ise davacı ...'a 250.000,00.TL değerinde çek verildiğini, çekin karşılığı çıkmayınca da avukatı aracılığıyla .... İcra Dairesi'ne ... Esas sayılı dosya ile icra takibine konulduğunu, kendisine verilen çek üzerinde herhangi bir tahribat yapılmadığını, olduğu gibi çeki avukatına teslim ederek icraya koydurduğunu, 250.000.000.TL'lik çek bedelini ve 30/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesini, davalının %20 kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Dekorasyon Branda Döşemecilik San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi özetle; davacı ile aralarında ticari bir ilişki bulunmadığını, davacının çekin hamili olduğunu, dava dışı ... tarafından çekin kendisine verildiğini davanın esastan reddi ile yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/07/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, süresinde bankaya ibraz edilmemiş olan muhattabı ... ... Şubesi çek seri no ..., keşide tarihi 30/09/2015, keşidecisi dahili davalı ... ... lehtarı davalı ... Lehtardan sonraki cirantası dahili davalı ... ve hamili davacı ... olan çekin 25.000,00.TL olarak düzenlendikten sonra parefe ile 250.000,00.TL bedelli olarak son ciranta tarafından davacıya temel ilişki gereği verilmesi ve davacının ibraz edilmemesi ve aynı çeki dayanak göstererek ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı ilamsız takibinin semeresiz kalması sonrasında davacı hamil tarafından 250.000,00.TL'nin lehtar davalı ...'den tahsili amacı ile açılan alacak davası olduğu, davanın bu davalıya yönelik açılmasından sonra yargılama esnasında ve yetkisiz mahkemede yargılama sürer iken davacı vekilinin 07/11/2018 tarihli ve 08/11/2018 tarihli dilekçeleri ile önce ... a daha sonra ise ...'nin davaya dahil edilmesini istemesi üzerine bu kişiler hakkında dahili davalı olarak yargılama yürütülmüş ise de, 6100 sayılı HMK'da yerinin bulunmaması ve emsal nitelikli Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2019/2226-5622 EK, 2019/1918-5611 EK, 2018/2019-6763 EK, 2017/1277-2018/6464 EK ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2018/4245-2019/5409 EK, 2017/4007-2019/1097 EK sayılı ilamlarında da açıklandığı üzere davanın açılış tarihine göre Türk hukukunda dahili davalı müessesesinin düzenlenmemiş olmasına ve davasız yargılama olmaz ilkesine göre usulüne uygun şekilde dahili davalı sıfatı ile dosyada yer alan ... ... Ve ... Fıstıkçılık Gıda İnşaat Tarım Oto Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi karşı yöneltilen talep yönünden usulünce açılmış dava bulunmaması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına yönelik karar vermek gerektiğini, davacı tarafından davalı ...'den alacak talep edilmiş ise de, davacı tarafından bu davalıya yönelik temel ilişki öne sürülmediğini, doğrudan doğruya davalı ile davacı arasında alacağı doğuran sebep gösterilmeksizin davaya konu çekin lehtarı olması gösterilmesine göre her ne kadar hamilin 6102 sayılı TTK'nın 732 maddesi uyarınca süresinde ibraz görmeyen ve zamanaşımına uğrayan kıymetli evrak nedeni ile diger koşulların varlığı halinde keşideciden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacak talep edebileceği düzenlendiğini, temel ilişkinin tarafı olmayan çek lehtarından alacak talebine dair yasal düzenlemenin bulunmadığını ve davacının davalı ...den alacağının bulunduğuna dair başka neden ve delil öne sürülmemiş olmasına göre davalı ... yönelik açılan davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekilinin istinaf talebi ile; ... ... çek seri no ..., keşide tarihi 30/09/2015, keşidecisi dahili davalı ... ... lehtarı davalı ... Dekorasyon Branda Döşeme San. Tic. Ve Ltd. Şti. lehtardan sonraki cirantacısı dahili davalı ... Gıda Tar. İnş. Oto San. Ve Tic. Şti.'nin sahibi ... isimli şahısa 50 ton fıstık ticaretine karşılık olarak müvekkili çek hamili davacı ... 250.000,00.TL bedelli çek verildiğini, çekin karşılıksız çıkması sebebiyle her ne kadar .... İcra Dairesi'ne ... Esas sayılı dosya ile icra takibine koyulmuş ise de davalı şirket tarafından yetki ve borca itiraz edildiğini, İlke olarak, bu tespitin ibraz süreleri içerisinde yapılması gerektiğini, kanun koyucu ödenmek üzere ibrazın, sürelerin son günü gerçekleşmesi halinde, ödenmeme durumuna yönelik tespitin, ibrazı takip eden ilk iş günü içerisinde de yapılabileceğini kabul ettiğini, çekin ibrazı ve/veya ödenmeme durumunun tespiti mücbir sebepler nedeni ile kanunda öngörülen ibraz süreleri içerisinde gerçekleştirilemediği takdirde, TTK m.723 uyarınca ibraz süreleri, mücbir sebebin devam ettiği sürece uzayacağını, ancak ibraz süresi içerisinde gerçekleşen mücbir sebep onbeş günden uzun sürerse, artık çekin ibrazına ve ödenmeme durumunun tespitine gerek kalmaksızın hamil müracaat hakkını kullanabileceğini, müvekkilinin söz konusu çek ile ilgili ... Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunduğunu, çek aslının savcılıkta bulunması sebebiyle çek ibraz süresi içerisinde ibraz edilemediğini, Kanun'da mücbir sebebin varlığında ibraz süresinin uzayacağı açıkça düzenlendiğini, bu hususun göz ardı edilmesi halinde müvekkiliinin telafisi imkansız zarara uğrayacağını, çekin ödenmemesi halinde hamilin, ilke olarak müracaat hakkına ilişkin özel hükümler uyarınca çek borçlularına başvurmayı tercih edeceğini, hamile tanınan bu müracaat hakkının, bir yandan talep hakkı ve sorumluların kapsamı itibariyle diğer yandan da kambiyo senedine dayalı alacağın takibi amacına yönelik özel takip usulü nedeniyle daha avantajlı olduğunu, çekin süresinde ibraz edilmemiş veya ibraza rağmen ödenmeme durumunun tespit ettirilmemiş olması halinde hamil, keşideci dahil tüm çek borçlularına karşı müracaat hakkını kaybedeceğini, müracaat hakkı doğmuş olsa bile çek için kısa tutulan süreler nedeniyle, bu talep hakkı da zamanaşımına uğramış olacağını, durum müracaat hakkı kapsamında hamile ödeme yapan(keşideci dışında) herhangi bir müracaat borçlusu açısından da gündeme geleceğini, çek hamilinin bu olasılıkta kambiyo hukukuna özgü sebepsiz zenginleşme davasına başvurabileceğini, müracaat hakkını kaybeden ya da bu hakkı zamanaşımına uğrayan hamil, uğradığı zararın tazmini için TTK m. 644’te düzenlenen sebepsiz zenginleşme davasına başvurabileceğini, söz konusu çek ile ilgili davalı tarafça ... Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu ve savcılık tarafından yürütülen soruşturma sonucunda 10/05/2018 tarih ... Soruşturma ... Karar sayılı kararı ile müvekkil KYOK kararı verildiğini, savcılık tarafından verilen bu karar sonrasında tarafça 12/10/2018 tarihinde iş bu alacak davası açıldığını, bu sebeple çekin savcılıkta olduğu dönem için dava açılmasının söz konusu olmadığını, müvekkilinin 3. Şahıs, çekin hamili olması sebebiyle ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı tarafça takibe itiraz edilerek bu başvurudan da sonuç alınamadığını, bu nedenlerle; Mahkemece verilen kararın yasaya aykırı olduğunu, istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLER :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, süresinde ibraz edilmeyen çekten kaynaklı alacak istemine ilişkindir.
Davacı tarafından, süresinde bankaya ibraz edilmemiş olan ... ... Şubesi çek seri no ..., keşide tarihi 30/09/2015, keşidecisi ... ... lehtarı davalı ... Lehtardan sonraki cirantası ... ve hamili davacı ... olan çekin 25.000 TL olarak düzenlendikten sonra paraf ile 250.000 TL bedelli olarak ciranta tarafından davacıya verilmesi ve davacının süresinde bankaya ibraz etmemesi ve aynı çeki dayanak göstererek ... İcra Müdürlğünün ... E sayılı ilamsız takibinin semeresiz kalması sonrasında davacı hamil tarafından 250.000 TL'nin lehtar davalı ...'den tahsilini talep etmiş, davalı ise davacı ile aralarında temel ilişki olmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İstinaf incelemesi, HMK'nun 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Buna göre dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere göre İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, davacı tarafından davalıya yönelik temel ilişki öne sürülmemiş doğrudan doğruya davalı ile davacı arasında alacağı doğuran sebep gösterilmeksizin davaya konu çekin lehtarı olmasına göre her ne kadar hamilin 6102 sayılı TTK'nın 732. maddesi uyarınca süresinde ibraz görmeyen ve zamanaşımına uğrayan kıymetli evrak nedeni ile diğer koşulların varlığı halinde keşideciden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacak talep edebileceği düzenlenmiş ise de, temel ilişkinin tarafı olmayan çek lehtarından alacak talebine dair yasal düzenlemenin bulunmaması ve davacının davalıdan alacağının bulunduğuna dair başka neden ve delil öne sürülmemiş olmasına göre davanın reddine dair kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
TTK 796.madde de çekte ibraz süreleri düzenlenmiştir.Bu düzenlemeye göre çek düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün, düzenlendiği yerden başka yerde ödenecekse bir ay şeklindedir. Her ne kadar davacı vekili istinaf dilekçesinde çek aslının savcılık dosyasında olduğu bu sebeple zamanında bankaya ibraz edilmemesinde kusurlu olmadıklarını iddia etmiş ise de savcılık tarafından başlatılan soruşturma dosyasından önceki tarihte çekin ibraz süresinin geçtiği anlaşıldığından bu yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin, istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b-1 md. gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1).... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/07/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2)492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 54,40.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 373,20.TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince istinaf eden davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,
6)-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince YAPILMASINA,
Dair, 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda kesin olmak üzere 17/07/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır