T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/2554 - 2025/2848
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/2554
KARAR NO : 2025/2848
KARAR TARİHİ : 29/12/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
Başkan :
Üye :
Üye :
Katip :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ...ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : ...
NUMARASI : ... Esas, ... Karar
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 29/12/2025
YAZIM TARİHİ : 29/12/2025
...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, ... tarihinde davalının yaptığı tehlikesiz hurda metal satışı ihalesini kazandığını, sözleşmenin henüz imzalanmadığını, Covid-19 salgın hastalık nedeniyle, sağlıkta çalışma koşullarında ve tüm iş ilişkilerinde devlet aygıtı tarafından etkili önlemlerin alındığını, ticari faaliyetlerin kısıtlandığını veya tamamen durdurulduğu günlere geçildiğini, bu tedbirler nedeniyle belli yaş gruplarının sokağa çıkmasının engellenmesi, Büyükşehirlere araç giriş ve çıkışının kısıtlanması, bazı iş gruplarının çalışmasının kısıtlandığını, bu tespitlerden söz konusu salgın hastalığın sözleşmelere iki türlü etkisinin olacağını, TBK 136.maddesinde ifa imkansızlığı veya TBK'nin 138. maddesi kapsamında sözleşmelerin uyarlanması olduğunu, sözleşmenin 9. maddesinde yer alan işin devamına imkan vermeyen haller kapsamında olduğunun çok açık olduğunu, davalının ihale sürecinde salgın hastalık bilinmekte iken ihaleye iştirak edildiğinden bahisle, müvekkilinin çalışanlarının ve onlarla temasta bulunacak kişilerin hayatı pahasına ifanın beklenmekte olduğunu, ihalenin ... tarihinde kesinleştiğini, ancak salgın hastalığın gerçek vehametinin bu süreçten sonra ortaya çıktığını, devletin dahi bu tarihden sonra ... tarihinde kamu ihaleleri için işlerin ifasının ertelenmesi ve tasfiyesini gündeme getirdiğini, ertelemenin taraflara ağır yükler getirmesi ve tahammülü ortadan kaldırması halinde, sözleşmenin tamamıyla feshinin gerekeceğinin de doktrin ve uygulamada kabul edilmekte olduğunu, bu nedenle yargılama sürecinin seyri ve mücbir sebebin ne süre ile devam edeceği hususlarına göre akdin feshinin terditli olarak talep edildiğini, bu kapsamda mücbir sebebin varlığı, TBK'nın 138.maddesi uyarınca sözleşme süresinin mevcut koşullara göre uyarlanması imkanını da tanımadığını, bu nedenle hukuki dayanak olarak her iki hükme (TBK 136.ve 138.maddeleri) dayanılma ihtiyacının hissedildiğini belirterek davalının açtığı ve müvekkilinin kazandığı "Tehlikesiz Hurda Metal Satış İhalesi" kapsamında imzalanacak sözleşmenin imzası ve ifası aşamasının, sözleşme taslağının 9. maddesi ve TBK madde 136 ve 138 gereğince söz konusu pandemik salgın hastalıktan (Covid-19) kaynaklı mücbir sebep sona erinceye kadar (bu konuda resmi makamlar gerekli açıklamayı yapıncaya kadar) ertelenmesine, mevcut erteleme süresinin, akde tahammül süresinin aşacağının tespiti halinde, ihalenin TBK madde 136 gereğince feshine/iptaline, ihalenin feshi/iptali halinde TBK madde 125 gereğince, davalıya verilen, ... referans numaralı ... tarih, 200.000,00.TL bedelli, ... Şubesince düzenlenen geçici teminat mektubunun müvekkiline iadesine, dava sonucu verilecek karar kesinleşinceye kadar, davalıya tevdi edilen ... referans numaralı ... tarih, 200.000,00.TL bedelli, ... Şubesi'nden verilme geçici teminat mektubunun nakde çevrilmesinin/gelir kaydedilmesinin ihtiyati tedbir yolu ile önlenmesine, sözleşmenin mücbir sebep süresince ertelenmesine karar verilmesi halinde, fiyatlarda meydana gelecek fahiş artışlar nedeniyle hurda alım fiyatlarının ihalenin kesinleşmesi tarihi ile sabitlenmesi hususunda, sözleşmenin uyarlamasına ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili tarafından ... tarihli ıslah dilekçesi ile; dava konusu teminat mektubu nakde çevrilmiş olduğundan müvekkilinin uğramış olduğunu iddia ettiği 200.000,00.TL zararın teminat mektubunun nakde çevrildiği tarihten itibaren işleyecek TCMB uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte müvekkile ödenmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının TBK m. 136 ve m. 38 hükmüne atıf yaparak Covid 19 bulaşıcı hastalığının mücbir sebep oluşturduğunu, sözleşmenin ifasının ertelenmesini, erteleme süresinin tahammül sürelerini aşması halinde ise ihalenin iptalini talep ettiği belirtildiğini, TBK m. 136 uyarınca borçlunun kusuru olmaksızın edimin ifası imkânsız hale gelmişse bu durumun borcun kendiliğinden sona ermesine sebep olduğu, imkansızlığın borcu sona erdirebilmesi için kalıcı ve kesin olması gerektiği, geçici imkânsızlığın borcu sona erdirmeyeceğinin iddia edildiğini, bulaşıcı hastalığın mücbir sebep sayılabilmesi ve borçluyu borca aykırılıktan dolayı sorumluluktan kurtarabilmesi için, borçlunun edimini ifa etmesini etkilemesi gerektiğini, her hastalığın borçluyu sorumluluktan kurtaramayacağının belirtildiğini, davaya konu olayda davacının, davalının icabını hem şartnameyi imzalayarak, hem de taslak sözleşmeyi imzalayarak kabul ettiğini, davacı ile davalı şirket arasında sözleşmenin kurulduğunu, ülkemizde Covid-19 pandemi salgını ile cumhurbaşkanı kararları, ilgili bakanlık kararları, valilik kararları, yönetmelikler ve diğer yasal düzenlemeler ile getirilen kısıtlamalar ve önlemlerin hiçbirinde davacının şartname ile yüklendiği iş olan hurda toplama faaliyetlerine getirilen bir yasak veya kısıtlamanın olmadığını, davacının almış olduğu ihale bir kamu ihalesi olmadığından Cumhurbaşkanlığı'nca yayınlanan ... sayılı genelgenin somut olayla ilgili olmadığını, ayrıca söz konusu genelgede kamu ihalelerinin ifasının ertelenmediğini, Covid-l9 salgını nedeniyle sözleşme konusu işin yerine getirilmesinin geçici veya sürekli olarak kısmen veya tamamen imkansız hale geldiğine ilişkin başvuruların yüklenicilerin bu durumu belgelendirilmesi halinde idarece inceleneceğinin öngörüldüğünü, davacı tarafın faaliyetinin kısmen veya tamamen imkansız hale geldiğini belgeleyemediğini, davacı tarafın ihale süreci tamamlandıktan sonra fiyatı revize etmeye çalıştığını, şartnamede yer alan fiyat artış ve azalış rakamlarını kabul etmediğinin belirttiğini, ihaleyi ve teklifini değiştirmeye çalıştığını ve sözleşmeyi imzalamaktan imtina ettiğini, ihalenin ... tarihinde kesinleştiğini, davacının mücbir sebep olarak gösterdiği salgın hastalığın Aralık 2019 tarihinden itibaren dünyayı etkisi altına aldığını, tacir olan davacının basiretli iş adamı gibi davranmadığını, davacı tarafın salgın hastalık döneminde imzaladığı ihale şartnamesinden kaçınmak için mücbir sebebi bahane ettiğini, TMK m.2’de düzenlenen dürüstlük kuralına aykırı davrandığını, mücbir sebep bahanesi arkasına saklanarak davalı şirket ile arasındaki sözleşmede üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmekten kaçındığını, bu durumun hakkın kötüye kullanımı olduğunu, davacı için bir mücbir sebebin olmadığını, davacının ediminin ifasını engelleyen bir durum, aşırı ifa güçlüğü veya ifa imkansızlığı içerisinde olmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; İç İşleri Bakanlığı'nın ...tarihli, Şehir Giriş/Çıkış Tedbirleri ve Yaş Sınırlaması başlıklı Genelgesi 3-a Maddesi kapsamında ticari faaliyetlerin devamı için ticari firmaların izne tabi olarak taşıma yapabileceği belirlenmiş olduğu, bu bağlamda Covid 19 kaynaklı taşıma, lojistik ve çalışan transferi ile alakalı herhangi bir engelin bulunmadığı, dava konusu ihalenin Taslak Sözleşme ve Teknik Şatrtnameler gereği taraflar arasında mutabık kalınacak İş Programına göre gerekli ekipman, araç ve elemanın ayarlanması ve gerekli izinlerin alınması için gerekli organizasyonların yapılabileceği, bu nedenlerle de Covid 19 kaynaklı taşıma, lojistik ve çalışan transferi ile alakalı herhangi bir engelin bulunmadığı, dava konusu ihalenin kapsamı gereği söz konusu işte çalışacakların ...il merkezinden de bulunabilecek kişiler olduğu, taraflar arasında mutabık kalınacak iş programına göre gerekli elemanın ayarlanması ve gerekli izinlerin alınması için gerekli organizasyonların yapılabileceği, bu nedenlerle de Covid 19 kaynaklı elemanın ayarlanması ve gerekli izinlerin alınması ile alakalı herhangi bir engelin bulunmadığı, dava konusu ihalenin kapsamında yapılacak çalışmaların bazı iş süreçlerinde, Covid-19 salgın hastalık kaynaklı gerçekleştirme sürelerinde artış yaşanabileceği, bahse konu iş süreçlerinin gerçekleştirme sürelerindeki artışında davacı ihaleyi alan firmanın, davalı ihaleyi düzenleyen firmaya sunacağı ve taraflar arasında mutabık kalınacak İş Programı ile düzenlenebilecek bir husus olması nedeniyle Covid 19 kaynaklı bazı iş süreçlerindeki süre artışlarının işin ifasına engel teşkil etmeyeceği, bu haliyle Covid-19 salgınının davaya konu edilen ihale ile verilen işin ifasının geçici veya kalıcı olarak imkansız kılan mücbir sebeplerden olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ihale tarihinde ve sonrasında dünyayı etkisi altına alan Covid 19 salgın hastalık nedeni ile sağlıkta, çalışma koşullarında ve tüm iş ilişkilerinde Devlet aygıtı tarafından etkili önlemlerin alındığını, ticari faaliyetlerin kısıtlandığını, tamamen durdurulduğu günlere geçildiğini, ihlae sürecinde vehat-meti henüz anlaşılmayan bu hastalığın etkisi ve ölümcül sonuçlarının ihale sonrasında artık Devlet tarafından da kabul edildiğini ve sert tedbirlerin alınmaya başlandığını, bu durumun işin devamına imkan vermeyen haller kapsamında olduğunu, söz konusu mücbir sebebin müvekkilinden kaynaklanmadığının açık olduğunu, şartnamede mücbir sebeplerin ilgili resmi kurumlardan alınacak belgelerle ispat edilmesi gerektiğine işaret edilse dahi herkesçe bilinen olgu ve vakıaların ispatına gerek duyulmayacağının hukukun yerleşik prensiplerinden olduğunu, sözleşmenin ifasının mücbir sebep süresince ertelenmesi veya bu sürenin ek süre olarak tanınmasının sözleşmenin ifasının taraflardan biri için aşırı gülük yarattığını ancak sözleşmenin uyarlanması veya karşılıklı tasfiyesi olarak karşılarına çıktığını, ertelemenin taraflara ağır yükler getirmesinin ve tahammülünün ortadan kaldırılması halinde sözleşmenin tamamı ile feshinin gerekeceğinin de doktrin ve uygulamada kabul ettiğini, İç İşleri Bakanlığı'nın ... tarihi itibari ile şehir dışı seyahat yasağının uygulandığını, bu iller arasında hurdanın bulunduğu ilin Adana ili, hurdanın taşınacağı ilin Kocaeli ve İstanbul illerinin yer aldığını, Covid-19 kapsamında uygulanan seyahat yasağı kapsamında hurda toplama ve nakliye işlerinin yasak kapsamında olup olmadığının, İç İşleri Bakanlığı'ndan ..., ...ve ...Valiliklerinden sorulmasını talep ettiklerini ancak Yerel Mahkemece bu taleplerinin dikkate alınmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, pandemi sebebiyle sözleşmenin imzalanmasının ertelenmesi, akdin feshi, sözleşmenin uyarlanması ve teminat mektubunun iadesi istemine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından, davalının açmış olduğu "Tehlikesiz Hurda Metal Satış İhalesi" işinin üstlenildiğini, sözleşmenin imza aşamasında olduğunu, ancak mücbir sebep olarak ortaya çıkan Covid-19 pandemisi sebebiyle ifanın imkansızlaştığını belirterek sözleşmenin imzalanmasının ertelenmesine, mevcut erteleme sürecinin akde tahammül süresini aşacağının tespiti halinde ihalenin feshine ve teminat mektubunun iadesine karar verilmesini talep etmiş olup, davalı ise davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Neticede ilk derece mahkemesince yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olup, işbu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere göre kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, dava konusu atık satışı işi taslak sözleşmesinin 9. maddesinde belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için şartlar sınırlı olarak belirtilmiş olup, Yargıtay uygulamalarına göre Covid-19 pandemisinin mücbir sebep olarak kabul edilmediği(bkz. Yargıtay .... Hukuk Dairesinin... Esas, ... Karar sayılı kararı), alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere Covid-19 pandemisinin uyuşmazlığa konu hurda satış sözleşmesi için mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceği, davacı yüklenici tarafından ihale konusu işin davalı işveren ile birlikte planmala yapılarak ifa edilebileceği, bu sebeple davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1-6100 sayılı HMK'nin 353/1-b.1 maddesi gereğince davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi'nin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40.TL maktu istinaf karar harcından peşin alınan 80,70.TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70.TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince istinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan harcamaların kendi üzerine BIRAKILMASINA,
4-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme dosya üzerinden yapıldığından talep eden lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın DAİREMİZCE taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1-2 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, dava değeri göz önüne alınarak Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere ve oybirliğiyle karar verildi.29/12/2025
Başkan Üye Üye Katip
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır