T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1069
KARAR NO: 2025/980
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/01/2025
NUMARASI: ... ESAS ... KARAR
DAVACI: ... -...
VEKİLİ: Av. ..
DAVALI ; HASIMSIZ
DAVANIN KONUSU: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 22/05/2025
YAZIM TARİHİ : 22/05/2025
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/01/2025 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİALARIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilİ ... ile keşideci ... Toptan Gıda Pazarlama San. ve Ltd. Şti ve ilk ciranta ... isimli şahıslar arasında ürün alım satımı konusunda ticari ilişki kurulduğunu, bu ilişki gereği çek keşidecisi şirket ve ... tarafından satın alınan tarımsal ürünler karşılığında müvekkili ...'a belli bir miktar peşinat verilmiş geri kalan ödeme için davaya konu 30/06/2024 tarihli çek keşide edildiğini, müvekkili olan ...'ın, bahse konu çeki teslim aldığını, davaya konu çeki kendi borcuna karşılık olmak üzere ... Tekstil Gübre Tic. Ve San. Ltd. Şti 'ne teslim ettiğini, ilgili çek ... Tekstil şirketi tarafından tahsil amacıyla bankaya ibraz edildiğini, davaya konu çekin karşılıksız çıkması üzerine ilgili çek ... Tekstil şirketi tarafından müvekkili ...'a iade edildiğini, müvekkili ..., bir süre sonra teslim almış olduğu çekin kaybolduğunu fark ettiğini, söz konusu çekin müvekkilinin elinde iken kaybolduğunu, çekin nerede ve nasıl kaybolduğu ise müvekkili tarafından bilinmediğini, çekin kaybolması akabinde müvekkili ..., çekin keşidecisi ve muhatap banka ile görüşmüş ve çek iptali davası açması gerektiğini, aksi halde herhangi bir işlem yapılamayacağı müvekkiline bildirildiğini, keşidecisi, tarihi, miktarı, numarası ve ilgili banka şubesi belirtilen davaya konu çekin kaybolması nedeniyle söz konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/01/2025 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; Dava, çek iptaline ilişkin olup, iptale konu çekin 01.07.2024 tarihinde ... vergi kimlik numaralı ... Tekstil Gübre Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi tarafından ibraz edilmiş olup, takasta karşılıksız olarak işlem gördüğünü, gelen banka cevabi yazılarda sabit olup davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf talebi ile; Müvekkil ... ile keşideci ... Toptan Gıda Pazarlama San. Ve Ltd. Şti ve ilk ciranta ... isimli şahıslar arasında tarımsal ürün alım satımı konusunda ticari ilişki kurulduğunu, bu ilişki gereği çek keşidecisi şirket ve ... tarafından satın alınan tarımsal ürünler karşılığında müvekkili ...'a belli bir miktar peşinat verilmiş geri kalan ödeme için davaya konu 30/06/2024 tarihli çekin keşide edildiğini, müvekkili ..., bahse konu çeki teslim almış ve ve davaya konu çeki kendi şahsi borcuna karşılık olmak üzere ... Tekstil Gübre Tic. Ve San. Ltd. Şti 'ne teslim ettiğini, ilgili çekin ... Tekstil Şirketi tarafından tahsil amacıyla bankaya ibraz edildiğini,... Tekstil Gübre Tic. ve San. Ltd. Şti tarafından bankaya ibraz edilen keşidecisi ... Toptan Gıda Pazarlama San. ve Ltd. Şti. olan 778.400,00.TL bedelli, ... seri numaralı 30/06/2024 keşide tarihli ... A.Ş. ... Şubesi'ne ait çekin karşılıksız çıktığını, banka hesabında karşılığı bulundurulmayan çekin arkasına 'karşılıksızdır' kaşesi vurularak ... Tekstil şirketine iade edildiğini, davaya konu çekin karşılıksız çıkması üzerine ilgili çek ... Tekstil Şirketi tarafından müvekkil ...'a iade edildiğini, çekin karşılıksız olduğunu, çekin müvekkilin elinde iken zayi olduğunu, söz konusu çekin zayi olmasından kaynaklı olarak çek iptali davası müvekkili tarafından açıldığını, kanunen gerekli şartlar oluşmasına rağmen çek iptaline karar verilmemesinin hukuka aykırılık oluşturduğunu, çeki kaybeden müvekkilinin alacağının tahsili noktasında kanun yollarına başvuru yapamamakta olduğunu, çek aslı veyahut zayi kararı bulunmadığından çekin karşılıksız çıkmasından ötürü yetkili İcra Müdürlüğü'nde kambiyo yoluna özgü alacak takibi yoluyla icra takibi yapılamamakta olduğunu, bu nedenlerle; .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin vermiş olduğu kararın bozularak ortadan kaldırılmasına, tarafça açılan davanın kabulüne karar verilerek yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
DELİLLER :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/01/2025 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın reddine dair karar verildiği, karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nin 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
6102 sayılı TTK'nın 651/2 maddesinde senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, zayi olması halinde senedin iptalini mahkemeden isteyebileceği düzenlenmiştir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir.
Somut olayda davacı tarafından, dava konusu çekin ... Tekstil Ltd.Şti'ye ciro edildiği, ancak çekin karşılıksız çıkması nedeniyle davacıya iade edildiği, böylece çekin hamil sıfatıyla davacının elinde bulunduğu sırada kaybedildiği ileri sürülmüş ve anılan çekin fotokopisi de mahkemeye sunulmuştur. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu konusunda, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulmasını yeterli saymak gereklidir. Özellikle davacının ciranta olduğu düşünüldüğünde, aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile, çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Dolayısıyla mahkemeyi tereddüde sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır.
Bu durum karşısında mahkemece, TTK'nın 818. maddesi uyarınca uygulanması gerekli TTK'nın 757 ila 763 maddeleri hükmü de gözetilerek, somut uyuşmazlık yönünden davacı vekilince sunulan mevcut delillerin yeterli sayılması, ciro silsilesi içinde yer alan hamil davacıya son hamil ... Tekstil Ltd.Şti'nin geriye cirosu aranmayarak, davacının yetkili hamil olduğu ve aktif dava ehliyetinin bulunduğu, böylece 6102 sayılı TTK'nın 757. maddesinde öngörülen işbu davayı açmasında yasal bir engelin bulunmadığı kabul edilmelidir.
Davacının ciranta olduğu, açıklanmış bulunduğu gibi çek kendi elindeyken kaybolan cirantanın işbu davayı açmakta hukuki yararının olduğunun kabulü ile, iptali istenen çekin kaybedilmesinden önce ibraz edilmiş olmasının başlı başına iptal edilmesini engellemeyeceği ,mahkemece yasal ilanların yapıldığı ve hak sahibi olarak bir başvuruda bulunulmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne ve dava konusu çekin zayi sebebiyle iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.(Aynı yönde Yargıtay 11.H.D 2012/9229 Esas 2013/7541 Karar sayılı ilamı)
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına ancak bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/01/2025 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,
4-Davanın KABULÜ ile,
5-Dava konusu, ... İstanbul Şubesi'ne ait, lehtarı ... Toptan Gıda Pazarlama San. ve Ltd. Şti olan, ... hesap nolu, 30/06/2024 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 778.400,00.TL bedelli çekin, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 651. maddesi uyarınca zayi nedeniyle İPTALİNE,
6-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40.TL harçtan peşin alınan 427,60.TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80.TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
7-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
8-Davanın niteliği gereği davacı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
İstinaf incelemesi yönünden;
1-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 615,40.TL harcın kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacıya İADESİNE,
2-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
3-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca peşin alınan ve kullanılmayan gider avansının ilk derece mahkemesine İADESİNE,
4-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nin 362/1-ç maddesi gereğince kesin olmak üzere 22/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır