T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2026/923 - 2026/1519
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2026/923
KARAR NO: 2026/1519
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE:
KATİP:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/01/2026
NUMARASI: 2026/81 Esas ve 2026/107 Karar
DAVACI: ...
VEKİLİ: Av.
DAVALI: ...
VEKİLLERİ: Av.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ: 08/06/2026
KARAR YAZIM TARİHİ: 08/06/2026
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/01/2026 tarih, 2026/81 Esas ve 2026/107 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Sigorta A.Ş.'nin, sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiye’nin önde gelen sigorta şirketlerinden biri olduğunu, dava dışı müvekkili sigortalısı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ait paketli makarna emtiası, taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Nakliyat Emtia Abonman Sigorta Poliçesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, müvekkili şirketin sigortalısına ait paketli makarna emtianın yüklü olduğu ... numaralı konteynerlerın ... liman sahasında gemiye yüklenmek için beklemekteyken 06/02/2023 tarihinde meydana gelen deprem ve sonrasında ... Limanında çıkan yangın akabinde hasarlandığını, ekspertiz incelemesi neticesinde ... konteyner muhteviyatı emtianın meydana gelen yangında konteyner ile birlikte tamamen yanarak tam ziya olduğunun tespite konu edildiğini, deprem ve meydana gelen hasar akabinde limandaki konteynerlerin ve limanın durumu ve meydana gelen hasarlarda davalı ... Liman'ı olmak üzere tarafların sorumluluğunu tespit edebilmek için taraflarınca ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/36 D. İş numaralı dosyası tahtında delil tespiti talebinde bulunulduğunu, dosyada bilirkişiler yerinde inceleme yapmak suretiyle iki adet ön rapor, bir adet nihai rapor ve bir adet ek rapor tanzim edildiğini, dosya kapsamında alınan mezkur bilirkişi raporlarında yapılan tespitler uyarınca da davalı ... ... Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş. olmak üzere davalıların meydana gelen zarardan sorumlu olduğunun tespit olunduğunu, borçlular aleyhine ... İcra Müdürlüğünün 2024/2232 E. dosyası ile başlatılan takibe davalılar tarafından yapılmış olan itirazın haksız olup tamamen kötü niyetli olarak alacağı sürüncemede bırakmak amacıyla yapıldığını, bu nedenlerle; ... İcra Müdürlüğünün 2024/2232 E. sayılı dosyasına davalı tarafından yapılan haksız itirazların iptali ile takibin devamına, haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... numaralı konişmento tahtında yapılacak olan deniz yolu taşımasında taşınacak olan ... numaralı konteynerin yükleme için ... Limanı sahasında beklemekteyken Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 tarihli deprem ve buna bağlı olarak çıkan yangın sonucunda hasar gördüğünün iddia edildiğini, davacı sigortacının iddia edilen hasarlardan dolayı dava dışı sigortalısına ödediği sigorta tazminatını davalılardan rücuen tazmin etmek amacıyla işbu davayı açtığını, mahkemenin ilgili konişmentoda yer alan yetki şartı nedeniyle davayı görmeye görevli ve yetkili olmadığını ve uyuşmazlığa Türk hukuku uygulanamayacağını, yetki şartı uyarınca bahse konu yük senedinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda Marsilya Ticaret mahkemelerinin münhasıran yetkili olduğunu, mahkemenin işbu davayı görmeye yetkili olmadığını, müvekkilin pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, müvekkili ... Deniz Acenteliği A.Ş.'nin taşıyan olmadığını, taşıma faaliyeti yürütmediğini, müvekkili şirketin ... S.A. adına hareket ettiğine ilişkin bir bilgi bulunmadığını ve imza atan taraf olarakta yer almadığını, bu nedenlerle; yetkisizlik, pasif husumet ve davanın türüne ilişkin usul yönünden yaptığı itirazlar çerçevesinde davanın usul yönünden reddine, davanın esas yönünden reddine, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/01/2026 tarih, 2026/81 Esas ve 2026/107 Karar sayılı kararında, davacı tarafın taşıma sözleşmesinden kaynaklı tazminat talebinde bulunduğunu, davalı tarafın milletlerarası yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddini talep ettiğini, Türk Ticaret Kanunu m.1237/1 uyarınca taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkinin konişmentoya tabi olduğunu, işbu davanın 18/12/2022 tarihli konişmentoya dayandırıldığını, konşimentonun yetki şartını kapsayan maddesinin “İş bu yük senedi ile belgelenen taşıma sözleşmesi kapsamında taşıyan ve tacir arasında meydana gelen tüm talepler ve uyuşmazlıklar Marsilya Ticaret Mahkemesinde görülecektir ve buna ilişkin taleplere ve uyuşmazlıklarla ilgili olarak başka hiçbir mahkemenin yetkisi olmayacaktır.” hükmünü düzenlediğini, yetki şartı uyarınca bahse konu yük senedinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda Marsilya Ticaret Mahkemeleri münhasıran yetkili olup mahkemenin işbu davayı görmeye yetkili olmadığını, bu nedenlerle; davanın milletlerarası yetkisizlik nedeniyle usulden reddine dair karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; konşimentodaki yetki şartıyla ilgili olarak Yargıtay'ın 22/06/2020 tarihli kararında konşimentodaki yetki şartının geçersiz olduğuna ve uyuşmazlığın çözümünde Türk Mahkemeleri'nin yetkili olduğuna hükmedildiğini, bu kapsamda yerel mahkemenin vermiş olduğu kararın hukuka aykırı olduğunu, davalı taşıyanın Türkiye'deki acentesinin aracılık etmiş olduğu bir taşıma ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin yetkili olacağını ve bu yetkinin münhasır yetki olacağını, konşimentonun üzerinde ... Deniz Acenteliği A.Ş.'nin taşıyanın acentesi olarak hareket ettiği not düşüldüğünü, konşimentonun da taşıyan adına düzenlendiğini, yetki anlaşmasının tek taraflı yapılamayacağını, yetki anlaşmasında taraflardan yalnızca birinin imzasının olmasının TBK m.14'e aykırı olup HMK m.17-18 uyarınca yetki anlaşmasını hukuken geçersiz kılacağını, somut olayda yetki kaydının geçerli olması halinde söz konusu konşimento tahtında ortaya çıkan herhangi bir uyuşmazlıkta davacının Türk mahkemelerine başvuramayacak olduğunu, ilgili konşimento kaydında davalı tarafların uyuşmazlığın çözümü için farklı mahkeme tercihleri yaptıklarını ve tarafların ortak menfaatlerinin korunmadığı bir konşimento şerhi olduğunu, bu nedenlerle; ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/81 E. ve 2026/107 K. Sayılı 23/01/2026 tarihli kararının istinaf incelemesi neticesinde ortadan kaldırılarak Yerel Mahkeme'nin yetkili olduğuna ve HMK m.353/a-3 uyarınca dosyanın yeniden görülmesi için ilgili Yerel Mahkeme'ye gönderilmesine karar verilmesine, istinaf incelemesi süresince kararın icrasının geri bırakılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/01/2026 tarih, 2026/81 Esas ve 2026/107 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, sigorta ödemesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Mahkemece yetki yönünden dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı tarafça konişmentodaki yetki şartının geçersiz olduğu, konişmentoda iki tarafın imzasının bulunmadığından bahisle istinaf kanun yoluna başvuruda bulunulmuştur.
İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesi uyarınca istinaf başvurusunda ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.
5718 sayılı MÖHUK'un "Yetki anlaşması ve sınırları" başlıklı 47. maddesi hükmü ile Türk mahkemelerinin yer itibariyle yetki kurallarının münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, tarafların, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan bir uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesini kararlaştırmalarının Türk Hukuku bakımında da geçerli olacağı düzenlenmiştir. Yabancı devlet mahkemesine yetki tanıyan anlaşmanın Türk hukuku bakımından hukuki değer taşıması için yazılı, taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan bir uyuşmazlığa ilişkin olması, söz konusu uyuşmazlık yönünden kanun tarafından münhasır bir mahkeme tayin edilmemiş olması ve yetki anlaşmasının "uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda" olması gerekmektedir. Ayrıca yetki anlaşmasıyla yetkilendirilen yabancı devlet mahkemesinin HMK'nın 17 ve 18. maddelerindeki düzenlemeye paralel olarak "belirli" olması şartı, MÖHUK'un 47. maddesi yönünden de aranmalıdır.
Taşıyan ile gönderilen (konişmentonun meşru hamili) arasındaki ilişkide konişmento esas alınır ( TTK.m.1237/1). Konişmentoda yükleten (sigortalı) imzası bulunmaması halinde de konşimento geçerli olacağından davacı vekilinin konişmentoda yazılı yetki sözleşmesinin geçerli olmadığına ilişkin istinaf sebebi yerinde değildir. Konişmentoya göre uyuşmazlığın çözümünde Marsilya Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğu kararlaştırılmıştır. Taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan borç ilişkisi mevcut olup, bu ilişkiden doğan uyuşmazlıkların yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda tarafların anlaşması mümkündür. Davada münhasır yetki veya ve kamu düzeni sözkonusu değildir. Konişmentoda alıcı, davacının sigortalısı olup, konişmentonun koşulları ile alıcı ve onun halefi olan davacı sigorta şirketi bağlıdır. Yetki sözleşmesinin taraflarının tacir olduğu, tacirler arasında TTK hükümlerinin uygulanması gerektiği, konişmentodaki yetki şartında taşıma ilişkisinin niteliğine aykırı bir kayıt bulunmadığı, uluslararası yetki şartının dürüstlük kuralına aykırı haksız işlem şartı niteliğinin olmadığı, buna göre yetki sözleşmesinin geçerlilik koşullarını taşıdığı, davalı yönünden taraflar arasındaki yetki şartının HMK'nın 18/2 maddesi kapsamında ve MÖHUK'un 47/1.maddesine göre geçerli olduğu, yetkili mahkemenin geçerli şekilde belirlendiği, yetki şartında ön görülebilirlik koşulunun gerçekleştiği ,konişmentodaki yetki şartı yazılı, açık ve belirli olması nedeniyle geçerli olup, davanın yetki sözleşmesi gereği Marsilya Mahkemelerinde görülmesi gerektiği dolayısıyla mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmaktadır. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 20/11/2025 tarih ve 2025/1544 E., 2025/6907 K. Sayılı kararı da bu yöndedir.)
ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun olup, kamu düzenine de aykırılık içermediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)- ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/01/2026 tarih, 2026/81 Esas ve 2026/107 Karar sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2)492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00.TL maktu istinaf karar harcının başlangıçta alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
3)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,
6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce YAPILMASINA,
Dair, dairemizce dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda oy birliğiyle, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b-1 bendi gereğince aynı kanunun 361/1 maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 08/06/2026 tarihinde karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır