T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/1447 - 2025/2284
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1447
KARAR NO: 2025/2284
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE:
KATİP:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/02/2025
NUMARASI: 2017/402 Esas ve 2025/261 Karar
DAVACI: ... PETROL ÜRÜNLERİ MADEN MERMER OTO YEDEK PARÇA GIDA HAYVANCILIK İNŞAAT VE İNŞAAT YAPI MALZEMELERİ NAKLİYE SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
VEKİLİ: Av.
DAVALI: ... ... AKARYAKIT DAĞITIM PAZARLAMA ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLİ: Av.
DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ: 04/11/2025
KARAR YAZIM TARİHİ: 04/11/2025
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/02/2025 tarih, 2017/402 Esas Ve 2025/261 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirketin, davalının akaryakıt ve ürünlerinin satışı konusunda anlaştıklarını ve 23/09/2010 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi imzaladıklarını, müteakiben taraflar arasında aynı tarihli protokol imzaladıklarını, bu doğrultu da davacı müvekkilinin davalı 23/09/2010-11/03/2015 tarihleri arasında bayisi olarak çalıştığını, sözkonusu bayilik sözleşmesi ve protokol, .... Noterliğinin 11/03/2015 tarih ve 03996 yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalının, müvekkilinin sipariş verdiği ürünlerin 1 aydan fazla süre geçmesine rağmen davalı tarafından gönderilmemesi ve bu nedenle müvekkiline ait akaryakıt istasyonunun çalışamaz hale geldiği, yine davalının protokol gereğince 30 günden fazla vadeli satışlarda ... maliyetinin üzerine %4,5 kar eklenerek akaryakıtı fatura etmesi gerektiği halde, %6,5 kar ekleyerek fatura edildiğinin anlaşılması, yine protokolde hibe edilmesi gereken 50.000,00.TL değerindeki kırsal motorinin hibe edilmemesi üzerine feshedildiğinin, aynı ihtarname ile hibe edilmesi gereken kırsal motorinin bedelinini ödenmesini ve fazla kar oranı üzerinden fatura edilen akaryakıt nedeniyle uğranılan zararın karşılanmasını talep edilmiş ise de , bugüne kadar söz konusu talepleri hakkında herhangi bir sonucu ulaşamadıklarını, bu nedenle söz konusu protokolde hibe edilmesi gereken kırsal motorinin değeri olan 50.000,00.TL nin fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili şirkete satılan akaryakıt bedellerinin fazla kar payı uygulanarak fatura edilmesi sebebiyle uğranılan şimdilik 1.000,00. TL zararın davalıdan tahsili amacıyla işbu davanın açılması zarureti hasıl olduğu, müvekkil şirkete satılan akaryakıt bedellerinin fazla kar payı uygulanarak fatura edilmesi sebebiyle uğranılan zararın fazlaya ilişkin tüm haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik 1.000,00.TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsili talep edilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; bahsi geçen müvekkili şirket ile davacı yan arasında ikame edilmiş akaryakıt bayilik sözleşmesinin 39. Maddesinin " işbu sözleşmenin tatbik ve tefsirinden doğan her türlü ihtilafı halinde, Mersin Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir " şeklinde olduğunu, 6100 sayılı HMK nın yetki sözleşmesi başlıklı 17. Maddesi " tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabildiklerini, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır " şeklinde düzenlendiğini, Mersin Mahkemelerinin yetkili olduğu, davacı tarafın sipariş edilen ürünlerin 1 aydan fazla süre geçmesine rağmen müvekkil şirketçe kendilerine gönderilmediğini iddia ettiğini, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesinin satışlar başlıklık 4. Maddesinin ( h) bendinde düzenlendiği üzere davacı yanın sipariş ettiği mübayaa edeceği ürünlerin ... tarafından belirlenen bedellerini peşin olarak ödemesi gerektiği, haksız kazanç elde etme amaçlı davalı yan, söz konusu hususta bayilik sözleşmesini imzalayarak müvekkili ile anlaşmış olmasına rağmen huzurdaki davada protokolü öne sürüp, sonraki tarihte imzalanan bayilik sözleşmesi hükümlerinden söz etmediğini, davacı yan söz konusu teminat mektubunu müvekkil şirkete vermemesine rağmen müvekkil şirketten tarafına 50.000,00.TL değerinde kırsal motorini hibe etmesini istediğini, öncelikle yetkisizliğe karar verilmesini, aksi takdirde de esastan reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/02/2025 tarih, 2017/402 Esas Ve 2025/261 Karar sayılı kararında, taraflar arasındaki 23.09.2010 tarihli protokolde yer alan "kredilerin ödenmesinden sonra alınacak akaryakıtın teminatı olmak üzere bir kısım ipoteğin kalacağı ve gerisinin kaldırılacağı" hükmü ve davacının kredili motorin alışına karşılık 150.000,00 TL tutarındaki 12 adet çeki verdiği göz önüne alındığında, bu suretle borcunu ödemiş olduğu, dolayısıyla 50.000,00 TL teminat mektubunun davalıya vermesine gerek olmadığı, taraflar arasında imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmesine dayanılarak yapılan 23.09.2010 tarihli protokole göre davacının 50.000,00 TL'lik kırsal motorini davalıdan almak için gerekli şartları yerine getirdiği, bu sebeple davacının davalıdan 50.000,00 TL'lik kırsal motorin talep etmeye hakkının olduğu, ticari defterlerinin incelenmesinde davacının davalıdan akaryakıt bedellerine fazla kar payı uygulayarak fatura ettiği iddiasını gösteren bir kayıt olmadığı, bu iddiayı doğrulayan delil de mevcut olmadığı, davanın kısmen kabul kısmen reddine, 50.000,00 TL alacağın 07.07.2015 tarihinden iflas tarihi olan 04.12.2019 tarihine kadar işlemiş olan 28.954,11 TL avans faizi ile birlikte toplam 78.954,11 TL alacağın davalı ... ... Akaryakıt. Dağ. Paz. AŞ'nin iflas masasına kayıt ve kabulüne, fazlaya ilişkin istemin reddine, dosya davacısının davadan önce davalıyı temerrüte düşürdüğüne dair delil mevcut olmadığından, dava tarihinden itibaren avans faizi uygulanması gerektiğini, dosyasına konu davanın devamı sırasında davalı şirketin iflas etmesi üzerine dava kayıt kabul davasına dönüştüğünden iflas tarihine kadar işleyecek faiz hesaplanarak davacının toplam alacağının tespiti ve bu suretle iflas masasına kayıt ve kabulüne hükmedilmesine dair yüksek mahkeme kararları göz önüne alınarak dava tarihi olan 07.07.2015 tarihinden iflas tarihi olan 04.12.2019 tarihine kadar 50.000,00.TL lik alacağın avans faizinin 28.954,11.TL olduğu hesaplanmakla, toplam 78.954,11.TL'nin iflas masasına kayıt ve kabulünün gerektiği , davalının fazla kar payı fatura edilmesinden kaynaklı alacak talebinin ise ispatlanamaması nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, 50.000,00 TL alacağın 07.07.2015 tarihinden iflas tarihi olan 04.12.2019 tarihine kadar işlemiş olan 28.954,11 TL avans faizi ile birlikte toplam 78.954,11 TL alacağın davalı ... ... Akaryakıt Dağ. Paz. A.Ş. Nin iflas masasına kayıt ve kabulüne fazlaya ilişkin istemin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemece kurulan hükümde davacının taraflar arasında imzalanan sözleşme ve protokol hükümlerine uygun davrandığı ve bu nedenle de davacının davalıdan 50.000,00. TL 'lık kırsal motorin talep etme hakkının olduğunu, mahkemece yapılan iş bu tespit ve buna dayanılarak kurulan kısmen kabul hükmü haksız ve hukuka aykırı olduğunu, zira davacı taraf yükümlülüklerini yerine getirmediği için ürünlerin gönderilemediğini, davacı ile davalı şirket arasında 23.09.2010 tarihinde akaryakıt bayilik sözleşmesi ve protokol akdedilmiş olup iş bu sözleşme gereği davacı şirket davalı müflis şirketin bayisi olarak faaliyet göstermeyi kabul ettiğini, ancak davacı şirket davalı müflis şirketten aralarında akdettikleri sözleşme ve protokole uygun olarak siparişte bulunmadığı için 31.12.2014 tarihi itibarıyle herhangi bir ticari münasebet içine girilmediğini, davacı şirket tarafından sipariş verdiği ürünlerin bir aydan fazla süre geçmiş olmasına rağmen gönderilmediği iddia edildiğini, yerel mahkemece de bu doğrultuda hüküm kurulduğunu, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesinin 4/h maddesinde bayiye satışın peşin bedellerle yapılacağı açıkca düzenlendiğini, bayiye kredili olarak satış yapıldığı takdirde, davalı şirketin herhangi bir zamanda kredili satış ve cari hesap usulüne son verme yetkisi olduğunu, tüm bu hususlar taraflar arasında imzalanan sözleşme ve protokolde açıkca düzenlenmiş olup, davacı tarafından da basiretli bir tacir olarak ancak sözleşme şartlarına uygun davrandığı takdirde edimlerin yerine getirilmesinin mümkün olduğunu bilmesi gerektiğini, davacı tarafın sipariş ettiği ürünlerin gönderilmesi için teslimi istenilen ürünler için belirlenen bedellerin bayi tarafından peşin olarak ödenmesi gerektiğini, davacı bu yükümlülüğünü yerine getirmediği için ürünler gönderilemediğini, yerel mahkeme tarafından kurulan kısmen kabul hükmü haksız, mesnetsiz ve hukuka aykırı olup kaldırılması gerektiğini, davacının 30 günden fazla vadeli satışlarda ... maliyeti üzerine %4,5 kar elde eklenerek akaryakıt fatura edilmesi gerektiği halde, %6,5 kar ekleyerek fatura edildiği iddiası da gerçeği yansıtmadığını, yerel mahkeme tarafından da davacının davalıdan akaryakıt bedellerine fazla kar payı uygulayarak fatura ettiği iddiasının doğru olmadığı buna ilişkin bir kayıt bulunmadığını, bu iddiayı doğrulayan delil de mevcut olmadığı kanaatine varıldığını, buna ilişkin olarak davanın kısmen reddine dair kurulan hükme bir itirazın bulunmadığını, ... Asliye Hukuk Mahkemesinden yetkisizlik kararı üzerine hükmü veren mahkemeye gelen 2015/147 esas numaralı dosyada yer alan bilirkişi raporunda da davacı şirketin hâlihazırda davalı müflis şirkete borçlu durumda olduğunun tespit edildiğini, iş bu rapordaki tespitler dikkate alınmadan salt davacının beyan ve iddiaları doğrultusunda kurulan hükmün kısmen kabul kısmı hukuka aykırı olup kaldırılması gerektiğini, zira davacı tarafın borçlu olmasına rağmen alacağı olduğunu ve kendisine hibe verilmesi gerektiğine yönelik beyan ve iddiaları gerçekleri yansıtmadığını, davalı şirket müflis olup yerel mahkeme tarafından eksik inceleme ve değerlendirme sonucu kurulan kısmen kabul hükmüne ilişkin karar müflis şirketin alacaklıların da zarara uğramasına neden olacağını, iş bu nedenle de dosya gerçeklerine aykırı, haksız, mesnetsiz ve salt davacı tarafın beyan ve iddiaları ile davacı lehine olan bilirkişi raporuna dayandırılan yerel mahkemece kurulan kısmen kabul hükmünün kaldırılması gerektiğini, açıklanan nedenlerle; ....Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/402 E. 2025/261K. sayılı ve 28.02.2025 tarihli kararının kısmen kabul hükmü bakımından kaldırılmasına, beyanları doğrultusunda davanın reddine, istinaf avukatlık ücreti ve yargılama giderlerinin davacı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/02/2025 tarih, 2017/402 Esas Ve 2025/261 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava Bayilik Sözleşmesinden Kaynaklı Alacak - Kayıt Kabul davasıdır.
Davacı vekili tarafından, taraflar arasında 23.09.2010 tarihli bayilik sözleşmesi ve aynı tarihli protokol düzenlendiği, davacının 23.09.2010- 11.03.2015 tarihleri arasında davalının bayisi olarak çalıştığı, bayilik sözleşmesi ve protokolün 11.03.2015 Tarih 03996 yevmiye nolu ihtarname ile feshedildiğini, davalının protokol gereği hibe edilmesi gereken kırsan motorin bedelinin ödenmediğini ayrıca satılan akaryakıt bedelinin fazla kar payı uygulanarak fatura edilmesi nedeniyle davacının zarara uğradığını belirterek hibe edilmesi gereken kırsal motorin değeri olan 50.000,00 TL ile davacı şirkete satılan akaryakıt bedellerinin fazla kar payı uygulanarak fatura edilmesi sebebiyle uğranılan zararın davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiş, davalı vekili davacının sözleşmede kendi üzerine düşen edimini yerine getirmediğini, hiç bir şekilde davalıya ödeme yapmadığını protokol hükümleri gereğince davacının 50.000,00 TL tutarında banka teminat mektubu vermesi gerektiğini, kendi edimini yerine getirmeyen davacınn karşı taraftan edimini yerine getirmesini talep edemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve iş bu karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Dosya kapsamında bulunan 23.09.2010 tarihli protokolün" "... 150.000 ( Yüzellibin Lira) tutarında kırsal motorini 12 ay ödemesiz 12 eşit taksitte ödenmek kaydıyla kredi olarak vermeyi ve 50.000 TL ( Ellibin Lira) tutarında kırsal motorini hibe olarak vermeyi kabul ve taahhüt eder. Başlangıçta her peşin alımdan sonra aynı miktarda kredili mal verilecek, bu şekilde kredili mal verilmesi bittikten sonra 1 peşin alım yapılacak ve sonra hibe verilecektir. -... 50.000 ( Ellibin Lira) tutarında banka teminat mektubu vermeyi, ... mermer fabrikası üzerinde 350.000 TL (üçyüzellibin lira) tutarında ipotek vermeyi kabul ve taahhüt eder. Kredinin ödenmesinden sonra alınacak akaryakıtın teminatı olmak üzere bir kısım ipotek kalacak gerisi kaldırılacaktır." şeklinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda davacı tarafından davalı şirket ile arasında imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmesi ve protokole göre davalı tarafından protokole rağmen hibe edilmesi gereken 50.000,00 TL değerindeki kırsal motorinin hibe edilmediği, satılan akaryakıt bedellerinin fazla kar payı uygulanarak fatura edildiği iddia edildiği, davalının ise davacının kendi edimini yerine getirmediğini savunduğu, ilk derece mahkemesince alınan dosya kapsamına uygun gerekçeli ve denetime elverişli bilirkişi raporları ile davacı ve davalının ticari defterlerine göre davacının davalıya 12 adet 12.500,00 TL lik tutarında toplam 150.000 TL değerinde çekleri verdiği, protokol hükümlerine göre davalının 50.000,00 TL lik kırsal motorini hibe etme şartlarını yerine getirdiğinin tespit edildiği, protokolde dava konusu kırsal motorin hibesinin ödenmesine ilişkin davalının alacaklı olmamasına dair ayrıca bir düzenlemede bulunmadığı, bu durumda ilk derece mahkemesince 50.000,00 TL teminat mektubunun davalıya vermesine gerek olmadığı, taraflar arasında imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmesine dayanılarak yapılan 23.09.2010 tarihli protokole göre davacının 50.000,00 TL'lik kırsal motorini davalıdan almak için gerekli şartları yerine getirdiği kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
1)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/02/2025 tarih, 2017/402 Esas Ve 2025/261 Karar sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2)492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 5.393,35.TL karar ve ilam harcından peşin alınan toplam 1.348,33.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 4.045,02.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3)-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-HMK. 333 maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
5)-İnceleme duruşmasız yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın dairemizce taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 04/11/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır